Hôm nay,  

Từ Darwin đến H5N1

19/07/200800:00:00(Xem: 30149)

Vịt trời và vi khuẩn cúm  H5N1.

Virus bệnh cúm không ngừng biến hóa một cách khó hiểu được.

Về căn bản, bệnh cúm do virus Influenza gây ra, và gồm có 3 nhóm chính:  Influenza A, Influenza B và Influenza C.

Trong 3 nhóm này, chỉ có Influenza A là quan trọng nhất vì nó là nguyên nhân của bệnh cúm ở các loài chim.

Trong thực tế, virus Influenza A rất phức tạp hơn người ta tưởng. Nó còn được chia ra làm rất nhiều nhóm phụ (subtypes) bằng cách kết hợp 2 loại protein nằm ở mặt ngoài của virus. Đó là protein H (Hemagglutinin) và protein N (Neuraminidase)...

H có dưới 16 dạng và được đánh số từ H1, H2…H16.

N có 9 dạng và được đánh số từ N1, N2…N9. 

Virus gây bệnh cúm gia cầm Á châu H5N1 là virus có được qua sự kết hợp giữa  H5 với N1.

Không những chỉ gây bệnh cho chim và gia cầm, virus Influenza A còn có thể gây bệnh cúm cho người, và một vài loại động vật như chó, heo, ngựa,  hải cẩu và cá voi...

Các chủng virus mang chữ số H5, H7, H9 có thể lây nhiễm bệnh cúm cho người.

Chủng H5N1 nguy hiểm nhất, gây dịch cúm gia cầm tại Á châu hiện nay và đã lây lan sang Âu châu và Phi châu... Chủng H9N2 gây dịch cúm gia cầm tại Hong Kong năm 1999... Chủng H7N7 gây dịch cúm gia cầm Hòa Lan (2003)... Chủng H7N3 gây dịch cúm tại tỉnh bang British Columbia Canada (2004).

Từ 30 năm qua, H5 và H7 được ghi nhận là thường có khả năng đột biến đặc biệt từ thể gây bệnh nhẹ (low pathogenic) sang thể rất độc hại (very high pathogenic).

Đến giờ phút này thì chỉ có H5N1 là virus đáng sợ nhất, vì nó gây tử vong hầu như 100% cho gia cầm và trên 50% cho người.

Trong số các loài thủy cầm, vịt trời là vật chứa tự nhiên (carrier) của virus  bệnh cúm. Cách sống thành từng đàn và sự di chuyển thường xuyên từ nơi nầy đến nơi khác là những yếu tố thuận lợi để đem gieo rắc virus đến các loài chim và gia cầm khác.

Tại Canada, các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến 2 chủng virus có tầm tác hại cao, đó là H5 và H7. Để có một mô hình chung về các chủng virus Influenza A mà loài thủy cầm có thể mang chứa, Canada mới đây đã cho thực hiện một cuộc xét nghiệm (survey) rộng lớn ở 7 tỉnh bang. Có tất cả 4.800  thủy cầm, mà đa số là các loài vịt trời khỏe mạnh đã được nghiên cứu.

Người ta đã sử dụng que bông gòn (swab) để lấy mẩu phân trong hậu môn của vịt trời và sau đó mẩu bệnh được gởi về phòng thí nghiệm để tìm sự hiện diện của virus Influenza.

Sau nhiều tháng làm việc, ngày 31 tháng 10 năm 2005, kết quả sơ khởi đã được đúc kết. Trong số 782 mẩu xét nghiệm của tỉnh bang Quebec, có 28 mẩu biểu lộ phản ứng dương tính với H5. Riêng tỉnh bang Manitoba có 5 mẩu dương tính với H5 trong tổng số 548 mẩu được xét nghiệm. Không thấy có sự hiện diện của H7.

Cục Kiểm Tra Thực Phẩm Canada (CFIA) lập tức trấn an dư luận, và tuyên bố một cách chắc chắn là những chủng virus H5 nói trên không nằm cùng nhóm với chủng H5N1 Á châu.

Được biết theo kết quả các xét nghiệm có được từ trước tại Bắc Mỹ, trong điều kiện bình thường thì từ 0% đến 7,4% chim rừng đều có dương tính với H5 một cách tự nhiên.

Kết quả H5 tìm thấy tại Quebec theo ý nghĩa thống kê là 7% tức là vẫn còn nằm trong giới hạn bình thường mà thôi.

Vịt trời là loài chim thường mang trong mình virus Influenza A mà không hề bị bệnh. Trong cơ thể loài vịt, nhờ tác dụng của một loại enzyme đặc biệt nên virus mới có thể định vị được trong thành ruột. Tuy virus có phá hại thành ruột, nhưng nhờ vận tốc tái tạo của tế bào ruột nhanh hơn vận tốc phá hại cho nên con vật không hề hấn gì. Đến một lúc nào đó, vì một lẽ bí hiểm của tạo hóa, virus tự nhiên thay đổi cơ cấu, khoa học gọi là đột biến (mutation), và trở thành một dạng virus khác độc hại hơn nên có thể đi xâm lấn các cơ phận khác của con vịt và giết chết nó.

Hiện tượng đột biến đã tạo điều kiện cho virus thích nghi dễ dàng vào môi trường mới, đồng thời cũng giúp nó cơ hội để bành trướng thêm lên mãi...

Phải chăng virus H5N1 đã theo đúng con đường của thuyết tiến hóa và chọn lọc tự nhiên mà nhà bác học Darwin đã đề xướng cách nay gần 200 năm"

Các nhà khoa học trên thế giới đều không còn nghi ngờ gì hết về sự xuất hiện của một đại dịch toàn cầu, nhưng vấn đề ở đây là không biết…chừng nào sẽ xảy ra mà thôi!

Montreal, July 18, 2008

In Trang
Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối

Con chó Taichito đã theo sát Aung San Suu Kyi suốt bao năm. Nhưng nó không được phép đi theo bà vào nhà giam khi quân đội lật đổ chính quyền của bà cách đây năm năm. Tháng trước, con chó tai cụp ấy chết tại nhà bà ở Yangon, thủ đô cũ, thọ 15 tuổi, vẫn như còn chờ bà trở về. Nó là món quà người con trai, Kim Aris, tặng mẹ khi bà ra khỏi nhà giam lần trước, năm 2010. “Tôi nghĩ đó là điều tốt nhất tôi từng tặng bà. Nó rất trung thành với bà,” ông Aris nói trong một cuộc phỏng vấn tại Luân Đôn.

Tôi cũng đã đến Mỹ như là một di dân tị nạn sau khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ vào cuối tháng 4/1975, sống trong trại tị nạn Camp Pendleton cùng với hàng vạn người Việt khác sau khi rời bỏ quê hương trong hoảng loạn và lo sợ. Năm đó chẳng có lễ hội, chẳng có pháo hoa mừng Lễ Độc lập 4/7 trong trại vì mọi người ai cũng đang lo nghĩ khi nào sẽ được đi định cư, băn khoăn về tương lai trên đất mới sẽ làm gì để sống, có được tiếp tục đi học, người Việt có bị kỳ thị không. Lúc đó có tin loan truyền là bang California không muốn cho người Việt định cư nên không biết tương lai sẽ về đâu, gian truân ra sao. Người quen của tôi gặp nhau trong trại, có anh đi Seattle, bang Washington, có anh về Napa, ở miền bắc California hay có chị về Downey ở nam California. Bạn ở chung lều trại người đi bang Colorado, người về San Francisco, mấy anh lính hải quân ra tận hải đảo Hawaii. Nhìn quanh thấy người Việt được định cư khắp nơi trên nước Mỹ.

Có một sự khác biệt rất lớn giữa thế hệ Gen Z và một thế hệ người Mỹ đã quá chán nản với những con đường mòn rập khuôn, nỗi sợ hãi không dám “lệch đảng.” Ở Gen Z, họ có một nguồn năng lượng mà những chiếc ghế lâu năm ở Quốc Hội không thể có. Kết quả của bầu cử sơ bộ 2026 ở tiểu bang Colorado đã cho thấy khá rõ nét điều này. Một thế hệ Gen Z cho rằng "hệ thống đã đổ vỡ và chúng tôi nhận ra sẽ không có ai đến cứu chúng tôi ngoài chính chúng tôi.”Họ, là những người sinh trưởng trong gia đình di dân.

Mấy tuần đầu World Cup trên đất Mỹ là một chuyện lạ: giải đấu diễn ra đã vài tuần mà tên Donald Trump ít được nhắc đến. Người ta coi bóng, bàn luật, uống bia và cãi nhau, khán giả quốc tế thấy nước Mỹ tổ chức một kỳ bóng đá vui vẻ, tử tế. Ông tổng thống thì bận mừng 250 năm nước Mỹ, chưa để mắt vào sân bóng. Nhưng đâu dễ “too good to be true” như thế. Thẻ đỏ của Folarin Balogun xảy ra vài ngày trước, trong trận gặp Bosnia: anh tranh bóng với hậu vệ Tarik Muharemović. Xem nhanh, pha bóng chẳng có gì đặc biệt. Vào phòng VAR, quay chậm cho thấy mũi giày cà xuống sau ống chân, cổ chân xoắn lại. Trọng tài rút thẻ đỏ. Theo luật, thẻ đỏ ở World Cup thì trận sau nghỉ. Không kháng cáo, không ngoại lệ. Lẽ ra chuyện kết thúc ở đó.

Tổng thống Donald Trump đến Ankara với đe dọa hơn là củng cố quan hệ với NATO. Ông văng ra những điều khó nghe, sẽ rút quân Mỹ khỏi châu Âu nếu không chiếm được Greenland, vô cùng bất mãn vì các nước Âu châu không tham gia chiến tranh Iran, và tuyên bố cắt hết mậu dịch với Tây Ban Nha. Nhưng trước khi ra về, ông lại nói đến “tình bằng hữu to lớn” giữa các đồng minh.

Dĩ nhiên, mỗi người Mỹ hôm nay sẽ có cách riêng để hiểu và thể hiện lòng yêu nước của mình. Lễ Độc Lập năm nay còn đánh dấu cột mốc 250 năm ngày một bản Tuyên ngôn đặt nền cho nước Mỹ ra đời – vì vậy, hai chữ “lòng yêu nước” lại trở thành khẩu hiệu đầu môi. Nhưng giữa pháo bông và diễu hành, giữa những lá cờ bay trên sân vận động và những đứa trẻ từ chối hát quốc ca, người Mỹ nói chung, và người Mỹ gốc Việt nói riêng thật sự nghĩ gì về lòng ái quốc?

Ngày 4 Tháng Bảy năm nay, Hiệp Chúng Quốc Hoa Kỳ tròn 250 tuổi. Đó là một con số thiêng liêng. Một phần tư thiên niên kỷ. Người Mỹ nào cũng hiểu rằng ngày 4 Tháng Bảy mang ý nghĩa lớn lao hơn nhiều so với cá nhân của mỗi người, ở một góc độ nào đó. Đó là dịp để tôn vinh nền dân chủ và vai trò công dân – ai cũng bình đẳng trong nền dân chủ ấy. George Washington thấu hiểu sâu sắc điều này. Trong bản di chúc của mình, ông tự mô tả bản thân là “một công dân Hoa Kỳ, và từng là tổng thống của quốc gia này.” Ông trân trọng danh phận công dân Mỹ, một danh xưng mà chính ông cùng các nhà cách mạng Mỹ khác đã góp phần tạo dựng, và coi trọng vị thế đó hơn cả vinh dự nhất thời của chức vụ tổng thống. Trong Tuyên Ngôn Độc Lập, Abraham Lincoln từng nói rằng mọi quan điểm chính trị của ông đều "bắt nguồn từ những tư tưởng được thể hiện trong Tuyên Ngôn Độc Lập.” Ông tin tưởng tuyệt đối sứ mệnh của nước Mỹ là trút bỏ "gánh nặng khỏi đôi vai mọi người.”

Trong chính trị đương đại, có hai mô hình dân chủ chân chính. Đó là tổng thống chế như tại Hoa Kỳ và những nền dân chủ chịu ảnh hưởng Hoa Kỳ như Brasil, Argentina, hay quốc hội chế (hoặc đại nghị chế) tại Anh Quốc và những nền dân chủ chịu ảnh hưởng Anh Quốc như Canada, Úc.

Cách đây mười năm, ngày 23 tháng 6 năm 2016, với khẩu hiệu chủ đạo “Người dân phải giành lại quyền kiểm soát”, phe vận động Brexit đã muốn giành lại quyền tự chủ mà theo họ đã bị Liên minh châu Âu (EU) tước đoạt, đồng thời kiểm soát chặt chẽ hơn biên giới của nước Anh...

Sự khác biệt giữa chủ nghĩa xã hội dân chủ và chủ nghĩa cộng sản là một hệ thống giữ gìn dân chủ và một hệ thống hủy diệt dân chủ. Chủ nghĩa cộng sản, như đã thực sự được dựng lên trong suốt thế kỷ 20, nghĩa là sự cai trị độc đảng, việc xóa bỏ sở hữu tư nhân, một nền kinh tế chỉ huy, và sự trấn áp bất đồng chính kiến cùng tôn giáo. Chủ nghĩa xã hội dân chủ nghĩa là thắng cử, mở rộng nhà nước phúc lợi, và chấp nhận – theo đúng định nghĩa – rằng bạn có thể bị phế truất bằng lá phiếu. Cái thứ nhất chấm dứt dân chủ, cái thứ hai phụ thuộc vào dân chủ. Toàn bộ ý nghĩa của chữ dân chủ, được thêm vào một cách có chủ ý từ một thế kỷ trước, chính là để đánh dấu bức tường ngăn cách đó.
Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.