Bây Và Cả Chủng Tộc Bây

09/06/202009:35:00(Xem: 5090)

Langston Hughes là một thi sĩ da đen nổi tiếng của Mỹ. Bài thơ này được xuất bản năm 1930, thời điểm của cuộc Đại Suy Thoái. Người da đen khi ấy vẫn chưa có quyền bình đẳng như bây giờ. Phải đợi đến phong trào Civil Rights vào thập niên 1960 luật pháp mới cho phép họ ăn chung bàn, ngồi chung chỗ với người da trắng...

103855771_1933137613652384_7817077957999324674_n
Photo: Một cuộc xuống đường vào thập niên 1960


Bây và cả chủng tộc bây
Hãy nhìn xuống nơi bây đang sống
Mà xấu hổ.
Hãy nhìn xuống những người da trắng
Rồi nhìn lại mình
Mà xấu hổ
Rằng cái nghèo vẫn ngửa ngay ra đó,
Rằng con ngu cái dốt cứ đẻ đầy ra đó
Trong căn chòi của cùng cực đớn hèn—
Mà bây không biết để lo
Không đủ nam tính để đứng lên mà nói

Tao thách mày đến gần tao thêm một bước,
hỡi thế gian độc ác,
với bàn tay tham lam muốn sờ mó cổ tao,
tao thách mày đến gần tao thêm một bước:
Khi nào bây nói được vậy
Bây sẽ tự do!

-Langston Hughes
ianbui dịch (2020.06)


oOo


You And Your Whole Race

You and your whole race.
Look down upon the town in which you live
And be ashamed.
Look down upon white folks
And upon yourselves
And be ashamed
That such supine poverty exists there,
That such stupid ignorance breeds children there
Behind such humble shelters of despair—
That you yourselves have not the sense to care
Nor the manhood to stand up and say
I dare you to come one step nearer, evil world,
With your hands of greed seeking to touch my throat, I dare you to come one step nearer me:
When you can say that
you will be free!

- Langston Hughes (1902-1967)
Nguồn: FB Thơ Nhạc Song Ngữ

từng đêm / đếm từng vì sao lung linh / ̶ ̶ đôi khi sao thất kinh rơi rụng / tỏa mùi pháo hoa lễ hội / ̶ ̶ trong bầu trời mực tàu tô đen vô tận
Dường như ở đây không có gì đổi thay, nhưng chẳng còn như trước nữa. Dường như không thứ gì bị chuyển đi, vẫn nguyên như cũ, nhưng lại rộng thêm ra. Và hàng đêm đèn không sáng trong nhà. Có tiếng bước chân trên cầu thang, nhưng không phải những bước chân ấy.
Mỗi sáng ra vườn sớm / Tâm nở một bài thơ / Hăm lăm (25) câu dài, ngắn / Mênh mang lời kinh thư.
Nhân Ngày Mother's Day, hình ảnh người Mẹ ròng rã suốt 13 năm trời đi kêu oan cho con đã gây nên nhiều xúc động và căm phẫn trước bản án y tử hình từ Tòa án Nhân dân Tối cao Việt Nam vào ngày 8 tháng 5. Bài thơ sau đây của thi sĩ/tác giả Phạm Hồng Ân viết thay cho lời người Mẹ của tử tù Hồ Duy Hải.
Hôm nay Ngày Quốc Hận 30 tháng 4 / 45 năm xa Tổ Quốc / Quân dân Việt Nam Cộng Hòa / Nghìn trùng nổi đau.
sương đồng bằng sương chiêm bao / trở về thăm nghe đất chào / nghe ruộng gọi nghe suối hát / nghe gà gáy nghe vịt khào
Trời rạng muôn phương với trăng sao / Đất rung bảy lần cùng núi rừng / Người về rực rỡ vườn tuệ giác / Thiên nhạc dặt dìu khúc xưng dương.
Mùa "đại dịch" không được phép đi đâu cả, ra vườn xới đất trồng mấy dây bầu. Tiết trời đã sang xuân, vài loài hoa đầu mùa đang nở rộ. Nghỉ tay ngồi bên thềm sân, bỗng dưng chợt nhớ đến một bài thơ say của thi hào Lý Bạch. Cách nay lâu lắm, đã hơn 12 thế kỷ, có một thi hào say khướt giữa một mùa xuân.
hắn thồ dĩ vãng trên lưng / như người nộm trong vùng trời không bóng / chạy băng băng trên cánh đồng cháy đỏ / đứa trẻ thân gầy quá tải
Theo ta qua đến chốn này / Hồn thơ chưa hết tháng ngày tả tơi / Nổi sầu viễn xứ khôn nguôi / Thương ta, có xót những lời đau không?
là vòng hoa trên trời / cô bé cứng đầu, thiếu kiên nhẫn, hiếu thắng, nhưng rộng rãi / trong những giờ phút đen tối của cơn đại dịch / hãy cho tôi nụ cười thật tươi
tôi và bao người như những cái bóng mờ trong thế giới ảo / bị áp đảo ̶ ̶ ̶ xô đẩy vào và đè bẹp trên chuyến xe tốc hành / đi về vô tận trên xa lộ thông tin cao tốc choáng ngợp / chẳng bao lâu nữa thượng đế sẽ đến! bạn sẵn sàng chưa?