“Em Pleiku má đỏ môi hồng.
Ở đây buổi chiều, quanh năm mùa đông.
Nên tóc em ướt và mắt em ướt nên em mềm như mây chiều trong…”
Vần thơ sầu mộng của thi sĩ Vũ Hữu Định được phổ thành lời trong bản nhạc “Còn Chút Gì Để Nhớ” đã lâu lắm rồi nhưng khi cất tiếng hát chiều nay, lòng tôi vẫn xao xuyến lạ thường! Bài thơ phải là chứng tích cho một chuyện tình lãng mạn… có thật. Nỗi lòng này như hơi lửa đã có lần sưởi ấm tâm hồn người chiến sĩ trên vùng trời cao nguyên giá buốt.
Tự nghĩ câu chuyện lòng ấy... có thật nên dù chưa đặt chân lên Pleiku một ngày, tôi cảm thông ngay được cảnh chiều quạnh hiu của bao kẻ xa nhà đi chinh chiến bơ vơ trên miền đất đỏ, hơi sương lạnh bay giữa những hàng thông... “may mà có em, đời còn dễ thương”.
Suy ngẫm đến những ân tình mà lời thơ trên có thể gởi gấm, tôi mạnh dạn ghi lại ý nghĩ của mình miên man tưởng tượng trong những tình huống khác nhau. Chẳng biết đúng hay sai nhưng bài thơ đẹp nào cũng thường ẩn ý, mặt nổi thì lãng mạn, mặt chìm thì đam mê… Tùy tác giả vần thơ bất hủ ấy hay người chiến sỹ năm xưa đã một thời ngang dọc trên vùng hỏa tuyến này, vô tình đọc đến đây mà còn nhớ đến kỷ niệm xa xưa… sẽ cho chúng ta biết tâm tình hư thực ra sao?
Pleiku.. địa danh khói lửa vùng Tây nguyên, người bản xứ đọc là “Plây Cu”, tiếng Anh hay Việt đều cùng một âm hưởng. “Em Plây Cu má đỏ môi hồng” nói lên hình ảnh thẹn thùng của nét mặt, chính thức bởi hai hiện tượng: tình yêu và khí hậu miền núi cao. “Ở đây buổi chiều, quanh năm mùa đông” do đó tiết trời cao nguyên về chiều thường là không gian lý tưởng cho những kẻ đang yêu… ôm nhau san sẻ hơi ấm trong giá lạnh. “Nên tóc em ướt…” hình ảnh sương khuya của thành phố “trời thấp thật buồn” đọng trên mái tóc tựa như Mộng Dưới Hoa của thi sĩ Đinh Hùng: “mây ngàn gió núi đọng trên mi” nhưng khi “mắt em ướt” thì chỉ có thể hiểu: một là hạnh phúc ngay bây giờ, hai là nỗi buồn vô thường của lứa đôi trong bối cảnh chiến tranh “ở đây với em chiều nay, mai đi rồi… anh sẽ còn trở lại hẹn hò nữa không?” “Mắt ướt” vì em khóc mối tình phù du chẳng khác gì ánh hỏa châu cuối trời… đêm đêm lóe sáng rồi tàn cũng rất vội! Cuối cùng “nên em mềm như mây chiều trong…” điều này tự nó đã đặt nên câu hỏi? “Mây chiều trong” có nghĩa mỏng, nhẹ nhàng một đám mây bay nhưng thân “em mềm như mây chiều” thì khó cảm nhận hơn nếu không “nghĩ sâu để hiểu” là em “ướt hết cả”… Khởi đầu là tóc và mắt vì bản chất lãng mạn của thi nhân nhưng thực sự là em ở trong trạng thái yêu đương dồn dập, đó là ý nghĩa của chữ “mềm” và chờ đợi dâng hiến mối tình chân thật với người tình phong sương chiến trận...
“Cảm ơn em, cảm ơn thành phố có em! Mai xa lắc trên đồn biên giới, còn một chút gì để nhớ để thương…” Còn gì đẹp hơn thế nữa khi một chiến sĩ quên thân mình và cả người yêu “má đỏ môi hồng” nơi hậu phương để nếu sống sót trên chiến địa “còn có chút tình để nhớ để thương”. Câu nói cuối cùng ấy thật hào hùng! Hình ảnh ly cà phê có cả hai vị ngọt đắng… ngọt thì ngọt đậm và đắng thì đắng chát trong mối tình “Người Em Gái Pleiku”.
Những hàng thông xanh trên cao nguyên thả bụi phấn vàng vào bầu “trời thấp thật gần” khi mùa xuân trở lại. Chẳng biết một ngày nào tôi có diễm phúc đến thăm phố núi Pleiku thực hiện chuyến “đi năm phút đã về chốn cũ” như lời thơ nhưng những ai đã từng quen, chắc không nên nhìn lại bởi vì người cũ hay cảnh cũ ít khi nào đẹp hơn hình ảnh đã một lần khắc đậm trong tim như triết gia đã diễn tả: “Không ai bơi được hai lần ở cùng một khúc sông…”
Tôi viết những dòng chữ này để kính tặng những chiến sĩ Việt Nam Cộng Hòa đã một thời ngang dọc trên vùng núi Tây Nguyên, nhớ lại kỷ niệm êm đềm mà đời người nhiều khi chỉ qua một lần rồi thôi… Muốn nói với các anh rằng sự hy sinh ấy không vô nghĩa mà chính bộ đội đối phương đã là những “dã tràng se cát biển Đông, nhọc lòng mà chẳng nên công cán gì!”. Câu ngụ ngôn này không cần phải dài dòng cắt nghĩa khi nhìn vào thời sự đất nước ngày hôm nay.
Các anh đã viết nên chuyện tình “Người Em Gái Pleiku” và khi xưa nhiều lúc đã “tận hưởng” mỗi lần may mắn được tiếp tế trong trại tù để thấy vị ngọt đến tận bao tử của một cục đường, vị đậm chát đến se lưỡi của vài hạt muối.
Những ý thức “tận hưởng” ấy không bao giờ xuất hiện trong cảnh đời thường. Tao hóa ở một khía cạnh nào đó rất công bằng bởi vì hiện tượng ấy chỉ hiển hiện song đôi với những hoàn cảnh khắc nghiệt. Còn lại mọi nơi, mọi lúc, mọi người giữa cuộc sống bình thường chỉ vỏn vẹn hai chữ “tạm hưởng” nhất là định cư tại một đất nước an bình và đầy đủ vật chất như ngày hôm nay.
“Cảm ơn thành phố có em”! Đó là lời ca của các anh khi từ giã người yêu, còn riêng tôi viết kể lại chuyện tình “Người Em Gái Pleiku” một cách thô thiển để cảm ơn chính các anh, những người lính Việt Nam Cộng Hòa thua trận nhưng chính nghĩa mãi mãi trường tồn trong lòng dân tộc.
Cao Đắc Vinh
Ở đây buổi chiều, quanh năm mùa đông.
Nên tóc em ướt và mắt em ướt nên em mềm như mây chiều trong…”
Vần thơ sầu mộng của thi sĩ Vũ Hữu Định được phổ thành lời trong bản nhạc “Còn Chút Gì Để Nhớ” đã lâu lắm rồi nhưng khi cất tiếng hát chiều nay, lòng tôi vẫn xao xuyến lạ thường! Bài thơ phải là chứng tích cho một chuyện tình lãng mạn… có thật. Nỗi lòng này như hơi lửa đã có lần sưởi ấm tâm hồn người chiến sĩ trên vùng trời cao nguyên giá buốt.
Tự nghĩ câu chuyện lòng ấy... có thật nên dù chưa đặt chân lên Pleiku một ngày, tôi cảm thông ngay được cảnh chiều quạnh hiu của bao kẻ xa nhà đi chinh chiến bơ vơ trên miền đất đỏ, hơi sương lạnh bay giữa những hàng thông... “may mà có em, đời còn dễ thương”.
Suy ngẫm đến những ân tình mà lời thơ trên có thể gởi gấm, tôi mạnh dạn ghi lại ý nghĩ của mình miên man tưởng tượng trong những tình huống khác nhau. Chẳng biết đúng hay sai nhưng bài thơ đẹp nào cũng thường ẩn ý, mặt nổi thì lãng mạn, mặt chìm thì đam mê… Tùy tác giả vần thơ bất hủ ấy hay người chiến sỹ năm xưa đã một thời ngang dọc trên vùng hỏa tuyến này, vô tình đọc đến đây mà còn nhớ đến kỷ niệm xa xưa… sẽ cho chúng ta biết tâm tình hư thực ra sao?
Pleiku.. địa danh khói lửa vùng Tây nguyên, người bản xứ đọc là “Plây Cu”, tiếng Anh hay Việt đều cùng một âm hưởng. “Em Plây Cu má đỏ môi hồng” nói lên hình ảnh thẹn thùng của nét mặt, chính thức bởi hai hiện tượng: tình yêu và khí hậu miền núi cao. “Ở đây buổi chiều, quanh năm mùa đông” do đó tiết trời cao nguyên về chiều thường là không gian lý tưởng cho những kẻ đang yêu… ôm nhau san sẻ hơi ấm trong giá lạnh. “Nên tóc em ướt…” hình ảnh sương khuya của thành phố “trời thấp thật buồn” đọng trên mái tóc tựa như Mộng Dưới Hoa của thi sĩ Đinh Hùng: “mây ngàn gió núi đọng trên mi” nhưng khi “mắt em ướt” thì chỉ có thể hiểu: một là hạnh phúc ngay bây giờ, hai là nỗi buồn vô thường của lứa đôi trong bối cảnh chiến tranh “ở đây với em chiều nay, mai đi rồi… anh sẽ còn trở lại hẹn hò nữa không?” “Mắt ướt” vì em khóc mối tình phù du chẳng khác gì ánh hỏa châu cuối trời… đêm đêm lóe sáng rồi tàn cũng rất vội! Cuối cùng “nên em mềm như mây chiều trong…” điều này tự nó đã đặt nên câu hỏi? “Mây chiều trong” có nghĩa mỏng, nhẹ nhàng một đám mây bay nhưng thân “em mềm như mây chiều” thì khó cảm nhận hơn nếu không “nghĩ sâu để hiểu” là em “ướt hết cả”… Khởi đầu là tóc và mắt vì bản chất lãng mạn của thi nhân nhưng thực sự là em ở trong trạng thái yêu đương dồn dập, đó là ý nghĩa của chữ “mềm” và chờ đợi dâng hiến mối tình chân thật với người tình phong sương chiến trận...
“Cảm ơn em, cảm ơn thành phố có em! Mai xa lắc trên đồn biên giới, còn một chút gì để nhớ để thương…” Còn gì đẹp hơn thế nữa khi một chiến sĩ quên thân mình và cả người yêu “má đỏ môi hồng” nơi hậu phương để nếu sống sót trên chiến địa “còn có chút tình để nhớ để thương”. Câu nói cuối cùng ấy thật hào hùng! Hình ảnh ly cà phê có cả hai vị ngọt đắng… ngọt thì ngọt đậm và đắng thì đắng chát trong mối tình “Người Em Gái Pleiku”.
Những hàng thông xanh trên cao nguyên thả bụi phấn vàng vào bầu “trời thấp thật gần” khi mùa xuân trở lại. Chẳng biết một ngày nào tôi có diễm phúc đến thăm phố núi Pleiku thực hiện chuyến “đi năm phút đã về chốn cũ” như lời thơ nhưng những ai đã từng quen, chắc không nên nhìn lại bởi vì người cũ hay cảnh cũ ít khi nào đẹp hơn hình ảnh đã một lần khắc đậm trong tim như triết gia đã diễn tả: “Không ai bơi được hai lần ở cùng một khúc sông…”
Tôi viết những dòng chữ này để kính tặng những chiến sĩ Việt Nam Cộng Hòa đã một thời ngang dọc trên vùng núi Tây Nguyên, nhớ lại kỷ niệm êm đềm mà đời người nhiều khi chỉ qua một lần rồi thôi… Muốn nói với các anh rằng sự hy sinh ấy không vô nghĩa mà chính bộ đội đối phương đã là những “dã tràng se cát biển Đông, nhọc lòng mà chẳng nên công cán gì!”. Câu ngụ ngôn này không cần phải dài dòng cắt nghĩa khi nhìn vào thời sự đất nước ngày hôm nay.
Các anh đã viết nên chuyện tình “Người Em Gái Pleiku” và khi xưa nhiều lúc đã “tận hưởng” mỗi lần may mắn được tiếp tế trong trại tù để thấy vị ngọt đến tận bao tử của một cục đường, vị đậm chát đến se lưỡi của vài hạt muối.
Những ý thức “tận hưởng” ấy không bao giờ xuất hiện trong cảnh đời thường. Tao hóa ở một khía cạnh nào đó rất công bằng bởi vì hiện tượng ấy chỉ hiển hiện song đôi với những hoàn cảnh khắc nghiệt. Còn lại mọi nơi, mọi lúc, mọi người giữa cuộc sống bình thường chỉ vỏn vẹn hai chữ “tạm hưởng” nhất là định cư tại một đất nước an bình và đầy đủ vật chất như ngày hôm nay.
“Cảm ơn thành phố có em”! Đó là lời ca của các anh khi từ giã người yêu, còn riêng tôi viết kể lại chuyện tình “Người Em Gái Pleiku” một cách thô thiển để cảm ơn chính các anh, những người lính Việt Nam Cộng Hòa thua trận nhưng chính nghĩa mãi mãi trường tồn trong lòng dân tộc.
Cao Đắc Vinh
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình