Những gì Trump làm trong thời gian qua thể hiện bản chất thực dân không thể chối cãi được của ông ta. Từ việc Trump ủng hộ Putin xâm lăng Ukraine, ca ngợi Putin là thiên tài, dọa chiếm kênh đào Panama, cho đến việc công nhận Golan Heights là một phần lãnh thổ của Israel sau khi nước này chiếm đoạt được của Syria.
Chủ đích của chủ nghĩa thực dân là dùng sức mạnh quân sự và kinh tế để chiếm đóng hoặc kiểm soát các vùng lãnh thổ hoặc dân tộc nước ngoài với mục đích khai thác tài nguyên thiên nhiên, bóc lột lao động, trồng trọt, thị trường và có thể đưa dân từ mẫu quốc đến định cư ở thuộc địa. Chủ nghĩa đế quốc thường đồng nghĩa với chủ nghĩa thực dân. Giống như chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa đế quốc cũng liên quan đến sự kiểm soát chính trị và kinh tế đối với một lãnh thổ phụ thuộc.
Khi Trump lên nắm chính quyền trong nhiệm kỳ I, ngay lập tức Trump quyết định di chuyển tòa đại sứ Hoa Kỳ từ Tel Aviv tới Jerusalem, gián tiếp công nhận phần đất này là của Do Thái. Trên thực tế, thành phố lâu đời nhất trên thế giới này được coi là linh thiêng đối với ba tôn giáo lớn của Abraham - Do Thái Giáo, Cơ Đốc Giáo và Hồi Giáo. Cả Israel và Palestine đều tuyên bố Jerusalem là thủ đô của họ nhưng đều không được quốc tế công nhận rộng rãi. Quyết định của Trump đặt Hoa Kỳ vào thế cô lập.
Do Thái có tổng cộng 96 tòa đại sứ. Chỉ có sáu tòa đại sứ đặt trụ sở tại Jerusalem, số còn lại ở Tel Aviv. Sau khi Hoa Kỳ thực hiện việc dời tòa Đại Sứ về Jerusalem vào tháng 5, 2018, năm nước khác làm theo trong những năm sau đó là Guatemala, Honduras, Kosovo, Papua New Guinee, và Paraquay.
Trump hỗ trợ cuộc đảo chánh bất thành ở Venezuela vào 2019 nhằm lật đổ chính quyền Nicholas Maduro. Mục tiêu của Trump là kho dự trữ dầu không lồ hơn 300 tỉ thùng của nước này. Lãnh tụ đảo chánh là Juan Gaido được mời vào Nhà Trắng. Trump đã gọi Gaido là "Mr. President". Mike Pompeo, Ngoại trưởng Hoa Kỳ, tuyên bố "Chính phủ Hoa Kỳ hoàn toàn ủng hộ người dân Venezuela trong việc tìm kiếm tự do và dân chủ".
Cuộc đảo chánh không được các sĩ quan cao cấp Venezuela ủng hộ nên đã thất bại chỉ trong vòng hai tháng. Ngoại giao vụng về của chính quyền Trump làm Hoa Kỳ bẽ mặt trên chính trường quốc tế.
Trong buổi họp báo vào ngày 7/1/2025 tại Mar-a-Lago, Tổng Thống đắc cử Donald Trump tuyên bố rằng Hoa Kỳ rất cần đảo Greenland vì lý do an ninh, để bảo vệ thế giới tự do. Trump từ chối loại trừ việc sử dụng lực lượng quân sự hoặc kinh tế để chiếm lãnh thổ từ Đan Mạch, một đồng minh của Hoa Kỳ. Ông cũng đe dọa áp đặt thuế quan đối với Đan Mạch nếu nước này từ chối.
Vào năm 2023, chính phủ Đan Mạch đã công bố một báo cáo chi tiết về Greenland có tiềm năng như một mỏ khoáng sản có giá trị phong phú. Hòn đảo Bắc Cực có "điều kiện thuận lợi cho sự hình thành của sự lắng đọng quặng, bao gồm nhiều nguyên liệu thô quan trọng khoáng sản."
Các tảng băng và sông băng rộng lớn của Greenland đang nhanh chóng thoái lui khi trái đất ấm lên qua việc biến đổi khí hậu. Sự tan chảy của băng có thể cho phép khoan dầu và khai thác các khoáng sản như đồng, lithium, niken và coban. Những khoáng chất đó nguồn lực rất cần thiết cho các ngành công nghiệp phát triển nhanh chóng sản xuất tuabin gió, đường dây truyền tải, ắc quy và xe điện.
Băng tan ở Bắc Cực cũng đang mở ra các tuyến vận chuyển ngắn hơn và hiệu quả hơn. Đường hàng hải qua Biển Bắc Cực từ Tây Âu đến Đông Á ngắn hơn khoảng 40% so với đi thuyền qua kênh đào Suez. Lưu lượng tàu ở Bắc Cực đã tăng 37 phần trăm trong 10 năm qua theo một báo cáo gần đây của Artic Council.
Trên đây là những lý do chính khiến Trump chú ý đến việc chiếm đoạt Greenland, theo một trong những cố vấn của ông là Robert C. O’brien, mặc dù ông đã nhiều lần gọi biến đổi khí hậu là một "trò lừa bịp". Trump tìm thấy kho vàng ở dưới tảng băng phía bắc Đại Tây Dương.
Sau cuộc họp báo của Tổng Thống đắc cử Donald Trump, chính phủ Đan Mạch đã mạnh mẽ khiển trách đề xuất này, nói rằng hòn đảo lớn nhất thế giới không phải để bán.
Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới, là một phần của Đan Mạch trong 600 năm mặc dù 57,000 người dân của nó hiện đang tự lo công việc nội bộ của riêng họ. Các chính phủ lãnh đạo hòn đảo nhằm mục đích cuối cùng là giành độc lập.
Ông Lars Rasmussen, Bộ Trưởng Ngoại Giao Đan Mạch cho biết rằng Greenland có thể trở nên độc lập nếu cư dân ở đây muốn, nhưng Greenland sẽ không trở thành một tiểu bang của Hoa Kỳ.
Tham vọng của Trump gây bất bình trong khối đồng minh NATO. Ngoại trưởng Pháp, Jean-Noel Barrot, cho biết châu Âu sẽ không để các quốc gia khác tấn công biên giới có chủ quyền của họ, mặc dù ông không tin vào Mỹ sẽ xâm lược. Một phát ngôn viên của chính phủ Đức cho biết Berlin giữ nguyên tắc rằng biên giới không được thay đổi bằng vũ lực. Một phát ngôn viên của Ủy ban châu Âu cho biết chủ quyền của các quốc gia thành viên EU phải được tôn trọng.
Thực dân Pháp giành được quyền kiểm soát miền bắc Việt Nam sau chiến thắng Trung Quốc trong Chiến tranh Trung-Pháp (1884–85). Đông Dương thuộc Pháp được thành lập vào ngày 17-10-1887 bao gồm An Nam (Trung Kỳ), Tonkin (Bắc Kỳ). Cochinchina (Nam Kỳ) và Campuchia; Lào được thêm vào sau cuộc khủng hoảng Pháp-Xiêm năm 1893.
Pháp xâm lược Việt Nam do quyết định của Napoléon III vào tháng 7 ,1857. Bên ngoài Pháp tuyên truyền là để truyền đạo Thiên Chúa Giáo, nhưng thực sự là để tìm kiếm thị trường và khai thác tài nguyên thiên nhiên ở nước ngoài phục vụ nhu cầu của chủ nghĩa tư bản Pháp đang bành trướng mạnh mẽ kể từ 1850. Gạo, bắp, cà phê, trà, gỗ, cao su, than đá và các khoáng sản khác là những tài nguyên chính mà thực dân Pháp khai thác.
Tân thực dân cũng hành xử như thực dân Pháp, Anh, Hòa Lan, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý, Bỉ và Đức vào thế kỷ XVIII và XIX.
Ngày nay không thiếu gì con cháu của nạn nhân thực dân Pháp sẵn sàng tôn thờ Trump, một tân thực dân của thế kỷ XXI.
THAM KHẢO
(1) Abby Rogers, “The 10 Greatest Empires In The History Of The World,” Business Insider, November 9, 2011.
(2) Stine Jacobsen, Jacob Gronholt-Pedersen, “Greenland may become independent, but not a U.S. state, Denmark says,” Reuters, January 8, 2025.
(3) Minho Kim, “Why Does Trump Want Greenland?” New York Times, January 7, 2025.
(4) Wikipedia, “French Indochina”, January 8, 2025.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình