Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Trần Thái Tông: Trần Cảnh

04/03/201400:00:00(Xem: 6066)
TRẦN THÁI TÔNG: TRẦN CẢNH
(1218 - 1277)

Năm 1225, Trần Cảnh lên ngôi, niên hiệu Trần Thái Tông. Năm 1237, Chiêu Thánh Hoàng hậu chưa có con, Trần Thủ Độ giáng làm công chúa, bắt Thuận Thiên Công chúa là vợ của Trần Liễu (anh ruột Trần Thái Tông, phụ thân Trần Hưng Đạo) đang mang thai đem ép gả cho Trần Thái Tông. Trần Liễu không nhẫn nhịn được đem quân chống lại, nhưng thế yếu nên đầu hàng. Trần Thủ Độ vung gươm đến toan giết Trần Liễu. Trần Thái Tông lấy thân che cho anh, rồi phong Trần Liễu chức An Sinh Vương, có lẽ nhà vua nhân từ và tình thủ túc khắn khít, mà xoa dịu bớt đi sự căng thẳng giữa hai chi nhà Trần chăng?.

Trần Thái Tông phản đối, đến ở chùa Phù Vân không về. Trần Thủ Độ phải dẫn quần thần đến năn nỉ, vị đại sư của chùa cũng lạy lục xin vua hồi trào, nhà vua mới chịu trở lại triều đình.

Công cuộc cải cách của nhà Trần: Nhà Trần chia nước Đại Việt ra làm 12 lộ (mỗi lộ tương đương 1 tỉnh), mỗi lộ có nhiều xã. Các quan từ Tứ phẩm trở lên, ban chức Đại tư xã, Ngũ phẩm trở xuống ban chức Tiểu tư xã, có nhiệm vụ trực tiếp với dân chúng. Để kiểm tra dân số toàn quốc, cũng như tiện việc thu thuế và tuyển chọn binh lính, nhà Trần cho lập sổ Trướng tịch.

Về kinh tế và xã hội: Dưới đời nhà Trần nông nghiệp và ngư nhiệp là căn bản, nên con đê chạy theo hai bên sông Hồng Hà được cắt cử hai quan Hà đê chánh phó sứ trông coi, nếu chỗ nào cần sửa cho bờ đê to rộng hơn, lấn vào ruộng đất của dân, thì các quan sẽ chiếu theo giá ruộng đất mà bồi thường cho dân chúng.

Về văn hóa: đời nhà Trần được khuyến khích chữ Nôm, có xu hướng tự lập. Chữ Nôm bắt đầu dùng trong thi ca, Hàn Thuyên đã dùng thơ bằng chữ Nôm để đuổi cá sấu ở sông Phú Lương. Vấn đề lịch sử nước nhà cũng được chú trọng, Trần Tấn giữ chức Tả tàng thăng Hàn trưởng, viết cuốn Việt Chí, mà sau này Lê Văn Hưu đã tu chỉnh thành: Đại Việt Sử ký, chép từ Triệu Vũ Đế đến Lý Chiêu Hoàng. Tôn giáo khuyến khích đạo Phật, đạo Phật được đặc biệt ưu đãi vì có nhiều vua Trần đi tu sau khi làm Thái thượng hoàng. Việc an ninh làng xã, nếu kẻ nào tộm cắp, khi bắt được, trừng phạt rất nặng, nếu tái phạm sẽ bị giết.


Đối với dân chúng, nhà Trần đã thực hiện “Dân vi quí”, thể hiện rõ nét khi có ngoại xâm là quân Nguyên, thì triệu tập hội nghị Diên Hồng, hỏi ý kiến quân dân nên hòa hay chiến.

Việc binh chế: Vào năm 1246, nhà Trần chọn người vào quân Tứ Thiên, quân Tứ Thánh, quân Tứ Thần, các quân này đều là Túc vệ quân. Tháng 2 năm 1261, cho tuyển binh các lộ, người khỏe mạnh cho làm lính, còn lại cho làm sắc dịch cho các phủ, huyện... Kỷ luật trong quân đội rất nghiêm, kẻ nào đào ngũ sẽ bị chặt ngón chân, nếu tái phạm sẽ bị giết. Điều đáng chú ý là trong thời nhà Trần, các vương hầu được phép mộ dân gian làm lính, nên năm Quý mùi (1283) các thân vương là Quốc Hiến, Quốc Tảng... đã huy động các dân Bằng Hà (thuộc Hải Dương), Na Sầm (thuộc Lạng Sơn), An Sinh, Long Nhãn (đời Lê đổi là Phượng Nhãn) đến họp ở Vạn Kiếp.

Năm 1258, quân Nguyên đánh nước ta lần thứ nhất, Trần Thái Tông đích thân chỉ huy các tướng sĩ, đánh đuổi ngoại xâm.

Phương thức trị vì của nhà Trần rất khôn khéo, khi Thái tử đủ tài năng thì vua cha nhường ngôi và làm Thái thượng hoàng, Thái tử sẽ không bị bỡ ngỡ là một tân quân, còn tránh được việc tranh giành ngôi báu, gây cảnh nồi da xáo thịt và các quan phe phía xâu xé, có khi gây quốc gia loạn lạc. Năm Mậu ngọ (1258) Thái Tông nhường ngôi cho Thái tử Trần Hoảng (Trần Thánh Tông), ông làm vua 33 năm, làm Thái thượng hoàng 19 năm, thọ 60 tuổi.

Vua Trần Thái Tông không những là vị vua cứu nước, đem thân làm tướng nơi chiến trận, không lưu luyến ngôi cao, mà còn là một triết gia về thiền học, đã trước tác Khoá Hư Lục, là cuốn sách cổ nhất, còn giữ trong kho thư tịch ở nước ta.

Cảm bội: Trần Thái Tông

Quan hầu, Chiêu Thánh thiết tha nhau
Thủ Độ lo lường, liệu trước sau
Bởi nước ngặt nghèo, vương nghiệp đế
Vì dân điêu đứng, nhận công hầu
Đánh Nguyên tơi tả, còn non nước
Đuổi giặc lẫy lừng, hết bể dâu!
Triết lý thiền môn, tồn tại mãi
Nhà Trần dựng nghiệp vững bền lâu.

Nguyễn Lộc Yên

In Trang
1234567Trang sauTrang cuối

Quyền lực có thể đẩy sử gia ra khỏi cửa, tháo gỡ triển lãm, xé sách, bắt tô vẽ quá khứ theo ý mình. Nhưng rồi cũng có ngày chính bàn tay thò vào sửa lịch sử ấy được lịch sử đóng khung và ghi lại, nguyên vẹn một bàn tay... thúi.

“Tầm quan trọng của Phật giáo cho thời đại của chúng ta” là bản Việt dịch từ nguyên tác Đức ngữ Die Bedeutung des Buddhismus für unsere Zeit do Nhà xuất bản Osla Schloss Verlag München – Neubiberg ấn hành lần thứ 2 năm 1924. Qua bài viềt, tác gỉả đề cao Phật giáo là liều thuốc duy nhất vô cùng hiệu quả để chống lại tình trạng mất phương hướng tinh thần và nhu cầu xã hội của thời hiện đại. Ông chỉ ra rằng nền văn hóa xã hội phương Tây gặp phải những mâu thuẫn nghiêm trọng và không có một giải pháp thoả đáng vì tin tưởng mù quáng vào Thiên Chúa giáo cũng như chủ nghĩa duy vật...

Người đàn ông đang lái xe chở nhóm công nhân đến công trường, bỗng bị một chiếc xe không biển số bám sát phía sau. Vài phút sau, ông bị bắn chết ngay trên tay lái. Sáu ngày sau, một thanh niên 25 tuổi bị chặn xe trên đường đi làm. Năm phát đạn liên tiếp bắn xuyên vào xe; một viên trúng ngay giữa đầu. Anh chết tại chỗ. Không phiên tòa. Không bồi thẩm đoàn. Không cơ hội biện hộ. Chỉ một quyết định sống chết, được những kẻ bịt mặt đưa ra trong tích tắc. Nếu độc giả cho rằng đây là chuyện xảy ra tại Việt Nam hay ở một xứ sở nơi băng đảng lộng hành, xin nghĩ lại. Đây là nước Mỹ. Năm 2026.

Từ khi ông Donald Trump trở lại giữ chức Tổng Thống Hoa Kỳ, chánh sách mậu dịch của Hoa Thịnh Đốn đổi khác nhiều. Chính phủ Mỹ lấy thuế khóa làm một phương tiện để vừa bảo hộ kỹ nghệ trong nước, vừa gây sức ép với những nước cùng mình giao thương. Thuế khi tăng, khi giảm; việc thương thuyết hôm trước còn thuận, hôm sau đã có thể trở mặt. Thoạt trông, ấy chỉ là chuyện mua bán giữa Hoa Kỳ với từng nước. Nhưng xét cho kỹ, mỗi phen Hoa Thịnh Đốn dựng thêm một hàng rào thuế khóa, Bắc Kinh lại có thêm một dịp để mở đường giao thương với những nước muốn tìm nơi khác mà nương tựa.

Đó là một trong những sự thật dịu dàng nhất của kiếp người, rằng chúng ta, một phần nào đó, là kết quả từ của những người đã dạy dỗ mình, ‘nhất tự vi sư, bán tự vi sư’. Donald Trump cũng có một người thầy theo nghĩa như thế. Từ năm 2016, truyền thông Mỹ đã lần tìm ra người thầy này của Trump: Roy Cohn, và gọi ông ta là “một trong những kẻ thù tồi tệ nhất của Liên Minh Châu Âu, người từng cố vấn cho Donald Trump.”

Tính đến thời điểm hiện tại của tài khóa 2026 (tháng 10, 2025 – tháng 9, 2026), thiếu hụt ngân sách liên bang Hoa Kỳ đã lên tới khoảng 1.8 nghìn tỷ USD, trong đó mức thiếu hụt của riêng tháng 7 là 432 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 3, 2021. Medicare tăng mạnh đã góp phần đẩy tổng con số lên cao, trong khi chính quyền vay nợ vẫn là một yếu tố đóng góp đáng kể. Tình trạng này đã đẩy tổng nợ quốc gia lần đầu tiên vượt mốc 40 nghìn tỷ USD, chủ yếu do chi phí lãi vay ròng gia tăng, các khoản chi cho chương trình phúc lợi bắt buộc và tác động từ các đạo luật chi tiêu mới được ban hành. Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội (Congressional Budget Office - CBO) dự đoán thâm hụt ngân sách cả tài khóa 2026 sẽ ở mức gần 1.9 nghìn tỷ USD.

Tổng Thống Donald Trump vừa đưa cuộc chiến thuế quan với Canada sang một vòng mới, áp thuế 50% lên khoảng $20 tỷ hàng nhập cảng từ nước láng giềng phía bắc, chỉ hơn hai tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Trên lý thuyết, đây là một đòn đánh vào Canada. Trong thực tế, nó cũng là một sắc thuế đánh vào kỹ nghệ Hoa Kỳ. Lý do khá rõ: sau nhiều thập niên tự do mậu dịch, hai nền kinh tế Hoa Kỳ và Canada đã đan vào nhau từ dầu thô, điện lực, thép, nhôm cho tới xe hơi và linh kiện. Đánh thuế một mắt xích ở Canada, nhiều khi chính hãng xưởng Mỹ lại là nơi gánh thêm phí tổn.

Mysticism: Christian and Buddhist là một trong những công trình tiêu biểu của Suzuki trong lĩnh vực nghiên cứu và đối thoại liên tôn. Tác phẩm được Nhà xuất bản George Allen & Unwin (London) ấn hành năm 1957 và được dịch giả Như Hạnh chuyển ngữ sang tiếng Việt với nhan đề Huyền học đạo Phật và Thiên Chúa giáo, do Nhà xuất bản Kinh Thi xuất bản năm 1974.

Một người mời bạn đi ăn tối. Bạn mệt, không muốn ra khỏi nhà, nhưng thay vì nói thật rằng tối nay chỉ muốn nằm yên, bạn đáp “Tiếc quá, tôi có hẹn mất rồi”. Một người quen hỏi cái áo mới có đẹp không. Bạn thấy chẳng đẹp chút nào, song vẫn mỉm cười: “đẹp lắm!” Một đứa trẻ chìa ra bức tranh nguệch ngoạc, không ai nỡ nói: “Con mèo này trông giống củ khoai.” Không nền dân chủ nào suy vong vì những câu nói dối vô hại ấy. Madeleine Aggeler của The Guardian, người từng thử sống hai tuần không nói dối vặt như thế cho rằng phần lớn chúng ta không nói dối vì có ý hại người. Ta nói dối vì sự thật bất tiện. Vì không muốn làm ai mất lòng. Hoặc chỉ vì một câu không thật ngắn hơn một lời giải thích thật.

Trong chương trình phát hình kéo dài hơn 6 phút trên đài truyền hình quốc gia VTV vào tối ngày 16/08/2026, lần đầu tiên, sau gần một năm rưỡi, công chúng mới được nghe công bố công khai cái gọi là kết quả điều tra về vụ tai nạn giao thông tại đường Nguyễn Huy Tự, Hà Nội. Bản tin xác nhận người cầm lái xe ô tô lấn trái, vi phạm Luật Giao thông Đường bộ làm chết một nữ sinh và khiến người cha mang thương tích nặng chính là cựu Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương.
1234567Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.