Hôm nay,  

Hãy Cùng Cất Lên Lời Nói Thẳng

23/09/201000:00:00(Xem: 7272)

Hãy Cùng Cất Lên Lời Nói Thẳng

Bùi Tín
(Viết Riêng Cho VOA Thứ Ba, 21 Tháng 9 2010.)
Sắp đến Đại lễ Ngàn năm Thăng Long, kỷ niệm một ngàn năm khai sáng Triều đại nhà Lý, mở ra một thời kỳ thịnh trị an hòa tự cường cho đất nước. Một điểm son đáng ghi nhớ của Triều Lý là năm 1076, nhà Vua xuống Chiếu kêu gọi thần dân hãy cất lên «lời nói thẳng» cho Vua nghe.
Đây có thể coi như bản Tuyên ngôn đầu tiên có ý nghĩa lịch sử về thực hiện tự do ngôn luận, tự do tư tưởng, tự do phản biện trong xã hội.
Lúc này Đảng Cộng sản Việt Nam (DCSVN) đang mở đại hội các cấp. Bộ chính trị kêu gọi toàn dân góp ý kiến vào các văn kiện của đại hội, nghĩa là phê bình xây dựng cho đảng, nhận xét về sự lãnh đạo của đảng cũng như kiến nghị những điều hay lẽ phải. Thật là quý hóa. Có thể coi như Bộ chính trị thời nay cũng kêu gọi toàn dân. cất lên «lời nói thẳng».
Được lời như cởi tấm lòng. Tôi xin có lời nói thẳng, rất thẳng. Nói thẳng có thể mếch lòng, nhưng thuốc đắng đã tật. Và không có gì quý bằng lòng thành thật. Tôi rất quý câu nói của nhiều bạn, ý rằng: sự thật, chỉ có sự thật là cứu rỗi nổi đất nước này khỏi thảm họa và trầm luân. Tôi đã tự uốn lưỡi hơn 10 lần, để cân nhắc, lựa chọn chữ nghĩa cho chính xác, không tô hồng cũng không bôi đen, mong được các vị dự đại hội đảng các cấp lắng nghe, tùy nghi chấp nhận hay bác bỏ, cũng là để xã hội cùng nghe.
Trước hết tôi chân thành đề nghị đại hội xóa bỏ hết các khái niệm «chủ nghĩa Mác – Lênin», khái niệm «chủ nghĩa xã hội (theo kiểu Mác-Lênin)» cũng như nội dung «xây dựng chế độ dân chủ độc đảng» ở nước ta trong mọi văn kiện, nghị quyết của đại hội. Nếu còn có ý kiến khác nhau, đề nghị tổ chức tranh luận và biểu quyết rạch ròi về các khái niệm then chốt ấy.
Lý do rất rõ ràng, đơn giản. Chủ nghĩa Mác – Lênin từng được vận dụng trong cuộc sống xã hội ở Liên Xô, Đông Âu… đã thất bại triệt để, được kết luận rõ ràng, được Nghị viện Châu Âu cho là sai lầm của lịch sử và tội ác của nhân loại. Chưa có một chế độ độc đảng nào, mang tính chất độc quyền đảng trị, có thể thực hiện được một nền pháp trị công bằng và một nền dân chủ đích thật. Cũng chưa có một chế độ xã hội chủ nghĩa kiểu Mác – Lênin nào mang lại những phúc lợi xã hội như những chế độ xã hội dân chủ đa đảng ở Bắc Âu, cũng như những phúc lợi ở các nước tư bản bình thường khác, như ở Pháp, Đức, Anh, Mỹ, Nhật, Úc…Ai lại phát rồ, phát dại ôm chặt những của nợ cả loài người vứt bỏ.
Xin nhắc lại lời tâm huyết của đảng viên Nguyễn Trung Thành gửi Bộ chính trị và Ban chấp hành trung ương đảng mới đây, yêu cầu triệu tập một Ban viết hẳn dự thảo văn kiện mới, thay đổi hẳn nội dung, theo hướng dân chủ đa đảng, văn minh, hội nhập với thế giới hiện đại. Ông Nguyễn Trung Thành cho rằng chính bọn trùm bành trướng phương Bắc đã dở ngón chiến tranh tâm lý cực kỳ thâm hiểm – thức ăn thiu thối, gắp bỏ cho người. Họ luôn dụ dỗ phía đảng CS Việt Nam kiên trì chủ nghĩa Mác - Lênin, kiên trì chủ nghĩa xã hội kiểu Mác – Lênin - độc đảng, trong khi trên thực tế họ lại thực hiện chủ nghĩa tư bản với kinh tế thị trường phát triển, và chuẩn bị từng bước chuyển lên chế độ đa đảng từ thí nghiệm đến hiện thực.
Hãy nghe Trung tướng Lưu Á Châu, chính ủy học viện Quốc phòng Trung Quốc, - người chịu trách nhiệm chính trước Đảng cộng sản Trung Quốc rèn luyện chính trị cho tất cả tướng tá của hải lục không quân Trung Quốc - ca ngợi chế độ dân chủ tiên tiến, mẫu mực của Hoa kỳ, «một chế độ tuyệt hảo có thể làm người xấu, kém cũng làm được việc tốt», «nơi có điều kiện thật sự tuyển lựa nhân tài cho đất nước», «một mô hình xã hội dành cho người kém cỏi cũng vận dụng được để làm nên việc tốt». Tướng Lưu kết luận như đinh đóng cột rằng nếu cứ ôm chặt chế độ độc đoán thì không tránh khỏi diệt vong, không tránh khỏi sập đổ như chế độ xô viết năm 1991.
Cái tâm địa thâm hiểm độc địa của bọn trùm bành trướng là tìm mọi cách kìm hãm nước ta trong lạc hậu, khủng hoảng, phụ thuộc, không để nước ta vươn lên trước họ, dù rằng nước ta gọn, nhẹ, dễ đồng thuận, uyển chuyển, dễ chuyển mình lên nền dân chủ đa nguyên, như phần lớn các nước, như tất cả mọi nước dân chủ giàu, mạnh, phồn vinh khác. Họ quyết kềm giữ chặt ta, không cho ta bứt phá lên trước, luôn buộc ta lẽo đẽo đi theo, đi sau họ hẳn vài bước, thực hiện trò 2 mặt, nói một đằng làm một nẻo, toàn xui dại ta đủ mọi mặt.


20 năm nay, kể từ cuộc họp bí mật Việt – Trung ở Thành Đô, Bộ chính trị DCSVN đã dại dột, sai lầm, tự nguyện chui vào bẫy của Trung Quốc, ký những hiệp định về biên giới trên bộ và trên biển thua thiệt rõ rệt. Rồi đánh cá chung là thua to, thiệt vô kể khi đội đánh cá của họ lớn gấp 20 lần của ta. Để họ khai thác bôxít trên Cao nguyên là một đòn thua thiệt nặng nề về kinh tế-tài chính-môi trường -an ninh- văn hóa không sao tính hết, với 35 ngàn trai tráng Trung Hoa đột nhập. Để họ tán tỉnh mua rẻ việc quay phim Lý Công Uẩn tại Trung Quốc có 20 tỷ đồng VN (bằng 1 triệu đôla), có nghĩa là bán đứng cả linh hồn dân tộc tự lực tự cường, cũng là bán đứng cả gíá trị tinh thần của Đại lễ Ngàn năm Thăng Long, để đến nay không chiếu phim không được nữa, mà chiếu lại càng không xong, tự dấn vào ngõ cụt. Thế rồi lại còn cho thuê hàng chục vạn héc-ta rừng biên giới để họ trồng phần lớn là keo và bạch đàn, tàn phá đất mầu suốt 50 năm dòng.
Ai chịu trách nhiệm về tất cả những thảm họa quốc gia chồng chất ấy" Lãnh đạo là chọn hướng đi, là đề ra chủ trương, chính sách. Vậy thì ai nhẹ dạ, xiêu lòng, theo hướng «kiên trì chủ nghĩa Mác – Lênin» đã phá sản triệt để trong thực tế, theo hướng «kiên trì chủ nghĩa xã hội» hoang tưởng, chỉ mới có những thử nghiệm méo mó èo uột, trên thế giới không còn ai theo, cho đến Fidel Castro cũng phải công nhận là một mô hình không còn sức sống.
Tất cả là thuộc trách nhiệm của Bộ chính trị, của Ban chấp hành trung ương đảng khóa X, của Đại hội đảng CS khóa X. Không còn có ai khác. Mặc cho biết bao can ngăn, biết bao cảnh báo.
Suốt 20 năm toàn là những sai phạm nghiêm trọng về lý thuyết, về đường lối, về chiến lược, về chủ trương. Có thể lẩy Kiều rất chính xác là:
Ma đưa lối, quỷ dẫn đường,
Lại tìm những chốn đoạn trường mà đi!
Lãnh đạo là phải nhìn xa trông rộng, lựa chọn đúng hướng đi, lấy tự do hạnh phúc toàn dân làm đích, giương cao ngọn cờ độc lập tự cường, sao lại cứ như cố tình dẫn dắt cả dân tộc lao vào bãi lầy, chui vào bụi rậm.
Xin quý vị tham dự các đại hội đảng hãy biết giật mình lấy một lần, nhìn thẳng vào sự thật đi, hãy chịu nghe những tiếng nói tâm huyết vang lên khắp nơi. Không có phản động hay đế quốc nào xui dục đâu. Lương tâm dân tộc mách bảo đấy.
Có 2 bài học kinh nghiệm bổ ích về không chịu nghe lời nói thẳng. Từ năm 1993 khi đề án khu lọc dầu Dung Quất hình thành, chuyên gia ta, chuyên gia Nga, chuyên gia Pháp đều cho là vị trí Dung Quất không mảy may thích hợp, quá xa nguồn dầu khí, vận chuyển 2 chiều quá đắt, xa nguồn nhân lực kỹ thuật, không có cảng sâu, bất lợi đủ đường. Chuyên gia Nga, Pháp lão luyện trong nghề lắc đầu bỏ đi. Nay đã rõ. Bỏ thì thương, vương thì tội. Một cục bướu khổng lồ dai dẳng. Ma nào đưa lối, quỷ nào dẫn đường vậy" Một của nợ sừng sững giữa lòng đất nước. Cố thủ tướng Võ Văn Kiệt trước khi chết ngậm ngùi hối hận là đã sai lầm quá lớn vì bị lừa dối trong đề án Dung Quất và cảng Tiên Sa..
Kinh nghiệm Vinashin còn sống động hơn. Khi đặt vấn đề xây dựng nền công nghiệp đóng tàu hiện đại vào bậc nhất châu Á (!), vào loại tiền tiến của thế giới (!), đã có nhiều ý kiến phản biện, từ trong nước, rồi từ Singapore, Hồng Kông. Xin đừng ảo tưởng. Đóng tàu viễn dương đâu chỉ có hàn thép tấm với nhau rồi đặt máy lên. Nước Anh, nước Úc, Na Uy, Thụy Điển, Singapore … đi trước ta hơn nửa thế kỷ đóng tàu còn cân nhắc khi đóng tàu nửa triệu tấn, mà sao ta nói tàu 1 triệu tấn cứ ngon ơ. Mỗi con tàu lớn hơn một cỡ là những yếu tố chất lượng cao hơn hẳn một bậc, đâu phải những con số cộng! Riêng nghề nạp đinh, hàn thép tấm lớn, làm vỏ tàu, sơn tàu, các loại máy nổ, máy kéo, xà lan, bến tàu, cầu tầu, bảo quản, sửa chữa, ăn hàng bốc dỡ đủ thứ hàng khác nhau… phải vài chục năm mới thích ứng. Sao mà nhảy một phát thành nước đóng tầu viễn dương hàng đầu châu Á dễ dãi thế được !
Ma nào dẫn lối, quỷ nào đưa đường cho Vinashin chìm ngỉm ngoạn mục đến vậy" quẳng một lúc 5 tỷ đô la xuống sông, xuống biển. Để đến nay sống dở, chết dở, tái cơ cấu lại càng mờ mịt, tốn thêm hàng núi sức lực, tiền của, thời gian.
Kinh nghiệm lớn nhất của mọi thảm họa là lãnh đạo không ưa, không chịu, không quen nghe lời nói thẳng.
Vậy thì vì nhân dân này, vì đất nước này, yêu cầu lãnh đạo trong thời gian ngắn ngủi trước mắt trước khi bước vào đại hội đảng CS toàn quốc hãy thật sự lắng nghe lời nói thẳng của anh chị em trí thức, chuyên gia, các vị nhân sỹ lão thành, của các bạn trẻ có kiến thức và tâm huyết. Hãy nghe lời nói thẳng về lựa chọn chế độ chính trị đa nguyên, đa đảng trong trật tự, theo chế độ pháp trị công bằng bình đẳng, với một bản Hiến pháp mới tiến bộ, dân chủ, văn minh.
Xin các vị lãnh đạo chú ý cho một điều: bên Trung Quốc, 2 ông Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo vừa mở mạng thông tin giao lưu tự do với toàn dân, ngày đầu đã có 27 ngàn ý kiến giao lưu, đối thoại, hỏi và trả lời. Vậy thì Bộ chính trị Hà Nội cấm phản biện công khai, cấm công dân, cấm tư nhân xuất bản báo chí, các báo phải chịu sự chăn dắt chặt chẽ của ngành tuyên huấn, của bộ thông tin truyền thông, liệu có phải như thế là từ chối không muốn nghe «lời nói thẳng» của nhân dân hay không" Vậy mời toàn dân góp ý vào văn kiện Đại hội XI là trò đùa ư"
Biết nghe lời nói thẳng, sao mà khó thế!
Bùi Tín

Trung Hoa ngày nay như kinh thành giữa sa mạc, vẻ yên ổn bên ngoài chỉ là lớp sơn son thếp vàng phủ lên nền đá đã rạn. Thế giới đứng ngoài quan sát, vừa lo nó sụp, vừa biết nó trụ lại nhờ ảo ảnh quyền lực và niềm tin vay mượn. Dưới lớp hào nhoáng của “Giấc mộng Trung Hoa” là một cơ đồ quyền lực đang già nua trong chính tuổi trẻ của mình. Bởi sức mạnh của nó không khởi từ niềm tin, mà từ nỗi sợ — và nỗi sợ, tự thuở khai triều lập quốc, chưa bao giờ là nền tảng lâu bền.
Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.
Sau sáu ngày đột ngột “bặt tiếng,” chương trình Jimmy Kimmel Live, của MC kiêm diễn viên hài và nhà biên kịch nổi tiếng, đã trở lại với khán thính giả vào tối 23/9/2025. Sự trở lại này, chỉ vỏn vẹn sau gần một tuần bị đình chỉ, không chỉ là tin vui với những người yêu tiếng cười đêm khuya của truyền hình Mỹ, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh, kéo theo những bàn luận trái chiều, chạm đến cốt lõi của tự do ngôn luận, một trong những quyền thiêng liêng nhất trong thể chế dân chủ.
Texas, mùa thu 2025 – trên khuôn viên đại học giữa vùng đất vốn tự hào là “trái tim bảo thủ của nước Mỹ”, thay vì nghe tiếng lá thu rơi, người ta lại nghe tiếng giày đinh vang vọng, bước chân của bóng ma McCarthyism quay về - phiên bản thế kỷ 21 - trở lại giảng đường với tốc độ và sự kinh dị của thời đại kỹ thuật số. Ngày 9 tháng 9, trên bục giảng của trường Texas A&M University, giáo sư Melissa McCoul trong giờ văn học thiếu nhi, dùng hình một con kỳ lân tím để nói với sinh viên rằng bản sắc con người không chỉ có hai nửa nam–nữ. Một sinh viên giơ tay hỏi: “Điều này có hợp pháp không?” và viện dẫn sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng Giêng, tuyên bố chỉ có hai giới tính sinh học. Bà McCoul đáp bằng lý lẽ, không viện dẫn chính trị. Nhưng một chiếc điện thoại trong lớp đã ngầm quay lại hình ảnh. Và chỉ ít lâu sau, cả nước đều xem đoạn clip ấy – không phải để học, mà để phán xét.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi thể chế, phương Tây và Việt Nam đang phải đối diện trước những thách thức nghiêm trọng về cải cách chính sách để cho phù hợp với nhu cầu của thời đại mới, nhất là vai trò của pháp luật. Pháp luật là nền tảng thiết yếu cho sự vận hành ổn định và công bằng của xã hội. Là hệ thống quy phạm điều chỉnh hành vi con người, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân và tập thể mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Trong xã hội hiện đại, vai trò của pháp luật được thể hiện rõ nét qua các lĩnh vực như bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì trật tự xã hội, bảo đảm quyền tự do cá nhân, phát triển phúc lợi xã hội, và thúc đẩy tinh thần hợp tác cũng như hội nhập.
Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”. Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.
Ông bà xưa đã nói, nắm thì “nắm kẻ có tóc ai nắm kẻ trọc đầu.” Cách nói dân gian này rất cụ thể và dễ hình dung, người có tóc thì dễ bị nắm, bị túm, còn người trọc đầu thì không thể nắm được. Mang câu nói này vào chính trường Mỹ hiện tại, quả là khôi hài, nhưng không kém màu bi kịch. Nó phản ánh một sự thật trần trụi và không thể tránh khỏi: Quyền lực, chính sách, sắc lệnh hành pháp, các cuộc chiến pháp lý và ‘tuổi thọ’ chính trị của người đứng đầu nhánh hành pháp đang phụ thuộc vào sự phục tùng của các nhà lãnh đạo và những tài phiệt. Họ là ai? Họ là một mạng lưới của các quan chức, nhà lập pháp, giám đốc điều hành truyền thông, nhà tài trợ…, những người đã chọn chọ họ một thế đứng, xuôi theo những gì tổng thống muốn.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang đánh một đòn nguy hiểm: huy động các văn phòng công tố đi điều tra mạng lưới từ thiện Open Society Foundations của gia đình Soros, một quỹ từ thiện quốc tế, nổi tiếng với việc tài trợ cho các dự án dân chủ, giáo dục và nhân quyền trên khắp thế giới. Danh sách cáo buộc nghe cứ như “vật lạ”: từ đốt phá đến tài trợ khủng bố. Open Society Foundations lập tức phản đối, khẳng định mình hoạt động hợp pháp, và nhắc lại điều mà bất cứ người tỉnh táo nào cũng hiểu: khi chính quyền có thể tùy tiện lấy một nhóm dân sự làm vật tế, thì quyền của mọi nhóm khác cũng chẳng còn gì bảo đảm.
Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.
Hôm Thứ Sáu 26/9, Tổng Biên Tập JEFFREY GOLDBERG của tạp chí The Atlantic gửi ra tuyên bố phản đối lệnh của Ngũ Giác Đài về việc áp đặt, kiểm duyệt báo chí. Tuyên bố ghi rõ: “Về cơ bản, The Atlantic phản đối những hạn chế mà Ngũ Giác Đài đang cố gắng áp đặt đối với các nhà báo đưa tin về vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia. Những yêu cầu này vi phạm quyền Tu Chính Án Thứ Nhất của chúng ta, và quyền của người Mỹ muốn biết hình thức khai triển nguồn lực và nhân sự vốn do tiền thuế của người dân tài trợ. Những quy định này cũng phá vỡ các thông lệ lâu đời - dưới thời tổng thống của cả hai đảng, trong suốt thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng quốc gia - vốn cho phép các phóng viên Ngũ Giác Đài thực hiện công việc của mình mà không bị can thiệp chính trị.” The Atlantic đăng tuyên bố này trên trang mạng xã hội chính thức của tạp chí.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.