Hôm nay,  

Ngày Đại Tang của Đất Nước

21/04/202411:57:00(Xem: 5021)
Hồi ký chiến tranh

ARVN 1

“Một năm người có mười hai tháng.
Ta trọn năm dài Một Tháng Tư!”  (Thơ Thanh Nam)

 

Ngày 21 tháng 4 năm 1975, Tư Tưởng ghé ngang hậu cứ,  dẫn ba thằng em: Bắc Hà, Th/úy Trọng và tui đi nhậu ở quán Thuỷ Tiên, gần Bộ Chỉ Huy Thiết Đoàn ngày xưa, trước khi dời vô Phi trường Vĩnh Long. Đây là quán nhà của Chi Đoàn 3/2 Thiết Kỵ. Quán không tên nhưng có cô con gái của ông chủ quán gốc nhà giáo tên Thủy Tiên. Ba thằng em trước là Sĩ quan Chi Đoàn 3/2 TK, Bắc Hà mới ra từ Quân Lao. Bắc Hà lái xe Jeep đụng chết Tr/úy Pháo Binh đi xe Honda, bị giam quân lao Cần Thơ 5 tháng. Số Bắc Hà xui, mới đầu tui nhờ mấy ông Thượng sĩ điều đình gia đình nạn nhân bãi nại. Thất bại. Quân cảnh Tư Pháp giải Bắc Hà qua Cần Thơ, Chạy tiếp, để Bắc Hà được tại ngoai. Xui, chánh án Trung Tá Ngô Văn Thuyết ghét Thiết giáp. Khi ông Phó chuyển lên với ý kiến thuân, nhưng thấy đơn vị Bắc Hà là Thiết Đoàn 2 Kỵ Binh  bèn tống giam. Tư Tưởng và Đông Phương đưa tiền cho một luật sư ở Vĩnh Long, về Saigon chạy cho Bắc Hà trắng án, tay Luật sư nầy lấy tiền đánh bạc thua hết. Bắc Hà đành ở quân lao, ra tòa xử 4 tháng tù, Ở quân lao 5 tháng nên được phóng thích ngay tại tòa án. Th/úy Trong, Chi đội phó của Bắc Hà, trước khi về làm Phụ tá Ban 3 Huấn luyện, lãnh nhiệm vụ thăm nuôi hằng tuần, đem quần áo về giặt và tiếp tế những gì Bắc Hà cần. Bắc Hà ở trong quân lao mà mặc đồ ủi hồ. Thấy Bắc Hà đeo lon ở nấp túi áo, bèn hỏi, Bắc Hà cho biết chưa ra tòa nên vẫn còn đeo lon nhưng đeo ở nấp túi. Một lần khác Bắc Hà khoe tụi trong nầy nễ tao lắm. Tui cười ngất. Thân ở tù mà nễ cái gì. Bắc Hà nghiêm sắc mặt, người ta nễ tao vì đơn vị không bỏ tao, đi thăm nuôi mỗi tuần. Tù ở đây không có được đơn vị thăm nuôi, chỉ gia đìnhthăm mà thôi. Đó cũng là tinh thần thương yêu của Điền Đông Phương và Tư Tưởng trong đơn vị.
    Đang vui vẻ nhậu nhẹt nói chuyện ồn ào. Nhắc chuyện ngày trước chiến đấu bên nhau. Đúng ra chỉ có Tư Tưởng và tui cụng ly hào hứng, Bắc Hà uống chút chút và Th/úy Trọng thì Coca Cola, vì bị dị ứng với bia rượu. Đúng là đời kém vui khi không nhậu được. Đang rót tràn ly cạn và cạn ly đầy, TV chiếu cảnh Tổng Thống Thiệu từ chức. Trời đất ơi! Cái gì kỳ vậy cà? Tư Tưởng cũng hơi đã đã bèn cà lăm … “Vậy là mất nước rồi. Tụi mình thua rồi”. (Khi Tư Tưởng cà lăm là biết lúc đó chàng đã rồi ) Bàng hoàng, sửng sốt, nghẹn ngào. Cứ nhắc đi nhắc lại “sao kỳ dzậy cà” Tại sao thua kỳ dzậy cà. Cả đám nước mắt rớt ra. Bao nhiêu hy sinh, bao nhiêu cực khổ dầm sương dãi nắng, thường xuyên đối diện với tử thần . Bao nhiêu xương máu đã đổ. Chưa thua mà sao kỳ dzậy cả? Tư Tưởng hỏi mất nước rồi làm sao? Ai mà biết làm sao. Chỉ biết gục đầu, Đồ nhậu trên bàn còn đầy, bia còn nhiều chưa rót mà đã nghẹn. Nghẹn từ lời nói, nghẹn cả trong mắt trong môi. Lâu lắm Ngụy tui mới nói nhỏ, như để một mình mình nghe thôi … thì chơi xả láng, chơi cho tới khi hết đồ chơi rồi tính chứ biết sao. Que sera sera … Buồn nãn, chán chường, Tư Tưởng và ba thằng em ra xe Jeep đi về. Xe chạy tới ngã ba Cần Thơ chưa quẹo trái để về hậu cứ, bị Quân Cảnh bắt dừng xe lại. Lúc đó khoảng 12 giờ khuya, đã tới giờ giới nghiêm. Một Trung sĩ Quân Cảnh bước đến chào Tư Tưởng, hỏi sự vụ lệnh. Tư Tưởng chưa kịp trả lời, tự nhiên tui nổi nóng la lớn “ Mất nước tới nơi rồi mà sự vụ lệnh cái gì. Dẹp!” Nói nào ngay Quân Cảnh (QC) ở Tỉnh Vĩnh Long, cũng hơi ngán Thiết Giáp. Tư Tưởng là đơn vị trưởng thì ký cái sự vụ lệnh hay ký phép, dễ còn hơn ăn cơm sườn không có xương. Cũng lấy làm lạ, QC bửa nay sao tận tụy siêng năng quá. Trung sĩ QC chưa phản ứng gì thì từ trong bóng tối một người mặc bà ba đen bước ra nói hết sức nhẹ nhàng  “ Thân, em đi đâu giờ nầy vậy?”
    Lúc đó Tư Tưởng và cả đám tụi tôi đều ngạc nhiên. Tư Tưởng bước xuống xe Jeep đưa tay chào và tui đang đứng trên lề đường cũng chào  tay. Đó là Đại Tá Thành, cựu Trung Đoàn Trưởng Trung Đoàn 15/ Sư Đoàn 9 Bộ Bịnh.  Bây giờ là Đại Tá Tỉnh Trưởng Vĩnh Long, Tư Tưởng trả lời: “ Buồn quá dẫn mấy thằng em đi nhậu, thưa Đại Tá “ Quay qua mấy ông QC, Đại Tá Thành nói “ Xin mấy ông QC cho anh em Bạch Mã về nghỉ. Họ đã đổ máu cho chúng tôi nhiều lắm “.
    Mấy ông Quân Cảnh lui vào trong, Tư Tưởng và tụi tui chào Đại Tá Thành một lần nữa, lên xe đi về doanh trại. Buồn, không ai nói năng gì, chỉ nghe tiếng thở dài. Sáng hôm sau Tư Tưởng ra hành quân, chưa kịp cà phê cà pháo với tụi tôi.Tui cũng không hiễu tại sao đi sớm quá. Th/úy Hạnh về chưa có chức vụ gì vẫn cà nhỏng. Vẫn ngủ trong khu Sĩ Quan chúng tôi. Lúc nầy cấm trại tử thủ, theo lênh của Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam, Tư lệnh Quân Đoàn / Quân Khu IV. Sáng cà phê câu lạc bộ, trưa, chiều cơm Thiết Đoàn. Không phố xá phố phường gì cả. Đọc báo càng thêm bi quan. Những trận đánh kinh hồn đang xãy ra Long Khánh, sau khi mất Phan Rang. Dù Quân Đoàn IV chưa sứt mẻ gì, vẫn còn đầy đủ tại hàng ứng chiến. Trận đánh dằng dai với Sư Đoàn 5 CSBV chỉ còn lẻ tẻ. Trung Tá Nguyễn Mạnh Lâm, Thiết Đoàn Trưởng TD16 Kỵ Binh  tử trận tại chiến trường nầy.Tui cũng vừa chấm dứt khóa huấn luyện tân binh bổ sung cho ba Chi Đoàn tác chiến hơn tháng trước,  sau đó tổ chức một đêm văn nghệ hào hứng cho các tân binh thưởng thức,  vì tôi đoán biết sẽ có nhiều em sẽ ra đi. Bây giờ ở đây mới biết được Hổ Cáp và Thiết Đoàn 9 KB đã đánh tan tác bọn VC mà tên Tướng VC lê đức anh chạy bán sống bán chết ở Chương Thiện. Lữ Đoàn 4 KB và TD 2KB ( – ) đang cầm chân bọn Sư Đoàn 5 CSBV tại Bình Thạnh Thôn, Tuyên Quang, Tuyên Bình. Đang giao chiến ở Bình Thạnh Thôn, Tuyên Bình,  SD 5 CSBV rút đi, vào chiếm Tỉnh Long An. Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam cho Trung Đoàn 10/ Sư Đoàn 7BB trực thăng vận vào tàn sát bọn Bắc Cộng. Tụi nó đi ngờ ngờ không chuẩn bị tác chiến. Qua cung từ tù binh, được biết bọn cán binh VC được lệnh vô tiếp thu Long An vì đã chiếm được Long An rồi. Một số dạt qua Bến Tranh, Mỹ Tho, gặp Chi Đoàn 2/2 Thiết Kỵ tại đó chơi cho tụi nó một trời hỏa lực. Tan hàng tụi nó chạy tứ tán. Sau đó tập trung quân đánh Thủ Thừa để cắt đường viện binh của QDIV cho Saigon. Một trận đánh đẩm máu. Địa Phương Quân dưới quyền chỉ huy của Đại Tá Tỉnh Trưởng Long An,  phối hợp Lực lương 99 Đặc nhiệm Hải Quân đã đánh cho bọn VC tan tác trước khi Saigon tuyên bố đầu hàng.
    Bắc Hà chưa được tái bổ nhiệm, vẫn còn cà nhỏng, nên tui được cử chỉ huy dàn xe M113 ở hậu cứ, khiển dụng nhưng không được đưa ra hành quân, vì không đủ xăng dầu. Đó là hậu quả của Hiệp Đình Đình Chiến Paris 1973, bị Quốc Hội Mỹ cắt viện trợ năm 1975, có một Đại đội Long Phi tùng thiết, toàn lính văn phòng thuộc Bộ Tư Lệnh SD9BB. Có vài sĩ Quan Chi Đoàn đang dưởng bệnh, phụ giúp tui chỉ huy Bộ Binh cũng đở khổ. Tui thường nói,  mình thất thế, mình thiếu phương tiện yểm trợ, thiếu đạn dược, xăng dầu,  mình thua rồi, nhưng phải đánh trận cuối cùng rồi ra sao hậu xét. Lính tráng vẫn còn tại hàng không bỏ trốn, dù là lính văn phòng, cũng thấy được tinh thần quyết chiến của anh em.
    Ngày 27 tháng 4 tình hình chiến sự bi đát ở Quân Đoàn III nhưng Quân Đoàn IV vẫn vững vàng. Lệnh tử thủ từ Quân Đoàn vẫn được chấp hành nghiêm chỉnh. Có lệnh cho một xe GMC đưa Thượng Sĩ, ban Tài chánh về Saigon, phát lương cho Chi Đội tăng phái cho Lực Lượng H đang bảo vệ Saigon. Mấy hôm trước thằng em Pilot, Phi Đoàn Thần Tượng di tản về Saigon, nhắn tin ráng dọt về Saigon nó sẽ đưa đi. Cùng lúc Chỉ huy Trưởng Tiền Doanh Yểm Trợ Vĩnh Long, bạn cùng khóa với ông anh rễ Hải Quân, nhắn tin tối 29 tháng 4 bước qua Tiền Doanh anh sẽ đưa ra biển. Quyết định đi hay ở cứ ám ảnh Ngụy tui hoài.
    Sáng 28 tháng 4 nhiều lần định bỏ quân, bỏ lính, bỏ đơn vị bước lên GMC về Saigon là xong. Tài xế là linh của tui. Chi Đoàn Trưởng Công Vụ kiêm Chỉ Huy Hậu cứ không thể cản tui được. Cuối cùng chỉ đứng nhìn xe GMC chạy. Cũng tại hai chữ Danh Dự mà ông Tướng Chỉ Huy Trưởng Quân Trường Đồng Đế nhắn nhủ SVSQ ngày mãn khóa, lúc nào cũng vang vang trong tâm, trong não của tui. " Mạng sống có thể mất. Nhưng Danh Dự không thể mất ". Chiều 28 tháng 4 đang ăn cơm Thiết Đoàn, thực đơn cũng như mọi ngày. Bàn ăn Sĩ Quan  có 4 người, Ba thằng tui cùng Thiếu úy Tích Trưởng Ban 1 Thiết Đoàn . Hạ Sĩ Quan và Binh sĩ thì mấy bàn gần đó. Cấm trại nên nhà ăn đông lắm. Nhưng không có tiếng cười tiếng diễu như mọi ngày. Bổng hàng loạt hỏa tiển bay vào cả đám bò càng, trừ ba thằng tui ngồi tỉnh bơ ăn cơm tiếp tục. Một chốc yên tỉnh, mọi người trở về ăn cơm tiếp. Yên lặng và yên lặng. Ăn cơm mà nét mặt mấy tay Kỵ Binh  có vẻ lo sợ. Bắc Hà lên tiếng trước, ông than phiền, vắng chiến trường lâu quá nên không còn phản xạ nữa. Th/úy Trong không nói năng gì, Th/úy Tích sau khi lồm cồm ngồi vào bàn ăn cũng yên lặng. Để phá tan không khí im lặng,tui nhìn qua dãy bàn ăn của Hạ Sĩ Quan và Binh sĩ nói  “ Tao cũng muồn bò, núp như tụi bây, nhưng mới thay bộ đồ sạch, sợ dơ tới đâu thì tới. Cả đám cười quên sợ. Thật ra mấy tay lính văn phòng có bao giờ nghe hoả tiển hay pháo kích. Tiếng hoả tiển bay nghe ghê lắm Sợ là phải. Chẳng có gì để cười hết. Với ba thằng tui nghe hỏa tiển hoài nên biết khi nó hú, nó kêu u u u,  nó đã bay qua đầu rồi. Còn nó kêu xè xè xè, sợ trốn hay núp cũng không kịp. Nhớ lúc đang dàn trận tại chiến trường Thường Phước, Hồng Ngự, bốn quan Vỏ Bị Đà Lạt, khóa 26, đang đứng gần Chi Đội tui để được bổ sung cho Đại Đội Trinh Sát 15 tùng thiết, đang ứng chiến phía trước. Mời lên xe uống cà phê, VC chơi hỏa tiển bay qua đầu Chi Đội, tiếng hú nghe rợn người, Mấy quan Vỏ Bí bò người sát xuống. Nhìn thấy lính Thiết Giáp tỉnh bơ mấy quan Vỏ Bị có vẻ quê cơ, tui bèn nói. “Ai lần đầu nghe cũng sợ. Mai mốt nghe quen hết sợ”.
    Tối 29 tháng tư, định băng qua đường,  qua Tiền Doanh Yểm trợ Vĩnh Long. Con đường gần xịt hà. Vây mà băng qua không được. Tui khoái đi Mỹ lắm. Khoái từ thời còn đi học, lại ham chơi, nên đậu Tú Tài hạng thấp,  không đủ điều kiện đi du học. Bây giờ chỉ cần một chút can đảm, bỏ lại sau lưng cái liêm sĩ, thoải mái băng qua đường tiến ra biển. Khỏe re. như con bò kéo xe không. Để khỏi phải suy nghĩ, rủ mấy SQ Chi Đoàn vào câu lạc bộ uống bia, cười cười nói nói để khỏi phải suy nghĩ đi hay ở. Lòng lúc nào cũng cầu mong VC tấn công phi trường, ngay hướng Thiết Đoàn 2 Kỵ Binh, để tui được đánh trận cuối cùng của cuộc đời rồi ra sao cũng OK, như hôm nào ngồi nhậu ở quán Thủy Tiên đã nghĩ.
    Ngày 30 tháng 4 lúc11 giờ sáng đang ngồi ở bàn làm việc, nghe tiếng radio vọng từ xưởng sửa chửa lệnh đầu hàng của Tướng Big Minh. Chỉ biết lắc đầu, đã đoán trước từ ngày Tổng Thống Thiệu tù chức bây giờ não nề quá. Bước qua xưởng, tụi lính hỏi giờ phải làm sao. Trả lời lênh tử thủ của Tướng  Nguyễn Khoa Nam vẫn còn hiệu lực, nhưng đứa nào muốn dzọt thì cứ tự nhiên. Lạ là không ai ra đi, dù tui gián tiếp đồng ý. Trưa cơm, chiều cơm, tối đến ra tuyến chờ VC vào để đánh trận cuối cùng,  chẳng thấy bọn tự xưng là anh hùng giải phóng xuất hiện. Bọn nó cũng sợ chết giờ thứ 25. Lính vẫn còn đầy đủ. Không biết bên Sư Đoàn ra sao. Không muốn ra cổng Sư Đoàn để tìm hiễu. Bàn với Chi Đoàn Trưởng công vụ tuyên bố xả láng. Kho lương thực bia, thuốc lá, đồ hộp, hàng Quân Tiếp Vụ đem ra phát cho lính. Cả đám SQ có mấy ngoe, vào hội trường uống cà phê hay Bia Quân Tiếp Vụ chờ lệnh. Thiếu Tá Cảnh, Sĩ Quan Hành Chánh Tài Chánh, cứ lấy cái muổng khỏ vào ly rồi ca “ Trong đoàn tù binh có tôi đi hàng đầu “ Thấy tui cười, ông giải thích  “tao lớn lon nhất, tao phải đi đầu chứ”. Đại úy Chi Đoàn trưởng Công Vụ không thấy đâu. Buồn ngủ mà không ngủ được. Tới 4 giờ sáng 1 tháng 5, 1975 có lệnh của Chuẩn Tướng Huỳnh Văn Lạc, Tư Lệnh SD9BB, từ Bộ Chỉ huy nhẹ ở Mỹ Tho, giải tỏa lệnh tử thủ, khuyên nên rời bỏ đơn vị trước khi VC đến. Không bàn giao, không đầu hàng gì cả. Trở về phòng vất súng đạn, nón sắt, dây ba chạc. Đứng trước tủ sách không biết lấy quyển gì. Trong vô thức lấy tập thư Động Hoa Vàng mà cô giáo dạy Việt Văn tặng, Th/úy Trọng bước qua hỏi lấy M72 bắn tủ sắt đựng tiền được hay không? Suy nghĩ bảo thôi. Lấy xe Jeep đổ đầy bình xăng thêm 1 can sơ cua. Bỏ bao gạo lên xe chạy ra ngoài phố lúc 7:00 sáng. Ghé nhà bồ của Th/úy Trọng. Tui mặc civil, Th/úy Trong vẫn mặc quân phục (không có đồ dân sự). Đứng nhìn trời hiu quạnh. Ngay ngã ba đường qua Cần Thơ, một Chi Đoàn của TD16 KB tan hàng tại đây. Súng đạn còn đầy đủ trên xe. Cũng không buồn lại gần coi mấy ông TD16 bỏ lại cái gì.
    Ngày 1 tháng 5, 1975,  lúc 8 giờ sáng có lác đác bọn dép râu nón cối đi về hướng Bô Tư Lệnh SD9BB. Nghĩ thầm phải quyết định nhanh, bàn với Th/úy Trong “ bây giờ mình phải dọt. Ở lại nguy hiểm quá. Bắc Hà nhà ở Vĩnh Long, mầy chọn lựa hoặc theo tao về Saigon ở nhà tao hoặc về nhà mầy ở Châu Đốc”. Nó muốn về Châu Đốc. Ngay lập tức tui dọt ra Bắc Mỹ Thuận, trong người chỉ có thẻ sinh viên và căn cước dân sự. Mang mấy giấy tờ quân đội như chứng chỉ tại ngủ, hay căn cước quân nhân, gặp du kích khó khá. Bọn du kích quấn khăn rằn giờ đông lắm. Chúng nó muốn bắt ai, bắn ai là tùy ý. Lúc nầy là loạn VC. Tới Bắc Mỹ Thuận mua mấy bịch trà đá, vài ổ bánh mì, mấy xâu nem ngồi trên xe trực chỉ Saigon. Mãi đến 7 giờ tối mới về tới nhà đã thấy bọn VC đầy ở Saigon. Cả nhà, cha mẹ, chị em mừng mừng tủi tủi.
    Những ngày cuối cùng đời lính không có những trận đánh oanh liệt bi hùng như Thiết Đoàn 5 KB, ở Long Khánh, ở QL20, ở Trảng Bom hay Lực Lượng Xung kích Quân Đoàn 3 và Lữ Đoàn 3 Kỵ Binh  ở căn cứ Nước Trong, ở thành Phố Biên Hòa, những trận đánh cuối cùng vang danh chiến sử, những trận đánh rửa mặt cho đoàn quân rút lui từ Quân Đoàn I, Quân Đoàn II. Những trận đánh làm cho quân Bắc Cộng thiệt hại nặng nề. Những hy vọng, những mong ước được đánh trận cuối cùng của cuộc đời để trả nợ núi sông cũng không có. Cho nên Đời Tỵ Nạn đâu có gì vui chỉ có một nỗi buồn mất nước.
    Mỗi năm cứ đến tháng Tư là cứ nhớ. Nhớ thời trai trẻ, nhớ tháng ngày trong quân ngủ, dù ngắn ngủi, nhưng nó làm nên con người của tui, được giáo dục bằng ba triết lý: Dân Tộc – Nhân Bản-Khai Phóng vào Quân Đội sống chết với ba tín niệm: Tổ Quốc –Danh Dự -Trách Nhiệm. Luôn tự hỏi lòng, mình đã sống có xứng đáng là công dân của Quốc Gia Việt Nam Cộng Hòa hay không?
    Trong khi tui bị dằn vặt đi hay ở thì tại trời Tây ngày 27 tháng 4 năm 1975, tất cả sinh viên VN du học trên thế giới hướng về quê hương bằng nỗi buồn chất ngất. Ở Mỹ, ở Pháp ở Nhật, ở Đức, ở Úc …đều có những cuộc biểu tình hướng về quê mẹ. Đặc biệt hình ảnh những sinh viên VNCH tại Pháp, đã tổ chức cuộc xuống đường biểu tình, Tất cả đã để tang cho đất nước, Cầm Đại Kỳ VNCH đi giữa lòng thủ đô Paris hoa lê, với những giọt nuớc mắt rưng rưng trên khuôn mặt trầm buồn. Với cờ Quốc Gia và một rừng biểu ngữ. Biểu ngữ bằng Tiếng Pháp, chữ màu trắng nền đen. Vinh Danh các Chiến Sĩ đã Hy Sinh cho Tự Do, Miền Nam Tự Do Bất Diệt, Ngày Đại Tang … Đây là hình ảnh nỗi bật mà những sinh viên du học cùng thế hệ của tui đã khóc thuơng cho đất nước. Cùng tiếng hát đầy nước mắt bài Quốc Ca của sinh viên tại Pháp, có tiếng hát nghẹn ngào đẳm đầy nước mắt, của hơn 30 ngàn đồng bào hiện diện trên hơn 30 chiến hạm Hải Quân VNCH lúc làm lể hạ cờ VNCH trên các chiến hạm Hải Quân khi tiến vào Subic Bay . Bài Quốc ca Tiếng Gọi Công Dân đã được hát lên tại Paris, tại Washington, tại thủ đô Saigon, trên chiến hạm Hải Quân, trên đường di tản và cũng đã cất lên trên chiến địa Phan Rang, trên Quốc Lộ 20, ở Trảng Bom, ở Long Khánh, ở căn cứ Nước Trong, Long Thành,  Trường Thiết giáp, ở Ngã Ba Dầu Dây, ở thành phố Biên Hòa... để chiêu niệm cho ngày đại tang của đất nuớc thân yêu...
    Xin nhắc lại lời của TT Nguyễn Văn Thiệu:
    "Đất nước còn, còn tất cả
    Đất nước mất, mất tất cả".

 

– Nguyễn Hùng Anh

 

 

 

Buổi sáng cuối cùng ở Chamonix im lặng lạ thường. Suốt đêm qua, tôi đã để cửa sỗ mở toang, nên khi giựt mình thức dậy, ánh sáng trong suốt của núi tràn đầy phòng. Tấm mền len và drap giường trắng lóa như được phủ lân tinh. Không một tiếng động nào từ dưới đường phố vọng lên. Chỉ có hơi lạnh. Tôi nằm co ro và nghĩ đến ly cà-phê đen. Mùi thơm sẽ bốc lên cùng hơi nóng, rồi tan dần vào không khí. Giống như ký ức. Đôi giày đóng đầy đất bùn và gậy trekking đã xếp gọn gàng trong bao duffle cùng với áo quần đi núi từ đêm hôm qua. Chúng nằm bên cửa, sẵn sàng lên đường. Bên ngoài cửa sổ, rặng núi Mont Blanc vẫn kia, vẫn vĩ đại, vẫn trùng điệp, vẫn lặng lẽ xa xăm. Tôi nghĩ đến 11 ngày vừa qua và cảm thấy buồn buồn, làm như có điều gì tôi đã đánh mất, hay đã để quên trên ngọn núi kia, ở đâu đó, trong quãng đường dài tôi đã đi.
Năm nào cũng vậy, tháng 7 tháng 8, mùa mưa, mùa lũ lụt lại về trừng phạt quê hương Việt Nam. Từ rất xa xôi, người Việt khắp nơi thấp thỏm buồn rầu và lo sợ cho cảnh ngập lụt, bão tố hoảng loạn ở nhà, không riêng chỉ miền Trung mà cả miền Nam cũng lụt, miền Bắc và Bắc trung phần bị càn quét dữ dội do bão Bualo, rồi kế đến là bão Matno. Miền Bắc và cả thủ đô Hà Nội mưa bão trước chưa kịp khô, lại ngập nước, đường phố hóa thành sông do vỡ đập nước Lạng Sơn, nước sông dâng cao đỉnh điểm, tại thành phố còn có một số tổ chức cứu trợ, nhưng kẹt là ở các tỉnh miền cao, nước lên quá mau, đa số dân cư phải leo vội lên trú trên những mái nhà cao hơn. Cũng tại xả nước các đập thủy điện nữa v.v…
Đợi, và đợi. Có đến khoảng gần một trăm người xếp hàng đợi. Mới có năm giờ sáng thôi! Trời Đà Lạt đổ sương xuống nghe ướt tóc, ướt vai. Phòng bán vé còn đóng kín cửa. Sáu giờ mới bán vé. Biết vậy rồi, nhưng đám đông người này vẫn đến sớm chờ đợi. Chẳng qua là số xe có giới hạn, mình đến sớm mới mong có xe đi, nếu không thì phải về và trở lại vào ngày mai. Người ta nhìn nhau, như ngầm nói qua đôi mắt rằng đến sớm chắc ăn hơn. Mà không chừng có người đã ngủ đêm trước phòng bán vé để được xếp hàng phía trên cùng.
Tháng 7 trời xanh cao, mùa lên hâm nóng. Mặt đất nung nhiệt ngấm ngầm địa chấn, như muốn cùng người rung vang lời ngân quá khứ. Tháng 7 gọi về hàng phượng đỏ thắm rung rinh chùm nở, thứ lung linh ảo mờ, gần gụi mà xa thẳm, “mù không lối vào...” (TCS). Vang vang trong gió, lời trẻ thơ láng giềng vọng lại đùa vui tiếng nước...
Nếu Thanksgiving ở bên Mỹ mang màu sắc rộn rã chuẩn bị cho mùa Giáng Sinh, thì Thanksgiving bên Canada lại rơi vào Tháng Mười dịu êm, có đủ màu sắc nâu vàng đỏ của lá cây chuyển màu cuối Thu, với màu cam của những trái pumpkins cho lễ hội Halloween . Những ngày này, gia đình tôi chộn rộn với những đợt “thu hoạch” cuối cùng, chuẩn bị dọn dẹp vườn tược sạch sẽ trước khi mùa lạnh đang đến. Theo ý nghĩa nguyên thủy của Thanksgiving là Tạ Ơn đất trời cho mùa màng bội thu, thì năm nay gia đình tôi cũng xin được Tạ Ơn. Mấy cây táo và plum trúng mùa trĩu quả, hái mấy lượt vẫn không hết. Những quả plum tím căng mọng ngọt ngào, vừa đem tặng bạn bè, hàng xóm, vừa để đông lạnh ăn dần, mà vẫn còn mấy rổ tươi đầy ắp. Mùa táo, nhiều gia đình Việt Nam thích đem ngâm chua ngọt, trong khi những người bản xứ làm mứt táo, hoặc sên táo làm apple pie, một trong những món bánh khoái khẩu của nhiều người trong bàn ăn Thanksgiving bên cạnh pumpkin pie .
Nhạc sĩ Hùng Lân mất vào ngày 17/9/1986 tại Sài Gòn. Hôm nay, ngày 17/9/2025 tôi nhớ tới ông. Tính ra đã 39 năm. Ba năm trước, tại nhà thờ Phanxicô Dakao đã có một lễ giỗ 36 năm ngày mất của ông. Linh mục Đỗ Xuân Quế, chủ tế lễ giỗ, đã nói trong thánh lễ: “‘Hôm nay là lễ giỗ thứ 36 của ông Phêrô Hoàng Văn Hương tức là nhạc sĩ Hùng Lân. Ông là người đáng cho chúng ta trân trọng và quý nhớ. Vậy chúng ta hãy cùng nhau cầu nguyện cho ông được vào nước Thiên Chúa. Nếu ông đã được vào rồi thì xin nhớ đến chúng ta là những người đang tiếp tục cuộc hành trình nơi dương thế đang hướng về Nước Trời.” Sau thánh lễ là chương trình tưởng niệm trong đó có tiết mục trình diễn nhạc của Hùng Lân, cả nhạc đạo lẫn nhạc đời. Người dẫn chương trình cho tiết mục này là nhạc sĩ Cao Huy Hoàng, đến từ Phan Thiết. Ông chia sẻ: “Nếu ngày ấy, thầy Hùng Lân qua đời, Chúa hỏi ‘nén bạc của ta đâu?’, thầy có lẽ không trả lời hoặc chưa trả lời kịp thì hôm nay, chúng ta có thể nhìn lại và thấy được rằng nén bạc của thầ
« Chưa gặp em tôi đã nghĩ rằng, có người con gái đẹp như trăng… khi gặp em rõ thấy một bà chằng! » … Chằng tinh, hay chằn tinh là một loài người hay cũng coi là một loài quỷ hung ác. Tùy vào hoàn cảnh, tùy vào người ta gặp, ta đối diện. Nay thế giới có nhiều loại chằn tinh, chằn ở trong mọi lãnh vực, chính trị, văn hoá, kinh tế, giáo dục và cả trong xã hội v.v…Do đấy, ta muốn tìm hiểu nguyên do chằn ở đâu ra. Hẳn là trong văn hóa Nam Bộ Việt Nam - Ấn Độ - Khmer…? Theo tác giả Huỳnh Thanh Bình, chằn là một loại sinh vật truyền kỳ, làm hộ pháp, canh giữ chùa, tháp, chánh điện phật giáo nam truyền và chiếm vị trí quan trọng trong văn hóa và tâm linh của người Khmer nam bộ, phổ biến trong kho tàng truyện kể dân gian và tuồng tích sân khấu của đa phần người Đông Nam Á.
Cả ông ta và tôi cùng cười xòa. Ui, mình đúng là đãng trí thứ thiệt. Phần Lan đã gia nhập Eurozone từ 1999 và dùng Euro ngay từ buổi đầu như những quốc gia thành viên khác. Ngày trước, nhắc đến những thủ đô bắc Âu, người ta thường nghĩ đến Oslo giàu có của Na Uy, Copenhagen trẻ trung của Đan Mạch. Giờ đây, Helsinki dần dà từng bước góp mặt vào danh sách những thủ đô được du khách ưa chuộng. Sức thu hút của thành phố ngày càng tăng. Từ 15 năm nay, Helsinki là một trong những thành phố tân tiến nhất Âu châu.
Bà xỏ chân vào đôi dép, lê lẹp xẹp vào buồng. Bà lấy ra một bịch nhựa trong đó đựng trăm thứ lặt vặt không ra hình thù gì. Bà nhìn trước, ngó sau như người ăn trộm. Chị mua ve chai đứng ở ngoài cửa bếp. Như một việc đã quá quen thuộc, chị đón lấy cái túi, móc vào cái cân xách. Trước kia chị phân loại giấy ra giấy, nhựa ra nhựa, nay thì hai bên đã thỏa thuận với nhau là có một cái giá trung bình cho toàn thể. Bà thì nhìn đăm đăm vào mớ hàng lặt vặt ấy như nhìn một thứ gì quý giá lắm. Mà không quý sao được, vì đó là kết quả của nhiều tuần bà lượm lặt và cất giữ.
Cho tới bây giờ, thỉnh thoảng trong giấc ngủ tôi vẫn nằm mơ tới chuyện thi Tú tài và giật mình tỉnh dậy, mừng húm mà mồ hôi vẫn đổ ra. Trong lần thi Tú Tài I, tôi đã thức đêm thức hôm học đến bị yếu phổi. Chữ “Tú Tài” nặng nhọc với tôi như vậy tuy nghĩa của nó là “đẹp đẽ, có khả năng, tài giỏi”.Ông Tú Xương có lẽ cay đắng với chữ “Tú Tài” không kém gì tôi. Ông vác lều chõng đi thi tất cả 8 lần, từ khoa Bính Tuất (1886) tới khoa Bính Ngọ (1906). Ba lần đầu ông đạp vỏ chuối, tới lần thứ tư, năm Giáp Ngọ (1894), ông mới vớ được cái Tú Tài nhưng là Tú Tài đậu vớt, chữ ngày đó gọi là “Tú Tài Thiên Thủ”. Ông chết với cái danh Tú Tài, chẳng bao giờ kiếm được cái “Cử Nhân” mặc dù vẫn cặm cụi đi thi.
*SONG THAO Tôi chừ chỉ chơi thể thao trên ghế sa-lông, ngồi coi người ta chơi. Thứ tôi coi người ta chơi là hockey, tennis và đôi khi bóng tròn. Mình không còn khả năng thì coi người ta chạy nhảy cũng là một cách chơi. Cách chơi biết mình biết ta. Các ông bạn tôi cũng chơi như tôi. Có điều mỗi người chơi theo ý thích riêng của mình. Ông Hoàng Xuân Sơn, ông Luân Hoán cũng na ná như tôi. Nhưng ông Luân Hoán hơi ngả về bóng tròn. Ông Hồ Đình Nghiêm máu mê hơn. Ông sa đà vào bóng tròn. Thời gian vừa qua, ông coi giò coi cẳng các nữ nhân tranh giải bóng tròn thế giới FIFA một cách mê mệt. Ngày ngày ông bá cáo bà con trên Facebook tường tận về từng cặp chân vàng mà trắng, cô nào đá hay, cô nào chụp banh giỏi, ông rành như có họ hàng thân thiết.
Bạn có thể xem bài này như truyện ngắn. Có thể gọi là nhiều truyện ngắn trong một truyện ngắn, hay là ghép từ nhiều mẩu truyện. Bạn cũng có thể đọc như tùy bút, hay bản tin, hay là vân vân... nghĩa là bất cứ những gì có chữ, có thể đọc lên, có thể nghe được như âm thanh. Đó là những gì tự nhiên hiện lên trong trí nhớ của tôi, những gì tôi bất chợt nghe bên tai khi ngồi bên sông, ven biển, góc rừng, hay khi nửa đêm nhìn ra hàng hiên.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.