Hôm nay,  

“Lang thang” cùng Khánh Minh

12/11/202607:40:00(Xem: 768)
blank

 

“Lang thang” cùng Khánh Minh
 

Đỗ Hồng Ngọc (Đỗ Nghê)
 

Hạnh phúc thì không có ở cuối con đường nào cả. Bởi hạnh phúc chính là con đường. Nhưng phải lang thang trên con đường đó may ra mới bắt được hạnh phúc. Bởi nó huyễn ảo. Nó có mà không. Nó huyễn mà ảo nhiều khi khiến ta tưởng thiệt. Có khi phải nhìn bằng năm thứ con mắt (Ngũ nhãn) mới thấy, bởi nhìn bằng con mắt trần gian (nhục nhãn) thì thường thấy vậy mà không phải vậy. Phải nhìn bằng con mắt tuệ (tuệ nhãn) may ra. Một chàng thi sĩ, ngày ngày vội vã bước qua khu vườn mà không hề để ý một bông hoa thược dược bình thường bên bờ giậu cho đến một hôm thảnh thơi từng bước lang thang, thì mới chợt nhìn thấy cánh hoa thược dược bên hàng giậu kia đang mỉm một nụ cười như trêu chọc chàng và nó bỗng hát lên một lời thiên thâu kỳ diệu, chàng thi sĩ sửng sốt, chỉ còn biết sụp lạy cúi đầu. Bởi chàng đã vừa nhận ra Như Lai.

Đứng im ngoài hàng giậu/ Em mỉm nụ nhiệm mầu/ Lặng nhìn em kinh ngạc/ Vừa thoáng nghe em hát/ Lời ca em thiên thâu/ Ta sụp lạy cúi đầu. (Quách Thoại).

Cho nên Lang thang là hạnh phúc. Hay có thể khẳng định, con đường hạnh phúc là con đường lang thang, trong thời đại mải miết marathon hôm nay.

Khánh Minh lang thang vào trang Trịnh Y Thư thấy một bác sĩ phân tâm học, phá bung tiềm thức, để lộ ra những dặm đường tan tác… Và kịp nghĩ rằng chỉ cần ươm lấy một cành sen để có một cánh đồng sen bát ngát từ những bùn đất đã nghìn năm. Cho nên nhà thơ họ Trịnh đã không quên đặt một câu của thi sĩ Charles Baudelaire ở đầu tập thơ. “Hoài niệm chỉ là hình thức khổ đau mới…”
 

Khánh Minh lang thang vào những dòng chữ của Đặng Mai Lan để như thấy được tiền kiếp của mình, rồi với Đặng Thơ Thơ để nghe ra cái “phong khí” như một thứ hương bay cao, bay xa, thăm thẳm về một chốn nào.

 “Và tôi hối hả đi tìm tiền kiếp của mình. Sự tìm kiếm này có khác nào một giấc ngủ ngắn với cơn mơ dài cả một đời. Phải chăng mộng-thực đã làm nên đời sống tôi, nhưng đâu là ranh giới? Nhưng kiếp trước đâu phải trăm năm, ngàn năm. Chỉ một giờ đổi thay đã là kiếp trước.

Không biết đó có phải là Nghiệp không. Bởi một hẹn thề, một mong mỏi dằng dặc sẽ theo ta mãi, bất cứ ở dạng sống nào”.

Tuệ Sỹ viết trong Tổng quan về Nghiệp: “Thời gian đến, chúng sinh chín muồi; thời gian đi, chúng sinh bị hối thúc. Thời gian thức tỉnh chúng sinh…”.

Rồi khép lại hàng mi về cõi mộng

Như sương mai, như bóng chớp, mây chiều. (Tuệ Sỹ). 

  

Tuệ Sỹ nói về Thơ: “đạt tới cõi thượng thừa của Thơ, như người học Thiền chứng chỗ Không tịch của Đạo; cái đó vừa khó vừa dễ. Học Thiền ba mươi năm, ba mươi năm đày đọa thân tâm, mà không thành. Phẫn chí, bỏ đi; bất chợt thấy một cánh hoa rơi, cõi Không tịch cũng hoát nhiên, đột ngột mở ra. Muốn cho lời thơ tuyệt diệu, thì phải là đừng gò ép, vừa Không và vừa Tĩnh. Tĩnh cho nên thâu tóm hết mọi vọng động. Không cho nên bao hàm vạn cảnh... (Tô Đông Pha, những phương trời viễn mộng, Tuệ Sỹ).

Từ núi lạnh đến biển im muôn thuở

Đỉnh đá này và hạt muối đó chưa tan...

  

Đỉnh Hymalaya cao vút kia giờ vẫn còn đọng nhiều hạt muối, và cả vỏ sò, vỏ ốc…  Còn dưới đáy Atlantic Ocean thăm thẳm nọ là những thành quách lâu đài bám đầy rêu rong!

Một hôm kia, Khánh Minh có dịp lang thang cùng bạn vào chùa Già Lam. “Chúng tôi được nghe và thấy Sư ngồi đàn, một Thiền Sư gõ trên phím những nốt nhạc âm vang lời kinh hồi hướng, một Nhà Thơ gõ trên phím những nốt nhạc của tâm hồn, Sư ngồi đó, Sư đang ở đó, như vừa mới đến, như vừa ra đi trong âm ba tiếng nhạc. Ôi, Như Lai đâu có đi có đến… Không gian thời gian như nhập lại một dòng trôi vi diệu…”

Buổi trưa ngồi nghe sư đàn

Trăm con lá rớt. Tình tang cõi ngoài

Mùa đâu hốt đã thu phai

Một phương viễn mộng. Đọa đày. Bao thu

(…)

Áo tỳ khưu. Dặm mỏi mòn

Trùng khơi. Hạt muối đó còn chưa tan

(NTKM)

 

ĐHN

(Sg 10.11.2026)
blank

GHI CHÚ:

Trân trọng kính mời quý bạn tham dự buổi giới thiệu tác phẩm:

LANG THANG NGHÌN DẶM • Tập 2
Nguyễn Thị Khánh Minh

tại Coffee Factory
15582 Brookhurst St., Westminster, CA 92683
4:00 PM Thứ Bẩy 21.11.2026

Diễn giả: Trịnh Y Thư • Nguyễn Thị Thanh Lương • Vũ Hoàng Thư • Phan Tấn Hải • Nguyễn Đức Cường
Văn nghệ ca nhạc: Lại Tôn Dũng • Thái Hoàng
Dẫn chương trình: MC Tô Đăng Khoa

Ban Tổ chức trân trọng kính mời.

RSVP
vmail: 949-981-3978 • email: [email protected] 



Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối

Thỉnh thoảng, chúng ta nghe lời chúc nhau rằng hãy đi như một dòng sông. Lời nghe như thơ, và như dường mang ẩn nghĩa, vì bước đi trong đời người không thể là một dòng sông. Bởi vì bước đi luôn luôn là một lựa chọn giữa những hướng đi, trong khi dòng sông, hay dòng nước luôn luôn là một hướng chảy từ trên cao xuống, lan tỏa, và không phân biệt. Vì nước tự thân là hòa hài với tất cả những gì chung quanh.

Công án Thiền là gì? Có lẽ đây là câu hỏi đầu tiên mà độc giả bài này muốn có câu trả lời để biết trước khi có thể đọc tiếp. Một cách tóm lược và đơn giản, công án Thiền là những lời chỉ dạy của một thiền sư dành cho một đệ tử trong một hoàn cảnh đặc biệt nào đó để vị đệ tử này dùng lời chỉ dạy ấy như một pháp quán để ngộ hay kiến tánh. Trong Thiền Tông Trung Hoa có khoảng 1,700 công án được tích tập bởi những lời dạy của nhiều thiền sư qua các thế hệ. Nhiều vị học Thiền không có cơ duyên thân cận với một bậc Thầy đắc đạo để nhận sự chỉ giáo trực tiếp thì dùng một trong các công án này để tự mình kiến tánh. Nói cho đúng ra, tất cả công án Thiền chỉ có một mục đích duy nhất là làm sạch tạp niệm trong tâm của người tu để khi tâm đạt đến tình trạng tĩnh lặng tuyệt đối thì trí tuệ rốt ráo bừng sáng và có thể thấy tánh. Giống như khi mặt nước lắng trong thì mặt trăng hiện nguyên hình. Vì vậy, quán công án Thiền không phải để tìm câu giải đáp bí ẩn nào đó nằm trong công án ấy mà để tẩy sạch

Trong cõi văn của Phan Tấn Hải, không có cao trào, cũng không có bi kịch. Ông viết như người điềm nhiên ngồi bên dòng nước, không đuổi theo và cũng không muốn chạm vào tốc độ- để chữ nghĩa tự sinh tự diệt trong từng khoảnh khắc, nơi con người đối diện với những thứ bình thường đến một lần trong đời: một căn gác khuya vắng, một cuốn sách mở dở, một cuộc trò chuyện nửa chừng, một khung cửa mở ra buổi sớm đầy bóng nắng, những tiểu tiết ấy làm nên thế giới mùi hương — giản dị nhưng thâm trầm, đời thường với nhiều tầng bóng lá.

Những ngày cuối đời, Ernest Hemingway sống trong một vòng tròn khép kín của ảo giác, hoang tưởng và trầm uất. Nhưng giữa bóng tối ấy vẫn lóe lên một câu chữ nhỏ, viết cho một nữ tu ở Minnesota. Cuối năm 1960, ông vào Saint Marys, bệnh viện thuộc hệ thống Mayo Clinic do các nữ tu Dòng Thánh Phanxicô điều hành. Ở đó, một toán y tá Công giáo chăm sóc ông, trong đó có Sister Immaculata – Helen Hayes – một y tá tâm thần hiền hòa, sau này sơ trở thành tuyên úy.

Thảo Trường kể chuyện rất tỉnh. Ông không cần tố cáo, không cần gào thét. Chỉ tả: ban ngày, những đứa lớn chơi trò “cai tù” — đứa bắt, đứa bị bắt; quát tháo, tra hỏi, úp mặt vào tường. Tất cả đều học từ người lớn quanh mình. Những đứa còn nhỏ, chưa biết đi, ngồi nhìn. Có bà mẹ mang thai bị đánh đến sẩy thai, sinh con trong tù. Sinh xong, gửi con vào nhà trẻ để quay lại “lao động tốt”. Sáng, bọn nhỏ chạy theo cô giáo sang nhà trẻ để có ăn. Tối, chạy về khu B để kịp chỗ ngủ cạnh mẹ.

Những suy nghĩ dưới đây như một cách tự đối thoại với câu hỏi của chính mình: tại sao “kịch văn học” gần như biến mất trong văn chương hải ngoại? Trước hết cần phân biệt kịch văn học và kịch giải trí. Kịch giải trí hướng đến tiếng cười và cảm xúc tức thời của khán giả. Nó có thể linh hoạt, ứng biến, thậm chí chấp nhận đơn giản hóa xung đột để phục vụ nhu cầu thưởng thức (ví dụ: kịch trình diễn trên Paris By Night). Kịch văn học thì khác. Nó không tìm cách làm vừa lòng người xem, mà đặt con người vào những tình huống va chạm gay gắt, buộc nhân vật phải lựa chọn, đối diện và trả giá. Ở đó, đối thoại không chỉ để kể chuyện, mà để phơi bày mâu thuẫn tinh thần, xã hội và đạo lý.

Một dân tộc có tài, nhưng không tin vào tài. Người Việt thường được khen là khéo, nhanh trí, ứng biến giỏi. Nhưng tài năng ấy nhiều khi vận hành như chiến thuật sinh tồn, không phải xung lực sáng tạo. Trong văn chương, điều này hiện ra rất rõ: các tác giả Việt thường tin vào nỗi đau hơn là vào tư tưởng. Nỗi đau dễ được đồng cảm, tư tưởng dễ bị nghi ngờ. Vì thế, tài năng Việt giống ngọn đèn không dám mở sáng hết bóng mình. Nó sáng vừa đủ để thấy đường, nhưng không đủ để soi cái bóng đang cầm đèn. Đó là lý do, dù có nhiều nhà văn tài hoa, văn chương Việt vẫn thiếu một “không gian tin tưởng triết học” – tức niềm tin rằng viết là hành động tư tưởng, chứ không chỉ là kể chuyện hay cảm xúc.

Văn xuôi tốt là cửa sổ trong suốt. Từ ngữ phải vô hình, để người đọc nhìn thẳng vào hiện thực mà văn xuôi tiết lộ. Vẻ đẹp có đó, nhưng nó chỉ làm cho cửa sổ trong sáng hơn, không làm cho người đọc nhìn vào chính tấm kính. Nghi lễ của thánh lễ không phải là đức tin; nó sắp đặt các đam mê. Sự hài hòa của từ ngữ, vẻ đẹp của chúng, sự cân bằng của các cụm từ, sắp đặt các đam mê của người đọc mà anh ta không biết và sắp xếp chúng như thánh lễ, như âm nhạc, như khiêu vũ.

Tam canh ngồi niệm Phật Quan Âm | Trước mắt gương treo vừa đúng tầm | Sáng rực bên này sông Bất Nhị | Tám phương chợt hiểu Phật là Tâm

Bạn nghe một người nói, nhưng không lên tiếng, bạn suy nghĩ nhưng không bộc lộ. Bạn nén sự giận dữ xuống, bạn bôi xóa sự khinh bạc, bạn chờ cho những lời ca tụng giả dối lắng xuống, bạn giữ lại lời khen ngợi đối với một người xứng đáng thêm một ngày nữa, để nó được nung chín trong lòng.
Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.