Sợ chết, Thoát Hoan chui vào ống đồng còn Trump thì chui vào thùng nhôm, hay một thứ hợp kim nào đó của nhôm, thứ thùng hình lập phương gắn bốn bánh xe mà các hãng hàng không dùng để chứa thức ăn trên các máy bay. [1]
Ở đây có sự chui rúc nhưng từ “thử” trên không ngụ ý giống vật chuyên chui rúc những nơi chứa thức ăn, thường bị khinh ghét bởi thói tật gặm nhắm và đục khoét. Tuy nhiên, với ngoại lệ ở màu da trắng toát, thuần chủng, loại “bạch thử” được nuôi trong các phòng thí nghiệm cũng có tý ty trùng hợp thú vị bởi đó là giống vật được sử dụng để thử nghiệm cho các loại thuốc mới, các trị liệu pháp mới bởi thử ở đây chính là thử thách, thử nghiệm.
Nếu cổ nhân chỉ tổng kết theo từng bậc thang là “Lửa thử vàng, vàng thử đàn bà, đàn bà thử đàn ông” thì, với một nhân vật ngoại hạng, đặc biệt là ở vị trí của con người quyền lực nhất thế giới, cái sự thử thách này phải vượt bậc, bao hàm cả ba thứ. Tuy nhiên có tích mới dịch nên tuồng, đầu tiên phải là chuyện Trump rúc thùng mà tờ The Washington Post mới phanh phui vào đầu tuần này (10/8/2026).
Việc diễn ra tháng trước khi Trump rời Thổ Nhĩ Kỳ sau khi tình báo Mỹ ghi nhận tin tức về một âm mưu tấn công khi Trump đến đây dự hội nghị NATO. Lo sợ, Trump đã răm rắp tuân theo sự sắp đặt của bộ máy an ninh qua màn kịch đĩnh đạc bước lên thang chiếc Air Force One cũ rồi vẫy tay chào cho thiên hạ quay phim như thể mọi sự vẫn bình thường rồi, sau đó, khi đã vào máy bay, lại chui thùng thức ăn nói trên để nhân viên an ninh chuyển vào xe tải tiếp phẩm, sau đó lại chuyển đến máy bay C-32A của Không quân Mỹ. Lòng vòng, Trump cũng đến được phi trường Royal Air Force Mildenhall tại Anh và ở đây lại lén lút quay trở lại chiếc Air Force One cũ, có lẽ cũng bằng thùng, để rồi đĩnh đạc xuống thang trước các máy quay phim. Tại đây, Trump lại lên chiếc máy bay Boeing 747-8 mới mà Qatar tặng để trở về Mỹ.
Bây giờ, nghe lại tin này, những ký giả từng tháp tùng chuyến công du trên của Trump phải một phen hú vía: trong chuyến bay tháng trước, họ đã bị tổng thống phó mặc trong tay quân khủng bố, “sống chết mặc bay”.
Trên thực tế, trong những tình thế khẩn cấp, vị tổng thống nào cũng phải hành xử theo sự sắp đặt của giới chức an ninh tuy nhiên, dẫu có sắp đặt thế nào thì cũng phải có dấu ấn của nhà lãnh đạo và đây cũng chính là một thứ “lửa” để thử thách nhà lãnh đạo. Ông Bill Clinton, vào năm 2000, khi bay đến Pakistan, cũng đã sử dụng một máy bay khác trong khi vẫn cho chiếc Air Force One bay như một cách nghi binh nhưng vấn đề là ông đã không tỏ thái độ “sống chết mặc bay” với những ký giả tháp tùng và, trước khi cất cánh, đã thông báo rủi ro cho họ. [2]
Đối mặt với tình thế khẩn cấp mà chỉ lo thoát thân có một mình mình, ông Trump phải bị đánh rớt trong trận “thử lửa” này. Mà Trump đã thất bại trong cuộc thử lửa của một thanh niên khi giả tật để trốn lính. Rồi Trump bây giờ, trong vai trò tổng tư lệnh tối cao của một quân đội hùng mạnh vào bậc nhất thế giới, đã thất bại trong cuộc thử lửa với Iran.
Thất bại khi thử lửa, Trump cũng thất bại khi bị mang ra thử trước vàng và đàn bà. Trump có tên trong hồ sơ Epstein. Trump bị tòa ra lệnh phải trả 454 triệu Mỹ kim vì đã lừa đảo bằng cách khai khống tài sản ở New York cho mục đích kinh doanh. Trump bị kết tộn đến 34 tội danh vì đã làm giả hồ sơ kinh doanh để che giấu số tiền bịt miệng ngôi sao khiêu dâm Stormy Daniels trước cuộc bầu cử năm 2016. Trump còn bị tòa ra lệnh phải trả 83.3 triệu Mỹ kim đã phỉ báng nhà báo E Jean Carroll vào năm 2019, người mà ông đã có hành vi cưỡng dâm vào thập niên 1990.
Lửa, vàng và đàn bà, Trump đã thất bại với cả ba thứ nên, câu chuyện của ông tổng thống này, có thể nào sử dụng như là một bài học cho giới trẻ?
Tôi nhớ bài “toán sử” đã học khi còn là học sinh tiểu học, trước năm 1975. Năm 1285, trên đuờng tháo chạy, khi gặp toán quân phục kích của Hưng Vũ Vương Hiến, là con trai Hưng Đạo Vương, Thoát Hoan đã chui vào ống đồng nấp cho quân lính khiêng để chạy về Tư Minh và bài toán cho biết ống đồng này dày x mét, có đường kính y mét, ống dày z mét, hãy tính thế tích cái ông đồng.
Chỉ có mục đích rèn luyện toán học nhưng, để hấp dẫn hơn và, nhân đó, khơi động tinh thần yêu nước, các nhà sư phạm đã đưa thêm những chi tiết lịch sử vào. Nhưng với câu chuyện chui thùng của ông Trump thì việc đánh đố học trò kiểu như thùng thức ăn kia nặng m kg, lấy ra n kg thức ăn, cho Trump nặng p kg vào, hỏi cái thùng lúc này nặng bao nhiêu thì tầm thường quá. Câu chuyện của Trump cần được nâng lên trên góc độ đạo đức học, tỷ như phải cho học trò Mỹ thảo luận rằng việc ông tổng thống lẳng lặng chui vào thùng để thoát sang máy bay khác, không thông báo cho những nhà báo tháp tùng có phải là một hành vi hợp đạo đức và có tinh thần trách nhiêm hay không, ông ta có phải là một thứ fair weather friend hay không!
Nhưng những điều như thế vẫn chỉ là “thử Trump” và vấn đề còn là “Trump thử”. Đã xét đến việc dùng lửa, vàng và đàn bà để thử Trump thì, ngược lại, chúng ta có thể dùng Trump để thử cái gì?
Với tôi, Trump chính là liều thuốc thử màu hiệu nghiệm nhất để nhìn rõ tư cách trí thức của những thành phần tinh hoa và học thuật Việt Nam. Phẩm chất tinh hoa không cho phép họ đầu hàng trước những trò mỵ dân bịp bợm. Tư cách học thuật không cho phép họ ngã lòng trước những nhà chính trị dân túy. Và tư cách trí thức không cho phép họ ủng hộ một kẻ vô sỉ, vô đạo đức và phản trí thức như viên tổng thống thứ 47 của nước Mỹ!
Nguyễn Hoàng Văn
Tham khảo:
- https://www.abc.net.au/news/2026-08-11/trump-reportedly-took-secret-flight-out-of-turkiye-due-to-threat/107025216
- https://www.ap7am.com/en/133457/veteran-white-house-reporter-breaks-26-year-silence-on-clintons-2000-pakistan-decoy-plane
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình