Sáng nay ở Hayward trời đã lạnh hẳn. Nắng không còn gắt nữa, chỉ còn là một dải lụa vàng mỏng, rớt hững hờ trên hàng cây trước sân. Lá phong bắt đầu úa ở đầu cành. Gió thu đi rất khẽ, khua cái se lạnh tới ngập vào hồn như sợi buồn giăng mắc.
Mùa thu nghĩ cũng lạ. Nó không dìm mình xuống như mùa đông, cũng không đốt mình lên như mùa hạ. Nó nâng hồn mình lên, nhẹ hều, như một chiếc lá vừa rời cành. Tôi ngồi yên, không muốn làm gì, chỉ muốn để cho hồn mình bay.
Bay đi đâu? Bay về sân trường Nữ Trung Học Thành Nội - Huế của chúng tôi ngày xưa. Thấy mình tóc thề ngang vai, áo trắng bay trong gió heo may, bay trong mùa tựu trường. Thấy bạn bè gọi nhau í ới "mi, tau" trong sân trường đầy lá me bay. Thấy mình, thấy gái Huế đua nhau mặc áo tím xuất hiện mọi ngõ ngách trên đường phố khi mùa thu chớm.
Thấy một nhạc sĩ thẩn thờ bên dòng sông Hương (*1)
“Mặc dòng sông dịu hiền luyến tiếc
Mặc chiều thu buồn như gối chiếc
Tôi mơ...màu áo
Ước mong sao áo màu khép kín tim nhau...”
Khi mấy O tóc dài thả gió lê thê đi qua cầu Trường Tiền gió lộng. Khi đêm thu dưới ánh trăng mờ ảo, có nhóm bạn trai gái đem theo cây đàn guitar tụ họp trước sân nhà đàn hát bài: Em Tôi, Cô Láng Giềng, Chiều ơi, Đêm Đông... uống tách trà sen thơm ngát.
Rồi lại bay đi nữa, bay về những lần họp mặt NTN hải ngoại. Từ buổi đầu năm 2014 ở Santa Ana cho đến San Jose, đến Nam Cali. Những lần đó, lúc nào cũng có một người đàn bà lanh lợi lăng xăng, miệng cười nói luôn tay. Đó là chị Xuân Ba, con chim đầu đàn của chúng tôi.
Chị đi rồi, vào cuối tháng Tám vừa qua. Từ nay nhóm NTN hải ngoại mất đi tiếng chim gọi đàn. Mất đi người nửa đêm nghe máy tính kêu "keng" là nhào dậy xem có em nào trả lời email không.
Chị đi vào mùa thu, lòng có còn níu kéo (*2)
“Nghìn năm sau ta níu bóng quay về
Ôi mùa thu của ước mơ”
Vì vậy mùa thu năm nay buồn hơn mọi năm. Lá chưa kịp vàng đã thấy úa. Nỗi buồn không ập đến ào ạt, nó thấm từ từ, thấm vào tách trà nguội, vào trang sách mở dở, mắt nhìn vào hàng chữ, nhưng không biết hàng chữ diễn ý gì. Buồn như sợi khói lam chiều, mỏng mà dai dẳng, day dứt.
Những lúc như vậy, tôi chỉ biết tìm đến nhạc mùa thu. Nhạc mùa thu thật ma mị. Nó không cho mình đáp xuống đất. Nó cứ ru mình đi qua những miền nhớ, miền quên. Nghe một câu (*3):
“Hồn thu tới nơi đây gieo buồn lây
Lòng vắng muôn bề không liếp che gió về...”
“Giọt mưa thu thánh thót rơi...” mà thấy như có ai mở cửa ngục cho hồn mình. Bao nhiêu phiền muộn bỗng tan ra như sương.
Nghe một đoạn (*4):
“Với bao tà áo xanh đây mùa thu
Hoa lá tàn hàng cây đứng hững hờ
Lá vàng từng cánh rơi từng cánh
Rơi xuống âm thầm trên đất xưa...”
hay (*5):
“Thôi thế từ đây anh cố đành quên rằng có người
Cầm bằng như không biết mà thôi
Lá thu còn lại đôi ba cánh
Đành lòng cho nước cuốn hoa trôi”
Rồi lại mê man (*6):
“Em có nghe mùa thu mưa giăng lá đổ
Em có nghe nai vàng hát khúc yêu đương
Và em có nghe khi mùa thu tới, mang ái ân mang tình yêu tới
Em có nghe, nghe hồn thu nói mình yêu nhau nhé”
Ôi những từ ngữ sao thấy mùa thu sang cả và lãng mạn vô cùng, cho tôi mơ màng bay đến Ngũ Đại Hồ bên tiểu bang Minnesota. Được thấy tận mắt rừng thu vàng. Được nằm trên đống lá ngập dưới gốc cây, kề con suối. Và nghiêng bút thả những dòng thơ của tình yêu, ơi mùa thu của tôi...
YÊU QUÁ THU ƠI
Thu về một sớm ngập ngừng chi
Làn gió heo may ấp úng gì
Có phải đưa em về lối mộng
Cho đầy biển nhớ thủa thu đi
Xa vời cõi tục bước thênh thang
Sao lại buồn tênh nhặt lá vàng
Gốc Phượng rơi đầy hồn lá úa
Bồi hồi tiễn hạ đón thu sang
Ôi kề hạnh phúc gặp tình nhân
Man mác hương thu lại đến gần
Dẫn lối tình yêu lùa ảo ảnh
Say say ngất ngưởng đắm bao ngần
Thu đang thỏ thẻ nói cùng em
Cứ mãi bâng khuâng nắng lụa mềm
Chiều xuống em ơ thờ mắt dại
Nhìn thương lá rụng trải qua thềm
Thu làm sao biết tận lòng ai
Thổn thức từng đêm tiếng thở dài
Sắc cảnh mờ sương vời quyến rũ
Dâng sầu buông nhẹ bám bờ vai
Lời nào tả hết tiếng lòng yêu
Tim tím mây trời lãng đãng thêu
Bức họa khung tranh choàng diễm tuyệt
Vàng phai muôn lối vẫn in đều
Tim yêu trở lại với tình thu
Em sợ ngày đi sẽ chóng vù
Cố níu từng giây nồng ấp ủ
Ơi tình dạt mãi chốn hoang vu
Rừng thu suối vắng khói đan mờ
Chim hót hoa chào dẫn lối thơ
Chút nắng hắt hiu đùa vạt cỏ
Thu mời em hát khúc tình mơ
Thuyền em trôi lạc bến sương mù
Kết lá làm mền đắp nép thu
Níu gió đùa trăng vùi giấc ngủ
Ước chi cõi mộng được giam tù
Em mơ rồi tỉnh nếm ly sầu
Bởi lá vàng phai rụng úa mầu
Cành lá cây trơ trùm ảm đạm
Linh hồn thu chứa nỗi niềm sâu
MTTN
Nghe tiếng chim hót của một thế giới thần tiên, quên những nhọc nhằn cuộc sống, áp lực từ sự lo âu. Dìu tâm hồn vào cõi âm nhạc, ru êm bằng tiếng đàn guitar, tiếng kéo violon ngây ngất dịu vợi.
Mỗi nhạc sĩ cho ta một mùa thu khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở một chỗ: khi mùa thu tới là để nhắc ta nhớ. Nhớ người đã đi, nhớ một thời hoa mộng.
Tôi bật bản nhạc thu (*7):
“Mùa thu vàng tới là mùa lá vàng rơi
Và lá vàng rơi, khi tình thu vừa khơi
Nhặt lá vàng rơi, xem màu lá còn tươi
Nghe chừng đâu đây màu tê tái...”
Tôi nhắm mắt lại và để cho hồn mình bay. Bay rất xa, nhưng lại bay về rất gần với chính mình. Bay qua nỗi buồn mất mát, để thấy lòng mình trong veo trở lại, như một cô nữ sinh Thành Nội ngày xưa.
Thu này, chúng tôi sẽ nhớ chị nhiều lắm. Chị Xuân Ba ơi, chị ngủ yên nhé
Minh Thúy Thành Nội
Tháng 9/2026
(*1) Tà Áo Tím (Hoàng Nguyên)
(*2) Có Phải Em Mùa Thu Hà Nội (Trần Quang Lộc)
(*3) Giọt Mưa Thu (Đặng Thế Phong & Bùi Công Kỳ)
(*4) Gửi Gió Cho Mây Ngàn Bay (Đoàn Chuẩn - Từ Linh)
(*5) Lá Đổ Muôn Chiều (Đoàn Chuẩn - Từ Linh)
(*6) Mùa Thu Cho Em (Ngô Thụy Miên, thơ Thụy Anh)
(*7) Thu Vàng (Cung Tiến)
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình