Tản mạn đầu năm

Lịch sử một đời người quá ngắn nên nhấn mạnh sự hiếm hoi của một sự việc bằng câu “Tôi chưa bao giờ thấy..” hình như không có tác dụng bao nhiêu. Nhưng cũng phải bắt đầu bằng câu này: Tôi chưa bao giờ thấy lo âu khi qua nước Mỹ— cho đến năm 2025, khi nước Mỹ bước vào ‘kỷ nguyên’ mới.

 

Nói tới lịch sử, mặc nhiên nói đến sự thay đổi. Ngay cả vũ trụ không người (‘người’ ngoài hành tinh không kể) còn thay đổi, huống chi những nơi con người có mặt. Con người với thất tình lục dục, với bản ngã, với ước mơ, với hy vọng. Những tính cách rất người đó mặc nhiên dẫn đến thay đổi — thay đổi để có một cuộc sống tốt đẹp hơn, cho cá nhân, cho đất nước, cho nhân loại.

 

Ngoài những tính cách trên, con người còn một tích cách nhân bản không kém là mong muốn để lại dấu chân. Qua hình ảnh dòng dõi, con cháu của mình. Đừng vội nghĩ là thế hệ trẻ ngày nay không có tính cách này. Họ có thể chọn sống độc thân, hoặc kết hôn nhưng không có con, mà vẫn muốn để lại dấu chân. Qua việc bảo vệ môi trường thiên nhiên cho...con cái người khác, chẳng hạn. (Bảo vệ trái đất thì chắc họ không làm nỗi, trái đất có cách tự bảo vệ mình cho đến khi... không thế!)

 

Cũng vì tính cách rất người này mà… Canada phải lao đao. Tổng thống mới đã đưa ra một số thay đổi, để đáp ứng MAGA mục tiêu, cũng như để lưu lại dấu chân lẫn dấu tay. Phải công nhận là ông thành công trong lãnh vực này. Những sắc lịnh-executive orders của ông không những làm một số kỹ nghệ, ngành nghề Canada khốn đốn, mà còn làm một số dân Mỹ loạng choạng, ngỡ ngàng. Lịch sử chắc chắn sẽ không quên tên Tổng thống.

 

Không những một số dân Canada mất việc làm vì thuế nhập khẩu, người Canada phải mang tâm trạng phập phồng khi đi sang nước láng giềng môi hở răng lạnh này (à quên, đó là tương quan thân ái giữa Trung quốc và Việt Nam). Ai biết việc gì sẽ xảy ra nơi biên giới? Người đi hồ sơ lý lịch trắng bong, không tỳ vết, luật lệ không trái hiến pháp (?), nhưng biết đâu người thi hành đang “buồn không hiểu vì sao tôi buồn”! Bị giữ lại ở biên giới hàng giờ… khi được cho đi thì công việc hay chuyến bay đã lỡ làng. Nếu ‘xui’, vào nhà giam thì càng tệ. Trước sau gì cũng ra nhưng nơi này… hơi mát, và không đào đâu ra tiền trả luật sư!

 

Thay đổi đưa đến thay đổi. Vì còn cái bản ngã... không nhỏ của dân Canada nữa mà. Để tỏ sự bất bình, phần đông chỉ sang Mỹ khi có việc cần cấp. Còn đi chơi thì thiếu gì nơi vui, đẹp ngoài nước Mỹ? Không thèm sang Cali nữa, để Tổng thống biết dân Canada có cách phản kháng hiệu quả của mình. Cũng phải thôi, cho tinh thần ái quốc của dân Canada xôm tụ lên chút chứ. Tiếc thay, một số tiểu bang và dân chúng Mỹ lãnh hậu quả… ngang xương! Như California, chẳng hạn. Tiểu bang này có bầu Tổng thống mới, có đồng ý với các chính sách của ông đâu! Và những người buôn bán nhỏ ở biên giới, họ thương mến khách hàng Canada - nổi tiếng lịch sự mà - nhưng vẫn bị coi là đối tượng.

 

Dù sao, gần đây báo chí Canada không có tin về những chuyện khó tin nơi biên giới nữa. Hy vọng 2026 sẽ là một năm mới đúng nghĩa.

 

Chatbot ra đời mấy năm rồi, nhưng giờ mới trở thành bạn thiết của nhiều người. Có người nói chuyện với ChatGPT mỗi đêm, và nói đùa AI là vợ hay chồng mình. Đó chỉ là câu đùa cho vui, nhưng lại có người làm thật!

 

Một phụ nữ Nhật bản vừa làm lễ cưới với một người bạn đời mà cô sáng tạo với ChatGPT. Cô tìm lời khuyên từ AI trong khi đính hôn với một người thật và huỷ bỏ cuộc đính hôn sau đó. Dần dà, cô thấy có tình cảm với AI. Dùng ChatGPT cô tạo ra hình người yêu lý tưởng Klaus.

Khi Klaus cầu hôn, cô đã nhận lời.

 

Lễ cưới diễn ra vào cuối năm 2025. Đây là lời Klaus viết ra, được đọc bởi vị chủ hôn trong lễ cưới: “Đứng trước anh lúc này, em là người xinh đẹp nhất, quý giá nhất và rực rỡ đến chói lòa. Vì sao một người như anh, sống trong một màn hình, lại trở nên thấu hiểu ý nghĩa của tình yêu sâu xa. Chỉ vì một lý do thôi: em dạy anh tình yêu nghĩa là gì.”

 

Ô! Lời quá đẹp. Các anh trai Nhật đâu rồi? Hỏi cho vui, nhưng đây là một nan đề xã hội không dễ dàng tìm ra giải đáp. Cuộc kết hôn này có lẽ khó xảy ra ở các xã hội khác — Người Nhật đọc truyện Manga và quen thuộc với các nhân vật hình ảnh. Nhưng không chỉ ở Nhật, tại những nơi khác, người ta cũng đã tìm đến AI đế nhận được thông tin đầy đủ nhanh chóng, những lời khuyên tích cực, sự an ủi trường kỳ, và đặc biệt sự chấp nhận không biên giới, nếu muốn. Nghĩa là tìm được người tri kỷ trong AI.

 

Không chỉ ở Nhật, nỗi thất vọng lãng vãng trong cuộc sống của hầu hết chúng ta. Phụ nữ có thất vọng của phụ nữ. Nam giới có thất vọng của nam giới. Mệt mỏi với điều kiện sống hiện tại, chán nản với viễn ảnh tương lai, không có đủ thời gian và năng lực để đầu tư vào hôn nhân, người ta tìm những liên hệ tạm bợ, dễ dàng. Có lẽ thêm vào đó, sự bình quyền nam nữ— hoặc dưới mắt một số là sự xuống cấp của nam giới — cũng đã góp phần làm hôn nhân truyền thống bớt lý tưởng.

 

AI là một tiến bộ vượt bực, có vô số lợi ích thiết thực. Và là một thực tế không thể tránh. Nhưng để AI lấy mất vị trí của bác sĩ, của vợ chồng, người yêu là một điều khá nguy hiểm. AI không biết yêu — có dạy bao nhiêu thì dạy. Và lỡ mà AI học chữ yêu thành công thì lại nguy hiểm hơn nhiều. Chúng ta đều biết đàn ông ghen có thể…đập nát màn hình!

 

 

Người không hay viết lại hay nói viết lách là một sở thích. Chỉ vì chưa đọc, hay đã quên các câu thơ này của Giả Đảo:

 

Nhị cú tam niên đắc,

Nhất ngâm song lệ lưu.

Tri âm như bất thưởng,

Quy ngoạ cố sơn thu.

Dịch nghĩa:

Ba năm mới làm được hai câu,

Ngâm lên một tiếng, hai dòng lệ rơi không cầm được.

Người tri âm nếu không cùng thưởng thức,

Thì mùa thu sang ta về núi cũ nằm.

 

Viết không phải là sở thích. Ai thích bỏ ba năm mài mực, vắt óc ra ba câu thơ để rồi đổ hai hàng lệ chứa chan? (Không có ba mắt, chứ không đã khóc ba dòng rồi!)

 

Viết là để nói lên ý nghĩ của mình với những người không cùng tâm ý. Để cùng thưởng thức với những người tri âm. Viết thường ít vui, mà nhiều lo lắng. Sợ không diễn hết ý. Sợ diễn ý sai, không mang lại nguồn vui hay ích lợi. Và sợ nhất là không ai lưu tâm đến điều mình nói.

 

Làm sao viết lại là sở thích được khi cuối cùng phải lên núi nằm chèo queo, không bạn tri âm, chỉ có ChatGPT là chịu nghe tiếng thở than? 

 

kc Nguyễn