Hôm nay,  

Một Thoáng Văn Học

7/18/201100:00:00(View: 7244)

Một Thoáng Văn Học

Song Kim
Để tưởng niệm 50 năm Ernest Hemingway từ trần, vào đầu tháng 7 năm 1961; xin ghi lại một vài nhận xét văn học qua tác giả Hoa Kỳ được nhắc nhở và biết đến rất nhiều. Những tác phẩm của Pearl Buck nói nhiều đến văn hóa Trung Hoa; Ernest Hemingway là hình ảnh của một nghệ sĩ sống nhiều và trải dài kinh nghiệm với ngòi bút trên trang giấy; John Steinbeck với những đề tài ảnh hưởng đến người dân thường chịu hoạn nạn đắng cay thời kinh tế khủng hoảng qua cái nhìn nhân bản. Ông có viếng thăm và tiếp xúc với văn nghệ sĩ Việt Nam tại Saigon vào thập niên 60. Cũng vào thời gian này có những bản dịch rất hay, mặc dù có người nói: dịch là diệt (traduire, c'est trahuire); chứng tỏ những tài năng chuyển ngữ của văn học miền Nam (VNCH), như là : Đôi Bạn Chân Tình (Narziss und Golđmund của Hermann Hesse, Ngư Ông Và Biển Cả (The Old Man And The Sea của Ernest Hemingway), Mẹ Đảm Và Đàn Con Thơ (Mutter Courage und ihre Kinder của Bertold Brecht).
Trở lại với Ernest Hemingway, ông đã nói:
- về văn chương: "My aim is to put down on paper what I see and what I feel in the best and simplest way." (bản thân tôi mong là có thể viết khúc triết về những gì nhìn thấy và cảm được);
- về cuộc sống:"Every man's life ends the same way. It is only the details of how he lived and how he died that distinguish one man from another." (kết thúc của nhân thế như nhau, chỉ có khác biệt là sống ra sao và chết như thế nào);
- về kinh nghiệm: "It is good to have an end to journey toward; but it is the journey that matters, in the end." (thật vui khi xong hành trình song những trải nghiệm trong chuyến đi quan trọng hơn là đích đến).
Từ năm 1930 tới 1993 Hoa kỳ đoạt mười giải Nobel văn chương,
- năm 1930 là Eugene O’neill,
- năm 1938 Pearl Buck,
- năm 1949 William Faulkner,
- năm 1954 Ernest Hemingway,
- năm 1962 John Steinbeck,
- năm 1976 Saul Bellow,
- năm 1978 Issac Bashevis Singer,
- năm 1980 Czeslaw Milosz,
- năm 1987 Joseph Brodsky,
- năm 1993 Toni Morrison.
Bốn tác giả được nhắc đến nhiều nhất :

- Pearl Buck (1892-1973) có tên Trung Hoa là Sai Zhenzhu, bà đã sống với chồng từ năm 1920 đến năm 1933 trong khuôn viên đại học Nanjing, căn nhà này vẫn còn tồn tại với thời gian và được nhiều du khách thăm viếng. Cuốn truyện "Good Earth" tạo danh tiếng cho bà với giải Pulitzer Prize tại Mỹ và năm 1938 bà đoạt giải Nobel Prize in Literature.
- William Faulkner (1897- 1962) là một trong những nhà văn của miền Nam Hoa Kỳ được nhắc nhở cùng với các tên tuổi khác như Mark Twain, Tennessee Williams. Ông đoạt giải Nobel Prize in Literature vào năm 1949, sau đó giải Pulitzer Prize tại Mỹ .
- Ernest Hemingway (1899-1961) là một người sống và đi rất nhiều, các tác phẩm phản ảnh cuộc đời của ông, The Sun Also Rises (1926), A Farewell to Arms (Giã Từ Vũ Khí) năm 1929, For Whom the Bell Tolls (1940) được quay thành phim rất thành công. Ông xuất bản The Old Man and The Sea (Ngư Ông và Biển Cả) năm 1952 và đoạt giải Pulitzer Prize với cuốn truyện hơn 100 trang này với bút pháp độc đáo; năm 1954 Nobel Prize in Literature được trao tặng cho ông.
- John Steinbeck (1902-1968) sinh ra và sống tại vùng biển bắc California, thành phố tuyệt đẹp Monterey . Cuốn truyện The Grapes of Wrath (1939) nói về những người dân bình thường phải chịu đựng trong thời kỳ Great Depression gây một tiếng vang lớn. Trước đó là tác phẩm xuất sắc Of Mice and Men (1937) cũng nói về di dân đến California vì suy thoái kinh tế ở các vùng nội địa. Trong 2 năm 1939 và 1940, 2 tác phẩm này được quay thành phim, rất thành công, đặc biệt là The Grapes of Wrath với tài tử Henry Fonda và đạo diễn John Ford. Sau đó là East of Eden (1952), giải Nobel Prize in Literature được trao cho ông vào năm 1962. Trong bài diễn văn nhận giải tại Stockholm, thủ đô của Thụy Điển, ông nói: " nhà văn có được năng khiếu diễn tả trên trang giấy những gì mình nhận thấy, nhìn thấy, cảm thấy, trong khi các người khác không trình bày khúc triết được các diễn tiến và biến động xã hội; vì thế trách nhiệm của nhà văn là sống, quan sát qua nhiều khía cạnh, nhận thức rồi diễn tả với sự cân bằng trong tinh thần nhân bản; nhân thế khi đọc sẽ hình dung ra cảnh đời tại thời điểm diễn tả đó một cách trung thực; đó là nhiệm vụ cao qúy của nhà văn".

Quyền lực có thể đẩy sử gia ra khỏi cửa, tháo gỡ triển lãm, xé sách, bắt tô vẽ quá khứ theo ý mình. Nhưng rồi cũng có ngày chính bàn tay thò vào sửa lịch sử ấy được lịch sử đóng khung và ghi lại, nguyên vẹn một bàn tay... thúi.
“Tầm quan trọng của Phật giáo cho thời đại của chúng ta” là bản Việt dịch từ nguyên tác Đức ngữ Die Bedeutung des Buddhismus für unsere Zeit do Nhà xuất bản Osla Schloss Verlag München – Neubiberg ấn hành lần thứ 2 năm 1924. Qua bài viềt, tác gỉả đề cao Phật giáo là liều thuốc duy nhất vô cùng hiệu quả để chống lại tình trạng mất phương hướng tinh thần và nhu cầu xã hội của thời hiện đại. Ông chỉ ra rằng nền văn hóa xã hội phương Tây gặp phải những mâu thuẫn nghiêm trọng và không có một giải pháp thoả đáng vì tin tưởng mù quáng vào Thiên Chúa giáo cũng như chủ nghĩa duy vật...
Người đàn ông đang lái xe chở nhóm công nhân đến công trường, bỗng bị một chiếc xe không biển số bám sát phía sau. Vài phút sau, ông bị bắn chết ngay trên tay lái. Sáu ngày sau, một thanh niên 25 tuổi bị chặn xe trên đường đi làm. Năm phát đạn liên tiếp bắn xuyên vào xe; một viên trúng ngay giữa đầu. Anh chết tại chỗ. Không phiên tòa. Không bồi thẩm đoàn. Không cơ hội biện hộ. Chỉ một quyết định sống chết, được những kẻ bịt mặt đưa ra trong tích tắc. Nếu độc giả cho rằng đây là chuyện xảy ra tại Việt Nam hay ở một xứ sở nơi băng đảng lộng hành, xin nghĩ lại. Đây là nước Mỹ. Năm 2026.
Từ khi ông Donald Trump trở lại giữ chức Tổng Thống Hoa Kỳ, chánh sách mậu dịch của Hoa Thịnh Đốn đổi khác nhiều. Chính phủ Mỹ lấy thuế khóa làm một phương tiện để vừa bảo hộ kỹ nghệ trong nước, vừa gây sức ép với những nước cùng mình giao thương. Thuế khi tăng, khi giảm; việc thương thuyết hôm trước còn thuận, hôm sau đã có thể trở mặt. Thoạt trông, ấy chỉ là chuyện mua bán giữa Hoa Kỳ với từng nước. Nhưng xét cho kỹ, mỗi phen Hoa Thịnh Đốn dựng thêm một hàng rào thuế khóa, Bắc Kinh lại có thêm một dịp để mở đường giao thương với những nước muốn tìm nơi khác mà nương tựa.
Đó là một trong những sự thật dịu dàng nhất của kiếp người, rằng chúng ta, một phần nào đó, là kết quả từ của những người đã dạy dỗ mình, ‘nhất tự vi sư, bán tự vi sư’. Donald Trump cũng có một người thầy theo nghĩa như thế. Từ năm 2016, truyền thông Mỹ đã lần tìm ra người thầy này của Trump: Roy Cohn, và gọi ông ta là “một trong những kẻ thù tồi tệ nhất của Liên Minh Châu Âu, người từng cố vấn cho Donald Trump.”
Tính đến thời điểm hiện tại của tài khóa 2026 (tháng 10, 2025 – tháng 9, 2026), thiếu hụt ngân sách liên bang Hoa Kỳ đã lên tới khoảng 1.8 nghìn tỷ USD, trong đó mức thiếu hụt của riêng tháng 7 là 432 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 3, 2021. Medicare tăng mạnh đã góp phần đẩy tổng con số lên cao, trong khi chính quyền vay nợ vẫn là một yếu tố đóng góp đáng kể. Tình trạng này đã đẩy tổng nợ quốc gia lần đầu tiên vượt mốc 40 nghìn tỷ USD, chủ yếu do chi phí lãi vay ròng gia tăng, các khoản chi cho chương trình phúc lợi bắt buộc và tác động từ các đạo luật chi tiêu mới được ban hành. Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội (Congressional Budget Office - CBO) dự đoán thâm hụt ngân sách cả tài khóa 2026 sẽ ở mức gần 1.9 nghìn tỷ USD.
Tổng Thống Donald Trump vừa đưa cuộc chiến thuế quan với Canada sang một vòng mới, áp thuế 50% lên khoảng $20 tỷ hàng nhập cảng từ nước láng giềng phía bắc, chỉ hơn hai tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trên lý thuyết, đây là một đòn đánh vào Canada. Trong thực tế, nó cũng là một sắc thuế đánh vào kỹ nghệ Hoa Kỳ. Lý do khá rõ: sau nhiều thập niên tự do mậu dịch, hai nền kinh tế Hoa Kỳ và Canada đã đan vào nhau từ dầu thô, điện lực, thép, nhôm cho tới xe hơi và linh kiện. Đánh thuế một mắt xích ở Canada, nhiều khi chính hãng xưởng Mỹ lại là nơi gánh thêm phí tổn.
Mysticism: Christian and Buddhist là một trong những công trình tiêu biểu của Suzuki trong lĩnh vực nghiên cứu và đối thoại liên tôn. Tác phẩm được Nhà xuất bản George Allen & Unwin (London) ấn hành năm 1957 và được dịch giả Như Hạnh chuyển ngữ sang tiếng Việt với nhan đề Huyền học đạo Phật và Thiên Chúa giáo, do Nhà xuất bản Kinh Thi xuất bản năm 1974.
Một người mời bạn đi ăn tối. Bạn mệt, không muốn ra khỏi nhà, nhưng thay vì nói thật rằng tối nay chỉ muốn nằm yên, bạn đáp “Tiếc quá, tôi có hẹn mất rồi”. Một người quen hỏi cái áo mới có đẹp không. Bạn thấy chẳng đẹp chút nào, song vẫn mỉm cười: “đẹp lắm!” Một đứa trẻ chìa ra bức tranh nguệch ngoạc, không ai nỡ nói: “Con mèo này trông giống củ khoai.” Không nền dân chủ nào suy vong vì những câu nói dối vô hại ấy. Madeleine Aggeler của The Guardian, người từng thử sống hai tuần không nói dối vặt như thế cho rằng phần lớn chúng ta không nói dối vì có ý hại người. Ta nói dối vì sự thật bất tiện. Vì không muốn làm ai mất lòng. Hoặc chỉ vì một câu không thật ngắn hơn một lời giải thích thật.
Trong chương trình phát hình kéo dài hơn 6 phút trên đài truyền hình quốc gia VTV vào tối ngày 16/08/2026, lần đầu tiên, sau gần một năm rưỡi, công chúng mới được nghe công bố công khai cái gọi là kết quả điều tra về vụ tai nạn giao thông tại đường Nguyễn Huy Tự, Hà Nội. Bản tin xác nhận người cầm lái xe ô tô lấn trái, vi phạm Luật Giao thông Đường bộ làm chết một nữ sinh và khiến người cha mang thương tích nặng chính là cựu Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.