- Kỳ trước chúng mình bàn cải những tính xấu của con người…Tính nói xấu người khác đã bàn qua! Vậy hôm nay chúng mình giở đống hồ sơ cũ ra bàn tiếp: Tính Ganh tỵ- Lòng Ghen ghét các bạn nhé!? Các bạn có đồng ý không?... Khi nào trong cuộc họp mặt, ỷ thể trọng tuổi nhất Tâm lên tiếng trước…
- Kim đồng ý, vậy cả bốn chị em chúng mình giơ tay biểu quyết để lấy đại đa số cho công bằng, để tâm phục khẩu phục đó nhé!
Thế rồi 8 cánh tay cùng đưa lên, hứa hẹn buổi họp mặt trước mắt vui nhộn bên nồi bún bò đang còn riu riu trên bếp khi thịt bò bắp và gân chưa được mềm…. Tiếng đằng hắng vừa dứt, Tâm lại mở đầu câu chuyện...
…Nếu ai có tính ghen tỵ là tự mình sẽ tự hành hạ và làm khổ cuộc sống của chính mình. Nó giống như có một con rắn độc trong tim, nên không bao giờ có thể yên vui để thưởng thức mọi niềm vui và hạnh phúc trên đời. Như là mụ phù thủy trong chuyện: Nàng Bạch Tuyết và bảy Chú Lùn… suốt đời mụ khốn khổ vì tính ganh tỵ với nàng Bạch Tuyết xinh đẹp. Bà ta cố moi tâm óc độc ác, mưu trí hèn hạ để hạ người… rút cuộc phản lại mưu đồ độc ác và kẻ hiền lương là nàng Bạch Tuyết xinh đẹp thánh thiện được hưởng hạnh phúc, nhung lụa bên hoàng tử đẹp trai… Lòng ganh tỵ là một đức tính rất xấu và tự làm mình không thể tiến bộ, không thể sống thanh thản được. Vậy lòng ganh tỵ là gì, tác hại thế nào và cần phải làm sao để tránh tính xấu ấy, các bạn góp ý nhé!?…
- Cho Thủy nói trước… Người ganh tỵ là người ghen ghét với lất cả những ai xinh đẹp hơn, giỏi giang hơn, giàu có hơn… Vì thế họ luôn luôn khổ sở vì chung quanh luôn có vô số những người hơn họ, không phương diện này thì phương diện kia…
- Phải đó! Người ganh tỵ luôn muốn hơn người khác, luôn muốn kéo người ta xuống cho thấp hơn mình vì thế trong lòng họ luôn chứa đựng những lời gièm pha, những ý đồ đen tối! Kim lên tiếng…
- Theo Hoa nhận xét, sự ganh tỵ sẽ làm biến dạng tâm hồn chúng mình, khiến ánh mắt êm dịu chân tình thành gay gắt, giọng nói dễ thương chân tình thành cay nghiệt và tâm can ta tối tăm nhưng luôn cố che đậy bằng mọi cách…
- Vậy Kim muốn bằng bạn bè thì hãy cố vươn lên… Mỗi chị em chúng ta mỗi người có đặc thù, giá trị riêng cho từng người một, có thể không ai giống ai…Giá trị riêng của mình có thể có giá trị hay không giá trị. Nhưng dù gì thì phải học hỏi để khỏi bị đắm chìm trong lòng ganh tỵ triền miên.
- Ngưỡng mộ một bạn gái đẹp hơn, thông minh hơn, sang trọng, hạnh phúc hơn mình không phải là thú nhận mình là người kém cỏi, bất hạnh mà trái lại nó chứng tỏ bạn là người phóng khoáng, biết nhận ra giá trị của người khác một cách công bình. Tâm lên tiếng góp ý.
- Đúng đó Tâm, khi vượt qua được sự hẹp hòi của sự ganh tỵ, cuộc sống của Kim và tất cả mọi người mới thật sự yên vui thanh thản, dễ thành công và chúng mình sẽ có được một vẻ đẹp rất khó phai tàn: Một tâm hồn đẹp…
- Theo ý Hoa, kẻ nào đó không tự tìm cách học hỏi người hơn mình để bản thân tiến bộ mà lại tìm cách dèm pha, nói xấu, khiêu khích, triệt phá, tiêu diệt kẻ hơn mình bằng mọi thủ đoạn đê tiện, bẩn thỉu nhất, nếu người hơn mình có “liên quan” đến mình. Kẻ đó cả đời cũng không ngóc đầu lên được… và lúc nào cũng rất khổ về ganh tỵ…
- Sống trên đời không ai hoàn hảo hết đâu các bạn ! Nhân bất thập toàn! Trong một xã hội phải có người vầy, người khác. Nếu xã hội hoàn toàn người tốt đẹp hết, thì là thiên đường, không còn chiến tranh… Chúng ta nên ganh đua (không ganh ghét) học hỏi để cùng nhau học hỏi lẫn nhau để tiến lên. Mỗi người tính cách khác nhau, nếu như người này được ưu điểm này thì lại mất ưu điểm khác, cho nên không ai đồng đều nhau tất cả. Chúng ta đừng mặc cảm hay bi quan cho số phận mình mà hãy vui vẻ và bỏ đi lòng ganh tỵ, có thể nó đã là thói quen, nhưng nếu bạn cố gắng bỏ được thì tốt, vì lòng ganh tỵ dễ làm tổn thương người khác, không đem lại lợi ích gì cho mình đâu! Nhiều khi bạn có ưu điểm đó, mà người bạn ganh tỵ lại không có thì người ta cũng buồn như bạn vậy! Hãy sống vui vẻ và vị tha đừng sống vì lòng ganh tỵ sẽ dễ mất bạn bè và làm tổn thương mọi người….Tâm nói một hơi dài không mệt nghỉ.
- Thật vậy, cái gì của mình thì sẽ là của mình, cái gì không phải của mình dù có ganh tỵ cũng không bao giờ có được chỉ thêm mệt mỏi mà thôi! Thay vì ganh tỵ người khác, bạn hãy cố gắng vươn lên trong cuộc sống, hãy mở lòng mở dạ ra cho lòng mình thanh thản…Có câu: "Kẻ không làm vừa lòng người khác không đau khổ bằng kẻ không ai làm vừa lòng mình". Hạnh phúc do bản thân mình tạo ra nó, chứ không phải hạnh phúc từ trên trời rơi xuống. Nếu bỏ được cái tính ích kỷ như vậy, chúng ta sẽ sống thoải mái hơn.
- Tâm thấy đúng vậy…Ganh tỵ hay ghen ghét thường mang đến sự tức tối, bực bội trong thân và trong tâm. Nhìn thấy người khác thành công và hạnh phúc, người chịu không nổi và nảy sinh tà ý như mong ước người đó gặp tai nạn hay phá sản cho rồi! Đây là một trạng thái của ích kỷ hay sự vắng bóng của tâm hỷ, tức là không biết vui vẻ hay hạnh phúc với hạnh phúc của người. Sự bực tức khiến người đau khổ vì tràn ngập sự ganh ghét hay căm giận thành tựu của người khác. Anh em trong nhà còn có sự ganh tỵ, nói chi đến bạn bè, đồng nghiệp hay đối thủ cạnh tranh trên thương trường. Cảm giác không bằng thiên hạ, người ganh tỵ, so đo, phân bì và lúc không đạt được, người mặc cảm hay tự ti. Nhìn người khác tiến bộ, người ghen ghét vô bờ và thấy người tụt hậu hay gặp tai nạn thì mình khoái chí. Đây là tâm lý tiêu cực của người xấu xa. Nếu biết nhường nhịn chút xíu, ai muốn thắng xin nhường cho người thắng, vì họ không phải thắng hoài, nhưng thắng trên con đường danh vọng có phải là thắng không?! Hay đến lúc nào đó nhiều bế tắc xuất hiện. Người thành công và hạnh phúc vì biết cách làm thành công và hạnh phúc, vậy nên học hỏi và lắng nghe để biết cách thực tập, còn ngồi đó ganh tỵ, để tâm phán xét và sân hận bủa vây, đó là người tự xây ngục tù cho mình! Vui với cái vui của người là nhiệm vụ của người phụng sự, vì phụng sự là đem cái vui cho người nên người có vui, người phụng sự mới thành công!
- Theo Kim biết nhiều người học giỏi, là người may mắn vì sống trong môi trường biết học biết làm việc, vậy mà không chịu tận hưởng, để cho những hạt giống ganh tỵ làm chủ, mình làm khổ mình, vậy còn trách móc ai nữa! Hơn nữa, người mà mình ganh tỵ, có ai xa lạ đâu, đó là người bạn của mình nên thành công của bạn cũng là thành công của mình, nên học cách tự hào về bạn, như vậy đời sống vui hơn nhiều. Ganh tỵ nguy hiểm như vậy, không chỉ làm mình mất đi một người bạn mà còn mất đi chính mình, người khác xa lánh không muốn chơi chung với mình, mình trở nên cô độc và tội nghiệp. Tánh ganh tỵ nếu không làm cho êm dịu sẽ gây tội ác lúc nào không hay vì nó cứ ngấm ngầm, ăn không được, ngủ cũng không yên và có khi rơi vào hành vi sai trái, có hối cũng không kịp! Ganh tỵ dễ xuất hiện ở nhiều người đam mê danh vọng, chủ nghĩa tiêu thụ và đề cao bản ngã. Tích lũy ganh tỵ ngày càng nhiều, người càng đau khổ vô cùng và đánh mất mình rất nhanh… Nghiệp bất thiện sẽ được suy tính và hoàn toàn không biết mình đang tạo nghiệp… Người thích được khen và nếu người khác được khen thì khó chịu lắm. Tâm ích kỷ xui khiến mình ganh tỵ và khi ganh tỵ nổi lên, nhìn ai mình cũng thấy ghét hết, mặc dù người đó chẳng làm gì mình.
- Chấp vào bản ngã hay cái tôi, người không màng đến bản ngã và cái tôi của kẻ khác, đồng thời cho rằng quan điểm của mình là chân lý bất di bất dịch. Ai nói động tới hay ai nói hay hơn là nhảy đựng như con ngựa bất kham. Ngày xưa khi người điều khiển ngựa lần đầu tiên ngồi trên lưng ngựa, thì con ngựa đó không cho cưỡi, nó nhảy thật cao hất tung người cưỡi xuống đất. Chỉ khi nào người cưỡi án ngự được trên lưng, tính bất kham của nó mới được điều phục. Chúng ta cũng vậy, có tính bất kham, nỏng nảy, khó chịu, dữ dằn, thậm chí có người tự hào về tính nóng nảy đó. Nếu ai đó nói, sao bạn nóng tính quá vậy, tính bất kham nổi lên liền và sần sộ: tôi nóng hồi nào. Giống như người say rượu có bao giờ chịu cho mình đã say đâu, trong khi chân nọ xọ chân kia, miệng nói lải nhải và ói mửa tùm lum…
- Tâm đã đọc truyện “Tam quốc diễn nghĩa” Chu Du vì ghen tức Gia Cát Lượng tài trí hơn mình đã bao lần đan tâm hãm hại mà không được, cuối cùng vì uất hận hộc máu mồm mà chết. Đó chính là một điển hình về lòng ganh ghét, đố kỵ….
- Kim thấy trong xã hội hiện nay, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, mối quan hệ giữa người với người ngày càng phức tạp, tâm lý ganh ghét, đố kỵ càng trở nên phổ biến…. Nếu phát hiện ra những người quen biết xung quanh mình có một vài mặt nào đó hơn mình, thì thường cảm thấy trong lòng mình kém vui, sốt ruột, lo lắng, buồn bã, xấu hỗ, lặng thinh, ngờ vực… rồi thì bực bội, căm ghét, thấy mình bị xúc phạm, muốn trả thù… Tất cả các tâm trạng đó tổng hợp lại thành một trạng thái tâm lý phức tạp, khó lý giải. Đó chính là tính ganh ghét, đố kỵ.
- Kim nhận xét rất đúng và Hoa thêm ý là….Ganh ghét và đố kỵ hầu như thể hiện ở mọi nơi, mọi lúc, mọi lĩnh vực và mọi mặt trong cuộc sống. Dễ nhận thấy nhất là khi ai đó có thành tích, đia vị, vinh dự, chuyên môn, bằng cấp, của cải, nhân duyên, gia đình hạnh phúc, thành đạt là nảy sinh ganh ghét, đố kỵ… Người có tính ganh ghét, đố kỵ bao giờ cũng căng thẳng về tinh thần và tổn hại về sức khỏe. Họ luôn bị một chứng bệnh khổ sở “stress” hành hạ. Hơn 2500 năm trước, trong 14 điều răn, Đức Thích Ca Mâu Ni đã từng dạy chúng sinh: “Khổ tâm lớn nhất của đời người là sự ganh ghét, đố kỵ. Sai lầm lớn nhất của đời người là tự đánh mất chính mình”.
- Phải nhận biết cái mà người ta có, không phải tự dưng nó đến mà phần lớn là công sức lao động, học tập kết hợp với tài năng, trí tuệ hình thành. Phải biết chấp nhận trong cuộc sống một chút tài năng và may mắn sẽ đem lại sự thành đạt cho con người. Nếu họ như ta mà họ hơn ta, tức là họ có may mắn hơn ta. Còn tại sao may mắn lại cứ đến với họ mà không đến với ta, thì nên xem lại các điều kiện ngoại cảnh, các mối quan hệ, bản lãnh sống của ta. Nếu có tin vào số mệnh thì hãy tự làm chủ số mệnh của mình:“việc gì đến nó sẽ đến”. Trước sự thành công của “Đối thủ” hãy bình tĩnh, tự tin và lạc quan. Hãy nhìn sự vật một cách biện chứng trong mối quan hệ vận động và phát triển. Không nản lòng, không nhụt chí trước những điều chưa đạt được, luôn tin tưởng ở bản thân, ở tương lai chính mình, thất bại chỉ là tạm thời, đời người không ai tránh khỏi thất bại. Hãy dùng phép thắng lợi tinh thần: “thất bại là mẹ thành công” chỉ cần ta có dũng khí, đứng thẳng trên đôi chân mình thế nào cũng đi đến đích. Hồn thanh thản khi ta vào cuộc chiến đấu mới. Học cái hay cái tốt của “đối phương”để bổ sung và hoàn thiện mình. Phát huy sở trường, hạn chế sở đoản tìm kiếm những giá trị mới để bù đắp… Cuối cùng, nếu không thể xóa bỏ được tâm lý ganh tỵ vì nó đã ăn quá sâu vào tâm trí ta, thì hãy làm cho nó có ý nghĩa tích cực hơn lên. Hãy cạnh tranh một cách lành mạnh, chính đáng. Tóm lại: Chúng ta không vì sự ganh ghét, đố kỵ mà phải chán nản, đau khổ, buồn phiền. Càng không vì ganh tỵ mà thù oán, làm tổn thương, làm hại người mà ta ghen tức. Làm như thế chỉ tỏ ra ta là người yếu thế và tổn hại đến nhân cách ta mà thôi! Chúng ta không dấu ước mơ, hoài bão của mình, nhưng phải tỏ ra là người có ước mơ, hoài bão cao thượng và sẽ đạt được hoài bão, ước mơ đó bằng các phương châm, phương thức và hành động đúng đắn. Tâm kết luận ý kiến bạn hữu và la to khi đến nếm nồi Bún Bò đã chín mềm với ý hướng tạm ngưng câu chuyện để lo cho cái bao tử réo gọi của tô Bún Bò cay cay, với rau sống xanh tươi mời gọi…
Nguyễn Ninh Thuận
- Kim đồng ý, vậy cả bốn chị em chúng mình giơ tay biểu quyết để lấy đại đa số cho công bằng, để tâm phục khẩu phục đó nhé!
Thế rồi 8 cánh tay cùng đưa lên, hứa hẹn buổi họp mặt trước mắt vui nhộn bên nồi bún bò đang còn riu riu trên bếp khi thịt bò bắp và gân chưa được mềm…. Tiếng đằng hắng vừa dứt, Tâm lại mở đầu câu chuyện...
…Nếu ai có tính ghen tỵ là tự mình sẽ tự hành hạ và làm khổ cuộc sống của chính mình. Nó giống như có một con rắn độc trong tim, nên không bao giờ có thể yên vui để thưởng thức mọi niềm vui và hạnh phúc trên đời. Như là mụ phù thủy trong chuyện: Nàng Bạch Tuyết và bảy Chú Lùn… suốt đời mụ khốn khổ vì tính ganh tỵ với nàng Bạch Tuyết xinh đẹp. Bà ta cố moi tâm óc độc ác, mưu trí hèn hạ để hạ người… rút cuộc phản lại mưu đồ độc ác và kẻ hiền lương là nàng Bạch Tuyết xinh đẹp thánh thiện được hưởng hạnh phúc, nhung lụa bên hoàng tử đẹp trai… Lòng ganh tỵ là một đức tính rất xấu và tự làm mình không thể tiến bộ, không thể sống thanh thản được. Vậy lòng ganh tỵ là gì, tác hại thế nào và cần phải làm sao để tránh tính xấu ấy, các bạn góp ý nhé!?…
- Cho Thủy nói trước… Người ganh tỵ là người ghen ghét với lất cả những ai xinh đẹp hơn, giỏi giang hơn, giàu có hơn… Vì thế họ luôn luôn khổ sở vì chung quanh luôn có vô số những người hơn họ, không phương diện này thì phương diện kia…
- Phải đó! Người ganh tỵ luôn muốn hơn người khác, luôn muốn kéo người ta xuống cho thấp hơn mình vì thế trong lòng họ luôn chứa đựng những lời gièm pha, những ý đồ đen tối! Kim lên tiếng…
- Theo Hoa nhận xét, sự ganh tỵ sẽ làm biến dạng tâm hồn chúng mình, khiến ánh mắt êm dịu chân tình thành gay gắt, giọng nói dễ thương chân tình thành cay nghiệt và tâm can ta tối tăm nhưng luôn cố che đậy bằng mọi cách…
- Vậy Kim muốn bằng bạn bè thì hãy cố vươn lên… Mỗi chị em chúng ta mỗi người có đặc thù, giá trị riêng cho từng người một, có thể không ai giống ai…Giá trị riêng của mình có thể có giá trị hay không giá trị. Nhưng dù gì thì phải học hỏi để khỏi bị đắm chìm trong lòng ganh tỵ triền miên.
- Ngưỡng mộ một bạn gái đẹp hơn, thông minh hơn, sang trọng, hạnh phúc hơn mình không phải là thú nhận mình là người kém cỏi, bất hạnh mà trái lại nó chứng tỏ bạn là người phóng khoáng, biết nhận ra giá trị của người khác một cách công bình. Tâm lên tiếng góp ý.
- Đúng đó Tâm, khi vượt qua được sự hẹp hòi của sự ganh tỵ, cuộc sống của Kim và tất cả mọi người mới thật sự yên vui thanh thản, dễ thành công và chúng mình sẽ có được một vẻ đẹp rất khó phai tàn: Một tâm hồn đẹp…
- Theo ý Hoa, kẻ nào đó không tự tìm cách học hỏi người hơn mình để bản thân tiến bộ mà lại tìm cách dèm pha, nói xấu, khiêu khích, triệt phá, tiêu diệt kẻ hơn mình bằng mọi thủ đoạn đê tiện, bẩn thỉu nhất, nếu người hơn mình có “liên quan” đến mình. Kẻ đó cả đời cũng không ngóc đầu lên được… và lúc nào cũng rất khổ về ganh tỵ…
- Sống trên đời không ai hoàn hảo hết đâu các bạn ! Nhân bất thập toàn! Trong một xã hội phải có người vầy, người khác. Nếu xã hội hoàn toàn người tốt đẹp hết, thì là thiên đường, không còn chiến tranh… Chúng ta nên ganh đua (không ganh ghét) học hỏi để cùng nhau học hỏi lẫn nhau để tiến lên. Mỗi người tính cách khác nhau, nếu như người này được ưu điểm này thì lại mất ưu điểm khác, cho nên không ai đồng đều nhau tất cả. Chúng ta đừng mặc cảm hay bi quan cho số phận mình mà hãy vui vẻ và bỏ đi lòng ganh tỵ, có thể nó đã là thói quen, nhưng nếu bạn cố gắng bỏ được thì tốt, vì lòng ganh tỵ dễ làm tổn thương người khác, không đem lại lợi ích gì cho mình đâu! Nhiều khi bạn có ưu điểm đó, mà người bạn ganh tỵ lại không có thì người ta cũng buồn như bạn vậy! Hãy sống vui vẻ và vị tha đừng sống vì lòng ganh tỵ sẽ dễ mất bạn bè và làm tổn thương mọi người….Tâm nói một hơi dài không mệt nghỉ.
- Thật vậy, cái gì của mình thì sẽ là của mình, cái gì không phải của mình dù có ganh tỵ cũng không bao giờ có được chỉ thêm mệt mỏi mà thôi! Thay vì ganh tỵ người khác, bạn hãy cố gắng vươn lên trong cuộc sống, hãy mở lòng mở dạ ra cho lòng mình thanh thản…Có câu: "Kẻ không làm vừa lòng người khác không đau khổ bằng kẻ không ai làm vừa lòng mình". Hạnh phúc do bản thân mình tạo ra nó, chứ không phải hạnh phúc từ trên trời rơi xuống. Nếu bỏ được cái tính ích kỷ như vậy, chúng ta sẽ sống thoải mái hơn.
- Tâm thấy đúng vậy…Ganh tỵ hay ghen ghét thường mang đến sự tức tối, bực bội trong thân và trong tâm. Nhìn thấy người khác thành công và hạnh phúc, người chịu không nổi và nảy sinh tà ý như mong ước người đó gặp tai nạn hay phá sản cho rồi! Đây là một trạng thái của ích kỷ hay sự vắng bóng của tâm hỷ, tức là không biết vui vẻ hay hạnh phúc với hạnh phúc của người. Sự bực tức khiến người đau khổ vì tràn ngập sự ganh ghét hay căm giận thành tựu của người khác. Anh em trong nhà còn có sự ganh tỵ, nói chi đến bạn bè, đồng nghiệp hay đối thủ cạnh tranh trên thương trường. Cảm giác không bằng thiên hạ, người ganh tỵ, so đo, phân bì và lúc không đạt được, người mặc cảm hay tự ti. Nhìn người khác tiến bộ, người ghen ghét vô bờ và thấy người tụt hậu hay gặp tai nạn thì mình khoái chí. Đây là tâm lý tiêu cực của người xấu xa. Nếu biết nhường nhịn chút xíu, ai muốn thắng xin nhường cho người thắng, vì họ không phải thắng hoài, nhưng thắng trên con đường danh vọng có phải là thắng không?! Hay đến lúc nào đó nhiều bế tắc xuất hiện. Người thành công và hạnh phúc vì biết cách làm thành công và hạnh phúc, vậy nên học hỏi và lắng nghe để biết cách thực tập, còn ngồi đó ganh tỵ, để tâm phán xét và sân hận bủa vây, đó là người tự xây ngục tù cho mình! Vui với cái vui của người là nhiệm vụ của người phụng sự, vì phụng sự là đem cái vui cho người nên người có vui, người phụng sự mới thành công!
- Theo Kim biết nhiều người học giỏi, là người may mắn vì sống trong môi trường biết học biết làm việc, vậy mà không chịu tận hưởng, để cho những hạt giống ganh tỵ làm chủ, mình làm khổ mình, vậy còn trách móc ai nữa! Hơn nữa, người mà mình ganh tỵ, có ai xa lạ đâu, đó là người bạn của mình nên thành công của bạn cũng là thành công của mình, nên học cách tự hào về bạn, như vậy đời sống vui hơn nhiều. Ganh tỵ nguy hiểm như vậy, không chỉ làm mình mất đi một người bạn mà còn mất đi chính mình, người khác xa lánh không muốn chơi chung với mình, mình trở nên cô độc và tội nghiệp. Tánh ganh tỵ nếu không làm cho êm dịu sẽ gây tội ác lúc nào không hay vì nó cứ ngấm ngầm, ăn không được, ngủ cũng không yên và có khi rơi vào hành vi sai trái, có hối cũng không kịp! Ganh tỵ dễ xuất hiện ở nhiều người đam mê danh vọng, chủ nghĩa tiêu thụ và đề cao bản ngã. Tích lũy ganh tỵ ngày càng nhiều, người càng đau khổ vô cùng và đánh mất mình rất nhanh… Nghiệp bất thiện sẽ được suy tính và hoàn toàn không biết mình đang tạo nghiệp… Người thích được khen và nếu người khác được khen thì khó chịu lắm. Tâm ích kỷ xui khiến mình ganh tỵ và khi ganh tỵ nổi lên, nhìn ai mình cũng thấy ghét hết, mặc dù người đó chẳng làm gì mình.
- Chấp vào bản ngã hay cái tôi, người không màng đến bản ngã và cái tôi của kẻ khác, đồng thời cho rằng quan điểm của mình là chân lý bất di bất dịch. Ai nói động tới hay ai nói hay hơn là nhảy đựng như con ngựa bất kham. Ngày xưa khi người điều khiển ngựa lần đầu tiên ngồi trên lưng ngựa, thì con ngựa đó không cho cưỡi, nó nhảy thật cao hất tung người cưỡi xuống đất. Chỉ khi nào người cưỡi án ngự được trên lưng, tính bất kham của nó mới được điều phục. Chúng ta cũng vậy, có tính bất kham, nỏng nảy, khó chịu, dữ dằn, thậm chí có người tự hào về tính nóng nảy đó. Nếu ai đó nói, sao bạn nóng tính quá vậy, tính bất kham nổi lên liền và sần sộ: tôi nóng hồi nào. Giống như người say rượu có bao giờ chịu cho mình đã say đâu, trong khi chân nọ xọ chân kia, miệng nói lải nhải và ói mửa tùm lum…
- Tâm đã đọc truyện “Tam quốc diễn nghĩa” Chu Du vì ghen tức Gia Cát Lượng tài trí hơn mình đã bao lần đan tâm hãm hại mà không được, cuối cùng vì uất hận hộc máu mồm mà chết. Đó chính là một điển hình về lòng ganh ghét, đố kỵ….
- Kim thấy trong xã hội hiện nay, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, mối quan hệ giữa người với người ngày càng phức tạp, tâm lý ganh ghét, đố kỵ càng trở nên phổ biến…. Nếu phát hiện ra những người quen biết xung quanh mình có một vài mặt nào đó hơn mình, thì thường cảm thấy trong lòng mình kém vui, sốt ruột, lo lắng, buồn bã, xấu hỗ, lặng thinh, ngờ vực… rồi thì bực bội, căm ghét, thấy mình bị xúc phạm, muốn trả thù… Tất cả các tâm trạng đó tổng hợp lại thành một trạng thái tâm lý phức tạp, khó lý giải. Đó chính là tính ganh ghét, đố kỵ.
- Kim nhận xét rất đúng và Hoa thêm ý là….Ganh ghét và đố kỵ hầu như thể hiện ở mọi nơi, mọi lúc, mọi lĩnh vực và mọi mặt trong cuộc sống. Dễ nhận thấy nhất là khi ai đó có thành tích, đia vị, vinh dự, chuyên môn, bằng cấp, của cải, nhân duyên, gia đình hạnh phúc, thành đạt là nảy sinh ganh ghét, đố kỵ… Người có tính ganh ghét, đố kỵ bao giờ cũng căng thẳng về tinh thần và tổn hại về sức khỏe. Họ luôn bị một chứng bệnh khổ sở “stress” hành hạ. Hơn 2500 năm trước, trong 14 điều răn, Đức Thích Ca Mâu Ni đã từng dạy chúng sinh: “Khổ tâm lớn nhất của đời người là sự ganh ghét, đố kỵ. Sai lầm lớn nhất của đời người là tự đánh mất chính mình”.
- Phải nhận biết cái mà người ta có, không phải tự dưng nó đến mà phần lớn là công sức lao động, học tập kết hợp với tài năng, trí tuệ hình thành. Phải biết chấp nhận trong cuộc sống một chút tài năng và may mắn sẽ đem lại sự thành đạt cho con người. Nếu họ như ta mà họ hơn ta, tức là họ có may mắn hơn ta. Còn tại sao may mắn lại cứ đến với họ mà không đến với ta, thì nên xem lại các điều kiện ngoại cảnh, các mối quan hệ, bản lãnh sống của ta. Nếu có tin vào số mệnh thì hãy tự làm chủ số mệnh của mình:“việc gì đến nó sẽ đến”. Trước sự thành công của “Đối thủ” hãy bình tĩnh, tự tin và lạc quan. Hãy nhìn sự vật một cách biện chứng trong mối quan hệ vận động và phát triển. Không nản lòng, không nhụt chí trước những điều chưa đạt được, luôn tin tưởng ở bản thân, ở tương lai chính mình, thất bại chỉ là tạm thời, đời người không ai tránh khỏi thất bại. Hãy dùng phép thắng lợi tinh thần: “thất bại là mẹ thành công” chỉ cần ta có dũng khí, đứng thẳng trên đôi chân mình thế nào cũng đi đến đích. Hồn thanh thản khi ta vào cuộc chiến đấu mới. Học cái hay cái tốt của “đối phương”để bổ sung và hoàn thiện mình. Phát huy sở trường, hạn chế sở đoản tìm kiếm những giá trị mới để bù đắp… Cuối cùng, nếu không thể xóa bỏ được tâm lý ganh tỵ vì nó đã ăn quá sâu vào tâm trí ta, thì hãy làm cho nó có ý nghĩa tích cực hơn lên. Hãy cạnh tranh một cách lành mạnh, chính đáng. Tóm lại: Chúng ta không vì sự ganh ghét, đố kỵ mà phải chán nản, đau khổ, buồn phiền. Càng không vì ganh tỵ mà thù oán, làm tổn thương, làm hại người mà ta ghen tức. Làm như thế chỉ tỏ ra ta là người yếu thế và tổn hại đến nhân cách ta mà thôi! Chúng ta không dấu ước mơ, hoài bão của mình, nhưng phải tỏ ra là người có ước mơ, hoài bão cao thượng và sẽ đạt được hoài bão, ước mơ đó bằng các phương châm, phương thức và hành động đúng đắn. Tâm kết luận ý kiến bạn hữu và la to khi đến nếm nồi Bún Bò đã chín mềm với ý hướng tạm ngưng câu chuyện để lo cho cái bao tử réo gọi của tô Bún Bò cay cay, với rau sống xanh tươi mời gọi…
Nguyễn Ninh Thuận
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình