Ăn nhậu cuối tuần
Cửa hàng bán thức ăn nhanh ở Mexico City. (ảnh Bùi Văn Phú)
Món nhậu khai vị nổi tiếng của người Mễ. (ảnh Bùi Văn Phú)
Bùi Văn Phú
Cuối tuần tôi hay nhậu lai rai. Một ly vang hay vài chai bia cùng ít món nhậu cho thư giãn sau một tuần làm việc cực nhọc.
Trong nếp sống Mỹ nhậu thường có phô-ma, bánh qui mặn hay chíp đủ các mùi vị, đậu các loại: lạc, hạt điều, hạnh nhân rang, sấy tẩm gia vị. Nhậu kiểu Việt cầu kì hơn, ngoài mấy con mực, cá khô nhiều khi có lẩu, gỏi, tiết canh, bê thui, lòng dồi là những món tốn công sức mới làm được, còn không phải đặt mua ở tiệm hay từ những gia đình chuyên làm đồ nhậu.
Trước đây quán Bình Minh trên đường Santa Clara nổi tiếng có nhiều món nhậu đồng quê Việt Nam. Dê, bò, heo, vịt không thiếu đặc sản nào. Quán không bán thịt chó nhưng có giả cầy cũng lên mùi riềng, mùi mẻ, rựa mận thơm phức. Sau này có một vài nơi trong thành phố làm ăn kiểu gia đình cũng bán các món nhậu cho khách mang về nên Bình Minh mất đi nhiều khách. Từ những gia đình kinh doanh đồ nhậu, ở đó bạn có thể mua cả chục dĩa tiết canh, chục kí bê thui một lúc. Bê thui ngày nay là một món nhậu đặc sản của người Việt mà ở San Jose bạn có thể tìm mua dễ dàng trong khu thương mại Lion Plaza. Nhưng thịt bê thui ngon hơn khi mua ở nhà cách đó vài khu phố hay từ một căn hộ khác bên khu đường Senter. Những nơi này tôi đã ghé mua nhiều lần và nhận ra gia đình chủ nhà đều là những người Bắc di cư 1954.
Nếu bạn thích nhậu linh đình vào một dịp nào đó, vài ba gia đình hùn nhau lại thì sẽ có một bữa nhậu với dê bảy món làm sẵn từ Sacramento hay Stockton đem về. Nếu khéo hỏi và thích bạn cũng có thể có nai đồng quê bảy bón thơm ngon. Giá chỉ 500 đô-la cho một con dê sau khi đã được qua lò thành các món.
Nói đúng ra, ăn uống ngon dở tùy theo khẩu vị mỗi người. Người miền Bắc sẽ không mấy ai thích các món mắm của người miền Nam như mắm cá rô, cá sặc, mắm Thái hay hủ tiếu. Trái lại người miền Nam không biết ăn thịt chó luộc chấm mắm tôm chanh là món mà có người gọi là quốc hồn quốc túy: “Sống trên đời không ăn miếng thịt chó, chết xuống âm phủ biết có hay không"”. Tôi cũng biết ăn thịt chó, còn nhà tôi thì nhất định không, không, không vì cô ấy là người của xứ mì Quảng.
Nhắc chuyện thịt chó tôi nhớ đến một bác người gốc Hải Phòng. Cách đây hơn hai chục năm bác mở quán nhậu Sao Sáng cũng khá nổi tiếng một thời ở Oakland, giống như quán Bình Minh. Có lần nghe bác nói một tuần mà bác không ăn thịt chó ít ra một lần là bác không cảm thấy khoẻ trong người. Bác nói riềng nấu với thịt chó còn tốt cho sức khoẻ hơn là gừng, tỏi.
Văn hoá thịt chó không chỉ ở Việt Nam mà còn ở Nam Hàn, Trung Quốc. Tôi đã thấy những xe thịt chó bán rong trên phố ở Quảng Đông. Nhưng lên mạn bắc không thấy bán. Không biết nguyên thủy của việc giết chó ăn thịt xuất phát từ đâu trong vùng đất lưỡng Quảng và miền bắc Việt Nam. Đây có lẽ là một đề tài đáng được nghiên cứu. Ngoài người Việt, người Hoa thì dân Hàn cũng xơi thịt chó như điên. Nhưng một khám phá mới đối với tôi là người Indonesia cũng thưởng thức món này vì đã được một bạn Indo đưa đến một quán nai đồng quê ở ngoài thành phố Tanjung Pinang trong những ngày tôi làm việc ở trại tị nạn Galang. Nhưng cách nấu của người Indo có vị ngọt và không thơm ngon bằng cách nấu của người Việt. Một lần khác ở Hong Kong có một gia đình vượt biển gốc Quảng Ninh mời tôi đến dự tiệc trước khi họ lên đường định cư với chó 7 món. Khá ngon có lẽ vì đúng gốc Bắc. Tôi ngạc nhiên khi được nghe kể ở Hong Kong người Hoa vẫn nhậu món này.
Ngày còn ở quê nhà các món chó tôi đã đều thử qua: thịt luộc, dồi, rựa mận, nướng mỡ chài. Nhưng những lần về lại Việt Nam, trở lại khu Ngã ba Ông Tạ tôi không còn thấy sự hấp dẫn của hương thơm thịt chó nướng bay ngộp phố vào những buổi chiều nữa. Ông Tạ, Gò Vấp là những nơi nổi tiếng với hàng quán thịt chó do người Bắc di cư đem vào trong nam.
Khi tôi ra Bắc chơi, khu Nhật Tân ở Hà Nội các quán thịt chó mọc lên như nấm, cạnh tranh nhau đón khách. Trên đường đi Hạ Long, qua ngã Đông Triều cũng thấy nhiều quán mộc tồn bên đường với các bảng hiệu mời gọi khách. Theo bạn kể, dù nghiền thịt chó nhưng phải kiêng cữ món này vào những ngày đầu tháng vì sợ xui.
Ở Mỹ nói chuyện ăn thịt chó thì người ta cho là mình thiếu văn minh vì đối với người Mỹ loại gia súc này được quý mến có khi hơn cả con cái trong gia đình. Đó chỉ là khác biệt văn hoá.
Cũng như tiết canh. Tôi tưởng chỉ có người Việt thích ăn món này. Hôm nọ coi chương trình truyền hình về du lịch mới biết ở một quốc gia Nam Mỹ cũng có những người làm tiết canh dê và coi đó là một đặc sản để đãi khách.
Bàn chuyện ăn nhậu cuối tuần, từ ngày sống ở Mỹ tôi biết thêm những món nhậu của Mexico vì trong đó có ớt cay, hành mùi là những gia vị quen thuộc với người Việt. Người Mỹ thường ăn chip với nước chấm đặc gọi là dressing, tùy khẩu vị, có hương thơm Pháp, Ý hay hương vị đồng quê. Người Mễ ăn chip chấm với salsa cay ngon. Người Việt ăn gỏi cá, người Mễ ăn ceviche. Cũng là món gỏi cá, mực, tôm sống làm sạch, vắt chanh vào, trộn chung với hành mùi, ớt rồi lấy nachos súc ăn. Như thế đâu khác gì người Việt làm gỏi lấy bánh tráng súc ăn.
Để nhậu với các món Mễ bạn phải là người ăn cay được. Bia Mễ có corona nổi tiếng nhưng tôi thích uống XX vì đậm hơn. Còn rượu tequilas có đến cả chục loại khác nhau như whiskey vậy. Tôi không thích rượu mạnh nên không biết hương vị các loại rượu khác nhau thế nào.
Món ăn Mễ ngày nay đã trở thành phổ thông tại Hoa Kỳ, nhất là ở California và các bang miền nam. Vùng San Jose có đông cư dân gốc Mễ nên cửa hàng ăn nhanh Taco Bell mọc lên khắp nơi. Nhà hàng có Chevy’s, Baja Fresh, Rubio’s, Chipotle. Hàng quán Mễ như sát cạnh quán Việt trên đường Story, chỉ cách nhau xa lộ 101. Bên phía đường McLaughlin là Little Saigon, qua bên đường King là khu phố Mễ. Pastor với thịt heo hay bò là món ăn tôi thích vì có cơm, sa-lát, đậu nhuyễn, quả bơ say và thịt nướng. Dùng tortilla cuốn, như cuốn bánh tráng thịt heo luộc hay bò nhúng dấm, chấm salsa thơm cay làm tăng hương vị đậm đà.
Theo nhận xét riêng, món ăn Mễ dù cay nhưng vẫn hấp dẫn được nhiều người Mỹ vì không có nước mắm. Các món ăn Việt, nếu không nêm nước mắm thì không tới nhưng nhiều người Mỹ chưa quen được mùi vị của nước mắm.
Trong các món ăn Việt, phở và gỏi cuốn mới đây được CNN xếp hạng trong 50 món ăn ngon nhất thế giới, phở đứng thứ 28 và gỏi cuốn hạng 30. Thương hiệu cửa hàng thức ăn Việt ở Mỹ nay mới chỉ có các tiệm phở và bánh mì Lee’s.
Đem văn hoá thực phẩm Việt vào đời sống Mỹ xem ra vẫn còn là một cố gắng với nhiều khó khăn.
© 2011 Buivanphu
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình