...An sinh và an ninh, hai vấn đề căn bản chúng ta phải nhìn thấy rõ và hiểu cho rõ khi đánh giá các ứng viên...
Dù còn khoảng bốn tháng nữa thì đảng Dân Chủ mới chính thức bắt đầu đi bầu người đại diện để tranh chức tổng thống Mỹ với đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử tháng Mười Một năm 2008, nhưng đã có nhiều triệu chứng cho thấy bà Hillary Clinton sẽ được trúng tuyển đại diện cho Dân Chủ:
- Từ ngày bắt đầu cuộc vận động đến giờ, bà là người đã gây được quỹ nhiều nhất, với trên tám chục triệu Mỹ kim. Con số chẳng những cao mà còn tiếp tục gia tăng không ngừng.
- Theo các cuộc thăm dò dư luận quần chúng, hiện nay bà đã bỏ xa các đối thủ Dân Chủ chính. Hồi đầu năm, bà được khoảng 40% đảng viên Dân Chủ ủng hộ, so với 25% của Thượng Nghị Sĩ Barack Obama, và 15% của cựu Thượng Nghị Sĩ John Edwards. Đầu tháng Mười, bà vượt lên 53% so với ông Obama tuột xuống 20%, và ông Edwards xuống 13%.
- Quan trọng hơn nữa, bà cũng gia tăng ảnh hưởng đáng kể tại các tiểu bang lớn nhất Mỹ với nhiều cử tri đoàn nhất như California, Florida, New York, New Jersey, Pennsylvania,…
Ngoại trừ trường hợp tai nạn hy hữu từ đây đến ngày Đại Hội Đảng Dân Chủ mùa hè 2008, kết quả cuộc chạy đua bên phe Dân Chủ coi như đã an bài. Vấn đề còn lại là chạy đua vào chức Phó cho bà Hillary thôi.
Trong khi đó thì bên Cộng Hòa, tình hình vẫn còn mù mịt hơn đêm ba mươi.
Lý do chính là đảng viên đảng bảo thủ này vẫn chưa nhìn thấy ai sáng giá có thể phản ánh và tranh đấu cho những giá trị bảo thủ của mình cả.
Ứng viên Cộng Hòa Giuliani đang được sự hậu thuẫn cao nhất vì thành tích cứng rắn có thể đương đầu với tai họa khủng bố lại là một người đã có ba đời vợ, bị các con ruột chống đối không thèm nói chuyện từ nhiều năm nay, từng sống chung với một anh đồng tính, chấp nhận chuyện phá thai và hôn nhân đồng tính, … Toàn là những chuyện “loạn luân” mà mấy ông bà bảo thủ nghe đến là toát mồ hôi rồi.
Ứng viên có triển vọng thứ hai là một “lão đồng chí” tuổi đã ngoài 70, ít hy vọng đắc cử vì có chủ trương đánh Iraq đến cùng trong khi ba phần tư dân Mỹ chống lại cuộc chiến này, đó là người hùng cô đơn John McCain.
Ứng viên thứ ba là người theo đạo “Mormon”, bị đa số đảng viên Thiên Chúa Giáo và Tin Lành của Cộng Hòa coi như là “ngoại đạo” nếu không phải là “tà giáo”.
Để cứu vớt đảng, một cựu Thượng Nghị Sĩ hiện đang làm nghề tài tử ti-vi rẻ tiền được đưa ra làm “người hùng bảo thủ”. Khổ nỗi anh này lại nổi tiếng là một thứ playboy làm biếng, ra ứng cử không sốt sắng lắm nhưng miễn cưỡng phải ra vì… bà nhà có tham vọng làm đệ nhất phu nhân.
Trong tình huống trên, đi xa hơn một chút, có nhiều dấu hiệu cho thấy bà Hillary Clinton chẳng những nắm chắc ghế đại diện Dân Chủ, mà lại còn nhiều hy vọng… đắc cử tổng thống luôn! Hạ hết các đối thủ tu mi nam tử nhưng yếu xìu của cả hai chính đảng.
Dĩ nhiên vấn đề chẳng giản dị như vậy.
Cho đến nay, vẫn chỉ là cuộc chạy đua trong nội bộ của hai chính đảng, dù sao cũng là đồng chí với nhau, chỉ khều nhau nhè nhẹ thôi. Đợi đến cuộc chạy đua thật sự giữa hai đảng bắt đầu thì cuộc diện sẽ thay đổi, và chúng ta sẽ thấy những màn tố khổ thứ thiệt. Chưa ai biết bà Hillary sẽ đỡ đòn của phe Cộng Hòa như thế nào. Theo thăm dò dư luận hiện nay, bà Hillary sẽ thua khít nút ông Giuliani của Cộng Hòa, nhưng dư sức hạ đo ván tất cả các ứng viên Cộng Hòa khác.
Dù chưa ngã ngũ, chuyện bà Hillary đạt được thành tích đứng đầu phe Dân Chủ không phải là chuyện đáng coi thường. Và bà Hillary quả nhiên không phải là người tầm thường.
Từ nhỏ, bà đã phải đương đầu với một ông bố nghiêm khắc quá mức. Khi con gái được điểm cao thì, thay vì khen thưởng, ông bố chê trường học và thầy giáo quá dễ dãi. Từ ngày còn ở tiểu học, bà đã không ngại dùng quả đấm để biểu diễn “nữ quyền” của mình với vài anh bạn trai to lớn hơn mình. Đến tuổi thanh nữ, thay vì làm một tiểu thư chải chuốt đài các, bà đã chọn làm một cô gái đầu tóc bù xù, đeo kính cận với cái khung đen che gần nửa mặt, ăn mặc lôi thôi lếch thếch, và thề không… cạo lông chân và lông nách.
Ra luật sư, bà nhẩy ra bênh vực một nhóm da đen cấp tiến quá khích Black Panther trong vụ án nhóm này hành hung và giết một sinh viên không cùng lập trường. Nhẩy vào chính trị, bà làm ngay phụ tá cho nhóm dân biểu Dân Chủ đang truy tố TT Nixon lem nhem vụ Watergate, đặc trách nghiên cứu luật lệ về truất phế tổng thống (hiển nhiên kinh nghiệm này đã giúp bà cứu ông chồng sau này).
Khi kiếm chồng thì bà lựa Bill Clinton là người bà cho là có tương lai lên đến tột đỉnh, bất chấp thành tích đào hoa của anh này. Khi ông chồng trở về quê Arkansas để tranh cử và hy vọng trở thành công tố viện trẻ nhất lịch sử tiểu bang, thì bà bỏ sự nghiệp để tòng phu, giúp chồng bắt đầu leo lên đỉnh uy quyền. Khi chồng tranh cử thống đốc Arkansas, rồi sau đó tổng thống Mỹ, bà tận tình giúp chồng vật lộn trong chính trường Mỹ để đạt được giấc mộng chung.
Sau khi Bill Clinton đắc cử tổng thống thì bà đã nghiễm nhiên trở thành “đồng tổng thống” (co-president), để rồi nếu có chuyện không đồng ý thì cũng chẳng ngại gì ra tay ném đèn đầu giường vào đầu ông chồng tổng thống (báo hại TT Clinton phải loay hoay giải thích "bị vấp té" với đám ký giả tò mò ưa bới móc). Ngược lại khi chồng bị lôi xuống bùn vì vụ Monica thì bà cắn răng nhắm mắt làm bất cứ gì để bảo vệ ghế tổng thống cho chồng, ý thức rõ ràng chồng bị truất phế thì cũng là lúc tất cả mộng kinh bang tế thế của bà sẽ chìm xuồng ngay. Khi chồng bước qua nhiệm kỳ hai, gần ngày về hưu, thì bà chuẩn bị con đường hoạn lộ cho chính mình bằng cách nhảy dù vào New York để tranh cử và dễ dàng đắc cử Thượng Nghị Sĩ New York.
Chưa ai biết nước Mỹ đã sẵn sàng chấp nhận một phụ nữ làm tổng thống hay chưa, nhưng bà Hillary quả là người phụ nữ với đầy đủ “nam tính” của một võ sĩ chính trị để giữ trọng trách này. Bà Hillary dường như muốn nhấn mạnh điểm ấy nên đã vĩnh viễn giã từ cái… váy để nhất quyết chỉ mặc quần tây thôi.
Cứng rắn có thể đầy đủ, nhưng tư cách đạo đức thì còn nhiều câu hỏi.
Quá trình sự nghiệp của bà phản ánh rõ ràng một người đầy ngập tham vọng chính trị cá nhân, đầy đủ quyết tâm và kỷ luật cá nhân, sẵn sàng làm mọi chuyện, nói đủ điều để đạt được mục tiêu của mình, bất kể thủ đoạn hay mưu mẹo. Vấn đề là nước Mỹ có cần và có muốn một người như vậy làm lãnh đạo không" Người ta nhìn bà Hillary mà nhớ lại một Nixon cũng đầy tham vọng và xảo quyệt, đến độ bị mất chức luôn.
Nhưng Nixon cũng chính là người đã tạo được những thành tích để đời như đi Nga, đi Trung Cộng, chấm dứt chiến tranh Việt Nam… Trái lại với ông tổng thống Carter đức độ ngay thẳng nhưng nhu nhược, mà những thành tích đáng ghi nhận nhất là để mất kinh đào Panama, và bó tay nhìn nhóm sinh viên Hồi Giáo quá khích chiếm giữ Tòa Đại Sứ Mỹ tại Iran trong hơn một năm trời.
Bà Hillary cũng đã từng bị tố dính dáng vào nhiều chuyện mờ ám. Chẳng hạn như vụ đầu tư mua cổ phiếu gì đó, chỉ bỏ ra 1.000, vài tháng sau thu về 100.000. Dĩ nhiên là đầy đủ văn tự mua bán hợp lệ, nhưng lãi kiểu đó thì cũng chẳng khác gì chuyện mấy Chú Ba Chợ Lớn đánh bài với mấy ông lớn Sàigòn, lần nào cũng thua bạc triệu mà vẫn tươi cười hớn hở!
Quan điểm chính trị của bà Hillary cũng là một câu hỏi lớn.
Qua các cuộc đấu tranh đòi bình đẳng nữ quyền, đến việc bênh vực cho nhóm Black Panther, từ việc tích cực tiêu diệt Nixon đến các chương trình cải cách y tế bà phát động dưới thời Clinton, bà đã chứng minh căn gốc cấp tiến (liberal). Gần đây hơn, bà đã đưa ra những đề nghị như áp đặt chương trình bảo hiểm y tế toàn diện tốn hàng trăm tỷ một năm, và chương trình cấp cho mỗi trẻ sơ sanh một trái phiếu quốc gia trị giá năm ngàn Mỹ kim (tùy nghi sử dụng khi đến tuổi thành niên, lúc đó cộng cả tiền lãi, có thể sẽ lên đến vài chục ngàn đô) tốn hàng chục tỷ. Nghe thì hấp dẫn, nhưng mặt trái của vấn đề là cái giá phải trả là… tăng thuế mệt nghỉ. Dân Mỹ - những người đọc và biết tính - có vẻ không ưa thích những chương trình này lắm lắm.
Chương trình y tế toàn diện mới chỉ là chương trình cũ bà đưa ra năm 1993 và bị cả nước chống đối, bây giờ tái bản, thêm chút mắm muối, hành tỏi.
Đại cương, tác dụng của chương trình này có thể được mô tả như sau. Tại nước Mỹ này, thiên hạ đang đi xe Mẹc-xe-đì, Toyota, xe gắn máy và… đi bộ. Bà Hillary muốn tất cả mọi người đều có xe đi, không phải đi bộ, tức là không còn người sống mà không có bảo hiểm y tế. Nhưng không sao có đủ tiền để Nhà Nước Mỹ mua Mẹc-xe-đì hay Toyota cho tất cả 250 triệu dân Mỹ. Giải pháp của bà Hillary là… tất cả cùng đi xe đạp hết.
Tất cả sẽ có bảo hiểm y tế, nhưng phải đi bác sĩ, nhà thương được chỉ định, bệnh nặng cần mổ xẻ thì phải ráng chịu đau xếp hàng cả tháng cả năm chờ tới phiên mình, theo vài mô thức xã hội của Âu Châu, v.v… Ngoài ra, phần lớn những cuộc giảm thuế vừa được TT Bush ban hành gần đây sẽ bị chấm dứt để lấy tiền chu cấp chương trình vĩ đại này, thuế má sẽ gia tăng theo nhu cầu của chương trình, khoảng vài trăm tỷ một năm.
Chương trình trái phiếu 5.000 Mỹ kim là ý kiến mới, ước tính sẽ tốn khoảng hai chục tỷ năm đầu, được tài trợ dĩ nhiên bằng… tăng thuế. Ngay sau đó, ý kiến này đã bị hơn hai phần ba dân Mỹ chống đối, chỉ được khối dân da đen ủng hộ. Cũng chỉ là loại chương trình “đưa tiền cho mấy ông bà công chức lè phè cất dùm, sau hai chục năm sẽ trả lại, có lấy lại được vốn và lãi hay không thì không có gì bảo đảm”.
Quan điểm của bà Hillary đối với cuộc chiến Iraq, cai gai lớn nhất của Mỹ hiện nay, cũng rất mập mờ.
Bà ủng hộ cuộc chiến từ đầu để lấy điểm dân bảo thủ và dân nhà banh, nhưng khi thấy dư luận Mỹ bắt đầu chống đối thì bà cũng bắt đầu chuyển hướng, đòi rút quân. Nhưng ý thức được một số không nhỏ dân Mỹ không muốn có thái độ vô trách nhiệm, phủi tay đi về khơi khơi, nên bà cũng rào đón và hứa hẹn sẽ rút từ từ và sẽ để một ít quân chiến đấu lại để chống… khủng bố.
Quan điểm của bà Hillary đối với các vấn đề liên quan trực tiếp đến chúng ta, như tình hình đấu tranh cho dân chủ tại Việt Nam và những nhu cầu và quyền lợi của cộng đồng người tỵ nạn Việt, thì ngoài những tuyên bố chung chung về bảo vệ nhân quyền và tự do tôn giáo tại Việt Nam và bảo đảm an sinh cho cộng đồng Việt tại Mỹ, chúng ta chưa thấy có gì cụ thể, có tác dụng trông thấy ngay được, mặc dù một người gốc Việt đã được bổ nhiệm làm đồng chủ tịch ủy ban vận động cộng đồng Á Châu của bà Hillary.
Tóm lại, dù chả cần biết người dân Mỹ nghĩ gì và sẽ bỏ phiếu như thế nào, riêng chúng ta thì thấy rõ có nhiều vấn đề cần suy nghĩ kỹ hơn, trước khi ta chạy theo dư luận Mỹ. Từ giờ đến ngày bầu cử thời giờ còn nhiều để chúng ta xem xét và suy xét vấn đề.
Điều cần nhớ là đảng Dân Chủ không chỉ là đảng của oe-phe, mà cũng là đảng của tăng thuế, trước sau gì cũng có ảnh hưởng đến mỗi người trong chúng ta. Cuộc chiến Iraq và cuộc chiến chống khủng bố nói chung cũng đáng lưu ý chứ không cần đợi đến lúc chính mình là nạn nhân, hay con cháu đi Iraq thì mới lo. An sinh và an ninh, đó là hai vấn đề căn bẳn chúng ta phải nhìn thấy rõ và hiểu cho rõ khi đánh giá các ứng viên.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình