Bây Và Cả Chủng Tộc Bây

09/06/202009:35:00(Xem: 5099)

Langston Hughes là một thi sĩ da đen nổi tiếng của Mỹ. Bài thơ này được xuất bản năm 1930, thời điểm của cuộc Đại Suy Thoái. Người da đen khi ấy vẫn chưa có quyền bình đẳng như bây giờ. Phải đợi đến phong trào Civil Rights vào thập niên 1960 luật pháp mới cho phép họ ăn chung bàn, ngồi chung chỗ với người da trắng...

103855771_1933137613652384_7817077957999324674_n
Photo: Một cuộc xuống đường vào thập niên 1960


Bây và cả chủng tộc bây
Hãy nhìn xuống nơi bây đang sống
Mà xấu hổ.
Hãy nhìn xuống những người da trắng
Rồi nhìn lại mình
Mà xấu hổ
Rằng cái nghèo vẫn ngửa ngay ra đó,
Rằng con ngu cái dốt cứ đẻ đầy ra đó
Trong căn chòi của cùng cực đớn hèn—
Mà bây không biết để lo
Không đủ nam tính để đứng lên mà nói

Tao thách mày đến gần tao thêm một bước,
hỡi thế gian độc ác,
với bàn tay tham lam muốn sờ mó cổ tao,
tao thách mày đến gần tao thêm một bước:
Khi nào bây nói được vậy
Bây sẽ tự do!

-Langston Hughes
ianbui dịch (2020.06)


oOo


You And Your Whole Race

You and your whole race.
Look down upon the town in which you live
And be ashamed.
Look down upon white folks
And upon yourselves
And be ashamed
That such supine poverty exists there,
That such stupid ignorance breeds children there
Behind such humble shelters of despair—
That you yourselves have not the sense to care
Nor the manhood to stand up and say
I dare you to come one step nearer, evil world,
With your hands of greed seeking to touch my throat, I dare you to come one step nearer me:
When you can say that
you will be free!

- Langston Hughes (1902-1967)
Nguồn: FB Thơ Nhạc Song Ngữ

Không ai muốn thấy điều lẫn tránh / của mùa tai ương / cuộc sống không dễ dàng / thu hẹp đến độ không ngờ
Ta bụi bặm bầm xác dập thân / Nên thương câu thiên địa phong trần / Em hồng nhan còn ta bạt mạng / Ham mần thơ chí tử nên…đần
Ngoài kia chim cất tiếng / Ngoài kia lá rừng bay / Không gian ôm vũ trụ / Thơ ôm thơ trong tay
Tôi quen biết nhị vị thi sĩ Cao Mỵ Nhân (Hoa Kỳ) và Trịnh Cơ (Pháp Quốc) cũng đã được mấy năm, khởi đầu từ trên những diễn đàn Đường Thi xướng họa. Tôi rất quý mến và ngưỡng mộ họ, và tôi cũng biết, cả hai đều từng là quân nhân Việt Nam Cộng Hoà, là anh kiệt và anh thư phục vụ nước nhà từ trước 1975 cho đến ngày tan đàn xẻ nghé.
Nhà thơ Huy Tưởng đã bắt đầu tập thơ mới "Đêm vang hình tiếng chuông" của mình bằng một bài thơ lục bát phá cách rất hàm súc.
Người đàn ông / đứng trên balcon hút thuốc / anh ta thả những cái vòng tròn khói
Cứ chia hai phe tàn hại, nguyền rủa nhau, chém thương tích vào hồn dân tộc. Yêu nước nào sao không yêu nước mình?
Còn chút lương tâm nào không, sao nhởn nhơ, hưởng thụ, bỏ thí dân tộc? Học nhiều làm gì, chỉ phát huy ganh tị, muốn hơn người, sắc diện âm u, chải lóc, mang gương, thắt cà vạt, gọi là nhân phẩm?
Tháng lạnh, / Em chưa về cuối đông / Hỏi thăm lối sỏi, bụi gai hồng / Sỏi ngây ngô gội sương đêm trắng / Mai, thấy trồi xanh ngọn cỏ bồng
Con đường ven biển, mưa sa / Bỗng dưng thổn thức nhạt nhòa lệ rơi!? / Mưa hay lệ, / Hỡi tôi ơi! / Vầng trăng ngày ấy đầy vơi nỗi niềm / Đã xa? Hay vẫn hiện tiền? Đã quên?
Chuyện ngày xưa tự bến bờ / Phải rằng ngẫu nhĩ tình cờ gặp nhau / Mở ra một bến giang đầu / Khởi dòng tộc Việt quả bầu trăm con
Em mất một trăm ngày / Hương còn đầm khăn áo / Chị tung áo khắp nhà / Nỗi buồn không tiếng động
Không có khoảng cách không có khẩu trang lồng ngực không thở tim vẫn bang hoàng Tóc xanh tóc trắng nghiêng đầu vào nhau tuổi trẻ tuổi hạc cùng chia sợi sầu