Khúc ca mùa Hè

16/06/202300:00:00(Xem: 3550)

Tranh Ann Phong
Minh hoạ: Tranh Ann Phong.
 
Hôm nay hè đã lại bên song cửa nhà tôi, mang theo tiếng thở dài cùng lời thì thầm nhè nhẹ; và trong rừng cây tươi ngập xác hoa bầy ong đang nhởn nhơ ca hát, lúc này là lúc ngồi im lặng, đối diện với người, trong trầm tịnh, thảnh thơi tràn trề, cất lời ca hiến dâng cuộc sống (Tagore, Lời Dâng, Đỗ Khánh Hoan dịch). Vâng, chúng ta hãy theo các nhà thơ Mark Strand, Trần Dạ Từ, Nguyễn Nhật Ánh, Đỗ Trung Quân, Lữ Kiều, Vũ Hoàng Thư, Phạm Thiên Thư, Ko Un, Nguyễn thị Hải, Trầm Phục Khắc, cùng cất lên khúc ca mùa hè có vui cùng buồn để hiến dâng cuộc sống. – NTKM
 
***
 
TRẦN DẠ TỪ
 
 
Lần đầu ta ghé môi hôn
Những con ve nhỏ hết hồn kêu vang
Vườn xanh cỏ biếc trưa vàng
Nghìn cây phượng vĩ huy hoàng trổ bông
Trên môi ta vạn đóa hồng
Hôn em trời đất một lòng chứa chan
Tiếng cười đâu đó giòn tan
Nụ hôn ngày đó miên man một đời
Hôm nay chợt nhớ thương người
Tiếng ve mùa cũ rụng rời vai anh
Trưa vàng cỏ biếc vườn xanh
Môi ai chín đỏ đầu cành phượng xưa.
 
*
 
KHUYẾT DANH
 
Lớp học
 
Có một chùm một chùm những tiếng chim non
Có một chùm một chùm hoa nắng
Một chùm em thẩn thơ ô cửa mùa hè
Lớp học của những kẻ mê man
Người thầy quay về sau bao năm bài giảng còn dang dở
Thầy bảo mình đã già các em thì quá trẻ
Nào đừng lay thức giấc mơ
Phượng đỏ môi em đang đáp xuống ròng ròng
Mưa thẫm ngoài kia không tiếng động
Sân trường chỉ còn khoảng trống
Trên tay em từng tia ban mai mảnh hơn sợi tóc khô dần
Từ lâu rồi hoàng hôn chẳng quay về phía ấy
Phía có tàn cây lưu niên không giữ nổi thân mình
Phía có bức tường cách ngăn đến hồi sụp đổ
Vết dấu người đi dâng cỏ biếc trùng trùng
Có một chùm một chùm câu chuyện cũ
Im lìm thư viện mốc meo
Im lìm bảng đen giấy trắng
May quá nơi này còn sót vài cơn mưa từ tốn
Đủ lạnh để rùng mình.
 
*
 
MARK STRAND (1934-2014)
 
Nỗi sầu muộn bị chôn vùi của một nhà thơ
 
Một mùa hè, khi chàng vẫn còn trẻ, chàng đứng bên cửa sổ và tự hỏi họ đã đi đâu, những người đàn bà ngồi bên biển, ngắm nhìn, chờ đợi một điều gì đó không bao giờ đến, gió nhẹ phả vào da họ, gửi những lọn tóc xoã ngang môi họ. Họ đã ngã xuống từ mùa nào, họ đã lạc lối từ ý niệm nào của nét yêu kiều? Đã lâu rồi kể từ khi chàng nhìn thấy họ trong vẻ lộng lẫy đơn độc, trĩu nặng trong nỗi biếng lười, dệt nên câu chuyện buồn về niềm hy vọng bị bỏ rơi. Đấy là mùa hè chàng lang thang trong màn đêm kỳ vĩ, trong biển tối, như thể lần đầu tiên, để tự toả ra ánh sáng của chính mình, nhưng những gì chàng toả ra là bóng tối, những gì chàng tìm thấy là đêm.
 
(Linh Văn dịch)
 
“The buried melancholy of a poet”, từ tập thơ “Almost Invisible” (2012) – Mark Strand là một nhà thơ, nhà tiểu luận và là một dịch giả người Mỹ gốc Canada (vanviet.info).
 
*
 
KO UN
 
Dòng sông mùa Hạ
 
Và đây dưới bầu trời này, chúng ta hãy ngắm nhìn
Dòng sông sinh thêm một bầu trời.
Cùng tiếng sông như tiếng đàn vang lên
Là vòm cây tần bì xào xạc.
Sông sẽ chẳng bao giờ sâu hơn khi chảy một mình
 
Với ánh sáng và những ngân vang đến từ những miền xa lắc,
Sông là con đường diệu kỳ nhất trong mọi con đường.
Khi sông cuộn chảy qua cố hương tôi uốn mình từng khúc
Dòng nước đổ vào những lấp lánh cơn mơ
Và đôi bờ từ từ trôi vào lễ hội của giấc ngủ
 
Những chàng trai, những cô gái, vẻ đẹp của mùa hạ,
Ngắm nhìn những hào quang rực rỡ tỏa quanh mình,
Bởi chính ánh sáng từ đức hạnh trinh tiết của họ
Cất cánh bay trên mặt nước sông
Nếu cuộc sống tươi trẻ của thế gian này chảy như chính dòng sông
Thì những ai qua sông chẳng hề mong trở lại
 
Vẻ lộng lẫy của thế gian lúc hoàng hôn dành cho những chàng trai cô gái.
Đêm đêm những ngôi sao mới được sinh ra để soi sáng họ.
Và đây dưới bầu trời này, chúng ta hãy ngắm nhìn
Dòng sông sinh thêm một bầu trời.
Này những chàng trai này những cô gái
Và tiếng đàn của các bạn ngân vang!
Làm lòng sông trở nên sâu thẳm
 
Và giờ đây dọc đôi bờ, những xóm làng trải rộng
Bởi lễ hội của bầu trời mùa hạ và sự tràn đầy vô tận của đêm.
 
(Nguyễn Quang Thiều dịch, trong tập Năm Nhà Thơ Hiện Đại Hàn Quốc, 2002).
 
*
 
NGUYỄN NHẬT ÁNH
 
Mùa Hè
 
Mùa hè nào gặp gỡ
Mùa hè nào chia ly
Mùa hè nào hội ngộ
Tôi cầm trên tay hai mùa hè rực rỡ
Còn mùa hè cuối cùng rơi đi đâủ
Ai nhặt được mùa hè tôi đánh mất
Xin trả lại cho tôi
Xin trả lại cho tôi người yêu tôi
Dẫu chỉ là xác con ve sầu chết khô
Ấy chính là mùa hè của tôi
Ngủ quên trong nách lá
Những ngọt bùi tôi đã nếm trải
Những đắng cay tôi đã nếm trải
Những mùa hè bỏng rát sau lưng
Còn mùa hè cuối cùng tôi gặp lại
Trốn đi đâu ngoài tầm mắt tôi tìm?
 
*
 
ĐỖ TRUNG QUÂN
 
Chút tình đầu
 
Những chiếc giỏ xe chở đầy hoa phượng
Em chở mùa hè của tôi đi đâu?
Chùm phượng vĩ em cầm là tuổi tôi mười tám
Thuở chẳng ai hay thầm lặng – mối tình đầu
 
Mối tình đầu của tôi có gì?
Chỉ một cơn mưa bay ngoài cửa lớp
Lá áo người trắng cả giấc ngủ mê
Lá bài thơ cứ còn hoài trong cặp
Giữa giờ chơi mang đến lại... mang về.
 
Mối tình đầu của tôi là anh chàng tội nghiệp
Mùa hạ leo cổng trường khắc nỗi nhớ vào cây
Người con gái mùa sau biết có còn gặp lại
Ngày khai trường áo lụa gió thu bay...
Mối tình đầu của tôi có gì?
Chỉ một cây đàn nhỏ
Rất vu vơ nhờ bài hát nói giùm
Ai cũng cũng hiểu – chỉ một người không hiểu
Nên có một gã khờ ngọng nghịu mãi... thành câm.
 
Những chiếc giỏ xe trưa nay chở đầy hoa phượng
Em hái mùa hè trên cây
Chở kỷ niệm về nhà
Em chở mùa hè đi qua còn tôi đứng lại
Nhớ ngẩn người tà áo lụa nào xa.
 
(Nhạc sĩ Vũ Hoàng phổ nhạc thành bài hát Phượng Hồng, 1984)
 
*
 
LỮ KIỀU
 
Niềm Hạ
 
Mùa đã về rồi người hay không?
Những khóm hoa xưa rụng bên lòng
Nghẹn ngào dĩ vãng về trong nắng
Tôi cách người xa một con sông
 
Nửa đêm thân tôi thành gió thổi
Đưa thuyền vô cớ đậu bến người
Con trăng từ độ mùa đã dậy
Bỗng vàng hiu quạnh giữa đơn côi
 
Giấc ngủ tôi mơ người ngồi khóc
Thân tôi là nắng đậu mắt sầu
Lối cũ rất êm người bước nhẹ
Bước nhẹ như là chưa bước qua
 
Đưa người bâng khuâng về lối cũ
Mùa lên trên đỉnh bóng cây gầy
Người khẽ nhìn tôi cầu nhắn nhủ
Gió căng buồm hay tóc người bay?
 
Bây giờ lòng tôi như nắng hạ
Chẳng dám đưa tay nắm tay người
Từng ấy thương yêu từng ấy khổ
Tôi lỡ người rồi tôi lỡ tôi
 
Thôi mùa đã đến giao buồn bã
Hồn riêng giữ mãi một bóng người
Tôi giữ luôn dòng sông xa cách
Mùa đã về rồi người hay không
 
*
 
NGUYỄN THỊ HẢI
 
Hè
 
Cây hoa phượng bọc kín trong bóng tối
Con cá say nắng đã bị nấu thành món canh cá
Khép lại ngày
Bằng que kem giải nhiệt
Bé Amidan
Hát vang trong vòm họng tôi
Bài ca mùa hè
Lạnh buốt   
 
*
 
TRẦM PHỤC KHẮC
 
Hè Muộn
 
Ra đi như cơn giông
Trên bàn tay chớp giật
Ôm trời đất vào trong
Cởi hồn cho gió lộng
 
(Trích từ tập thơ Bói Mộng)
 
*
 
VŨ HOÀNG THƯ
 
Hoa Hạ
về Phượng
 
từ em quê ngoại mùa lên
đỏ ươm tình ngát hạ rền lời em
hải trình tôi lướt chiều êm
nghe từ cuối bãi bình yên lượng triều
 
đẹp đôi mắt phượng xuân thiều
cù tôi phương hướng dặm kiều sánh môi
rực hây hoa thắm em ngời
bóng chùm râm mát dịu tôi cõi về
 
nụ em hạ chớm tình khuê
cành tôi bắt nắng cận kề lân lang
nghe chim tìm trụ hót tràn
triều dương kim phượng biếc tàng suối hoa
 
êm vui giọng nói quanh nhà
lời em mở hạ hương đàn thềm trăng
tình tôi em ở thường hằng
trăm năm về ngụ một đằm thắm em
 
*
 
PHẠM THIÊN THƯ
 
Hạ Hoa
 
1.
đêm nghe mưa nhỏ
động mái lều thơ
dưng nhớ người xưa
áo vàng thuở nọ
 
người tình nho nhỏ
nhỏ mãi trong ta
như chum hạ hoa
 
buồn ơi, đốt thuốc
lần trang sách nhòa
này những đóa hoa
ép từ hạ cũ
 
tưởng em tóc rủ
trong dòng mưa sa
 
2.
nhà anh đầu suối
nhà em cuối dòng
suối có một lòng
sao tình đôi ngả
 
kể từ mùa hạ
tê tái ve sầu
đêm thắp đèn dầu
chúng mình ngồi học
 
giờ anh đi đâu
chòng đèn em khóc
 
(Trích thi tập Ngày Xưa Người Tình, cơ sở Văn Chương xuất bản tại Sài Gòn 1974)
 

khi phố lác đác lên đèn / dao động tắt dần / chậm và nhẹ / tiếng côn trùng da diết / ̶ ̶ ̶ em yêu hãy bay lên
Tập thơ Hoa Diên Vĩ Hoang Dại (The Wild Iris) ấn hành năm 1992 đã mang lại giải thưởng Pulitzer cho thi sĩ Louise Gluck. Trước khi lãnh giải Nobel văn chương năm 2020, bà đã là một thi sĩ nổi tiếng, Đoạt một số giải thưởng và tước hiệu quan trọng, như Thi sĩ Công huân quốc gia năm 2003-2004. Bạn đọc có thể tải xuống nguyên tác phẩm The Wild Iris, Hoa Diên Vĩ Hoang Dại của thi sĩ Nobel Louise Gluck như món quà đầu năm của Ngu Yên gửi tặng.
LTS - Tại Lễ Đăng Quang của Tân Tổng Thống Biden hôm qua ngày 20 tháng 1, 2021, một hình ảnh tươi sáng gây xúc động và được nhắc đến và khen ngợi, được “shared” nhiều nhất trên các trang mạng xã hội là đoạn nhà thơ trẻ Amanda Gorman, 22 tuổi, từ Los Angeles bước lên đọc bài thơ do chính mình sáng tác. Amanda là nhà thơ trẻ nhất, và là thơ thứ năm đọc thơ trong Lễ Đăng Quang Tổng Thống, nối gót 1. Robert Frost (Lễ Đăng Quang của TT John F. Kennedy, 1961), 2. Maya Angelou (Lễ Đăng Quan của TT Bill Clinton, 1993), 3. Miller Williams (Lễ Đăng Quan của TT Bill Clinton, 1997), 4. Elizabeth Alexander (Lễ Đăng Quan của TT Barack Obama, 2009). Việt Báo mời độc giả đọc “Ngọn Đồi Chúng Ta Leo”, bản Việt ngữ của nhà thơ/dịch giả Lưu Diệu Vân.
Này, ông Đào Tiềm, / lâu quá rồi, / từ lúc chia tay ở Việt Nam. / Ông sang Mỹ hồi nào? / Đêm qua, / từ chồng sách cũ chui ra, / nhìn thấy ông / tôi vô cùng hổ thẹn. / Bốn mươi tuổi ông đã đi về. / Bảy mươi tuổi tôi vẫn còn nấn ná. / Trách nhiệm / không phải của mình mà dây dưa. / Nợ nần / không phải của riêng mà ráng trả. / Ông tìm đến Suối Hoa Đào. / “Từ người già tóc bạc, / tới trẻ để trái đào, / đều hớn hở vui vẻ.” (**)
Ngồi nhìn nhau, khôn xiết biệt ly / Lắng nghe gió hát, giọng thầm thì: / Đời chớp tắt, người đi kẻ ở / Mấy mùa ly loạn, đỏ phong thi / Đỏ phong thi, khóc lá chiên đàn / Vườn xưa lót ổ, tiếng chim tràn / Hồn ai đó, sương tan ngoài ngõ / Bông dại ướt chiều, mây tím than Mây tím than, bóng mộ tím bầm Ma quen ma lạ, miểu sầu câm Ngơ ngác đau, rồi ngơ ngác hỏi Rưng rưng cát bụi, nắng thương thầm
Khi viên đạn đã bắn ra,/ đừng hy vọng lấy lại, / đừng thất vọng / nếu không trúng đích. Nếu cây súng / có trí não, có tâm tư, / lời nói là viên đạn / gây thương tích. Người là một loại súng liên thanh. / Khạc đạn từ lúc thức dậy / cho đến tận chiêm bao. / Bắn nhiều hơn suy nghĩ./ Bắn kẻ địch. / Bắn luôn đồng minh. / Khi lời đã nói ra, / đừng thất vọng / nếu không có hiệu quả, / đừng hy vọng sẽ thay đổi ý nghĩa. Những người hiếm quí tự bắn mình, / nhiều hơn bắn người khác. / Ai có đánh máu, / mới hiểu máu khóc. / Người tự bắn mình, / phải tập mọc nhiều trái tim / khắp thân thể. /
dù gì rồi cũng phải đi vào lòng đêm những bờ môi và ngón tay trò chuyện / luôn khởi đầu bằng lời nói / vinh danh tình yêu đủ mọi hình dáng / những ngôi sao rơi xuống từ bầu trời / sáng trên tay những người đàn ông và đàn bà / bốn mùa thu đông xuân hạ
Sống có dơ hay không do trong lòng. Lòng lúc nào chẳng dơ, vì vậy, lòng đâu có mặc quần áo.
Chừng này tuổi, con mới hiểu, vì sao mẹ nhẫn nhục, cha thường mỉm cười. Thuở xưa, anh em làm tay chân trìu mến nâng đỡ. Thời nay, anh em vẫn tay chân, nhưng tay cào chân, chân đá tay.
tôi thấy mẹ tôi bay từ tầng cao và bà nhẩn nha la đà không muốn chạm mặt đất. những ngày cuối năm mẹ xúng xính trong áo ấm và khăn quàng cổ. mẹ vẫy tay tôi như mọi khi và cũng như mọi khi tôi cất tiếng gọi mẹ. tôi nghĩ mẹ nghe tôi vì sau bao năm tôi vẫn ở trong quỹ đạo mẹ vẫn còn thấy mẹ lướt thướt vẫy tay từ tầng cao vào những ngày cuối năm.
Vắng vẻ công viên đìu hiu quán xá / Những con đường rưng rức gọi nhau / Chờ tiếng chân đi. Như bờ đê chực vỡ / Có tiếng nhạc về rung hoa hè phố / Ai một mình đứng hát thánh ca / Trước giáo đường im lìm khép cửa*
Nhánh mặt trời hừng đỏ / Lung linh trên cánh hoa / Hai ta trên cánh hoa / Mà chẳng hề thấy mặt
Tưởng nhớ nhạc sĩ: Lam Phương - Anh đã biết, chuyến tàu thống nhất / Chiều Tây Đô, chiều thu ấy nghẹn ngào / Nửa đời yêu em, nửa đời gian khổ / Sầu ly hương, gác vắng đơn côi. Chiều hành quân, chuyến đò vĩ tuyến Chỉ có em, con chim nhỏ, mắt người tình Đêm tiền đồn, tình như mây khói Tháng tư buồn, như giấc chiêm bao