SAN SALVADOR, EL SALVADOR - NGÀY 16 THÁNG 3: Hơn 250 người bị Hoa Kỳ trục xuất về El Salvador tại San Salvador, vào ngày 16 tháng 3 năm 2025. (Ảnh của El Salvador Presidency/ Tài liệu phát tay/Anadolu qua Getty Images).
Bên trong nhà tù El Salvador nơi Hoa Kỳ trục xuất di dân
Một người bị đánh đến bất tỉnh. Nhiều người khác bước ra khỏi phòng biệt giam với thân thể đầy vết bầm, có người nôn ra máu, có người không đi nổi. Một người trở về phòng giam trong nước mắt, nói rằng mình vừa bị xâm phạm tình dục - theo bài viết trên tờ The Washington Post ngày 1 tháng 8 năm 2025.
“Đập nó như đập con piñata!” – các cai ngục hò hét giữa trận đòn, theo lời kể của những người bị giam. Họ gọi nơi ấy là “La Isla” – Hòn Đảo – căn phòng biệt giam tăm tối, nơi nhiều người Venezuela bị trục xuất từ Hoa Kỳ kể rằng họ chịu đựng những hành hạ tàn khốc nhất trong suốt 125 ngày ở Trung Tâm Giam Giữ Khủng Bố (CECOT) tại El Salvador.
Qua cuộc phỏng vấn 16 người Venezuela vừa được trả về nước sau 4 tháng bị giam giữ, tờ Washington Post đã ghi nhận được hình ảnh rõ nét nhất từ trước đến nay về đời sống bên trong nhà tù khổng lồ, nơi hiện có khoảng 14.000 người El Salvador bị giam mà không được tiếp xúc với luật sư hay liên lạc với bên ngoài.
Họ là một phần trong chiến dịch trục xuất hàng loạt do Tổng thống Donald Trump khởi xướng trong nhiệm kỳ thứ hai. Dù một số người bị cáo buộc là thành viên băng đảng Tren de Aragua, hồ sơ tòa án cho thấy phần đông trong số họ không hề có tiền án.
Theo lời kể, các tù nhân thường xuyên bị đánh đập, bị từ chối điều trị y tế dù mắc bệnh tiểu đường, cao huyết áp hay suy thận. Họ bị giam chung trong các phòng 20 người, nằm trên giường sắt không lót, dưới ánh đèn chói 24/24. Họ phải tắm giặt và đi vệ sinh nơi không có vách ngăn, và hiếm khi được ra khỏi phòng.
“Ngạc Nhiên” Trên Đường Bị Trục Xuất
Ngày 15 tháng 3, họ bị còng tay, chân và bụng, bị đưa lên ba chuyến bay từ Texas. Nhiều người tin rằng mình sẽ được đưa về Venezuela. “Chúng tôi cho các anh một bất ngờ,” một viên chức di trú nói.
Khi máy bay hạ cánh, họ thấy cờ El Salvador bay trước mắt. Người trên máy bay hoảng loạn. Một phụ nữ đọc to tài liệu mình nhận được: họ sẽ bị giam ít nhất một năm tại El Salvador.
Một số người không chịu xuống máy bay. Theo lời kể, một phụ nữ bị đánh ngay trên máy bay. Các tù nhân bị kéo, đẩy, đá và đập vào thành xe buýt, máu văng đầy. Một người nài nỉ: “Tôi không phạm tội. Xin cho tôi nói chuyện với ai đó.” Lập tức, anh bị chĩa súng vào sườn, nghe lệnh: “Chạy đi, đồ khốn.”
“Chào mừng đến El Salvador!” – những lính gác trùm đầu hét lên – “Chào mừng đến địa ngục!”
Không Quyền, Không Luật, Không Lối Thoát
Tại CECOT, họ bị cạo đầu, tước hết đồ đạc, bị ép quỳ giữa các nhiếp ảnh gia và lính canh. Giám đốc trại giam tuyên bố: “Tại đây, các người không có quyền. Không có luật sư. Không có mặt trời. Không có thịt hay gà. Cách duy nhất để ra khỏi đây là trong một cái túi đen.”
Trại CECOT là một pháo đài khổng lồ do Tổng thống Nayib Bukele cho xây từ năm 2023 trong chiến dịch truy quét băng đảng. Rào điện bao quanh, 19 tháp canh, phòng giam không cửa sổ, không quạt, mùi hôi thối của phân người, mồ hôi và máu khô bám đầy tường. Mỗi phòng giam chứa đến 80 giường sắt xếp chồng, người nằm sát người. Có người bị từ chối thuốc. Có người co giật vì tiêm sai insulin. Có người bị đánh đến không đi nổi, phải nằm mẹp người, nhờ bạn tù đút ăn.
Bị Xâm Phạm, Bị Bỏ Quên, Bị Ép Im Lặng
Tù nhân Andry Hernández kể lại việc anh bị bốn người đưa vào “La Isla”, ép quan hệ tình dục bằng vũ lực. Trở về phòng giam, anh khóc, không dám lên tiếng vì sợ bị đánh thêm. Những kẻ khác chỉ biết im lặng và tự hỏi: Ai còn nghe tiếng kêu của họ?
Khi sức chịu đựng cạn kiệt, họ tuyệt thực bốn ngày, không ăn không uống, rồi lấy máu viết lên giường: “Chúng tôi không phải khủng bố. Chúng tôi là di dân.” Có người lấy ống sắt cạy giường, phá khóa, quăng xà bông và nước trái cây vào lính gác. Họ bị đánh bằng đạn cao su, bị ép quỳ, bị đưa vào La Isla, bị đánh theo lượt. Một người bị gãy răng, người khác trật khớp tay. “Hôm đó là ngày đòn tàn bạo nhất,” một người nói.
Khi Có Khách, Có Nệm – Khi Khách Rời, Lại Vào Địa Ngục
Khi có đoàn Hồng Thập Tự ghé thăm, mỗi phòng được phát Kinh Thánh. Khi Bộ trưởng Nội An Hoa Kỳ Kristi Noem đến, họ được phát kem đánh răng, dao cạo, lăn khử mùi – và một tấm nệm mỏng. Những ai có thương tích được giấu đi. Khi họ hát quốc ca Venezuela, giám đốc nhà tù vội vàng cắt ngắn chuyến thăm của phái đoàn Hoa Kỳ.
Trong những ngày cuối ở đó, họ được cạo râu, cắt tóc, mặc áo sạch. Một viên chức nói: “Đánh răng đi.” Rồi lúc 5 giờ sáng ngày 18 tháng 7, họ được đưa lên xe buýt. Một người mặc đồng phục mang cờ Venezuela bước vào. Họ đang được đưa về nhà.
Trở Về Nhưng Không Thể Quên
Trên máy bay trở về Venezuela, họ cùng nhau hát: “Nếu ta có đức tin bằng hạt cải, ta sẽ bảo anh em: chúng ta rời khỏi đây – và khóa sẽ gãy!”
Nhưng khi về tới nơi, họ bị mật vụ SEBIN – cơ quan mật vụ của Tổng thống Maduro – đón sẵn. Trước khi gặp lại gia đình, một người kể rằng anh bị buộc quay video cảm ơn chính phủ, và bị cảnh cáo rằng nếu vượt biên thêm lần nữa mà bị bắt, sẽ bị truy tố tội phản quốc.
Một số người, dù từng bỏ trốn khỏi chế độ độc tài Maduro, nay lại thấy biết ơn vì chính phủ đã thương lượng để đưa họ về. Nhưng nhiều người vẫn mong một ngày được trốn khỏi đất nước đầy bạo lực của họ – một khi Trump không còn tại vị.
Không phải ai cũng dám đi lại. Như Molina nói: “Giấc mộng Mỹ hóa ra là một cơn ác mộng.”
VB biên dịch
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình