Hôm nay,  

Kẽ Hở Lâu Năm GRAS Trong Chuỗi Thực Phẩm Và Nỗ Lực Siết Lại Của RFK Jr.

8/14/202600:00:00(View: 166)
ke ho lau nam
Nhân viên FDA kiểm tra mẫu thực phẩm trong phòng thí nghiệm, một phần của việc theo dõi các phụ chất được đưa vào nguồn thực phẩm. Ảnh: U.S. Food and Drug Administration.
  
Từ cuối thập niên 1950, khi ngành thực phẩm Hoa Kỳ bắt đầu mở rộng quy mô công nghiệp, một hạng mục nhỏ nhưng quan trọng được đưa vào luật: những chất quen thuộc trong bếp núc — như giấm, bột mì, muối, tiêu — được xếp vào diện “generally recognized as safe”, gọi tắt là GRAS (được công nhận là an toàn). Hạng mục này nhằm miễn trừ cho các thành phần thông dụng, giúp việc sản xuất thực phẩm bớt rườm rà.

Theo thời gian, phạm vi của GRAS không còn dừng ở những chất cơ bản. Các nhà sản xuất bắt đầu tự kết luận rằng một số phụ chất mới cũng “an toàn”, rồi đưa chúng vào thực phẩm mà không báo cho FDA. Từng bước một, GRAS trở thành cửa ngõ cho hàng trăm chất phụ gia đi vào chuỗi thực phẩm, đặc biệt là nhóm thực phẩm siêu chế biến — vốn chiếm phần lớn khẩu phần ăn của người Mỹ hiện nay.

Cách làm này cho phép các công ty tự xác định độ an toàn của một số phụ chất mà không cần thông báo. Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. nói rằng ông muốn siết lại việc này để bảo đảm rằng các phụ chất mới không tiếp tục đi vào thị trường mà thiếu sự giám sát cần thiết.

Thay đổi GRAS

Kyle Diamantas, quyền ủy viên FDA, cho biết việc buộc các công ty phải báo khi họ tự đánh giá một chất là GRAS sẽ giúp lấp khoảng trống thông tin và tăng tính minh bạch. Ông nói thêm rằng FDA sẽ làm việc với Quốc hội để giải quyết rộng hơn vấn đề này.

Trong nhiều thập niên, các công ty không phải báo cho FDA khi họ thêm một số chất vào sản phẩm với lý do thuộc diện GRAS. Điều đó dẫn đến khả năng có hàng trăm chất phụ gia đang được sử dụng mà không qua giám sát chặt chẽ. Những chất này có mặt trong nhiều loại thực phẩm chế biến: chất bảo quản trong ngũ cốc ăn sáng, chất tạo kết cấu trong kem và nước xốt, hay chất tạo ngọt ít calorie trong bánh kẹo không đường. Chúng thường xuất hiện trong nhóm thực phẩm siêu chế biến — vốn ngày càng được nghiên cứu về mối liên hệ với các vấn đề sức khỏe.

Việc siết lại GRAS là một phần trong chương trình về thực phẩm của Kennedy, đồng thời là ưu tiên của phong trào Make America Healthy Again (MAHA) mà ông cổ vũ.

Ý kiến từ phía các nhà dinh dưỡng và an toàn thực phẩm

Nhiều chuyên gia dinh dưỡng và an toàn thực phẩm hoan nghênh hướng thay đổi này, xem đây là bước cần thiết. Tuy vậy, cũng có ý kiến lo ngại FDA sẽ không đủ nguồn lực để xem hết lượng thông tin mà các công ty gửi lên, khiến các chất mới vẫn tiếp tục được đưa vào thị trường mà không được xem xét đầy đủ.

Melanie Benesh, Phó chủ tịch phụ trách vận động chính sách của tổ chức Environmental Working Group, gọi đây là bước đầu tiên hướng tới thay đổi thực sự. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng GRAS cần nhiều hơn việc báo bắt buộc: phải có tiêu chuẩn an toàn dựa trên khoa học, đánh giá độc lập từ FDA trước khi chất được dùng, và xem lại hàng ngàn chất đã tồn tại trong chuỗi thực phẩm suốt nhiều thập niên mà chưa được đánh giá đầy đủ.

GRAS và sự mở rộng theo thời gian

GRAS ra đời từ năm 1958, khi FDA được giao nhiệm vụ xem độ an toàn của các chất phụ gia mới. Một số chất cơ bản như giấm, bột mì hay gia vị thông dụng được miễn trừ. Qua thời gian, phạm vi miễn trừ này mở rộng, và các công ty có thể tự quyết định một chất có an toàn hay không mà không cần báo cáo. Diamantas cho biết đây đã trở thành con đường chính để phần lớn chất phụ gia đi vào chuỗi thực phẩm.

Tại buổi họp báo, Kennedy nói: “Ngành công nghiệp đã lợi dụng kẽ hở này và đưa cả đoàn xe hóa chất vào nguồn thực phẩm của người Mỹ.”

Một số trường hợp đã gây lo ngại, như vụ bột tara trong món crumble tỏi tây – đậu lăng khiến hơn 130 người phải nhập viện và hàng trăm người khác bị ảnh hưởng.

Cách FDA dự tính xem các chất mới

Theo kế hoạch mới, FDA sẽ xem hồ sơ doanh nghiệp gửi trong vòng 45 ngày để bảo đảm đầy đủ thông tin. Trong vòng 180 ngày, cơ quan sẽ xem sâu hơn. Tuy nhiên, trong thời gian này, các công ty vẫn có thể dùng phụ chất mà không cần chờ FDA chấp thuận — điều mà Diamantas cho rằng chỉ có thể thay đổi bằng một đạo luật của Quốc hội. Kennedy cũng kêu gọi Quốc hội cấp thêm nguồn lực cho FDA để theo kịp sự thay đổi của chuỗi thực phẩm.

Đối với các chất đã có mặt trên thị trường, FDA dự tính lập ra một phương cách để doanh nghiệp báo cáo về cách họ đang dùng chất đó.

Quan điểm từ ngành thực phẩm

Một số đại diện ngành thực phẩm muốn thay đổi thông qua Quốc hội thay vì bằng quy định. Một người trong ngành, yêu cầu giấu tên, cho biết họ lo ngại FDA sẽ mất nhiều thời gian để xem hết thông tin, và rằng việc thay đổi nên đi kèm nguồn lực bổ sung.

Liên minh Americans for Ingredient Transparency — được ngành thực phẩm và các nhóm vận động hậu thuẫn — cho rằng Quốc hội nên lập một cách giám sát thống nhất toàn quốc.

Những bước đi song song của chính phủ liên bang

David Kessler, cựu ủy viên FDA dưới thời cả tổng thống Cộng hòa và Dân chủ, từng kiến nghị FDA thu hồi trạng thái GRAS của một số chất phổ biến trong thực phẩm siêu chế biến. Về hướng thay đổi mới, ông nhận định rằng nó chưa giải quyết tận gốc nguyên nhân gây bệnh mạn tính trong nước Mỹ.

Văn phòng Ngân sách Bạch Ốc đã xem xong bản thay đổi GRAS vào cuối tháng 7, báo hiệu rằng bản dự thảo sẽ sớm được đưa ra để lấy ý kiến công chúng. Trước đó, Kennedy nói trên CNN rằng bản này sẽ được đưa ra trong khoảng một tháng sau khi trải qua quy trình liên cơ quan.

Song song đó, các cơ quan liên bang cũng đang tìm cách định nghĩa chính thức cho “thực phẩm siêu chế biến”. Một bản thảo đã được gửi lên Văn phòng Ngân sách Nhà Trắng để xem xét.

Trong bối cảnh Kennedy — người sáng lập một nhóm chống vaccine nổi bật — đang tập trung vào chương trình thực phẩm và dinh dưỡng trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, Bạch Ốc cũng đang soạn thảo một sắc lệnh liên quan đến lịch tiêm chủng trẻ em và tự kỷ theo định hướng của Tổng thống Donald Trump. Phong trào MAHA, hình thành từ liên minh chính trị giữa Kennedy và Trump trong chiến dịch 2024, bao gồm nhiều nhóm với quan điểm đa dạng, từ thay đổi chuỗi thực phẩm, siết thuốc trừ sâu đến phản đối bắt buộc tiêm vaccine.
 

Hôm Michael Horrocks đến đón ba đứa con cho kỳ nghỉ xuân, ông biết ngay có chuyện không ổn. Keith, tám tuổi, một mắt sưng húp. Donnie, năm tuổi, cũng bắt đầu chảy nước mắt. Chỉ có Star, bốn tuổi, còn chạy nhảy bình thường. Vài ngày sau, cả ba nằm bẹp. Chúng sốt, bỏ ăn, mệt lả. Trên mặt và mình Donnie xuất hiện những mảng đỏ. Michael đưa hai con trai đến trung tâm cấp cứu. Một nữ y tá nhìn các vết ban rồi nhắc đến một căn bệnh mà nhiều cha mẹ Mỹ ngày nay chỉ còn biết qua sách vở: Sởi.
Một loại thuốc chủng ngừa ung thư được chế tạo riêng cho từng bệnh nhân, khi dùng chung với một phương pháp miễn dịch trị liệu hiện có, đã giúp kéo dài thời gian ung thư da melanoma không tái phát hoặc lan sang nơi khác, theo kết quả thử nghiệm giai đoạn ba do Moderna và Merck loan báo trong tuần qua.
Hai cư dân Lancaster County, Pennsylvania, đã chết vì bệnh sởi, đánh dấu những ca tử vong đầu tiên do căn bệnh này được ghi nhận tại Hoa Kỳ trong năm nay. Cả hai đều chưa được chủng ngừa, theo Bộ Y Tế Pennsylvania. Đây cũng là những ca tử vong vì sởi đầu tiên tại tiểu bang này trong 35 năm. Giới chức không tiết lộ tuổi hay các chi tiết khác về hai người qua đời để bảo vệ gia đình. Pennsylvania đã ghi nhận 393 ca sởi tại 28 quận trong năm 2026, với Lancaster County là tâm điểm của đợt bùng phát. Sởi lây cực nhanh qua không khí; siêu vi trùng có thể còn khả năng truyền bệnh đến hai giờ sau khi người bệnh rời khỏi phòng. Khoảng 20% người mắc bệnh tại Pennsylvania phải vào bệnh viện.
Mỗi năm có hơn 31 triệu người Mỹ bị ve cắn. Phần lớn không gây bệnh, nhưng một số loài ve có thể truyền nhiều chứng bệnh nguy hiểm, trong đó bệnh Lyme là thường gặp nhất. Ước tính khoảng 476,000 người tại Hoa Kỳ được điều trị bệnh Lyme mỗi năm, nhiều nhất ở vùng Đông Bắc, Trung Đại Tây Dương và miền Trung Tây phía bắc.
Số trẻ mẫu giáo tại Hoa Kỳ được miễn ít nhất một mũi chích ngừa theo điều kiện nhập học đã tăng mạnh trong niên khóa vừa qua, giữa lúc bệnh sởi lan rộng tại nhiều nơi và tỷ lệ trẻ được chích ngừa tiếp tục đi xuống.
Mũi chích hôm ấy mang tên ER-100. Nếu ER-100 chỉ giúp người đàn ông nhìn rõ hơn, đó đã là một thành tựu đáng kể. Nhưng đối với nhà sinh học phân tử David Sinclair của Trường Y Khoa Harvard, mục tiêu còn lớn hơn nhiều: ông muốn biết liệu nó có thể khiến những tế bào già nua quay trở lại tình trạng của nhiều năm trước hay không. Nói cách khác, khoa học đang thử một điều mà từ Gilgamesh cho đến các nhà luyện kim, vua chúa và những người đi tìm suối trường sinh đều từng mơ tưởng: làm cho tuổi già đi ngược chiều.
Có lúc bạn bước vô phòng khách, tay còn cầm ly cà phê, bước đi thiệt dứt khoát như biết rõ mình sắp làm gì. Vậy mà vừa qua khỏi ngưỡng cửa, bạn khựng lại. “Ủa, mình vô đây để làm cái gì vậy ta?” Cái cảm giác lạc quẻ ấy, ở tuổi trung niên, ai có lẽ cũng đã từng trải qua. Trong một cuộc trò chuyện thân mật, câu nói dí dỏm đã lên tới đầu lưỡi, vậy mà bỗng dưng… mất tiêu. Bạn đứng đó, bực mình với chính mình, gắng lục lọi trí óc vừa bỏ trốn. Cũng có khi cả ngày trôi qua trong một lớp sương mỏng. Mọi thứ vẫn hiện diện, nhưng trí óc cứ chập chờn, khó gom lại thành ý nghĩ rõ ràng. Cảm giác ấy giống như nhìn đời qua một tấm kiếng mờ hơi nước.
Trong phim tài liệu năm 2014, Henry, một cụ ông 94 tuổi mắc chứng mất trí nhớ, ngồi lặng lẽ trong xe lăn, đầu cúi xuống. Khi một nhân viên xã hội cho ông nghe một bản nhạc Cab Calloway từ thời trẻ, Henry bỗng ngẩng đầu, đung đưa theo nhạc, rồi hát và hào hứng kể lại những kỷ niệm xa xưa. Những phản ứng như vậy từ lâu đã khiến giới khoa học chú ý đến ảnh hưởng của âm nhạc đối với bộ óc. Các cuộc nghiên cứu cho thấy nhạc quen thuộc đôi khi có thể gợi lại ký ức và cảm xúc ở người mắc chứng mất trí nhớ. Nhịp điệu đều đặn cũng có thể giúp một số bệnh nhân Parkinson hoặc người từng bị đột quỵ bước đi vững vàng hơn.
Rượu bia là một trong những chất gây nghiện được dùng phổ biến nhất thế giới. Tại Hoa Kỳ, một cuộc khảo sát toàn quốc năm 2024 cho thấy gần 80% người từ 12 tuổi trở lên đã từng uống rượu bia ít nhất một lần trong đời. Uống một vài ly lúc đầu có thể khiến người ta thấy phấn chấn, dễ trò chuyện và bớt căng thẳng. Rượu kích thích não tiết ra ‘endorphin’, một chất giảm đau tự nhiên, đồng thời tác động đến ‘dopamine’ trong trung tâm tưởng thưởng của não.
Theo Ian Sample, viết trên nhật báo The Guardian ngày 26 tháng Bảy, 2026, giới nghiên cứu cho rằng thu hẹp giờ ăn uống trong ngày và tránh ăn tối quá trễ có thể góp phần làm chậm sự suy giảm khả năng nhận thức ở người lớn tuổi. Kết quả này đến từ một cuộc thử nghiệm nhỏ trên 47 phụ nữ từ 50 đến 79 tuổi, đều thuộc nhóm dư cân hoặc béo phì. Trong sáu tháng, tất cả được yêu cầu giảm khoảng 500 calorie trong khẩu phần hằng ngày. Trong số đó, 26 người chỉ ăn trong vòng chín giờ mỗi ngày, thường từ 10 giờ sáng đến 6 giờ chiều, và ngưng ăn ít nhất bốn giờ trước khi ngủ. Những người còn lại ăn uống theo giờ thông thường, trải dài khoảng 12 giờ trong ngày.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.