Hôm nay,  

Một Thoáng Văn Học

18/07/201100:00:00(Xem: 7400)

Một Thoáng Văn Học

Song Kim
Để tưởng niệm 50 năm Ernest Hemingway từ trần, vào đầu tháng 7 năm 1961; xin ghi lại một vài nhận xét văn học qua tác giả Hoa Kỳ được nhắc nhở và biết đến rất nhiều. Những tác phẩm của Pearl Buck nói nhiều đến văn hóa Trung Hoa; Ernest Hemingway là hình ảnh của một nghệ sĩ sống nhiều và trải dài kinh nghiệm với ngòi bút trên trang giấy; John Steinbeck với những đề tài ảnh hưởng đến người dân thường chịu hoạn nạn đắng cay thời kinh tế khủng hoảng qua cái nhìn nhân bản. Ông có viếng thăm và tiếp xúc với văn nghệ sĩ Việt Nam tại Saigon vào thập niên 60. Cũng vào thời gian này có những bản dịch rất hay, mặc dù có người nói: dịch là diệt (traduire, c'est trahuire); chứng tỏ những tài năng chuyển ngữ của văn học miền Nam (VNCH), như là : Đôi Bạn Chân Tình (Narziss und Golđmund của Hermann Hesse, Ngư Ông Và Biển Cả (The Old Man And The Sea của Ernest Hemingway), Mẹ Đảm Và Đàn Con Thơ (Mutter Courage und ihre Kinder của Bertold Brecht).
Trở lại với Ernest Hemingway, ông đã nói:
- về văn chương: "My aim is to put down on paper what I see and what I feel in the best and simplest way." (bản thân tôi mong là có thể viết khúc triết về những gì nhìn thấy và cảm được);
- về cuộc sống:"Every man's life ends the same way. It is only the details of how he lived and how he died that distinguish one man from another." (kết thúc của nhân thế như nhau, chỉ có khác biệt là sống ra sao và chết như thế nào);
- về kinh nghiệm: "It is good to have an end to journey toward; but it is the journey that matters, in the end." (thật vui khi xong hành trình song những trải nghiệm trong chuyến đi quan trọng hơn là đích đến).
Từ năm 1930 tới 1993 Hoa kỳ đoạt mười giải Nobel văn chương,
- năm 1930 là Eugene O’neill,
- năm 1938 Pearl Buck,
- năm 1949 William Faulkner,
- năm 1954 Ernest Hemingway,
- năm 1962 John Steinbeck,
- năm 1976 Saul Bellow,
- năm 1978 Issac Bashevis Singer,
- năm 1980 Czeslaw Milosz,
- năm 1987 Joseph Brodsky,
- năm 1993 Toni Morrison.
Bốn tác giả được nhắc đến nhiều nhất :

- Pearl Buck (1892-1973) có tên Trung Hoa là Sai Zhenzhu, bà đã sống với chồng từ năm 1920 đến năm 1933 trong khuôn viên đại học Nanjing, căn nhà này vẫn còn tồn tại với thời gian và được nhiều du khách thăm viếng. Cuốn truyện "Good Earth" tạo danh tiếng cho bà với giải Pulitzer Prize tại Mỹ và năm 1938 bà đoạt giải Nobel Prize in Literature.
- William Faulkner (1897- 1962) là một trong những nhà văn của miền Nam Hoa Kỳ được nhắc nhở cùng với các tên tuổi khác như Mark Twain, Tennessee Williams. Ông đoạt giải Nobel Prize in Literature vào năm 1949, sau đó giải Pulitzer Prize tại Mỹ .
- Ernest Hemingway (1899-1961) là một người sống và đi rất nhiều, các tác phẩm phản ảnh cuộc đời của ông, The Sun Also Rises (1926), A Farewell to Arms (Giã Từ Vũ Khí) năm 1929, For Whom the Bell Tolls (1940) được quay thành phim rất thành công. Ông xuất bản The Old Man and The Sea (Ngư Ông và Biển Cả) năm 1952 và đoạt giải Pulitzer Prize với cuốn truyện hơn 100 trang này với bút pháp độc đáo; năm 1954 Nobel Prize in Literature được trao tặng cho ông.
- John Steinbeck (1902-1968) sinh ra và sống tại vùng biển bắc California, thành phố tuyệt đẹp Monterey . Cuốn truyện The Grapes of Wrath (1939) nói về những người dân bình thường phải chịu đựng trong thời kỳ Great Depression gây một tiếng vang lớn. Trước đó là tác phẩm xuất sắc Of Mice and Men (1937) cũng nói về di dân đến California vì suy thoái kinh tế ở các vùng nội địa. Trong 2 năm 1939 và 1940, 2 tác phẩm này được quay thành phim, rất thành công, đặc biệt là The Grapes of Wrath với tài tử Henry Fonda và đạo diễn John Ford. Sau đó là East of Eden (1952), giải Nobel Prize in Literature được trao cho ông vào năm 1962. Trong bài diễn văn nhận giải tại Stockholm, thủ đô của Thụy Điển, ông nói: " nhà văn có được năng khiếu diễn tả trên trang giấy những gì mình nhận thấy, nhìn thấy, cảm thấy, trong khi các người khác không trình bày khúc triết được các diễn tiến và biến động xã hội; vì thế trách nhiệm của nhà văn là sống, quan sát qua nhiều khía cạnh, nhận thức rồi diễn tả với sự cân bằng trong tinh thần nhân bản; nhân thế khi đọc sẽ hình dung ra cảnh đời tại thời điểm diễn tả đó một cách trung thực; đó là nhiệm vụ cao qúy của nhà văn".

Ngày 4/10, tờ The Conversation đăng một bài viết có thể xem như “Cáo Phó Chính Trị” của ông Luiz Inácio Lula da Silva, tổng thống đương nhiệm của Brazil. Ở tuổi 80, tưởng chừng như ông sẽ có cuộc rút lui êm đềm sau bốn thập niên là nhân vật trung tâm trên chính trường. Tối Chủ nhật, 25/10, khi những lá phiếu cuối cùng của cuộc bầu cử được đếm, ông Lula đã làm được điều mà chưa ứng cử viên tổng thống Brazil nào làm được kể từ khi nước này trở lại bầu cử trực tiếp năm 1989. Ông thua ở vòng một nhưng lội ngược dòng ngoạn mục ở vòng hai. Với khoảng 51.8% số phiếu so với 48.2% của Thượng Nghị Sĩ cánh hữu Flávio Bolsonaro, ông Lula chiến thắng nhiệm kỳ thứ tư, chưa có tiền lệ.
Học triết là học cách chết là nhan đề bản dịch Que philosopher, c’est apprendre à mourir chương XX, Tập I của Essais (Các bài tiểu luận) – một trong những chương nổi tiếng và có ảnh hưởng sâu rộng nhất của Montaigne. Nhan đề này gợi lại một truyền thống tư tưởng có từ thời cổ đại, đặc biệt là quan niệm của Plato, Cicero, Seneca và các tác giả cổ điển khác về mối quan hệ giữa triết học và sự chuẩn bị cho cái chết.
Trong Tương Ưng Bộ Kinh (Samyutta Nikàya), đức Phật đã nói đến sự quý giá của sự sống khi sinh được làm người qua thí dụ con rùa mù ở đáy biển. Đức Phật kể rằng có một con rùa mù ở dưới đáy biển cứ mỗi một trăm năm mới nổi lên mặt biển một lần. Trên mặt biển có một khúc gỗ rỗng ruột đang trôi nổi khắp bốn phương, đông, tây, nam, bắc, theo chiều gió thổi và dòng thủy triều. Vậy mà cơ hội để con rùa mù tìm được và chui vào khúc gỗ rỗng ruột kia lại dễ hơn cơ hội để chúng ta sinh ra được làm người. Đức Phật cũng đã từng nói rằng trong các loài hữu tình như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, phi thiên và chư thiên thì loài người có được lợi thế để đoạn tận khổ đau và đạt đến giải thoát mà các loài kia không có. Đức Phật giải thích sở dĩ như vậy là vì loài người không quá khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh và không quá khoái lạc như các vị trời để khó lòng nghĩ tới chuyện tu tập mà giác ngộ và giải thoát.
Tài tử Richard Chamberlain, người đóng vai Đức Cha Ralph de Bricassart trong tác phẩm điện ảnh The Thorn Birds năm 1983, công khai mình là người đồng tính ở tuổi 69, trong cuốn hồi ký Shattered Love, xuất bản năm 2003. Khi đó, ông đã giã từ màn ảnh. Nghĩa là không có gì khiến ông phải lo sợ là hình ảnh Cha Ralph đáng kính và vô cùng tội nghiệp giữa ranh giới giữa tình yêu dành cho nàng Meggie và Chúa Jesus, sẽ bị hủy hoại trong lòng khán giả.
Và khi chính những người Cộng hòa lên tiếng phản đối, JD Vance, phó tổng thống Hoa Kỳ, bảo họ hãy im lặng. Phát biểu tại Ohio hôm thứ Tư, Vance nói ông thấy “ghê sợ” nhưng không phải vì quảng cáo, mà vì những người Cộng Hòa than phiền về nó nhiều hơn Dân Chủ. Ông ta thẳng thừng khuyên các đồng đảng “hãy thôi than vãn về một mẩu quảng cáo và hãy chiến thắng cuộc đua trong 13 ngày tới.” Khi được hỏi quảng cáo có phù hợp không, ông nói điều đó không thật sự là mối bận tâm của mình.
TNgụ ngôn Sói Và Cừu Non của Jean de La Fontaine kể chuyện một con sói đứng đầu dòng suối, thấy con cừu non đang uống nước phía dưới, liền nổi giận buộc tội cừu làm đục nước. Cừu lễ phép thưa rằng mình đứng phía hạ lưu, nước chảy từ chỗ sói xuống, làm sao có thể khiến nước phía trên đục được? Sói liền đổi tội: Năm ngoái mày đã nói xấu tao. Cừu đáp: Năm ngoái con còn chưa ra đời. Sói bảo: Vậy thì anh mày. Cừu thưa: Con không có anh. Sói kết luận: Vậy thì một đứa nào đó trong nhà mày. Nói xong, sói tha cừu non vào rừng ăn thịt. La Fontaine đặt ở đầu truyện một câu nổi tiếng: « La raison du plus fort est toujours la meilleure. » Lý lẽ của kẻ mạnh bao giờ cũng là lý lẽ thắng thế.
Chính Tổng Thống Donald Trump đã lên tiếng cảnh cáo các dân biểu Cộng Hòa tại Hạ Viện rằng ông sẽ bị luận tội lần nữa nếu Đảng Cộng Hòa mất quyền kiểm soát Quốc Hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Vào ngày 6 tháng 1 năm 2026, trong một bài phát biểu kín tại hội nghị thảo luận chính sách của các dân biểu Cộng Hòa ở Kennedy Center, Trump nói với các nhà lập pháp rằng "Các bạn phải thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, bởi vì nếu chúng ta không thắng, thì... ý tôi là, họ sẽ tìm ra lý do để luận tội tôi. Tôi sẽ bị luận tội." Mới đây, tháng 10 năm 2026, Trump đã nhiều lần lập lại những cảnh báo và nhận định tương tự về khả năng bị luận tội lần thứ ba tại các cuộc mít tinh vận động tranh cử sau đó, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đang đến gần. Trong trạng thái quá tuyệt vọng, Trump đã quay xe 180 độ, khuyến khích cử tri bầu qua thư hay bầu vắng mặt, vì ông sợ nhiều cử tri Cộng Hòa sẽ không tham dự bầu cử.
Cuộc bầu cử giữa kỳ đã đến gần, và các cuộc thăm dò toàn quốc cho thấy Đảng Dân chủ đang nhỉnh hơn Đảng Cộng hòa về ý định bầu cử. Nếu xu hướng này tiếp diễn, Đảng Dân chủ có thể giành lại đa số ở Hạ viện, Thượng viện, hoặc cả hai viện. Tuy nhiên, số phận của Quốc hội không được quyết định bởi toàn thể cử tri, mà phần lớn tùy thuộc vào một số ít cuộc tranh cử gay go ở Hạ viện và Thượng viện. Theo Cook Political Report, hiện chỉ có 22 cuộc đua Hạ viện và 7 cuộc đua Thượng viện được xem là “ngựa ngang ngửa”, nghĩa là cả ứng viên Dân chủ lẫn Cộng hòa đều còn cơ hội thắng cử.
Đấu tố là hành quyết công khai không nhằm vào người bị tòa kết án. Nó nhằm vào đám đông. Nó dạy đám đông sợ hãi, vì ai cũng thấy mình có thể là người quỳ kế tiếp. Và nó biến đám đông thành đồng lõa: đứng xem, hô khẩu hiệu, thì cũng đã có phần trong đó.
Michel de Montaigne là một trong những triết gia, văn gia và chính khách tiêu biểu của thời kỳ Phục hưng Pháp, đồng thời được xem là người đặt nền móng cho thể loại tiểu luận (essay) trong nền văn học phương Tây. Ông sinh ngày 28 tháng 2 năm 1533 tại lâu đài Montaigne, vùng Périgord (nay thuộc tỉnh Dordogne, Pháp), trong một gia đình quý tộc giàu có. Dưới sự giáo dục chu đáo của người cha, Montaigne được nuôi dưỡng trong tinh thần nhân văn Phục hưng và sớm tiếp cận nền học vấn cổ điển. Trong những năm đầu đời, ông được giáo dục bằng tiếng Latinh, nhờ đó có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với kho tàng triết học và văn học Hy Lạp – La Mã cổ đại.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.