Làm việc gì khó chúng ta thường ví von là “bắt đầu với con số không” nhưng, với cái “chuồng” trên – từ những xáo trộn hay khủng hoảng xã hội, y tế, giáo dục, di trú, an ninh-tình báo, quốc phòng v.v. – nhiều khi nhà lãnh đạo mới của nước Mỹ phải gầy dựng lại từ con số âm.

Cuộc Cách mạng Hoa Nhài còn gọi là Cách mạng Phẩm Giá và, từ Tusinia, làn sóng giành lại nhân phẩm đã bùng lên thành Mùa Xuân Ả Rập, lan tỏa khắp vùng Bắc Phi và Trung Cận Đông ở đó những người dân bị chà đạp bao nhiêu năm đã vùng lên đòi lại tiếng nói, làm đổ nhào hàng loạt nhà độc tài già nua. Làn sóng cách mạng này làm rung chuyển thế giới và, ở Trung Quốc, Tập Cận Bình đã hãi lên với hoa, ra lệnh kiểm duyệt hoa Nhài trên Internet, thậm chí cấm cả người dân chưng loại hoa này. [2]

Năm nay danh hiệu “Hòa bình khả phong” mà Putin lập ra về tay Tô Lâm, nguyên là Bộ trưởng Công an khi cụ Lê Đình Kình bị công an sát hại vào tháng Hai năm 2020 và, hiện tại, trong vai trò nhà lãnh đạo tối cao, lại biến đất nước thành một trại trừng giới nghẹt thở. Cảnh trao giải “Hòa bình khả phong” này, do đó, cũng chỉ là một màn tuồng với cảnh Tú bà lớn ban khen Tú bà nhỏ!

Với tôi, Trump chính là liều thuốc thử màu hiệu nghiệm nhất để nhìn rõ tư cách trí thức của những thành phần tinh hoa và học thuật Việt Nam. Phẩm chất tinh hoa không cho phép họ đầu hàng trước những trò mỵ dân bịp bợm. Tư cách học thuật không cho phép họ ngã lòng trước những nhà chính trị dân túy. Và tư cách trí thức không cho phép họ ủng hộ một kẻ vô sỉ, vô đạo đức và phản trí thức như viên tổng thống thứ 47 của nước Mỹ!

Đất nước bây giờ, với phong trào đấu tố sôi nổi như thể là phong trào thể thao của Decoux ngày nào, lại tạo thời thế cho những kẻ mang tâm địa như Mười Vân. Bất cứ người dân nào cũng có thể là một mầm mống phản loạn, những bước chân đi lại nào cũng có thể là thế trận của giặc thù, phát biểu nào cũng có thể ẩn chứa những âm mưu sách động nên, luôn luôn, là sự rình rập của đội ngũ đấu tố viên lăm le cái kính chiếu yêu trong tay.

Ban ngày quan lớn như thần Ban đêm quan cũng tần mần như ma

Dẫu không đồng ý với ông Nguyễn Thành Nam, như là “nạn nhân điển hình” của đợt đấu tố này, có ai mà không nhìn ra tình cảnh tội nghiệp của ông ta khi bị cả guồng máy chính trị “ăn thịt”? Từ video clip nhận tội mà, trong cái nhìn nhân bản, là hoàn toàn vô pháp, là chà đạp con người cho đến cảnh nhắng nhít của bọn ăn hôi, đánh hôi, như một bầy ruồi nhặng. Tất cả trông chẳng khác nào một “nghi thức ăn thịt người” mà sử gia Donald S. Sutton từng nêu ra khi quan sát những cuộc đấu tố trong cuộc Cách mạng văn hoá ở Trung Quốc. [5]

Tại sao lại có cái kiểu “quy họach” lạ đời, đầy những điểm âm này? Tại sao những tờ báo năng động và tự chủ về tài chính như Tuổi Trẻ thì bị đóng cửa, chỉ được phát hành bản điện tử? Tại sao những tờ báo chẳng ai thèm đọc, tiêu tốn tiền thuế của dân như Nhân Dân, Sài Gòn Giải Phóng thì được sống? Tại sao đội ngũ “nhà báo” vô ích tại đây, những kẻ may ra chỉ có chút xíu đóng góp cho đời nếu Nguyễn Chí Thanh còn sống là góp phần làm… phân bắc đầy chuồng, thì được thoải mái múa bút?

Ai ở phía bên kia cầm súng khác | Cùng tôi trong tiếng Việt quay về | Ôi tiếng Việt suốt đời tôi mắc nợ… (“Tiếng Việt”, Lưu Quang Vũ)

Hay hay dở, bạn bè của chúng ta trước đây đều thực sự là người, hỉ nộ ái ố gì cũng đối đãi nhau trong giới hạn tốt xấu của con người. Nhưng bây giờ thì bạn có thể… hơn là người. “Bạn”, nhưng lại phong tỏa thông tin hay kiểm duyệt nhau, như thể chính quyền. “Bạn” nhưng, theo từng thái độ chính trị, có thể trục xuất, cấm vận hay tuyên chiến với nhau, hung hăng và sắt máu, như thể Anh, Nga, Pháp, Mỹ hay Tàu.