Hôm nay,  

CƯỚP *

14/08/202600:00:00(Xem: 542)
CUOP
“Bây giờ mẹ phải dặn thêm/ Quan tham là cướp, cả đêm lẫn ngày.” (Đồ họa: Việt Báo)
 
CƯỚP – ca khúc của nhạc sĩ Tuấn Khanh phổ thơ Nguyễn Duy mở đầu bằng hai câu ca dao: “Con ơi nhớ lấy câu này/Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan” – sau đó phẫn uất thốt lên ba lần: “LÀ QUAN! LÀ QUAN! LÀ QUAN!”

Rồi đến nhà thơ Nguyễn Duy phải ngậm ngùi, cho đúng với thời cuộc:

“Bây giờ mẹ phải dặn thêm/ Quan tham là cướp, cả đêm lẫn ngày.”

Câu ca dao Việt Nam và người nhạc sĩ chưa bao giờ thực sự nói về những tên trộm nghĩa đen. Giai điệu, từ ngữ từ ca dao đến ca khúc đầy uất hận và cay đắng khi nói về quyền lực, về sự tàn hại của quan lại tham nhũng.

Từ khi Donald Trump trở lại Tòa Bạch Ốc vào tháng 1/2025 cho đến nay, gia đình ông ta đã bỏ vào trương mục riêng ít nhất $2.2 tỷ, nâng giá trị tài sản ròng lên $7.3 tỷ. Muốn kiểm chứng con số này không có gì khó, vì nó được phơi bày rõ, chi tiết, trên nhiều trang báo, dù là cánh tả hay hữu, hay cực hữu. Vấn đề là chúng ta có chịu đọc và chịu tin hay không. New York Times gọi đó là “một khoản tiền khổng lồ đến mức khó tin” vì chưa từng có tổng thống Mỹ hay nhà lãnh đạo nào của một nền dân chủ tự do đạt đến mức độ giàu có như vậy trong thời gian đương nhiệm.
Gia Sản Tăng Gấp Đôi Giữa Nhiệm Kỳ

Vào năm 1977, sau hàng loạt vụ bê bối trong đó các công ty Mỹ bí mật chi hàng trăm triệu đô la tiền hối lộ cho quan chức nước ngoài, Hoa Kỳ đã thông qua Đạo luật Chống Tham nhũng ở Nước ngoài (FCPA). Đạo luật này quy định các hình phạt, bao gồm cả án tù, đối với những lãnh đạo doanh nghiệp chi tiền cho quan chức nước ngoài nhằm giành được hoặc duy trì các hợp đồng kinh doanh.

Sau đó, Hoa Kỳ còn tiến xa hơn nữa khi vận động để hơn 30 quốc gia chấp nhận tiêu chuẩn chống hối lộ của mình.

Nhưng dưới thời Donald Trump, mọi chuyện đã thay đổi.

Hóa đơn những cuộc “đi mua sắm” của tổng thống trong nửa nhiệm kỳ thứ hai được thanh toán, dưới hình thức này hay hình thức khác, bởi các chính phủ nước ngoài, các cơ quan liên bang, những tài trợ chính trị, và cả quyền ân xá của tổng thống.

Một trong những hành động đầu tiên của Trump sau khi trở lại Tòa Bạch Ốc là tạm dừng phần lớn việc thực thi FCPA. Bài điều tra của New York Times cho thấy chính quyền này thực tế đã nhắm mắt làm ngơ trước các khoản hối lộ từ các công ty Mỹ với lý do bảo đảm an ninh kinh tế và an ninh quốc gia. Họ lập luận rằng cách thức thực thi đạo luật này gây khó khăn cho các doanh nghiệp Mỹ trong việc thâu tóm những tài sản thiết yếu như khoáng sản và các cảng nước sâu.

Năm 2024, khi còn là ứng cử viên, tạp chí Forbes ước tính gia sản của Donald Trump khoảng $4.3 tỷ. Đến tháng 9/2025, tám tháng sau khi bắt đầu nhiệm kỳ hai, con số này ở khoảng $7.3 tỷ, đủ để Trump tăng hơn 100 bậc trong danh sách Forbes 400. Chính bản kê khai tài chính của Trump cũng cho thấy chỉ riêng năm 2025, các doanh nghiệp của tổng thống tạo ra hơn $2 tỷ thu nhập, gấp hơn ba lần so với năm trước.

Chưa có tổng thống Mỹ nào tại nhiệm từng đạt được những con số như thế này. Tổng thống Franklin Roosevelt không giàu thêm khi lèo lái quốc gia đi qua Đại Khủng Hoảng (1929-1939). Tổng thống Dwight D. Eisenhower không giàu thêm khi xây hệ thống xa lộ. Nhưng Donald Trump đã trở nên giàu có hơn rất nhiều nhờ việc bán quyền tiếp cận, cấp phép sử dụng thương hiệu và "bật đèn xanh" cho các thương vụ, định hình chính sách thuế quan, quy định xuất cảng chip và các hoạt động ngoại giao tại Trung Đông, những yếu tố tác động trực tiếp đến các đối tác đang chi tiền cho ông ta.

Tiền Điện Tử: Kho Bạc Của Trump

Trump từng xuất hiện trên Fox News vào tháng 6/2021 và ngành công nghiệp tiền điện tử (crypto) là lừa đảo. Đến tháng 8, ông ta lại phát biểu rằng crypto là “một thảm họa sắp xảy ra.” Nhưng giờ đây, khi là tổng thống, Trump và gia đình đang thu lợi từ crypto.

Vài ngày trước lễ nhậm chức lần hai, gia đình Trump ra mắt một loại meme coin, $TRUMP, mà theo tính toán của Forbes đã mang về hơn $300 triệu. Cùng thời điểm đó, gia đình Trump tung ra World Liberty Financial, một dự án tiền điện tử phát hành stablecoin USD1. Forbes ước tính cá nhân Trump đã thu về khoảng $550 triệu trong năm qua chỉ từ việc bán token của World Liberty Financial, chưa kể gần $570 triệu token ông còn giữ và 38% cổ phần trong công ty này, được định giá khoảng $240 triệu.

Thật sự ai đang tài trợ cho tất cả những việc này?

Vài ngày trước lễ nhậm chức, gia đình Trump đã bán gần một nửa cổ phần World Liberty Financial cho một công ty có liên hệ với chính phủ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), do một thành viên hoàng gia Emirati điều hành, với giá $500 triệu. Một quỹ chủ quyền của UAE đã dùng $2 tỷ stablecoin của chính World Liberty để đầu tư vào sàn giao dịch Binance ở nước ngoài. Ngay sau đó, chính quyền Trump đã nới lỏng các hạn chế xuất khẩu chip AI tiên tiến sang UAE – chính phủ đang tài trợ cho công ty gia đình của tổng thống.


Các nhà báo theo dõi thương vụ này lưu ý rằng đây không phải là dạng "quỹ tín thác mù" (blind trust) mà các tổng thống trước đây từng dùng để tránh chính xác tình huống này. Tài sản của Trump vẫn nằm dưới sự kiểm soát của các con ông, không có bất kỳ lệnh cấm giao dịch nước ngoài nào.

Công Ty Gia Đình

Cuộc làm giàu này không chỉ dừng lại ở tổng thống. Con rể ông ta là Jared Kushner, điều hành một quỹ đầu tư tư nhân tên Affinity Partners, đã huy động được hàng tỷ đô la gần như hoàn toàn từ các nhà đầu tư Vùng Vịnh, bao gồm cam kết $2 tỷ từ Quỹ Đầu tư Công (PIF) của Arab Saudi. Trong khi đó, Kushner vẫn tiếp tục cố vấn không chính thức cho chính quyền Trump về các cuộc đàm phán Trung Đông, chính khu vực đang tài trợ cho việc kinh doanh của ông ta.

Donald Trump Jr. gia nhập một công ty đầu tư tên 1789 Capital ngay sau khi Donald Trump tái thắng cử. Vào tháng 8/2025, công ty này đầu tư vào một startup khoáng sản Vulcan Elements, và vài tháng sau, công ty này nhận được khoản vay lớn nhất từ trước đến nay của Văn phòng Ngân Sách Chiến lược thuộc Ngũ Giác Đài, $620 triệu tiền thuế của dân, cho một công ty do con trai của Trump có cổ phần tài chính.

Trump Media & Technology Group, công ty mẹ của Truth Social, nơi Donald Trump Jr. là thành viên hội đồng quản trị, đã đồng ý sáp nhập với TAE Technologies trong một thương vụ trị giá hơn $6 tỷ, đưa gia đình này trở thành những người chơi lớn trong ngành năng lượng hợp nhất hạt nhân (nuclear fusion) – một ngành đang thu hút sự quan tâm, và có thể cả tiền, từ chính phủ liên bang.

Ngay cả Melania Trump cũng kiếm được lợi lộc. Amazon đã trả $40 triệu để có quyền sản xuất một bộ phim tài liệu về bà, dù “thua cháy túi”. Đổi lại, Cơ quan Quản lý Dịch vụ Tổng hợp Hoa Kỳ (GSA) đã công bố thỏa thuận "OneGov" trị giá $1 tỷ với Amazon Web Services (AWS), nhằm cung cấp cho các cơ quan liên bang các khoản “cloud credits”, công cụ hiện đại hóa và tài nguyên đào tạo với tổng trị giá lên tới $1 tỷ, có hiệu lực đến ngày 31/12/2028.

Thị Trường Ân Xá

Hiến Pháp Mỹ trao cho tổng thống quyền khoan hồng gần như không giới hạn, và Trump đã dùng nhiệm kỳ hai của mình để thực thi quyền đó ở mức tối đa.

Trevor Milton, nhà sáng lập Nikola, bị kết án lừa đảo nhà đầu tư, cùng với vợ đã đóng góp $920,000 cho Ủy ban Trump 47 vào tháng 10/2024 và $750,000 cho PAC MAHA Alliance vào tháng 9 năm đó. Sau đó, Milton nhận lệnh ân xá vào tháng 3/2025, xóa bỏ khoản bồi thường gần $660 triệu. Làm nhanh một bài toán thì Trevor Milton chỉ mua lệnh xá này với giá $1,010 triệu, chứ không phải $1.8 triệu.

Paul Walczak bị kết án vì tội trốn thuế. Mẹ ông ta, nhà tài trợ lâu năm của đảng Cộng Hòa đã tặng $1 triệu cho siêu PAC ủng hộ Trump MAGA Inc. vào ngày 3/4/2025. Walczak được ân xá ba tuần sau đó, vào ngày 23/4, tránh được 18 tháng tù và $4.4 triệu bồi thường.

Changpeng Zhao, tỷ phú sáng lập sàn giao dịch tiền điện tử Binance, được ân xá năm 2025 sau khi công ty ông hợp tác chặt chẽ với World Liberty Financial của gia đình Trump.

Còn rất nhiều những thương vụ mua bán lệnh ân xá mà Forbes và Wall Street Journal cùng các cơ quan báo chí độc lập đã đề cập đến.

Cần nhấn mạnh, đâu là những khoản đóng góp cho các ủy ban chính trị, tài trợ cho các chiến dịch và PAC của Trump, không phải trương mục ngân hàng của Donald Trump. Nó khôn khéo diễn ra trước khi lệnh khoan hồng được ban hành, chứ không phải những khoản thanh toán được trả cho cá nhân Trump sau khi sự việc xảy ra như một hình thức đền đáp.

‘LÀ QUAN! LÀ QUAN! LÀ QUAN!’

Không điều nào trong các thương vụ trên đòi hỏi Trump hay các con ông ta phải “đột nhập” vào nhà ai đó trong đêm tối. Chỉ cần các buổi họp báo, vận động, chiến dịch… tất cả đều công khai ngay trước mắt công chúng và trong các bản kê khai tài chính. Đó chính là sự tinh vi của những “tycoons” hoặc những giới mà Thượng Nghị Sĩ Bernie Sanders gọi là “Oligarchy.”

Một khoản hối lộ giấu trong phong bì là một tội ai cũng có thể nhận ra và truy tố. Còn một tấm chi phiếu bảy con số gửi cho siêu PAC, một buổi chơi golf ở Mar-a-Lago, hay một cổ phần trong quỹ đầu tư của con trai tổng thống, rồi vài tháng sau là một lệnh ân xá ban hành, thì hoàn toàn “hợp pháp.” Chưa có, và sẽ không bao giờ có công tố viên nào hay phiên tòa nào, chứng minh được một sự trao đổi có chủ ý.

Phần còn lại, phụ thuộc vào tư duy của người dân Mỹ.

Chính quyền đó không cần trốn tránh pháp luật. Nó đơn giản là đi xuyên qua kẻ hở dưới ánh sáng ban ngày của mặt trời công lý.

Đây không phải một vụ cướp diễn ra trong đêm tối. Đây là một vụ cướp diễn ra dưới ánh đèn sân khấu của chức vụ tổng thống.

Ca khúc CƯỚP của nhạc sĩ đấu tranh Tuấn Khanh vang lên, giữa một quốc gia từng là bến bờ tự do của hàng triệu người tị nạn Việt Nam.

“Tiếng than vang động bốn bề
Cướp từ thôn xóm tiến về thành đô”

Kalynh Ngô
 

04/06/202621:56:00
Những ngày gần đây, chỉ cần gõ hai chữ “Trump health” trên Google thì sẽ xuất hiện hàng loạt những tiêu đề như Bí Ẩn Về Thuốc Trị Rụng Tóc Của Trump Hé Lộ Vấn Đề Lớn Hơn Về Sức Khỏe Của Ông (Washington Post); hoặc Những Nghi Vấn Về Sức Khỏe Tổng Thống Trump Sau Sự Chậm Trễ Công Bố Báo Cáo Y Tế Thường Niên (CNN); hoặc Nghi Vấn Về Việc Trump Lại Biến Mất Khỏi Công Chúng (CNN); hoặc Ba Vấn Đề Lớn Nhất Về Kết Quả Kiểm Tra Sức Khỏe Của Trump (MS NOW).
29/05/202600:00:00
— Di sản lâu dài nhất của ông Donald Trump có lẽ không nằm ở các sắc lệnh hay chính sách nhất thời, mà ở dấu ấn ông để lại nơi Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ. Trong nhiệm kỳ đầu, ông đã bổ nhiệm ba thẩm phán — Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh và Amy Coney Barrett — tạo nên thế đa số bảo thủ 6–3. Từ đó đến nay, tòa đã đưa ra nhiều phán quyết quan trọng phù hợp với đường lối bảo thủ: quyền phá thai không còn được hiến định bảo vệ, chính sách ưu tiên chủng tộc trong tuyển sinh đại học bị thu hẹp, và cựu tổng thống được hưởng quyền miễn trừ rộng rãi đối với các hành vi trong khi thi hành công vụ.
23/05/202617:54:00
Việc Donald Trump sử dụng chức vụ tổng thống theo cách chưa từng có tiền lệ nhằm thúc đẩy các lợi ích của gia đình và doanh nghiệp mình đã châm ngòi cho những cuộc tranh luận rộng khắp trong giới sử học, luật gia, học giả, và công chúng. Trump cho thấy một mô hình mới về xung đột lợi ích trong vai trò tổng thống. Các phân tách gia nhận định rằng mức độ quy mô và trắng trợn của những bê bối tài chính dưới thời chính quyền của ông đã vượt ra ngoài các tiêu chuẩn lịch sử. Dưới đây là những bài phân tách của báo chí và bình luận gia về tình trạng tham nhũng của Tổng Thống Donald Trump.
22/05/202600:00:00
Trong cuộc vận động tranh cử năm 2024, ông Donald Trump nhiều lần cam kết sẽ ngăn công dân và công ty Trung Quốc mua đất nông nghiệp tại Hoa Kỳ, xem đó là một phần của đường lối “Nước Mỹ trên hết.” Sau khi tái đắc cử, chính quyền của ông cũng nhanh chóng siết chặt việc cấp thị thực cho sinh viên Trung Quốc. Tuy nhiên hiện nay, Tổng thống Trump đã đổi hướng trên cả hai vấn đề—một bước chuyển có thể khiến nhiều người trong khối ủng hộ ông bất mãn, nhất là những người xem Trung Quốc là mối đe dọa trực tiếp đối với chủ quyền Hoa Kỳ. Sự thay đổi này trở nên rõ rệt sau chuyến công du Bắc Kinh tuần qua để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình.
22/05/202600:00:00
Ký ức tuổi thơ còn khắc mãi trong tâm trí tôi là những buổi sáng, chiều, tối, tụ tập cùng đám nhỏ trong xóm, chia phe đá banh. Vào những năm 90, nhà đứa nào cũng nghèo. Dép còn rách, thì làm gì có đôi giày đá banh. Đá chân không! Trên những cánh đồng, trên đường, hoặc trong bất kỳ khoảng đất trống nào. Trong vô số những trận đá banh đó, tôi là đứa con gái duy nhất trên sân banh. Chưa bao giờ có sự xuất hiện của đứa con gái thứ hai ở những sân banh mà tôi đã đá. Hơn 30 năm sau, tình yêu của tôi dành cho môn túc cầu vẫn chứa chan, da diết. Tôi ráng sắp xếp thời gian để xem các giải túc cầu lớn, như Euro Cup, Copa America, Champions League, World Cup... Lúc đó, tôi ở Sài Gòn. Các trận đấu túc cầu được chiếu trên tivi, xem miễn phí. Nhà ai không có tivi thì qua hàng xóm coi, hoặc tới quán cafe coi cho đỡ ghiền.
21/05/202610:21:00
Tập cuối cùng của Stephen Colbert trên cương vị người dẫn chương trình “The Late Show”, phát sóng tối nay ngày 21-5-2026, không phải là dấu chấm hết cho sự nghiệp của ông. Nhưng, với tư cách một người nghiên cứu về châm biếm chính trị, người viết bài này cho rằng đây là dịp thuận tiện để nhìn lại ảnh hưởng lâu dài của lối hài Colbert – trải từ thời ông làm phóng viên trong “The Daily Show”, qua nhân vật bình luận gia bảo thủ trong “The Colbert Report”, cho đến lần hóa thân trên “The Late Show”. Những nhà châm biếm xuất sắc không chỉ để mua vui. Họ tác động đến diễn đàn công cộng và để lại dấu ấn bền lâu trong đời sống chính trị. Trong truyền thống đó, người ta thường nhắc tới các bậc thầy như Benjamin Franklin, Mark Twain, cùng những nghệ sĩ trình diễn như Lenny Bruce và George Carlin. Theo thiển ý, Stephen Colbert xứng đáng đứng vào hàng ngũ trên cùng.
15/05/202600:00:00
Lịch sử cận đại Việt Nam có thể được nhìn nhận qua hai giai đoạn vô cùng quan trọng. Giai đoạn thứ nhất là cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc (1930-1975). Giai đoạn thứ hai bắt đầu từ sau năm 1975, khi đất nước thống nhất và từng bước triển khai công cuộc đổi mới (1975-2025). Từ Đại hội VI năm 1986, Đảng đã khởi xướng tiến trình đổi mới, tạo ra những chuyển biến sâu rộng trên các lĩnh vực kinh tế, đối ngoại và hội nhập quốc tế. Những chính sách mang tính đột phá trong thời kỳ này đã giúp Việt Nam đạt được nhiều mục tiêu chiến lược, đồng thời nâng cao thanh thế quốc gia trên trường quốc tế.
13/05/202614:16:00
Tường thuật của báo chí cho thấy chuyến đi của Trump có nhiều mục tiêu khác nhau, nhưng chủ đích của Trump gập Tập Cận Bình là để cầu viện Bắc Kinh áp lực Iran chấm dứt chiến tranh và mở eo biển Hormuz cho tầu bè chở hàng qua lại, đặc biệt là xăng dầu, khí đốt, và phân bón.
04/05/202610:55:00
Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026—trong đó toàn bộ 435 ghế Hạ viện và một phần ba số ghế Thượng Viện – 33 thượng nghị sĩ - sẽ được bầu lại. Những xu hướng trong bài nêu ra những ảnh hưởng mạnh mẽ đến cuộc bầu cử vào ngày thứ Ba, 3-11-2026 sắp tới.
“Đây là quan điểm của người viết, không nhất thiết là quan điểm của Việt Báo.”
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.