Hôm nay,  

Gian Sách Giữa Đổ Nát

25/07/202500:00:00(Xem: 830)

Book stall
 Ảnh: Eqraa Ketabak tại trại Nuseirat Camp.  Photo courtesy của tác giả Esraa Abo Qamar, đăng trên trang The Electronic Intifada ngày 15 tháng 7, 2025.

Trong lòng trại tị nạn Nuseirat, nơi bom đạn từng san bằng mọi thứ, hai anh em trẻ tuổi nhà Abdullah vừa dựng lên một gian sách nhỏ như lời khẳng định: ý chí sống còn của dân Gaza không dễ bị chôn vùi.
  
Giữa đống gạch vụn và tro bụi ngay trung tâm Dải Gaza, một góc đời sống tưởng đã bị xóa sổ nay bỗng hồi sinh — bằng những trang sách.

‘Eqraa Ketabak’, nghĩa là Hãy Đọc Sách Của Bạn, là một gian hàng đơn sơ đặt giữa đường phố tan hoang trong trại tị nạn Nuseirat. Sách được xếp ngay ngắn trên những tấm ván gỗ tạm, bìa màu rực rỡ nổi bật giữa gam xám của chiến tranh. Đủ loại sách – tiểu thuyết, thơ, triết học, đức tin – hiện diện như những mảnh ghép cuối cùng còn sót lại của một nền văn hóa bị bức tử.

“Chúng phá huỷ từ bên ngoài. Chúng ta dựng lại từ bên trong,” nhà văn Palestine Hassan al-Qatrawi viết. “Cơn đói thể xác là tạm bợ. Nhưng cơn đói tri thức là vĩnh viễn.”

Chủ nhân gian sách là hai anh em Salah và Abdullah Sarsour, cư dân trại Nuseirat. Họ mất nhà trong cuộc tàn sát của quân đội Israel, phải trú nhờ tại một trường học gần đó. Tuy thế, tình yêu dành cho sách không mất đi vì bom đạn.

Dù đường sá bị phong tỏa, Abdullah vẫn liều mình lên tận Gaza City để tìm sách, ghé qua những hiệu sách từng là biểu tượng như Samir Mansour Bookshop. Về sau, thay vì tiếp tục hành trình đầy hiểm nguy ấy, hai anh em quyết định làm điều ngược lại: mang sách đến cho người trong trại.


Họ gom toàn bộ tiền tiết kiệm, mua đợt sách đầu tiên, bày ra vỉa hè không phải để buôn bán mà để sẻ chia. “Chúng tôi chỉ muốn người khác cũng được đọc,” Salah nói. “Không phải kinh doanh, mà là nối lại sợi dây giữa người và chữ.”

Gian sách không chỉ là nơi mua bán. Trẻ em đến lật giở truyện tranh, người lớn tìm lại bài thơ xưa, nhà văn tìm cảm hứng. Giữa tiếng bom, họ cùng đọc. Và cùng viết.

Như trường hợp của Amal Abu Saif, nhà văn trẻ đang sống trong trại tị nạn. Không có trường lớp, không điện, không giấy. Cô viết bằng điện thoại – từng chút một, rồi gom lại thành tiểu thuyết đầu tay mang tên Atheer Gaza (Gaza Yêu Dấu). Tác phẩm được xuất bản khắp thế giới Ả Rập. Riêng ở Gaza, Amal vẫn chờ một ngày được in và phát hành tận tay độc giả quê nhà.

“Tôi không muốn tiếp tục sống như một kẻ chỉ biết chờ đợi. Tôi muốn làm điều gì đó,” Amal nói. “Tôi muốn kháng cự, bằng ngòi bút.”

Tháng 4 năm 2024, Liên Hiệp Quốc xác nhận ít nhất 13 thư viện công lập tại Gaza đã bị phá huỷ. Cùng lúc, hàng loạt trường học, đại học, giảng viên và học sinh trở thành mục tiêu. Cuộc tấn công không chỉ nhắm vào gạch đá — mà vào ký ức, tri thức, và căn cước của một dân tộc.

Nhưng như người Palestine vẫn nói: ý tưởng không chết. Chừng nào còn chữ nghĩa, còn người đọc và người viết, Gaza vẫn còn linh hồn.

Cung Đô sưu tầm & biên dịch
Nguồn: Theo bài viết của Esraa Abo Qamar, đăng trên trang The Electronic Intifada ngày 15 tháng 7, 2025. A book stall in the rubble nourishes hungry minds, The Electronic Intifada, 15 tháng 7, 2025.
 

In Trang
1234567Trang sauTrang cuối

Quan tham thì dân khổ. Có những điều ai cũng hiểu là bất chính, nhưng luật pháp lại không xem là phạm pháp. Một viên chức nhận tiền của doanh nghiệp được mình giúp đỡ. Một thống đốc nhận quà của người muốn nhờ thế lực chính trị. Một tổng thống vừa điều hành quốc gia, vừa có những quyền lợi kinh doanh liên quan đến các chính phủ ngoại bang. Vấn đề ngày nay không còn là người ta có nhìn thấy những quan hệ đáng ngờ ấy hay không, mà là luật pháp có còn đủ sức ngăn chặn chúng? Tại Hoa Kỳ, câu trả lời ngày càng khó tìm.

Giữa lúc Nga liên tiếp oanh tạc các nhà máy điện Ukraine, khiến nhiều thành phố chìm trong bóng tối, Tổng Thống Donald Trump lại đe dọa ngưng cung cấp võ khí cho Kyiv nếu Ukraine không chấm dứt các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu của Nga. Đằng sau sự thay đổi lập trường này là nỗ lực hạ giá nhiên liệu tại Hoa Kỳ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 tháng 11. Tối 11 tháng 10, nhiều khu vực thủ đô Kyiv chìm trong bóng tối sau khi phi đạn và máy bay không người lái của Nga liên tiếp đánh phá các nhà máy điện lân cận. Xe điện ngừng chạy giữa đường, nhiều khu dân cư mất nước. Còi báo động không kích vang lên suốt đêm.

Polyphony, nghĩa là “đa âm,” bắt đầu từ một ý niệm giản dị: nhiều tiếng nói có thể cùng hiện diện mà không cần phải giống nhau. Trong bức tranh phong phú của nghệ thuật cộng đồng hải ngoại, cuộc triển lãm giới thiệu các nghệ sĩ gốc Á châu với những trường phái, kinh nghiệm sống và nhân sinh quan khác biệt. Thay vì tìm một câu chuyện chung để bao trùm tất cả, Polyphony dành chỗ cho từng nghệ sĩ giữ lấy tiếng nói và nhịp điệu riêng của mình.

Đầu tháng chín, sau một trận bão, một mảng trần thạch cao dài chừng năm bộ rơi xuống Đại Sảnh của Trung Tâm Kennedy. Không ai bị thương. Thế nhưng, thay vì sửa chữa, giới chức điều hành lại để mặc đống đổ nát nằm trên thảm gần hai tuần lễ, đem chụp hình phổ biến trên mạng, rồi đo từng mảnh vụn, vẽ sơ đồ "bãi mảnh vỡ" như các điều tra viên đi tìm dấu vết một vụ rơi phi cơ, để soạn một bản tường trình dày 55 trang trình lên hội đồng quản trị về tình trạng hư nát của tòa nhà. Tổng thống Trump, chủ tịch trung tâm, đăng lên mạng rằng một nhân viên bảo vệ vừa thoát chết trong gang tấc. Chưa đầy hai giờ sau, phe thân ông trong hội đồng bỏ phiếu đóng cửa, lấy lý do an toàn. Hôm thứ Ba, cửa khép lại. Giới chức bảo đó chỉ là biện pháp tạm thời.

Hãy tưởng tượng một ngày nào đó tại Hoa Kỳ, một số cơ quan báo chí lớn được báo rằng phóng viên của họ không còn được bước vào nơi làm việc của Tổng Thống. Lý do rất giản dị: Tổng Thống cho rằng họ nói dối quá nhiều. Các đài truyền hình khác phản đối. Những máy thu hình vốn thay phiên nhau theo sát Tổng Thống cũng biến mất. Nhưng dân chúng không vì thế mà mất hình. Chính phủ có máy quay riêng. Và rồi trên màn ảnh xuất hiện một đài mới, phát suốt ngày đêm. Không có phóng viên điều tra. Không có người dẫn tin ngắt lời. Không có câu hỏi bất ngờ từ cuối phòng. Người xem được thấy Tổng Thống đọc diễn văn, ký sắc lệnh, tiếp quốc khách, bắt tay, lên máy bay, xuống máy bay; được nghe những điều chính quyền muốn nói và xem những hình ảnh chính quyền muốn chiếu.

Cử tri Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng Mười Một sẽ tiếp tục bỏ phiếu qua thư theo những thủ tục hiện hành, sau khi Tối Cao Pháp Viện hôm 14 tháng Chín bác yêu cầu của chính quyền Trump nhằm cho phép Bưu Điện Hoa Kỳ áp dụng ngay một loạt quy định mới đối với phiếu bầu gửi qua thư. Với tỷ số 7–2, Tối Cao Pháp Viện giữ nguyên lệnh tạm thời của tòa liên bang ngăn Bưu Điện Hoa Kỳ (United States Postal Service, gọi tắt là USPS) thi hành các quy định mới. Hai Thẩm Phán Clarence Thomas và Samuel Alito bất đồng.

Bác sĩ Elaine Batchlor, Tổng Giám Đốc MLK Community Hospital ở Los Angeles, không cần đoán chuyện gì sẽ xảy ra nếu bệnh viện của bà phải đóng cửa. Bà đã từng chứng kiến một lần. Năm 2007, King Drew, một bệnh viện phục vụ phần lớn bệnh nhân nghèo tại South Los Angeles, đóng cửa. Trong gần một thập niên sau đó, cư dân quanh vùng mất đi một nơi chữa bệnh quan trọng. Bệnh nhân dồn sang các bệnh viện lân cận; tại một nơi, tỷ lệ bệnh nhân không có bảo hiểm tăng từ khoảng 13% lên gần 45%. Phòng cấp cứu chật cứng, chi phí tăng, và người có bảo hiểm cũng phải trả nhiều hơn.

Tiếp nối Nghị quyết 36 (năm 2004) và Quyết định 1334 (năm 2023), nhà cầm quyền Việt Nam vừa tiếp tục ban hành văn bản thứ ba nhắm trực tiếp vào cộng đồng người Việt tự do tại hải ngoại, đó là Nghị quyết 23-NQ/TW. Văn bản này do chính Tô Lâm ký ban hành ngay trước chuyến công du đến Úc và Tân Tây Lan, hai quốc gia có cộng đồng người Việt sinh sống đông đảo như một "món quà” ra mắt đầy tính toán.

Thi sĩ Vũ Hoàng Chương là một tác giả quan trọng, đã để lại cho chúng ta một số lượng tác phẩm rất lớn. Thơ ông chứa nhiều ý kín đáo, lại thêm cách diễn tả hàm súc, nên nhiều bài, nhiều câu thuộc loại “không dễ hiểu.” Là một người uyên bác và chịu ảnh hưởng của Hán học từ rất sớm, ông đã dùng khá nhiều điển tích và cũng hay trích dẫn thơ văn cổ khi sáng tác. Những điển tích, thơ văn cổ ấy, nếu không được phân giải ra, sẽ khiến nhiều người đọc, nhất là người ở thế hệ trẻ, khó nắm vững chủ ý của tác giả. Cho tới nay, bên cạnh một số bài viết riêng lẻ mang tính cách ước đoán hoặc với nhận định có phần nào chủ quan của người viết, chưa có một cuốn biên khảo nghiêm túc nào về Vũ Hoàng Chương.

Trên một con đường ngoại ô Dallas, Philip, 27 tuổi, đang lái xe thì bất ngờ chỉ vào một chiếc hộp đen nhỏ gắn trên cột đèn giao thông. “Flock!” Đó là một máy camera đọc bảng số xe tự động của Flock Safety, một mạng lưới 120.000 thiết bị trải khắp 49 tiểu bang, cho phép cảnh sát xem một chiếc xe đã đi đâu và đang ở đâu chỉ trong vài giây. Công ty có hợp đồng với 7.000 sở cảnh sát, tương đương 40% lực lượng trên toàn quốc. Mỗi chiếc xe chạy ngang qua đều có thể bị chụp hình, ghi bảng số, thời gian và địa điểm. Nếu chiếc xe nằm trong danh sách truy tìm, cảnh sát có thể được báo ngay. Philip mở điện thoại, vào DeFlock, một ứng dụng do dân chúng lập ra để đánh dấu vị trí các máy đọc bảng số, đánh dấu chiếc máy vừa nhìn thấy lên bản đồ. Ứng dụng này đã thu hút hơn 350.000 người dùng. Đối với anh, đó là cách đơn giản nhất để chống lại một mạng lưới theo dõi đang mọc lên gần như khắp nước Mỹ. Flock hiện có khoảng 120,000 máy đặt bên đường tại tất cả các tiểu bang, ngoại trừ Alaska.
1234567Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.