Thơ Khai Bút

24/01/202500:00:00(Xem: 3117)
 
Duy Thanh
Minh họa: Duy Thanh
 
1.
Hãy yêu tôi
Mặt đất nói
Hãy yêu tôi
Một ngày tôi nghe tiếng nói
Khi tình cờ đi ngang qua mặt đất
 
2.
Im lặng
Như căn nhà
Nơi kẻ hiếp dâm vừa rời bỏ
 
3.
Nếu tôi có một nửa tự do của bạn
Tôi sẽ về nhà
 
Làm cái cây đứng trong sân trổ hoa
Hay tốt hơn là, khúc gỗ dưới mưa xuân.
 
4.
Mang một ấm trà
Đi qua hai năm
Nước réo sôi
 
5.
Khi nào hết chiến tranh
Tôi sẽ đi dọc sông Ba Lòng
 
Tới dưới chân núi Đakrong
Để đón mẹ tôi về
 
6.
Sau cuộc tử hình
Người mẹ mang con về nhà
Không phải đứa con trai đã chết
Chôn vùi huyệt mộ đêm qua
 
Người mẹ mang con về nhà
Như mang vầng trăng qua cửa sổ
Cái chết chiếu khắp căn phòng
Lạnh lẽo, sáng như trăng
 
7.
Có một khoảnh khắc
Bàn tay giữ anh lại
 
Giữ thật chặt
Như một dấu phẩy
 
Giữ một câu
Anh không ngoái lại
 
Chỉ thấy bóng em trên mặt nước
Trước khi anh được nhấc lên
 
8.
Chỉ bằng cách lắng nghe
Anh nghe tiếng nước xoáy
Nơi sáu dòng sông giao nhau
Bến Lục đầu
 
Chỉ bằng cách lắng nghe
Anh nghe tiếng chân em bước trong mưa
Nhưng khi anh ra mở cửa
Chỉ có chùm chìa khóa treo giữa trời
 
9.
Một người ca sĩ
Chết trong trận đánh
Xương hàm mở há ra
 
Cô vẫn còn hát
Khi viên đạn bay qua
Sâu dưới mặt đất
 
10.
Cho nhân dân tôi, thức dậy trong bóng tối, những người hát bài ca im lặng, những người than thở trong im lặng, những người nổi giận trong im lặng, những người yêu nhau trong im lặng, lời cầu
 
Nguyện cho nhân dân tôi, những người đi trên đường, chạy tất bật từ sáng đến tối, cho bữa ăn của người nghèo đói, hít thở khói và bụi, những người già trước tuổi, những người không bao giờ biết hát, những người không bao giờ biết cười, những người không bao giờ biết nói dối
 
Cho người đàn bà bị hãm hiếp, cho căn nhà đầy bóng tối, cho kẻ bị ruồng bỏ, cho những tội ác chưa bao giờ bị gọi tên, cho đêm xuống, cho mái tóc phủ đầy sương của người bán dạo tiếng rao khuya, vỉa hè, cho những mùa hè nóng rẫy mồ hôi, tiếng sấu rơi, con chó con đi lạc
 
Cho máu người phụ nữ, chảy giữa hai đùi, cho ca khúc phản đối chiến tranh, cho những người đi ngàn dặm đòi lại đất, cho kẻ mất nhà mất cửa đi giữa những lâu đài dinh thự, cho những chữ cái bị mờ đi trong ký ức, cho cuộc phân ly trên đường bay dân tộc
 
Cho một nhân dân chưa biết khóc, cho những cuộc hôn phối dịu dàng, những hạnh phúc muộn màng của người lính cũ, cho áo lính bạc màu, nhạc bolero, người mù chơi đàn, lời tiên tri giả dối, tiếng chuông đổ vô hồi trên mặt nước
 
Cho nhân dân như người góa phụ đi thêm bước nữa, cho cánh cửa nở trắng hoa ti-gôn, ngã ba đường đến trễ không gặp người thương, những nhà văn hì hục viết trang văn lừa dối, cho gió lùa cánh cửa, những nắm tay không hề biết đấm xuống mặt bàn, cho tung tóe lên những trò lừa đảo, tình yêu hư ảo như khách lạ, những kẻ sơ tán đời mình vào chăn gối, ván bài nhân loại lật ngửa
 
Cho kẻ ngây ngất vì hòa bình, tưởng rằng mọi tội lỗi kết thúc, chúng ta yêu lí tưởng mà sao khốn khổ, đi qua gần hết cuộc đời trong sạch lại nhỡ để thua khánh kiệt một lần như rừng lửa cháy, cho kẻ lạc đường trở về tìm những tâm hồn đọng lại suối khe, cho những đêm trăng tự vượt lên chính mình, những bồ câu nay trở thành ác điểu, cho chớp bể gặp lại mưa nguồn, cho pháp trường
 
Ván bài dân tộc xoay nghiêng, kẻ bạc đầu về ngủ lại trên hiên nhà, nhìn mây trắng đuổi nhau như hoa lay mộng dữ, như những chữ bị cắt làm đôi, như cấp số nhân của những nhầm lẫn, sao lòng ta không chịu hót, đêm ngạt ngào hương mộc, bàn chân em thơm mùi lúa, anh phải đâu chỉ ngắm sao trời, còn ngắm một cánh thư rơi
 
Xuống, từ lòng chia hai dạo đó, trong bão táp trở về, chén trà thơm nâng ngang mặt, hoa sen hồng long lanh mặt nước, cho số phận quỷ quái chưa đi hết một con đường đã hóa rồ hóa dại, các bạn yêu mến của tôi hãy dừng lại, mặt trời lên mỗi ngày, cầm tay giữ cành cho anh hái một nhành trái chua xen trái ngọt
 
Đêm bạc đầu về ngủ dưới trăng sao, nghe cu gáy trong vườn mít, nghe tiếng em rửa bát sau nhà ngang, hoa cải vàng tháng chạp, quê mình còn nghèo lắm nhưng má hồng đã thắm, đời hư ảo mặn nồng như rượu mới cất, gió reo xiết bên ngoài nhưng mùa bên trong đã chín, bầy ong dẫn thơ về
 
Tiếng trẻ khóc oe oe trong xóm cũ, cho những chữ trên trang vở học trò, hẩm hiu sáng dưới ngọn đèn, cho một giọt lệ cũng chia đôi, cho thánh thần cũng bưng mặt, trước đám cưới muộn của đôi ta, cho cánh chim sa ngoài bãi cát, cho một nhân dân đã khánh kiệt lòng tin, nay trở lại, cho những kẻ đa tình về nhận lỗi, được tha thứ, cho vòng ngọc đi tìm cánh tay, để những cách trở thôi mồ côi dặm đường thăm thẳm, cuộc ly hương dồn xuống vai ta như áo quần nặng trĩu trên dây phơi quần áo, cho gió mới, trăng lên, mặt trời bớt gay gắt, cho người đi xa lắc nhớ về nhau
 
Tình yêu có bao giờ dễ dàng đâu, cầm tay em nhìn đường gân xanh nổi, biết mình đi xa quá lâu
 
Cho nhân dân tôi, người ôm lấy nhau, xóm làng vui trở lại, cho mùa xuân về, những hoa văn trên chuông chùa sáng lại, cho những tượng Phật trăm tay nghìn mắt chưa nhìn thấy cuộc đời nay nhìn thấy tình yêu và tội lỗi, cho thơ và đời, cho lục bát bay vào ca dao, cho hồn bách thảo về giữa kinh đô, cho dân tộc cưu mang những tâm hồn lưu lạc, cho mùa hạn xé nát cánh rừng những mái nhà lợp chưa xong, cho chiến tranh dập nát linh hồn, cho màu máu sâu thăm thẳm trên ngực người sống sót, cho kẻ chống chọi cám dỗ, cho vàng ngọc có người gìn giữ, cho ngọn đèn khuya hiu hắt
 
Chiếu sáng giường người đàn bà đau bụng đẻ, cho bom đạn đã hết mà hơi cay còn ngột ngạt, cho những người thiếu nữ thôn làng mắt đong đưa, cho những kẻ khất mãi nợ với cuộc đời, chưa trả hết, mà trời đã chiều, cho chiếc võng anh giăng ra trong hoàng hôn, có người trở về nằm nghe bụi hoa lài thơm lừng, cho tuyết nơi xứ lạ cũng chia phần với anh một nửa, cho cuộc éo le của đời anh, cho má đỏ môi son, những lời vu vơ bên rào bông giấy, người im lặng quay đi, ngực phập phồng như mùa thu cũ, cho những kẻ ôm hoa vào lòng
 
Mà dâng lên nỗi buồn, cho cuộc lữ hành, cho nhành cây run lên trong mùa hạn, bao khát vọng của người đi trước, cho cổ tích xa vời trở lại, lá ngô đồng rụng xuống hòn bi của tuổi thơ, cho cá trong ao giật mình khi em đi qua, cho thánh đường rách nát tiếng chuông lọc hồn ta sáng lạn, những hươu nai ngơ ngác trở về bên suối, như hôm nay anh trở về với em, nhưng anh có điều muốn hỏi.
 
Nguyễn Đức Tùng
 

Mưa Mưa Mưa Bên kia biển Mưa có lạnh không em Dúi ngón chân son dưới lòng cát ấm Cát sẽ phủ chân em Biển vuốt ve trìu mến Sóng nhấp nhô mưa đời
Tam quan mái lạnh người không tới | Cả ngôi chùa đứng khóc trong mưa.
Trước khi là một bài thơ, "Hòn Đá Làm Ra Lửa" đã là một hành vi kỳ lạ đối với chính khái niệm văn bản. Nó ra đời không trên trang giấy mà trong trí nhớ, giữa hai trại tù Gia Trung và Hàm Tân, suốt gần một thập niên, chỉ được ghi thành chữ lần đầu khi tác giả đã đặt chân tới Thụy Điển, theo tài liệu, nhưng tôi nghĩ, phải trước đó, khi ra khỏi tù hay đến chốn an toàn, phải ghi lại dù không được tề chỉnh như sau này. Phần đông người đọc dừng lại tắc lưỡi, xem đây là một chi tiết cảm động về nghị lực.
Tôi gặp lại anh bên kia ngọn núi / Trong nắng chiều sắp tối / Sao anh không về nhà? / Cha khóc con tàn hết mùa hoa / Mẹ chờ con khuyết cả trăng rằm / Nhà xưa em vẫn đợi / Đó không phải là nhà / Đó là cái còn lại / Của bóng tối. Khuôn mặt tôi không còn nữa / Bên kia cánh cửa: không ai chờ / Làng quê xa vời vợi: tiếng gà gáy sáng / Chó sủa đêm trăng.
Như đứa trẻ nghịch ngợm xé ra trên mặt nước những vòng tròn quấn quít trăm điểm mở
buổi chiều trở về từ cuộc đi bộ | nghe chút hương thơm của hoa jasmin | trắng như bạch ngọc
Cách tốt nhất để giết một con chim | là thế này: dù nó đang cãi cọ hay cất tiếng kêu, | bạn hãy viết rằng chú chim nhỏ đang hót.
Thưa Công nương mắt hương thu u uất Mùa thu không trở lại trong đôi mắt đại dương xanh đầy móng vuốt và, tiếng hát của nàng rắc hoa trên đường về quê cũ xa xăm. Công nương không tin ư
Chuỗi hạt mẹ nằm trên trang | Ý thờ sâu lắng miên man niệm tình
Trận Mậu Thân xãy ra, đơn vị tôi đánh nhau với vc ngay sân nhà.Trận Gò Me Biên Hòa cách hậu cứ tôi chừng 500 mét. Thằng em tôi, thằng em… tôi vừa cưới vợ cho nó nằm lại cùng chiến trường. Vợ nó đón đơn vị quay về ngay tại sân cờ, nhìn quanh không thấy nó, mang cái bầu, xông thẳng đến tôi, không một giọt nước mắt đấm vào ngực tôi bình bịch ‘chồng em đâu, mất rồi hả anh hai’. Vâng đời lính là vậy, vợ lính là vậy.
Để hiểu một nhà thơ, đôi khi phải bắt đầu từ chỗ thân xác họ đã đi qua. Với Nguyễn Hoàng Nam, chỗ ấy là một chiếc ghe đánh cá ra cửa biển Rạch Giá. Trong bài Về nguồn (1990), ông ghi lại khoảnh khắc mửa thốc mật xanh trong hầm ghe, và chính trong cơn say sóng kinh hoàng đó, ký ức quê nhà bật lên: xứ Bưởi Biên Hòa, căn nhà số 66 đường Phan Đình Phùng nơi người mẹ mang ông trong lòng. Rồi đến trại tị nạn Songkhla ở Thái Lan với nắng cháy tóc và sứa lửa phỏng da, sau những bữa ăn cá sình rau vụn. Rồi đến Bolsa, đến tượng Phước Lộc Thọ, đến những bãi biển California.
Môi thầm ngậm nửa lời kinh | Tưởng như thập giá ẩn mình trong sương | Trả lại Chúa những vết thương
tâm trí và khói lang thang | bên này, bên kia trái đất | hồ nước cạn, con đường ngập | cánh rừng tự thiêu | tảng băng bắc cực lững lờ