- CA-45 tranh cử gay cấn: DB Derek Trần (Dân Chủ) đối đầu với Chương Võ (Cộng Hòa)
- Chương Võ ca ngợi Trump đã ra Đạo luật Bự và Đẹp để giảm thuế; DB Derek Trần nói Đạo luật đó cắt tiền dân nghèo để giảm thuế dân giàu, khi cắt 1 nghìn tỷ USD từ trợ cấp xã hội, trợ cấp thực phẩm và Medicaid (bảo hiểm y tế cho dân nghèo)
- Sống không nổi dưới thời Trump: Ông James Syto, 59 tuổi, cử tri độc lập tại Santa Ana, làm công việc chăm sóc người khác tới 16 giờ/ngày, lương cao hơn mức để xin Medi-Cal nhưng không đủ mua bảo hiểm y tế và tiền thuê nhà, mỗi tuần phải lãnh thực phẩm từ thiện
.
---- Bạn là cử tri địa hạt CA-45, câu hỏi là: nên bầu cho đương nhiệm Dân Biểu Derek Trần (Dân Chủ), hay nên bầu cho Chương Võ (Cộng Hòa)? Bản tin sau đây dịch từ báo LAist, đăng ngày 15/10/2026 nhan đề "Two children of Vietnamese refugees face off in OC congressional race" (Hai người con của các gia đình tị nạn Việt Nam đối đầu trong cuộc đua vào Quốc hội tại Quận Cam) Người viết là phóng viên Reia Li.
Hai người con của các gia đình tị nạn Việt Nam đối đầu trong cuộc đua vào Quốc hội tại Quận Cam
-- Reia Li. Báo LAist (một cơ quan truyền thông công cộng, có ghi chú trong bài rằng "Một năm trước, Quốc hội đã cắt ngân sách dành cho các phương tiện truyền thông công cộng. Hiện nay, khi hoạt động hoàn toàn dựa vào sự đóng góp từ cộng đồng, chúng tôi (LAist.com )mong bạn trở thành thành viên đóng góp thường xuyên hoặc tăng mức đóng góp hiện tại ngay hôm nay.)
Năm nay, California chỉ có một vài cuộc đua vào Quốc hội thực sự gay cấn, trong bối cảnh cuộc chiến phân chia lại khu vực bầu cử trên toàn quốc cùng bản đồ bầu cử mới – được thông qua theo Đề luật 50 (Proposition 50) dưới thời Thống đốc Gavin Newsom – đã làm thay đổi cục diện bầu cử. Những cuộc đua sít sao nhất ở California diễn ra tại Thung lũng Trung tâm (Central Valley) và Quận San Diego; bên cạnh đó, sự cạnh tranh cũng lan sang Quận Cam – nơi từng là thành trì của Đảng Cộng hòa – nơi Dân Biểu Đảng Dân chủ Derek Tran đang nỗ lực bảo vệ ghế của mình.
Năm nay đánh dấu lần đầu tiên có hai người Mỹ gốc Việt cùng tranh cử để đại diện cho khu vực bầu cử này, nơi bao gồm cả Little Saigon – cộng đồng người gốc Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam. Theo dữ liệu từ Cục Thống kê Dân số, người gốc Việt chiếm khoảng 13% dân số tại khu vực này.
.
Cả DB Derek Trần và đối thủ từ Đảng Cộng hòa, ông Chương Võ, đều là con cái của những người tị nạn Việt Nam rời đất nước sau sự kiện Sài Gòn sụp đổ vào thập niên 1970s. Cả hai đều lớn lên trong những gia đình từng phải dựa vào trợ cấp từ chính phủ, nhưng họ lại rút ra những bài học rất khác nhau từ trải nghiệm đó, điều này thể hiện rõ trong cách tiếp cận chính sách của họ. Ông Derek Tran phản đối việc Đảng Cộng hòa cắt giảm các chương trình hỗ trợ của chính phủ theo đạo luật "One Big Beautiful Bill" (tạm dịch: Đạo luật Bự và Đẹp), trong khi ông Võ lại ca ngợi những lợi ích từ đạo luật trọng tâm của cựu Tổng thống Donald Trump – vốn bao gồm các khoản cắt giảm thuế lên tới hàng nghìn tỷ đô la trong thập niên tới.
"Cảm ơn Chúa vì đạo luật 'Big Beautiful Bill' năm nay; tôi không biết các bạn thế nào, nhưng lần đầu tiên trong đời, tôi đã nhận lại được một khoản tiền," ông Võ phát biểu trước những người ủng hộ tại một nhà hàng ở Gardena vào tháng Tư. Trong cuộc phỏng vấn với Capital & Main, ông Võ cho rằng sự thành công của gia đình mình đến từ sự chăm chỉ kết hợp với sự hỗ trợ từ chính phủ vào những thời điểm họ cần giúp đỡ.
"Khi tôi còn nhỏ, cả gia đình tôi đều phải nhận trợ cấp xã hội. Tất nhiên rồi, chúng tôi là người tị nạn mà. Chúng tôi đến đây với hai bàn tay trắng," ông Võ chia sẻ. “Nhưng chúng tôi đã đảm bảo rằng mình không còn phụ thuộc vào hệ thống đó nữa.”
.
Cuộc đua này phản ánh sự chia rẽ tư tưởng vốn đã quen thuộc giữa Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa, nhưng nó lại diễn ra trong bối cảnh các mạng lưới an sinh xã hội đang phải hứng chịu những đòn tấn công đặc biệt quyết liệt. Dự luật H.R. 1 — hay còn được gọi là “Đạo luật Bự và Đẹp” (One Big Beautiful Bill Act) — đã cắt giảm hơn 1 nghìn tỷ đô la từ các chương trình phúc lợi xã hội, bao gồm Medicaid (chương trình bảo hiểm y tế cho người thu nhập thấp) và các chương trình hỗ trợ lương thực, nhằm lấy kinh phí chi trả cho việc cắt giảm thuế.
Theo phân tích từ Ủy ban Kinh tế Chung của Quốc hội, hệ quả của những đợt cắt giảm này là ước tính có khoảng 44.008 người tại khu vực bầu cử này (CA-45) có thể mất bảo hiểm y tế vào năm 2034. Những người tị nạn — giống như cha mẹ của cả hai ứng cử viên trước đây — hiện không còn đủ điều kiện nhận các phúc lợi từ Medicaid hoặc chương trình SNAP (hỗ trợ lương thực, tên cũ: food stamp) vốn được tài trợ bằng ngân sách liên bang (mặc dù tiểu bang California vẫn sẽ tiếp tục tài trợ cho Medi-Cal — phiên bản Medicaid của riêng tiểu bang này — dành cho một số người nhập cư).
*
Đối với DB Derek Tran, người đã bỏ phiếu chống lại dự luật H.R. 1, những đợt cắt giảm này gợi nhắc lại khoảng thời gian chính ông từng phải dựa vào sự hỗ trợ từ chính phủ. “Tôi lớn lên nhờ các chương trình an sinh xã hội mà Đảng Cộng hòa đang tìm cách cắt giảm — từ chương trình WIC (hỗ trợ dinh dưỡng cho phụ nữ và trẻ em có thu nhập thấp, còn gọi là tiền sữa), chương trình nhà ở Section 8 (còn gọi là housing), cho đến tem phiếu thực phẩm (SNAP, tên cũ còn gọi là food stamp). Đó chính là tuổi thơ của tôi, bởi vì đó là những gì cần thiết để chúng tôi có thể tồn tại ở đất nước này,” DB Derek Tran chia sẻ với các tình nguyện viên trong một sự kiện vận động tranh cử tại Garden Grove vào ngày 26 tháng 9.
Theo dữ liệu năm 2025 từ Tổ chức Chăm sóc Sức khỏe California (California Health Care Foundation), hơn một phần ba cư dân tại Khu vực bầu cử số 45 (District 45) đang dựa vào chương trình Medi-Cal. Ngoài ra, theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, hơn 10% dân số tại đây cũng đang phụ thuộc vào chương trình SNAP.
Bà Bích-Trâm Lê, người dẫn chương trình kiêm bình luận viên tin tức tại Người Việt — cơ quan truyền thông tiếng Việt lớn nhất ở Quận Cam (Orange County) — cho biết, trong cộng đồng người Việt nói riêng, nhiều người đã từng phải dựa vào các chương trình phúc lợi xã hội. Theo một báo cáo năm 2026 từ Trung tâm Nghiên cứu Nhập cư (Center for Immigration Studies), gần 80% người nhập cư Việt Nam tại Hoa Kỳ đã là công dân; tuy nhiên, trong số các hộ gia đình người Việt không có quốc tịch, có tới 47% phải dựa vào một hoặc nhiều chương trình phúc lợi xã hội — tỷ lệ cao nhất trong các nhóm hộ gia đình người nhập cư gốc Á.
“Cộng đồng của chúng ta sẽ phải chịu thiệt thòi vì những khoản cắt giảm đó,” bà Lê cho biết.
Mặc dù công khai ủng hộ dự luật H.R. 1, nhưng trên trang web vận động tranh cử của mình, ông Võ lại khẳng định sẽ bỏ phiếu để “bảo vệ An sinh Xã hội (Social Security) và Medicare cho người cao tuổi hiện nay”. Ông chia sẻ với tờ Capital & Main rằng ông coi các chương trình này khác biệt với những chương trình hỗ trợ công cộng dựa trên thu nhập, bởi vì người lao động đã đóng góp vào đó.
“An sinh Xã hội là phúc lợi mà người ta đã làm việc để có được,” ông Võ nói. “Nó không nên được trao cho những người không đóng góp để đạt được quyền lợi đó.”
*
Khu vực bầu cử Quốc hội số 45 từng là thành trì vững chắc của Đảng Cộng hòa kể từ khi được thành lập vào năm 1983. Tuy nhiên, tình thế đã thay đổi vào năm 2018 khi cử tri lần đầu tiên bầu chọn một ứng viên Đảng Dân chủ. Kể từ đó, các cử tri tại đây đã liên tục thay đổi lựa chọn giữa Đảng Cộng hòa và Đảng Dân chủ khi bầu chọn đại diện của mình tại Hạ viện.
Phần lớn Địa hạt bầu cử 45 (District 45) nằm tại Quận Cam (Orange County), nhưng cũng bao gồm một góc nhỏ ở phía đông nam Quận Los Angeles. Theo Văn phòthưBo65 Hành Chánh Tiểu bang California, trong khu vực bầu cử đã được phân định lại này, 38,6% cử tri đăng ký là đảng viên Đảng Dân chủ và 30,4% là đảng viên Đảng Cộng hòa. 31% cử tri còn lại là cử tri độc lập hoặc không theo đảng phái nào. Đây chính là nhóm cử tri mà cả DB Derek Trần và ông Chương Võ đang nỗ lực thu hút.
Ông James Syto, 59 tuổi, một cử tri độc lập tại Santa Ana, cho biết ông làm công việc chăm sóc người khác với thời gian lên tới 16 giờ mỗi ngày. Thu nhập của ông cao hơn mức quy định để được hưởng chương trình Medi-Cal, nhưng lại không đủ để chi trả thoải mái cho phí bảo hiểm y tế và tiền thuê nhà. Hàng tuần, ông phải đến một điểm phát thực phẩm từ thiện tại Santa Ana để có thêm nhu yếu phẩm cho gia đình. Khi đi bỏ phiếu vào tháng 11 tới, vấn đề giá thực phẩm và khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế sẽ là những điều ông quan tâm hàng đầu.
“Medi-Cal và giá thực phẩm tại các cửa hàng: Đó mới là vấn đề chính,” ông Syto chia sẻ.
*
Ông Chương Võ, áp dụng chiến lược quen thuộc của Đảng Cộng hòa, đã quy chụp đối thủ của mình là một người theo chủ nghĩa xã hội. Ông Võ dẫn chứng việc ông Trần (Tran) đã bỏ phiếu chống lại một nghị quyết tại Hạ viện vào ngày 1 tháng 9, trong đó lên án “chủ nghĩa xã hội dưới mọi hình thức”. Theo một thông cáo báo chí, DB Derek Trần giải thích quyết định của mình là do phía Đảng Cộng hòa đã bác bỏ đề xuất sửa đổi dự luật, trong đó ông muốn bổ sung nội dung lên án cụ thể chính quyền Cộng sản tại Việt Nam.
Đối với một số người nhập cư Việt Nam lớn tuổi — những người từng rời bỏ đất nước để thoát khỏi lực lượng Cộng sản miền Bắc từ nhiều thập kỷ trước — các nhãn dán như “người theo chủ nghĩa xã hội” hay “Cộng sản” mang sức nặng cảm xúc rất lớn.
“Chúng tôi vẫn nhớ điều đó, vì đó là nỗi đau của chúng tôi. Đó là nỗi đau lịch sử của chúng tôi,” ông Brandon Bui, 54 tuổi, cư dân tại Garden Grove, chia sẻ. Ông Bui đã đến một công viên trong khu phố vào một ngày thứ Bảy gần đây, nơi ông Chương Võ đang tổ chức một sự kiện vận động tranh cử.
Ông Bui cho biết ông liên tưởng Đảng Dân chủ với chủ nghĩa xã hội, đặc biệt là khi có những ứng cử viên được tổ chức “Democratic Socialists of America” (tạm dịch: Những người theo chủ nghĩa xã hội dân chủ tại Mỹ) hậu thuẫn xuất hiện trong danh sách bầu cử tháng 11.
“Họ để những người theo chủ nghĩa xã hội ra tranh cử. Họ hoàn toàn có thể ngăn chặn điều đó. Tại sao họ lại không làm?” ông Bui đặt câu hỏi, ám chỉ Đảng Dân chủ. Tất nhiên, DB Derek Trần cũng có những người ủng hộ trong cộng đồng người Việt. Bà Cai Lê, 70 tuổi, đã tham gia một nhóm tình nguyện viên đi vận động cử tri chỉ cách sự kiện tranh cử của ông Võ ở Garden Grove vài dặm. Bà là thành viên của một nhóm nhỏ các tình nguyện viên nói tiếng Việt, tập trung tiếp cận chính những người trong cộng đồng của mình.
“Tôi muốn chính phủ quan tâm đến những người nghèo,” bà Lê chia sẻ.
.
DB Derek Trần không chỉ vấp phải sự chỉ trích từ phe cánh hữu. Theo Tracy La, giám đốc điều hành của VietRISE – một tổ chức phi lợi nhuận vận động cho cộng đồng người Việt và các cộng đồng nhập cư khác tại Quận Cam – thì đối với một số cử tri trẻ có tư tưởng tiến bộ, quan điểm của ông Trần về vấn đề nhập cư gây nhiều thất vọng.
Năm ngoái, ông Derek Trần đã bỏ phiếu ủng hộ Đạo luật Laken-Riley (Laken-Riley Act), quy định việc bắt buộc giam giữ đối với một số người nhập cư bị bắt hoặc bị buộc tội liên quan đến các tội danh nhất định. Những người phản đối cho rằng đạo luật này vi phạm quyền được hưởng quy trình pháp lý công bằng của người di cư, vì họ có thể bị giam giữ ngay cả khi chưa từng bị kết tội.
“Điều đáng thất vọng là cả hai ứng cử viên này đều tiếp tục lấy câu chuyện nhập cư làm trọng tâm trong chiến dịch tranh cử của mình,” bà La nói. “Nhưng họ lại không sử dụng nó để kết nối với thực tế mà các cử tri của họ đang phải đối mặt.”
Khu vực bầu cử này – nơi các nhóm thiểu số chiếm đa số – có 39% dân số là người gốc Á và 35% là người gốc Mỹ Latinh. Theo dữ liệu do Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) cung cấp cho dự án “Deportation Data Project” (Dự án Dữ liệu Trục xuất) và được phân tích bởi Capital & Main, trong mùa hè năm 2025, số vụ bắt giữ do ICE thực hiện tại “khu vực phụ trách” của cơ quan này ở Nam California (bao gồm cả Quận Cam) đã tăng gấp bảy lần.
*
Ông Derek Trần bước vào Ngày Bầu cử với một số lợi thế so với đối thủ của mình. Đề luật 50 (Prop. 50) đã thay đổi ranh giới khu vực bầu cử của ông, khiến tỷ lệ cử tri ủng hộ Đảng Dân chủ tại đây tăng thêm khoảng 5 điểm phần trăm.
Hơn nữa, theo một cuộc thăm dò vào cuối tháng 9 của Associated Press-NORC, đa số người trưởng thành tại Hoa Kỳ không tán thành cách ông Trump xử lý các vấn đề về thuế quan, cuộc chiến tại Iran và chi phí sinh hoạt. Theo số liệu trung bình từ các cuộc thăm dò trên toàn quốc, tỷ lệ ủng hộ dành cho ông Trump hiện ở mức 37%. Theo Cook Political Report, bất chấp những thuận lợi về chính trị dành cho Tran, chiếc ghế này vẫn chưa phải là vị trí an toàn đối với đương kim Dân Biểu. Steve Barkan, một cố vấn chính trị của đảng Dân chủ, cho biết cuộc đua này là thước đo quan trọng cho triển vọng của các ứng viên đảng Dân chủ trên toàn quốc.
“Nếu đảng Dân chủ không thắng ở đây, thì tôi không nghĩ họ còn nhiều cơ hội để giành lại quyền kiểm soát Hạ viện,” Barkan nhận định.
(Phóng viên Reia Li là nghiên cứu viên chuyên về tin tức địa phương tại California.)
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình