Hôm nay,  

Niềm vui lễ hội

22/11/202308:10:00(Xem: 2462)
Tùy bút

chucthanh

Cách nay đã hai tuần lễ, hôm đó là cuối tháng mười dương lịch, 30 tháng 10, mùng 1 tháng 11, dịp lễ hội Halloween. Chúng tôi đi mua bánh biscuit gói nhỏ nhỏ, loại petit beure pocket, kẹo chocolat đủ loại đủ màu, tất cả làm thành từng gói để chờ tối ngày lễ Halloween làm một màn phát quà cho các em nhỏ gõ cửa các nhà làm ma xin quà. Chúng tôi đã sẵn sàng sửa soạn hai bọc khá lớn để góc nhà chờ đợi.
    Tới tối đúng ngày, sau bữa cơm chiều, trời xẩm tối, các em trong xóm, gọi là Village Plaisance, tụ tập từng nhóm 5, 7 đứa, có khi đông hơn, có khi ít hơn tùy ý thích, thường là chúng học chung trường chung lớp. Chúng được nghỉ lễ các thánh, mà tụ tập đi xin kẹo bánh theo phong tục, chớ chưa hẳn là chúng thiếu thốn, nhiều đứa thích ăn mặc hóa trang, có đứa làm công chúa, nhưng nhiều đứa thích áo quần dị hợm hay đen ngòm, thùng thình làm như ma quỷ, vẽ mặt dữ dằn, râu ria tùm lum. Thiệt là có lần mở cửa, nhìn chúng hiện ra lạ, mình phải lùi lại giựt mình. Ma quỷ mà, có đứa mang theo cái búa lớn hay cái mỏ neo to hơn người, cũng tạo được cảm giác lạ và chúng tôi vui vẻ nhập gia tùy tục với người địa phương.
    Có lễ hội là một dịp vui, vì ai cũng biết sau lễ các thánh là người ta rộn rịp chờ đón Giáng Sinh, rồi Tết năm mới, may mắn thay giữa mùa thu sang đông u tối mịt mùng, lại có những ngày vui nhộn như để xua đi phần nào cái lạnh lẽo cơ hàn của dịch bệnh, cái đe dọa tàn sát ghê gớm của chiến tranh đang tràn lan làm chao đảo cả thế giới.
    Lúc 7 giờ chiều, giờ ăn cơm tối, chúng tôi tắt đèn bếp, ăn trong bóng mờ của đèn hành lang len qua, kẻo các em nhỏ thấy đèn cửa sổ bếp sáng rỡ lại tiến tới đập cửa ầm ầm lối ra vào.
    Ăn xong và dọn dẹp xong bữa chiều tối, chúng tôi lôi các bọc bánh kẹo ra coi lại thì chợt nghe tiếng gõ cửa nhè nhẹ, gõ kiểu này thì chắc chắn không phải là lũ khách con nít rồi, ai thế nhỉ? Tôi nhón gót chân, ngó qua lỗ đục nhỏ, à là hai ông cảnh sát, họ muốn gì giờ này? Tôi vội gọi con gái xuống lầu với mình, rồi mới yên trí mở cửa. Thì ra hai người nhân viên công lực này tới, ưu ái nhắc nhở chúng tôi, « Buổi tối lúc này an ninh không bảo đảm lắm, khi mở cửa đón khách xin bánh kẹo, coi chừng có thể có kẻ gian lợi dụng xông vô nhà cùng lúc để hành hung ». Họ nói hai lần rất chu đáo.
    Chúng tôi cám ơn họ và nhìn nhau, họ đi rồi, vậy thì sao? Có làm fête nữa thôi? Má cứ làm, chớ má đã mua và sửa soạn tới hai túi, không lẽ vì sợ, mà giờ mình để mình ăn một mình! OK, con gái đề nghị, má cứ làm, thì mình lên lầu, có cửa sổ từ phòng trên dòm xuống là hành lang phía ngoài bếp, mình sẽ thả một tấm bạt từ lầu cao chạy xuống, đụng thảm lá cây bụi cây jasmin ngay cửa bếp ngoài đường, theo cái bạt đó, mình sẽ thả kẹo bánh lăn xuống tặng quý vị con nít nhe má… má khỏi mở cửa, khỏi sợ kẻ gian tấn công bất ngờ.
    Hai mẹ con tôi đồng ý kiểu thả dù quà tặng như vậy, rùm beng vui vẻ đâu được ba lần. Tới lần thứ tư thì có chuyện, thiệt gọi là lễ của con nít, mà có cả con nít lớn bự 15, 16 tuổi, chúng muốn lớn hơn cả người lớn, khó phân biệt được rõ trong cảnh tranh tối tranh sáng ở ngoài trời, xe hơi chạy vụt qua và đèn đường thì lấp ló, lúc tỏ, lúc mờ. Đám trẻ thứ tư tới, chúng múa may ca hát trước cổng ra vào, rồi đập cửa ình ình, chúng tôi phải gọi chúng từ trên cao, chừng vài giây, rồi một hai phút sau, chúng mới tập trung và chú ý nhìn lên: Ici, là-haut, chào, tụi tôi ở trên này, tụi tôi vì cái cửa hư, kẹt, không mở nổi, alors, tụi tôi thả cadeaux xuống cho các em nhe, đón này, bonnes fêtes! Allez-y, allez-y! Một vài em nhảy cẫng lên, rất vui. Chúng tôi cũng hào hứng vui lây, quên đi, không để lướt theo tấm bạt, mà chúng tôi nhắm thẳng vào những bàn tay bé bé xinh xinh đó, cứ thế liệng bánh xuống. Có đứa bắt trúng, bravo, và có đứa bắt hụt, và bọc kẹo rớt xuống đất, bộp! Thế là trận chiến xẩy ra vì bất thình lình, có hai bà mẹ tây, tây hay arabe thì không rõ lắm, vì trời tối và loang loáng ánh đèn khi có khi không. Hai bà ấy xồ ra từ trong bóng mờ, họ cự nự rồi xỉa xói hai mẹ con tôi một tràng líu lo khá gay go: Các vous cho quà trẻ con kiểu sauvage như thế đó hả ? Các vous rất mất dậy, mal élévé. Các vous không có quyền làm thế! Các vous làm fêtes đâu! Các vous khinh người và bạc đãi các con chúng tôi ! Tôi hoảng và nghe tiếng được tiếng mất. Họ nói tiếng Pháp rất khó nghe, tôi cũng không hơn gì họ, vừa nghe vừa đoán mò, để hiểu loạng quạng!
    Tôi khựng người, đứng như trời trồng, không biết làm sao cho họ hiểu, may mà con gái nó lanh trí, nó lật đật chạy xuống lầu, qua cửa sổ bếp, gần nhau hơn, nó phân bua rõ ràng: Quý bà hiểu cho, chúng tôi rất yêu mến trẻ con nên chúng tôi mới tham dự vô lễ hội này. Nhưng kẹt nhà chúng tôi neo đơn, ít người, mẹ tôi già lắm rồi, lại nữa vấn đề trộm cướp an ninh ràng buộc, nên xin lỗi quý vị, chúng tôi phải tự vệ, xin lỗi, vì vui quá, vui lây với các em mà chúng tôi đã thẩy bánh xuống, thay vì để glisser xuống rất từ từ, xin lỗi quý bà.
    Nghe xong, hai người lớn đấy đong đỏng bỏ đi vội, nhưng đám con nít vẫn ở lại, chúng có gần 10 đứa. Chúng vẫn ngửng mặt lên cao nhìn và chờ đợi, dường như đã hiểu phần nào câu chuyện lôi thôi giữa người lớn với người lớn, nhưng chúng vẫn cười vui ồn ào, chúng giơ tay lên vẫy ra hiệu chờ đón, vẫy vẫy tay, còn bao nhiêu, donnez-nous tous!
    Mười lăm phút sau thì đường phố vắng lặng trở lại. Mẹ con tôi đóng hết các cửa. Tắt đèn và đổi phòng khác, coi truyền hình. Thôi nhe, má, từ nay má đừng làm lễ hội bánh bánh kẹo kẹo Halloween hallowu nữa nhe, mấy cái bà gazoilles đó, họ khó chịu lắm!
    Nhưng rồi sáng hôm sau, tôi phải đi chợ, phải mua khá nhiều đồ cho một tuần lễ, nước uống, sữa tươi, sữa đặc để pha café, yaourt, thịt, khoai, rau, đồ hộp, thêm mấy bọc giấy lớn, gần đầy xe đẩy. Nặng và cồng kềnh là mấy thùng nước suối. Tôi đang lúng túng xếp hàng đã mua lên quầy tính tiền, còn đang bối rối tìm mấy cái giỏ xách đặng xếp đồ, chưa kịp khuân ba cái bao nước evian lên kịp thì có một người đàn bà đậm người chợt đến sát gần, áo quần bà ta hơi dài, hơi thậm thượt, tôi không nhìn rõ mặt, vì bà ta đứng nghiêng nghiêng, nhưng tôi cũng kịp nghe được bà ta nói, đúng là nói với tôi: Để tôi giúp bà một tay nhe, mấy cái bịch nước này nặng lắm, tôi phải giúp bà thôi. Miệng nói, hai tay bà ta thoăn thoắt chuyển mấy bịch nước suối đặt lên chỗ tính tiền. Tôi cảm ơn và vừa kịp nhận ra là một trong hai người đàn bà tối hôm qua đã dừng chân ở trước cửa bếp nhà tôi…
 

-- Chúc Thanh

Đâu đó trên những nẻo đường của miền Nam, có những thanh niên mắt sáng môi tươi, bỏ dở học trình, thay cha, giúp Mẹ nuôi em. Thời đó, người ta sẽ thấy những anh lơ xe mặt mũi sáng láng, ăn nói hòa nhã lễ độ; những anh thanh niên xung phong đội "mũ tai bèo che khuất tương lai,chong đèn dầu mỗi đêm đọc sách.
Vào khoảng tháng Tư, dọc theo xa lộ của tiểu bang Texas, hoa Bluebonnet nở rộ, màu xanh thẫm, pha một tý tim tím. Nhìn từ xa lộ, sẽ không thể thấy những viền trắng ly ty trên đài hoa mà chỉ thấy toàn màu xanh tím, trông đẹp và buồn. Màu Bluebonnet buồn hiu hắt này gợi trong tôi hình ảnh những rừng sim tím xa tít tắp nơi giãi đất hình chữ “S” thân thương mà lúc nào hồn tôi cũng quyến luyến!
Hồi trước cứ mỗi lần Tết đến là tôi đều chọn một ngày đầu năm để “ngày xuân khai bút”, viết xuống tâm tư suy nghĩ của mình. Làm như lúc này là lúc tôi để ý đến thời gian, tuổi tác, chuyện xưa và những kỷ niệm, những dự định tương lai…hơn bao giờ hết. Sau biến cố 75 và di cư sang Mỹ thì những ngày đầu năm âm lịch không còn là cái mốc để tôi “ôn cố tri tân”nữa . Tháng 4, đúng ra là ngày 30 tháng 4 mới là ngày tôi dừng lại, ngược dòng thời gian về qúa khứ hay nghĩ đến những ngày trước mặt…
Tấm dzé số em tặng thằng chủ để mừng sinh nhựt nó. Chỉ có một đồng. Để tiết kiệm em còn hổng ghi thêm Encore tốn thêm một đồng nữa. Chỉ cần một đồng thôi. Nói là em cheap, em cũng chịu nhưng chi tiền cho người ngoài thì chi nhiều thấy tiếc. Chủ nó đã giàu thấy mồ tổ rồi. Dzì dzậy năm nào em cũng mua tấm dzé số một đồng kèm theo một tấm thiệp chúc mừng. Chuyện trúng số chỉ là chuyện ầu ơ dzí dzầu. Bởi anh nghĩ coi, cái đức của em, cứ giả sử như có cái thứ gọi tên là “cái đức” đi, nhưng là dzé số của nó, dzậy thì nếu trời muốn cho em trời cũng chả cho tấm dzé ấy trúng độc đắc được, còn nếu như là đức của nó thì tấm dzé ấy cũng hổng thể trúng dzì là tấm dzé em chọn. Em nghĩ dzậy đó, hổng biết có đúng hôn. Anyway. Mắc mớ gì phải lo.
. . . Hồi Sinh. Trạng thái từ cõi chết trở về với sự sống. Từ lụi tàn trở mình thành mạch sống sinh sôi. Từ huyễn mộng rũ tan lớp sương mù quá khứ để hòa mình vào dòng thực tại tuy ngổn ngang bời bời nhưng thơm ngát mùi cà phê mới pha buổi sáng và rực rỡ những đóa hoa nhiều mầu sắc trong khu vườn vừa mới thức dậy. Một khoảnh khắc hồi sinh, đôi khi cũng đủ để đem lại ý nghĩa cho mảng đời đầy ắp những truân chuyên.
Nhìn lịch giật mình, ngày tháng trôi nhanh quá, mới đó đã đến tháng tư đen. Từ khi bị dịch Vũ Hán tôi không được đi dự ngày buồn 30 tháng Tư năm 2020, năm nay với tình hình này chắc ban tổ chức cũng khó thực hiện. Dù vậy nhưng ký ức tôi sống dậy mãnh liệt những ngày tháng ấy ...
“Ba! Ba cho con treo lá cờ để tưởng niệm ngày ba mươi tháng Tư?’ Ông gật đầu: “Ừ, con treo đi! Bé Tú, phụ cô Tư nghen con! Chắc chắn, sẽ có những người đi đường dừng lại và hỏi chúng ta nhiều câu khó trả lời. Nhưng các con đừng ngại. Hãy giải thích cho họ hiểu. Đây là lá cờ di sản đáng hãnh diện của người Việt chúng ta.”
Lẽ ra nàng cũng muốn yên thân sau khi đất nước thống nhất một mối. Nhưng số cô truân chuyên, năm 76 đậu vào ĐHSP ban Anh Văn, học chỉ được nửa năm thì nhận được tờ quyết định cho nghỉ học vì lý lịch bằng giấy pelure xanh mỏng tanh mà thay đổi một phận người. Cô không bỏ cuộc, về lại địa phương miệt mài đi lao động rồi sang năm thi lại CĐSP AV, xong hai năm học nàng cũng không được bổ nhiệm vì lý lịch. Biết không còn đất dung thân trên chính quê hương mình nên cô và các em đã mơ đến một phương trời xa.
Đây là một câu chuyện có thật, đã được nhân vật chính cho phép ghi lại và phổ biến. Hiện nay, nhân vật chính đang sống ở Mỹ, bên cạnh các con cháu thành đạt và hết lòng thương yêu Cô. Ngoài chuyện kể về con đường phấn đấu đem các con sang Mỹ của một người mẹ, câu chuyện còn ghi lại nhiều chi tiết trung thực trong bối cảnh xã hội miền Nam Việt Nam ngay sau tháng Tư, 1975, cũng như tấm lòng của người dân miền Nam đối với nhau trong gian đoạn vô cùng đen tối đó.
Kỷ niệm đầu tiên của tôi liên quan đến nhà văn Mai Thảo. Những ngày mới di cư vào Nam, gia đình tôi cư ngụ tại con hẻm gần nhà thờ Huyện Sĩ. Hai đầu con hẻm nối với hai đường lớn, là đường Võ Tánh và Ngô Tùng Châu. Một anh bạn thân đã chỉ cho tôi một người có bóng dáng rất văn nhân, đó là Mai Thảo. Ông ta thường xuất hiện trong những buổi sáng ở đầu hẻm trên con đường có nhà in mà tôi được biết là ông đang chăm lo cho ra đời tác phẩm đầu tay của ông, đó là cuốn “Đêm Giã Từ Hà Nội”. Tôi đã phải lấy tiền để dành nhỏ nhoi ra mua và nghĩ rằng nó sẽ là một kỷ niệm để đời cho mình. Tôi đọc truyện ngắn “Đêm Giã Từ Hà nội” nhiều lần, và đến nay vẫn còn nhớ mang máng câu “Tôi nhìn xuống nước sông Hồng đục ngầu như máu mà Hà nội đang ở dưới đó…”. Tôi cũng rời Hà nội như ông, cũng ngồi trong một chiếc xe vận tải lớn chở những người di cư qua cầu Long Biên trong buổi tối nửa đêm về sáng sang phi trường Gia Lâm để đáp máy bay vào Saigon.
Sau ngày 30 tháng 04 năm 1975 đã có nhiều mảnh đời tang thương. Trong số đó có cô bạn thân của tôi. Thu Nguyệt là một cô gái có khiếu thơ văn. 13 tuổi đã có nhiều bài đăng trên Nguyệt san Thiếu Nhi với bút hiệu Tê Hát Nguyệt Thi. Bạn khiến cả lớp chúng tôi ngưỡng mộ. Ngày đất nước im tiếng súng, gia đình bạn từ Trại gia binh ở phi trường Đà Nẵng phải dọn ra ngoài; sống vất vưởng nhờ cậy nhà người quen. Vì không có địa chỉ cố định, ba mẹ bạn cùng đàn con 7 đứa bị xếp vào gia đình phải đi Kinh Tế Mới đợt đầu tiên của thành phố Đà Nẵng. Năm đó tôi đang học lớp 12.
Câu truyện mà tôi kể dưới đây diễn ra trên toàn miền Bắc Việt Nam từ khoảng năm 1965 tới 1972. Trong bẩy năm trời đó, hàng triệu người tham gia vào câu truyện này và là nhân chứng, vậy mà cho tới nay không một báo chí, một truyện ngắn, truyện dài nào nói đến “sự kiện lịch sử” này. Điều này làm cho tôi cứ băn khoăn suy nghĩ trong nhiều năm trời: Tại sao có những sự việc phi lý đến như vậy mà lại có hàng triệu người vui vẻ tuân theo; cho tới bây giờ đang thời kỳ “mở cửa”, tiếp xúc với “Thế giới văn minh” bên ngoài nhưng khi nghe hỏi về sự việc đó thì vẫn có rất nhiều người đồng tình với nó và cho đó là đúng, là hợp lý.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.