Một người đàn ông 85 tuổi, cả cuộc đời dành cho khoa học, đã chọn Niêm Hoa Vi Tiếu trước những con cừu khoác áo sư tử. (Đồ họa: Việt Báo)
Sự tích diễn ra tại pháp hội ở núi Linh Thứu (Gridhrakuta, Ấn Độ.) - Giữa đại chúng, Đức Phật không thuyết pháp bằng lời mà chỉ im lặng cầm lên một cành hoa sen. Hàng ngàn đệ tử ngơ ngác, không ai hiểu được ý nghĩa ẩn sâu sau hành động ấy. Khi đó, duy nhất Tôn giả Ca Diếp thấu hiểu sâu sắc, và mỉm cười.
Một cành hoa đưa lên và thông điệp giác ngộ được đón nhận bằng nụ cười. Không cần nói. Không cần thuyết giảng. Không cần tranh luận. Im lặng, ngắm hoa, và mỉm cười.
Ngẫm nghĩ sâu hơn, câu chuyện này có thể áp dụng trong đời trần với nhiều góc cạnh khác nhau. Sự im lặng của Bác Sĩ Anthony Fauci ngày 29/7 vừa qua cũng là một cách áp dụng tư duy này. Chỉ là nó được bao bọc bởi lớp áo pháp lý, Tu Chính Án Thứ 5.
Nhật Ký Fauci
Thượng nghị sĩ (TNS) Rand Paul và nhóm thành viên Cộng Hòa bước vào phiên điều trần “đóng đinh” Bác Sĩ Fauci với một vũ khí, đó là hơn ngàn trang ghi chép mà ông đã viết trong những năm ông làm giám đốc Viện Dị Ứng và Bệnh Truyền Nhiễm Hoa Kỳ (NIAID), bằng chính máy tính làm việc trong văn phòng của mình. Trong đó, TNS Paul đã trích một phần từ năm 2020 đến 2022 và đặt tên là Nhật Ký Fauci, ghi chép lại cuộc sống thường nhật của ông trong suốt đại dịch COVID-19, công khai trên web.
Ngày 6/1/2020, ông tham dự một bữa tiệc quy tụ những nhân vật thuộc hàng "siêu sao" (Super A-list.) Tại một cuộc họp diễn ra sau đó trong cùng tháng, chủ tịch Hạ Viện Nancy Pelosi đã ôm hôn ông và nói với mọi người rằng "ông ấy thật tuyệt vời.” Trong một cuộc họp khác, Tổng thống Trump nói với Bác Sĩ Fauci: "Lou Dobbs... đã nói với tôi rằng ông là một trong những người thông minh, uyên bác và xuất sắc nhất mà ông ấy từng biết.”
Ngày 30/1: "Bạn bè ai cũng bảo tôi là người hùng dân tộc" và nói rằng họ cảm thấy an toàn khi ở bên tôi”
Ngày 8/3: "Hôm nay có những bài viết hay về tôi trên Politico và NY Times."
Ngày 14/10/2020: "Vài ngày trước, Julia Roberts đã gửi tặng tôi một lẵng hoa tuyệt đẹp. Tôi đã gửi thư cảm ơn cô ấy."
…
Tất cả những ghi chép thường nhật ấy đã trở thành những viên đạn quay ngược lại Bác Sĩ Fauci.
Nếu niềm vui, niềm tự hào riêng tư trở thành một điều xa xỉ, bị cho là “vượt qua giới hạn đạo đức” và mang ra đấu tố, thì có lẽ bức tượng Nữ Thần Tự Do đã phải cuối đầu khóc, chứ không thể giơ cao ngọn đuốc soi sáng tự do.
Vì Sao Cộng Hòa Sợ Nhật Ký Fauci?
Rất nhiều trang nhật ký của ông Fauci ghi lại sự thật về cách Donald Trump dẫn dắt nước Mỹ vượt qua đại dịch. Nhiều lần, ông nhận xét những phát biểu của Trump về virus, cả trong các cuộc họp lẫn các bài diễn văn, là "lan man, lộn xộn.”
Một cuộc họp vào tháng 3/2020, ông viết rằng “Trump liên tục nói lạc đề, sa đà vào chuyện tỷ suất người xem truyền hình và hầu như mọi thứ khác trong khi tôi cố gắng lái câu chuyện trở lại trọng tâm (với sự hỗ trợ của Phó Tổng thống).”
Thứ Bảy, 8/8/2020: Tổng thống Hoa Kỳ hành xử ngày càng thất thường hơn. Ông liên tục khăng khăng rằng số ca nhiễm tăng lên chỉ là do tăng cường xét nghiệm, trong khi phớt lờ sự gia tăng về tỷ lệ dương tính, số ca nhập viện và số ca tử vong (hơn 1,000 ca/ngày).
Thứ Hai, 5/10/2020: Tổng thống đã gọi cho tôi từ phòng bệnh Walter Reed lúc 1 giờ 8 phút chiều. Ông ấy nói lan man về căn phòng thượng hạng mà mình đang ở và chi phí đắt đỏ để xây dựng nó. Ông bảo nó còn tốt hơn cả Tòa Bạch Ốc và hỏi liệu tôi đã từng đến đó chưa. Tiếp đó, ông mô tả các liệu pháp điều trị mà mình đang áp dụng (Remdesivir, kháng thể đơn dòng (mAB) của Regeneron và Dexamethasone). Tóm lại, ông muốn tôi thúc đẩy việc cấp phép sử dụng khẩn cấp (EUA) cho loại kháng thể đơn dòng Regeneron này. Tôi giải thích rằng loại kháng thể này vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng. Ông đáp rằng thử nghiệm lâm sàng quan trọng nhất đã hoàn tất rồi – đó chính là thử nghiệm trên bản thân ông tổng thống.
Ngày 8/10/2020: Nhiều cuộc thảo luận đang xoay quanh cuộc tranh luận thứ hai sắp tới giữa các ứng cử viên tổng thống. Vấn đề đặt ra là liệu ông Trump (người mới nhiễm bệnh gần đây) có thể tham gia trực tiếp một cách an toàn hay không. Ủy ban tổ chức muốn thực hiện theo hình thức trực tuyến. Tuy nhiên, ông Trump tuyên bố sẽ không tranh luận trừ khi được gặp mặt trực tiếp
Thứ Tư, 18/11/2020: Vẫn còn rất nhiều điều ngoài tầm kiểm soát. Trump vắng mặt khi dịch bùng phát. Gần đây ông đã sa thải Christopher Kreb, nhân viên an ninh mạng. Điều này khiến báo chí đồn đoán rằng ông ấy có thể sa thải tôi.
Thứ Hai, 30/11/2020: Đảng Cộng Hòa đang rơi vào khủng hoảng khi nhiều người trong đảng đánh mất uy tín do không lên tiếng chỉ trích thẳng thắn ông Trump. Họ đều e ngại vì ông ấy vẫn nhận được sự ủng hộ của gần một nửa đất nước. Ông Trump chắc chắn sẽ tái tranh cử vào năm 2024, và họ sợ rằng mình sẽ mất đi sự ủng hộ của ông nếu công khai chống lại ông ấy. Đây là một tình thế tồi tệ đối với nền dân chủ.
Thứ Sáu 25/12/2020: Ông Trump đang ở Mar-a-Lago trong khi đất nước lâm vào khủng hoảng. Số ca nhiễm vẫn đang tăng mạnh tại một số khu vực (xem chi tiết bên dưới.)
Nhật ký của Bác Sĩ Fauci đúng nghĩa là cuốn nhật ký của nhà khoa học. Ông bắt đầu từ ngày 6/1/2020 với “về đợt bùng phát dịch bệnh do virus tại Vũ Hán, Trung Quốc.” Sau đó, ngày 16/1/2020, ông viết: “Hai ca tử vong ở Trung Quốc. Hai ca nhiễm ở Thái Lan và một ca ở Nhật Bản.”
Ông ghi lại, cũng hôm đó, “vào lúc 22 giờ tối mai, một chuyến bay bằng phi cơ 747 từ Vũ Hán sẽ hạ cánh xuống phi trường Kennedy và đây sẽ là chuyến bay đầu tiên trải qua quy trình sàng lọc.” Sau hôm đó, mỗi ngày là một con số nhiễm bệnh của Hoa Kỳ và thế giới. Hôm nay tăng hơn hôm qua bao nhiêu. Một ngày ông gặp bao nhiêu chuyên gia, bác sĩ trong nước và thế giới. Đó là cuốn Nhật Ký COVID-19.
Ngoài ra, đó còn là cuốn nhật ký của người đàn ông 85 tuổi, ghi chép lại một cách vụng về những tri ân mà xã hội dành cho ông trong giai đoạn hỗn loạn mà ông là một trong những tiếng nói có ảnh hưởng nhất. Không hoa mỹ, không tự tôn, không dùng hình ảnh minh họa tự tạo, không có những tuyên bố hùng hồn và cũng không có những lời lẽ đau đớn, khóc thương cho những nạn nhân. Khoa học chứng minh bằng con số. Bác Sĩ Fauci là nhà khoa học.
Buổi Điều Trần ‘Đóng Đinh’
Năm 1984, Tổng Thống Ronald Reagan, đảng Cộng Hòa, chuẩn thuận Bác Sĩ Anthony Fauci làm giám đốc NIAID. Ông giữ chức vụ đó suốt 38 năm, dưới sáu triều đại lưỡng đảng, dẫn dắt nước Mỹ vượt qua nhiều cơn đại dịch. Năm 2008, Tổng Thống George W. Bush trao tặng ông huân chương Presidential Medal of Freedom.
Năm 2005, cũng Tổng Thống George W. Bush trao tặng ông Huân chương Khoa học Quốc gia, huân chương cao quý nhất mà chính phủ Hoa Kỳ trao tặng cho các nhà khoa học.
Ngày 19/1/2021, Trump đã trao tặng Presidential Commendations cho Bác Sĩ Fauci cùng 51 cá nhân khác nhằm "ghi nhận những nỗ lực xuất sắc của họ trong Chiến Dịch Warp Speed" – dự án liên bang về phát triển vaccine ngừa COVID-19.
Năm năm sau, ngày thứ Tư, 29/7/2026, nhà khoa học 85 tuổi đã về hưu ấy ngồi gần ba giờ đồng hồ, trước mặt những thành viên Thượng Viện, trong đó có những người có lẽ đang học trung học khi ông đang nhốt mình trong phòng thí nghiệm để tìm ra những giải pháp khoa học cứu nhân loại. Một nhóm Ủy Ban An Ninh Nội Địa Thượng Viện, do TNS Rand Paul dẫn đầu tổ chức một cuộc điều trần, giữa bối cảnh nước Mỹ đang có số ca mắc sởi tăng lên mức cao nhất trong 35 năm, một cuộc chiến vô nghĩa không có đường rút lui, giá xăng dầu leo thang kỷ lục và hồ sơ vụ Epstein vẫn được giữ kín.
Buổi điều trần mau chóng gây chấn động, nhưng không phải với lý do mà Rand Paul mong muốn, mà là sự im lặng tuyệt đối của Bác Sĩ Fauci.
Niêm Hoa Vi Tiếu
Những gì diễn ra sau đó là một vở kịch tàn nhẫn và vô lương. TNS Josh Hawley mở đầu phần chất vấn của mình không bằng một câu hỏi về chính sách y tế công cộng, mà bằng yêu cầu ông Fauci cho biết hôm đó là thứ mấy trong tuần? Ông đang thắt cà vạt màu gì? Tấm thảm trên sàn Thượng Viện màu gì? TNS Bernie Moreno quá hăng say không tự chủ được diễn xuất, trước ống kính trực tiếp đến toàn nước Mỹ, buông ra những câu tục tĩu, phỉ báng vị khoa học gia đã dành cả cuộc đời cho khoa học và sức khỏe của nhân loại.
TNS Ron Johnson cáo buộc Bác Sĩ Fauci "phá hoại những thành quả đạt được qua nhiều thập niên" trong lĩnh vực y tế công cộng và làm suy giảm niềm tin vào vaccine, dù chính ông Johnson đã bỏ phiếu phê chuẩn RFK Jr., một người nổi tiếng bài trừ vaccine, vào vị trí bộ trưởng Bộ Y Tế.
Diễn viên càng diễn, kịch bản càng lộ ra những nội dung yếu kém.
Harvey Levin của TMZ phải xuất hiện ngay trong một video, gọi những cuộc tấn công nhắm vào Bác Sĩ Anthony Fauci là "một trong những điều đau lòng nhất" mà ông từng chứng kiến trong bộ máy chính quyền, đồng thời so sánh nỗ lực tống giam ông Fauci với nỗi sợ hãi và sự đàn áp của thời kỳ McCarthy.
Trên bàn nơi Bác Sĩ Fauchi ngồi trong căn phòng của Thượng Viện hôm đó chỉ có một tờ giấy duy nhất. Ông đã từ tốn, chậm rãi đọc lên từng chữ một trong tờ giấy đó, hơn 100 lần: "Theo lời khuyên của luật sư, tôi xin phép từ chối trả lời, dựa trên quyền của mình theo Tu Chính Án Thứ 5 của Hiến Pháp.”
Đó là câu nói duy nhất của ông kể từ khi ông đọc bài phát biểu mở đầu.
Ông càng im lặng, những con người trước mặt ông càng điên cuồng. Họ càng điên cuồng, ông càng lặng lẽ. Một sự im lặng tinh thông nhưng đưa ra một quyền lực vô hạn. Đó là quyền lực của người biết khi nào cần nói và khi nào cần im lặng.
Rất nhiều người, ngay cả những nhà bình luận luôn lên án mạnh mẽ những chính sách vi hiến của Donald Trump, chỉ trích Bác Sĩ Fauci đã viện dẫn Tu Chính Án Thứ 5. Họ cho rằng viện dẫn quyền im lặng là bằng chứng cho thấy người đó có tội. Vài năm trước, Donald Trump đã dùng quyền im lặng hơn 400 lần trước tòa án New York.
May mắn thay, nước Mỹ còn có những chuyên gia luật học. Giáo sư luật Alan Dershowitz của Harvard Law School viết trong bài xã luận: “Bác sĩ Anthony Fauci không chỉ có quyền viện dẫn Tu Chính Án Thứ 5 trước một ủy ban của Quốc Hội, mà có lẽ ông đã đúng khi làm như vậy.
Tu Chính Án Thứ 5 bảo vệ cả người vô tội lẫn người có tội. Không ai nên suy diễn rằng một người có tội chỉ vì họ viện dẫn quyền hiến định đó.”
Giáo sư Dershowitz nhấn mạnh: “Ủy ban đang thẩm vấn ông Fauci có một mục đích riêng. Họ không tìm kiếm sự thật trọn vẹn, mà đang tìm kiếm lợi thế cho phe phái của mình.”
Có thể Bác Sĩ Fauci sẽ minh bạch về nguồn gốc của cơn đại dịch đã làm chết hàng triệu người Mỹ, nhưng không phải trước một ủy ban như ngày hôm đó. Ông càng không lên tiếng trước những con người lựa chọn “chống đối khoa học” vì mục đích làm vừa lòng một quyền lực nào đó. Một người đàn ông 85 tuổi, cả cuộc đời dành cho khoa học, đã chọn Niêm Hoa Vi Tiếu trước những con lừa khoác da sư tử.
Kalynh Ngô
*** Những chữ in nghiêng là nội dung trích từ một phần của nhật ký Bác Sĩ Fauci do TNS Rand Paul đăng trên web.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình