Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Lê Sát

06/02/201500:00:00(Xem: 5637)
Trang Sử Việt: Lê Sát
Nguyễn Lộc Yên
LÊ SÁT (? -1437)

Lê Sát quê Thanh Hoá, tham gia khởi nghĩa Lam Sơn từ ban đầu (năm 1418).
Năm 1420, Lê Lợi đem quân đánh quân Minh ở Quan Du, ông và Lý Triện đánh bại quân Minh, giết hàng ngàn quân giặc. Năm 1424, trong trận Khả Lưu, Lê Sát cùng Đinh Lễ, Phạm Vấn đánh tan quân Minh do Trần Trí, Sơn Thọ chỉ huy, chém tiên phong Hoàng Thành, bắt đô úy Chu Kiệt. Năm 1427, hai tướng vây Đông Quan là Đinh Lễ và Lý Triện bị tử trận và nghe tin viện binh nhà Minh sắp sang cứu Vương Thông, ông được lệnh cùng Trần Nguyên Hãn đem quân đánh gấp thành Xương Giang. Sau 3 tháng công phá, quân Lam Sơn hạ được thành.

Tháng 9 năm 1427, Liễu Thăng tiến quân từ Quảng Tây, Mộc Thạnh tiến quân từ Vân Nam để sang nước ta cứu Vương Thông. Khi quân Liễu Thăng đến Xương Giang để vào Đông Quan. Lê Sát cùng Lê Văn Linh, Lưu Nhân Chú đem 2 vạn quân và voi trận, đến ải Chi Lăng đón đánh. Lê Sát đặt phục binh ở Chi Lăng rồi sai tướng giữ ải là Trần Lựu đem quân đánh và giả thua, bỏ ải Pha Lũy chạy về ải Chi Lăng. Quân Minh lấy được ải Pha Lũy hăm hở tiến đến Chi Lăng. Ngày 20-9-1427, đụng độ ở Chi Lăng, Trần Lựu cũng giả thua bỏ chạy. Liễu Thăng dẫn quân đuổi gấp, Lê Sát và Lưu Nhân Chú phục binh, chém được Liễu Thăng và 1 vạn quân Minh ở núi Mã Yên. Ngày 25-9-1427, Lê Sát cùng các tướng giết được tướng Tàu là Lương Minh. Thôi Tụ và Hoàng Phúc sống sót chạy đến thành Xương Giang để phối hợp với Vương Thông. Nhưng khi đến nơi thì thành Xương Giang đã bị quân Lam Sơn chiếm. Thôi Tụ phải đóng quân ngoài đồng trống.

Tháng 10 âm lịch năm 1427, quân Lam Sơn tổng tấn công, thắng quân Minh giòn giã, tiêu diệt 5 vạn địch quân, bắt sống Thôi Tụ, Hoàng Phúc và hơn 3 vạn quân. Lê Sát lập được công lớn. Mộc Thạnh nghe tin Liễu Thăng bị giết không dám tiến quân vội rút lui. Vương Thông ở Đông Quan thấy viện binh bị tiêu diệt nên xin giảng hòa và lo rút quân về nước.

Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi, Lê Sát được phong Kiểm hiệu Tư khấu. Năm 1429, được phong Huyện hương hầu.

Lê Sát được Lê Thái Tổ ủy thác phò trợ Thái tử Lê Nguyên Long khi đấy 10 tuổi. Năm 1433, Lê Thái Tổ phong ông chức Đại Tư đồ. Sau khi, Lê Thái Tổ mất, ông nhận di chiếu giúp Lê Thái Tông lên ngôi lúc 11 tuổi. Lê Sát cho con gái là Lê Thị Ngọc Dao vào cung làm vợ vua, được phong Nguyên phi.

Lê Sát xuất thân là võ tướng, lại ít học và nóng tính, nên về chính sự thiếu uyển chuyển. Lê Quí Đôn trong Đại Việt thông sử viết: “Nhiều việc Lê Sát xử lý quá khắt khe, làm bừa và không cân nhắc”. Lê Sát vu tội và cho đánh thuốc độc Lưu Nhân Chú chết. Lê Sát bắt tống giam quan đồng tri Bùi Ư Đài vì can gián. Lê Thái Tông không đồng ý việc này nên trong lòng không vui. Đại thần Bùi Cầm Hổ, Nguyễn Thiên Tích ra sức can ngăn, Lê Thái Tông bèn bác lời tâu của Lê Sát. Lê Sát lại điều Bùi Cầm Hổ ra làm An phủ sứ trấn Lạng Sơn. Đến năm 1437, vua Lê Thái Tông đã hiểu biết (14 tuổi) và biết xử lý công việc triều chính, vua triệu Trịnh Khả là người bị Lê Sát đuổi ra làm quan ở ngoài, được về kinh giữ chức Đồng tổng quản, điều khiển cấm binh để kiềm chế bớt quyền hành của Lê Sát. Lê Thái Tông hạ chiếu: “Lê Sát tự chuyên giữ quyền bính... có công với nhà nước, đặc cách khoan tha, nhưng phải bãi chức tước.”

Sau đó Thái Tông bắt giam người cùng phe Lê Sát là Đặng Đắc. Bùi Ư Đài được phục chức, triệu Bùi Cầm Hổ về kinh, cử Tư khấu Lê Ngân thay Lê Sát chấp chính.

Tháng 7 năm 1437, Lê Thái Tông ra lệnh phế truất con gái Lê Sát là Nguyên phi Lê Ngọc Dao làm thường dân, rồi ra chiếu kết tội tử hình Lê Sát. Lê Sát tự tử tại nhà.

Năm 1453, Lê Nhân Tông xá tội, cấp cho con cháu Lê Sát 100 mẫu ruộng quan điền. Năm 1484, Lê Thánh Tông truy tặng ông chức Thái bảo, Cảnh quốc công.

Cảm niệm: Lê Sát
Lê Sát xông pha diệt giặc Minh
Quyền hành củng cố, chẳng lưu tình?!
Chuyên quyền, sinh sát vương mang tội
Ngẫn nghĩ quan trường, lắm nhục vinh!

Nguyễn Lộc Yên

In Trang
Trang đầuTrang trước1234567Trang sauTrang cuối

Mysticism: Christian and Buddhist là một trong những công trình tiêu biểu của Suzuki trong lĩnh vực nghiên cứu và đối thoại liên tôn. Tác phẩm được Nhà xuất bản George Allen & Unwin (London) ấn hành năm 1957 và được dịch giả Như Hạnh chuyển ngữ sang tiếng Việt với nhan đề Huyền học đạo Phật và Thiên Chúa giáo, do Nhà xuất bản Kinh Thi xuất bản năm 1974.

Một người mời bạn đi ăn tối. Bạn mệt, không muốn ra khỏi nhà, nhưng thay vì nói thật rằng tối nay chỉ muốn nằm yên, bạn đáp “Tiếc quá, tôi có hẹn mất rồi”. Một người quen hỏi cái áo mới có đẹp không. Bạn thấy chẳng đẹp chút nào, song vẫn mỉm cười: “đẹp lắm!” Một đứa trẻ chìa ra bức tranh nguệch ngoạc, không ai nỡ nói: “Con mèo này trông giống củ khoai.” Không nền dân chủ nào suy vong vì những câu nói dối vô hại ấy. Madeleine Aggeler của The Guardian, người từng thử sống hai tuần không nói dối vặt như thế cho rằng phần lớn chúng ta không nói dối vì có ý hại người. Ta nói dối vì sự thật bất tiện. Vì không muốn làm ai mất lòng. Hoặc chỉ vì một câu không thật ngắn hơn một lời giải thích thật.

Trong chương trình phát hình kéo dài hơn 6 phút trên đài truyền hình quốc gia VTV vào tối ngày 16/08/2026, lần đầu tiên, sau gần một năm rưỡi, công chúng mới được nghe công bố công khai cái gọi là kết quả điều tra về vụ tai nạn giao thông tại đường Nguyễn Huy Tự, Hà Nội. Bản tin xác nhận người cầm lái xe ô tô lấn trái, vi phạm Luật Giao thông Đường bộ làm chết một nữ sinh và khiến người cha mang thương tích nặng chính là cựu Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương.

Sự thất thường từ Washington đang khiến bao đồng minh lâu năm của Hoa Kỳ phải tính kế "tự lực cánh sinh." Từ Âu Châu sang Trung Đông, các nước đã bắt đầu tìm thêm nguồn vũ khí, dựng nên những hệ thống phòng thủ riêng, kết thân cùng những đối tác mới, chẳng còn một lòng một dạ với Hoa Kỳ như thuở trước.

Từ ngày Tô Lâm lên ngôi Tổng Bí Thư Đảng CSVN và sau đó Chủ tịch nước, thì chế độ công an trị ngày càng khắc nghiệt. Người dân phản biện chế độ bị truy tố thường xuyên hơn và gần đây nhất, cái gọi là công an nhân dân còn được cả quyền công khai chui vào gầm giường của mỗi người dân để bảo vệ chế độ nữa.

Với tôi, Trump chính là liều thuốc thử màu hiệu nghiệm nhất để nhìn rõ tư cách trí thức của những thành phần tinh hoa và học thuật Việt Nam. Phẩm chất tinh hoa không cho phép họ đầu hàng trước những trò mỵ dân bịp bợm. Tư cách học thuật không cho phép họ ngã lòng trước những nhà chính trị dân túy. Và tư cách trí thức không cho phép họ ủng hộ một kẻ vô sỉ, vô đạo đức và phản trí thức như viên tổng thống thứ 47 của nước Mỹ!

Từ tháng Hai đến tháng Sáu, Trung Hoa đã cắt giảm phân nửa lượng dầu thô nhập cảng, tức 5,5 triệu thùng mỗi ngày — theo giới chuyên gia, con số này đủ sức kéo giá dầu Brent, chuẩn mực của thị trường thế giới, xuống chừng 30 Mỹ kim hay hơn nữa. Con số ấy còn lớn hơn phân nửa mức sút giảm nhu cầu dầu toàn cầu thời phong tỏa vì đại dịch Vũ Hán, khi ấy nhu cầu thế giới sụt tới 9 triệu thùng/ngày. Và trái với thời đại dịch — khi kinh tế thế giới rơi vào suy thoái — kinh tế Trung Hoa lần này vẫn chạy đều đặn. Nói cách khác, Bắc Kinh giảm mua dầu ngoại quốc không phải vì kinh tế lâm nguy, mà là một sự lựa chọn có tính toán và kiểm soát.

Sự tích diễn ra tại pháp hội ở núi Linh Thứu (Gridhrakuta, Ấn Độ.) - Giữa đại chúng, Đức Phật không thuyết pháp bằng lời mà chỉ im lặng cầm lên một cành hoa sen. Hàng ngàn đệ tử ngơ ngác, không ai hiểu được ý nghĩa ẩn sâu sau hành động ấy. Khi đó, duy nhất Tôn giả Ca Diếp thấu hiểu sâu sắc, và mỉm cười. Một cành hoa đưa lên và thông điệp giác ngộ được đón nhận bằng nụ cười. Không cần nói. Không cần thuyết giảng. Không cần tranh luận. Im lặng, ngắm hoa, và mỉm cười. Ngẫm nghĩ sâu hơn, câu chuyện này có thể áp dụng trong đời trần với nhiều góc cạnh khác nhau. Sự im lặng của Bác Sĩ Anthony Fauci ngày 29/7 vừa qua cũng là một cách áp dụng tư duy này. Chỉ là nó được bao bọc bởi lớp áo pháp lý, Tu Chính Án Thứ 5.

Luận điểm chính của bài viết là, để đáp ứng trước tình hình biến chuyển, Việt Nam đang đi theo một đường hướng mới trong việc xây dựng đất nước, đặc biệt nhất là nêu cao vai trò đóng góp to lớn của nền kinh tế tư nhân, trong khi các doanh nghiệp quốc doanh không thành công trong các nỗ lực tái cấu trúc...

Vào tối ngày 24/7/2026, khách sạn Waldorf Astoria ở Washington, D.C. trở thành rạp xiếc vĩ đại nhất thế giới. White House Correspondents' Dinner (WHCD) lần hai được tạo ra đúng với bản chất của rạp thủ đô: an ninh thắt chặt, trang phục đen trang trọng, và nhân vật chính xuất hiện trong kịch bản ai cũng biết trước. Ngay cả theo những tiêu chuẩn đã quen thuộc nhất, sự xuất hiện và màn trình diễn của Donald Trump tại bữa tiệc WHCD tối thứ Sáu vừa qua vẫn vượt mức kỳ lạ. Chính Trump cũng tự nhận: "Đây không phải là một buổi tối dễ chịu gì, với tất cả những giải thưởng đó. Tôi có được quyền lên tiếng không?" Nối tiếp sau đó là những lời lăng mạ, dối trá, những nỗ lực pha trò thấp kém, nhạt nhẽo, nhạt như món tráng miệng dành cho người ăn
Trang đầuTrang trước1234567Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.