Cảm giác khó tiêu, mỏi bất thường, đau hàm, nhức lưng hoặc một cơn ép nhẹ trong ngực đôi khi là lời báo động của trái tim.
Julie Charnet làm việc tại một bệnh viện và đã thuộc lòng những tấm bảng chỉ dẫn về dấu hiệu đột quỵ, đau tim treo dọc hành lang. Thế nhưng khi chính trái tim của bà lâm nguy, bà vẫn không nhận ra. Mỗi lần đứng dậy và bước vài bước, Charnet cảm thấy ngực và vùng xương sườn bị ép lại. Bà không đau dữ dội, vẫn thở bình thường, nên nghĩ rằng mình chỉ bị căng bắp thịt. Một nữ y tá cùng sở khuyên bà đến phòng cấp cứu.
Điện tâm đồ và xét nghiệm troponin — một chất trong máu thường tăng khi cơ tim bị tổn thương — lúc đầu không cho thấy điều bất thường. Charnet được cho về nhà. Vì cảm giác khó chịu vẫn tiếp diễn, sáng hôm sau bà tìm đến một bác sĩ chuyên khoa tim. Cuộc thông tim cho thấy hai động mạch đã bị nghẽn, trong đó có một chỗ nghẽn rất nguy hiểm ở mạch vành lớn. Bác sĩ đặt ống nong mạch cho bà trước khi một cơn nhồi máu cơ tim khác xảy ra.
Câu chuyện ấy cho thấy một điều thường bị hiểu sai: cơn đau tim ở phụ nữ không phải lúc nào cũng xuất hiện bằng cơn đau ngực dữ dội, bất thần như trong phim ảnh.
Không Đau Ngực Vẫn Có Thể Là Đau Tim
Nhồi máu cơ tim xảy ra khi dòng máu nuôi cơ tim bị giảm mạnh hoặc bị chặn hẳn, thường vì mảng mỡ và cholesterol tích tụ trong động mạch. Nếu máu không được đưa trở lại kịp thời, một phần cơ tim có thể bị hư hại hoặc chết.
Theo Hội Tim Hoa Kỳ, đau hay khó chịu ở ngực vẫn là dấu hiệu thường gặp nhất ở cả nam lẫn nữ. Tuy nhiên, phụ nữ dễ có thêm những triệu chứng ít được liên tưởng đến trái tim, hoặc chỉ cảm thấy những dấu hiệu này mà không đau ngực rõ rệt.
Những dấu hiệu cần lưu ý gồm có:
• Cảm giác bị ép, siết, nặng hoặc đầy ở giữa ngực; cảm giác có thể kéo dài vài phút, hết rồi trở lại.
• Đau hoặc khó chịu ở một hay hai cánh tay, vai, lưng, cổ, hàm hoặc vùng bụng trên.
• Khó thở, dù có hoặc không kèm theo đau ngực.
• Buồn nôn, ói mửa, chóng mặt, toát mồ hôi lạnh hoặc muốn ngất.
• Mệt mỏi khác thường, yếu sức đột ngột hoặc không còn làm được những việc vẫn làm dễ dàng trước đó.
• Cảm giác khó tiêu, nóng ngực, đau bao tử hoặc tức ở vùng dưới ngực.
Một số cơn đau tim khởi sự chậm, chỉ gây khó chịu nhẹ rồi tăng dần. Có người thấy triệu chứng xuất hiện rồi biến mất. Chính vì không có cơn đau dữ dội, nhiều phụ nữ tưởng mình bị khó tiêu, cảm cúm, mất ngủ, lo âu hoặc chỉ mệt vì tuổi tác.
Bệnh Tim Không Chỉ Là Bệnh Của Đàn Ông
Bệnh tim là nguyên nhân tử vong hàng đầu đối với phụ nữ tại Hoa Kỳ và có thể xuất hiện ở bất cứ tuổi nào. Theo Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Bệnh Tật Hoa Kỳ, hơn 60 triệu phụ nữ Mỹ đang sống với một dạng bệnh tim; trong năm 2023, bệnh tim gây ra khoảng một phần năm tổng số ca tử vong ở phụ nữ.
Các yếu tố nguy hiểm quen thuộc gồm cao huyết áp, cholesterol cao, tiểu đường, hút thuốc, béo phì, ít vận động và gia đình có người mắc bệnh tim sớm.
Riêng đối với phụ nữ, bác sĩ còn phải lưu ý đến tiền sử sản khoa và những thay đổi kích thích tố. Cao huyết áp khi mang thai, tiền sản giật, tiểu đường thai kỳ, sinh non hoặc một số biến chứng khác có thể báo trước nguy cơ bệnh tim nhiều năm về sau.
Nguy cơ cũng thường tăng trong thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh, khi mức estrogen giảm, cholesterol và đường trong máu dễ tăng, trong khi mạch máu dần cứng hơn. Đây là lúc phụ nữ nên kiểm tra lại huyết áp, cholesterol, đường huyết và các thói quen sinh hoạt, thay vì chờ đến khi có triệu chứng.
Kết Quả Thử Nghiệm Bình Thường Chưa Phải Luôn Là Câu Trả Lời Cuối Cùng
Điện tâm đồ và xét nghiệm troponin là những phương tiện quan trọng khi nghi ngờ đau tim. Tuy nhiên, bác sĩ còn phải căn cứ vào thời điểm triệu chứng xuất hiện, bệnh sử, mức nguy hiểm và sự thay đổi của các kết quả theo thời gian.
Nếu cảm giác bất thường vẫn tiếp tục, trở lại khi đi bộ hoặc vận động, hay ngày càng nặng hơn, người bệnh cần cho bác sĩ biết rõ diễn tiến thay vì chỉ nói chung rằng mình “không khỏe.”
Ngoài các xét nghiệm thông thường về đường, cholesterol và huyết áp, người có bệnh sử gia đình hoặc nguy cơ cao có thể hỏi bác sĩ về lipoprotein(a), apolipoprotein B hoặc phương pháp đo lượng calcium trong động mạch vành. Hướng dẫn năm 2026 của Hội Tim Hoa Kỳ đề nghị đo lipoprotein(a) ít nhất một lần trong đời, dùng ApoB trong một số hoàn cảnh và cân nhắc điểm calcium mạch vành để định rõ nguy cơ. Những xét nghiệm này không cần thiết cho tất cả mọi người và phải do bác sĩ quyết định.
Khi Nào Phải Gọi 911?
Khi có cảm giác bị ép hoặc đau ở ngực, khó thở, đau lan lên hàm, cổ, lưng hay cánh tay, kèm buồn nôn, toát mồ hôi, choáng váng hoặc mệt lả bất thường, đừng chờ xem triệu chứng có tự hết hay không.
Hội Tim Hoa Kỳ khuyên gọi 911 ngay cả khi chưa chắc đó là cơn đau tim. Thời gian rất quan trọng: càng để lâu, phần cơ tim thiếu máu càng có nguy cơ bị tổn thương nặng.
Người bệnh cũng cần kể cho nhân viên y tế mọi thay đổi, dù thoạt nghe không liên quan: một cơn đau bao tử kéo dài, sức lực giảm đột ngột, không còn leo nổi cầu thang, khó thở khi nằm hoặc cảm giác cơ thể “không giống mọi ngày.”
Không phải mọi cơn đau, cơn mệt hay chứng khó tiêu đều bắt nguồn từ trái tim. Nhưng khi cơ thể phát ra một dấu hiệu mới, khác thường và không có lời giải thích rõ ràng, xem nhẹ nó đôi khi là một cuộc đánh cược quá lớn. (VB)
Nguồn: Tóm lược theo Julie Charnet, viết trên The Guardian, ngày 27 tháng 7 năm 2026; tài liệu tham khảo từ Hội Tim Hoa Kỳ và Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Bệnh Tật Hoa Kỳ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình