Từ trước tới nay nhiều người thường nghĩ rằng bản năng mẫu tử (instinct maternel) là một khả năng thiên phú và tự nhiên ở tất cả mọi người mẹ, nhưng thực tế đôi khi không đúng như vậy ở một số người phụ nữ.
Ngày Lễ Mẹ Trên Thế Giới
Ngày Hiền Mẫu hay Ngày của Mẹ (Tiếng Anh: Mother's Day) đương thời được khởi xướng bởi bà Anna Marie Jarvis tại thành phố Grafton, tiểu bang Tây Virginia, Hoa Kỳ, để tôn vinh những người mẹ hiền, đặc biệt là trong khung cảnh của mái ấm gia đình. Theo truyền thống của Hoa Kỳ và đa số các quốc gia trên thế giới ngày nay, Ngày Hiền Mẫu được tổ chức hằng năm vào ngày Chủ Nhật thứ nhì của tháng 5. Một số nước khác cũng có các ngày lễ tương tự được tổ chức vào các ngày khác trong năm.(Wikipedia)
Ngày lễ Mẹ 8/may/2016 (second Sunday of may)-Tại các quốc gia sau đây
https://www.clareflorist.co.uk/international-mothers-day.aspx
Anguilla, Aruba, Australia, Austria, Bahamas, Bangladesh, Barbados, Belgium, Belize, Bermuda, Bonaire, Brazil, Canada, Chile, China, Colombia, Croatia, Cuba, Curaasao, Czech Republic, Denmark, Ecuador,El Salvador, Estonia, Finland, Germany, Greece, Grenada, Guatemala, Honduras, Hong Kong, Iceland, India, Italy, Jamaica, Japan, Latvia, Malaysia, Malta, Mexico, New Zealand, Peru, Philippines, Puerto Rico, Singapore, Slovakia, South Africa, Suriname, Switzerland, Taiwan, The Netherlands, Trinidad and Tobago, Turkey,United States, Uruguay, Venezuela, Zimbabwe.
Việt Nam
Trước đây chỉ có ở miền Nam với Lễ Vu Lan, nhưng những năm gần đây do sự lan rộng của Internet và các phương tiện thông tin đại chúng, nó đã được phổ biến cả nước và được mọi người hưởng ứng. Vào ngày này, những người con nhớ ơn mẹ sẽ dành đến cho mẹ của mình những món quà ý nghĩa, từ vật chất đến tinh thần. Thông thường nhiều người chọn ngày Chủ Nhật thứ nhì trong tháng 5.
Ngày dành cho các bà mẹ ở Việt Nam có khá nhiều, như Lễ Vu Lan, ngoài ra còn có các ngày dành cho phụ nữ như 8 tháng 3 (Quốc tế Phụ nữ), Ngày Phụ nữ Việt Nam.(Wikipedia)
Bản năng mẫu tử hay tình mẫu tử
Các nhà tâm lý học nghĩ rằng danh từ bản năng rất đúng ở thú vật nhưng không mấy phù hợp ở người.
Thật vậy tùy theo loài, để sinh tồn và duy trì nòi giống mà thú mẹ có những cách nuôi dưỡng, săn sóc và bảo vệ thú con khác nhau.
Con người là một sinh vật thượng đẳng nên khác biệt hơn với thú vật. Ngoài bản năng ra chúng ta còn có tình yêu thương.
Tình mẫu tử là một tình yêu thương vô bờ bến, hoàn toàn trọn vẹn, nhằm mục đích thỏa mãn mọi nhu cầu và ý muốn của đứa con.
Tình mẫu tử ở người mẹ có thể đã nhen nhúm từ lúc đứa con chưa chào đời.
Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình. Mẹ ước mong khi con ra đời con được mọi bề hạnh phúc.
Hạnh phúc của con cũng chính là hạnh phúc của mẹ. Đó là chu trình cho và nhận ở người mẹ mà các bác sĩ tâm lý nhi đồng (pédopsychiatre) gọi là cycle du don.
La maternité psychique, c'est cette dimension d'échange et de partage d'univers de totalité que l'un et l'autre se donnent, se le donnant dans le cadre de ce que l'on appelle dans ce livre, le cycle du don. (« Quand les femmes ne naissent pas mères » Jean Marie Delassus, Pédopsychiatre).
Bản năng mẫu tử do thụ đắc?
Lúc vừa mới sinh xong, người mẹ thật sự chưa có đủ thời gian để tìm hiểu và cảm nhận được mùi da thịt cũng như tiếng khóc đặc biệt của con mình.
Trong nhiều trường hợp, khoa học cho rằng bản năng mẫu tử được xây dựng từ những tiến trình phức tạp của hệ thần kinh trung ương đồng thời cũng nhờ vào khả năng tri giác đặc biệt của con người và thông qua một giai đoạn học tập (apprentissage) bao gồm sự tiếp xúc trực tiếp, ôm ấp, cho bú, chăm sóc và nuôi dưỡng đứa con mới sinh ra.
Bản năng mẫu tử do bẩm sinh?
Nếu theo như lời truyền tụng trong dân gian, thì bất cứ người mẹ nào cũng có thể dễ dàng nhận biết bằng trực giác đứa con mình sinh ra.
Phải chăng, có một sợi dây thiêng liêng vô hình gắn liền mẹ với con. Đó là bản năng mẫu tử.
http://www.soschildrensvillages.org.uk/news/blog/the-cry-of-a-refugee-child
Bản năng mẫu tử ở người mẹ là một vấn đề vô cùng phức tạp.
Một khảo cúu đăng trong tập chí Nature cho biết rằng hormone Ocytocine ở người mẹ lúc sanh nở cũng như lúc cho con bú đã dự phần quan trọng trong mối dây tình cảm giữa mẹ và con. Đó là bản năng mẫu tử chăng?. Giả thuyết nầy bị nhiều nhà khoa học chống đối.
http://www.journaldesfemmes.com/maman/magazine/1316108-ocytocine-a-origine-instinct-maternel/
Nhà khoa học Sarah Blaffer Hrdy,Hoa Kỳ thì cho rằng bản năng mẫu tử do môi trường và xã hội tạo ra.
Sarah Blaffer Hrdy
Anthropologue, primatologue et sociobiologiste, Sarah Blaffer Hrdy, membre de l'Académie des sciences américaine est professeur émérite à l'université de Californie-Davis..
Vào thế kỷ thứ 18 tại Âu Châu luật bắt buộc các sản phụ phải đi làm việc ngay khi họ vừa mới sanh xong. Sự kiện nầy khiến một vài loại hormones cá biệt không kịp xuất hiện ra để giúp vào việc xây dựng tình cảm gắn bó giữa mẹ và con.
Một khảo cứu thực hiện tại Paris vào năm 1850 cho biết nếu để người mẹ cho con bú trong vòng 18 ngày liên tục thì vấn đề bỏ con sẽ giảm đi được 10%.
Nếu nói rằng tất cả phụ nữ dều có bản năng mẫu tử một cách bẫm sinh vậy tại sao có nhiều bà mẹ, lại bỏ phế con cái, hành hạ chúng, đem cho cô nhi viện và thậm chí có khi còn đem bán con mình cho người khác. Ngày nay còn có vụ mang thai hộ, đẻ mướn thì thế nào là bản năng mẫu tử, thế nào là tình mẫu tử đây?
Cũng có những người mẹ không có lương tâm, vô cùng tàn ác, nhẫn tâm giết chết con của họ sinh ra, như trường hợp gần đây bên Pháp có vụ bà mẹ giết 8 đứa con.
Thật khó hiểu!
Retour sur les plus grandes affaires d'infanticide en France (20/03/2015)
http://www.sudouest.fr/2015/03/20/retour-sur-les-plus-grandes-affaires-d-infanticide-en-france-1865636-4758.php
Tình mẹ con theo lối Tây phương (Không phải ai cũng vậy hết)
*Con gái nghĩ gì về mẹ?
- 2 tuổi: Mẹ ơi! mẹ ơi !
- 3 tuổi: Mẹ ơi con thương mẹ quá xá nè.
- 10 ruổi: Mẹ ơi, mẹ à bất cứ chuyện gì.
- 16 tuổi:Trời đất ơi, mẹ làm con bực mình bực mẩy quá nè.
- 18 tuổi: Con muốn đi ra khỏi nhà nầy ngay bây giờ đây nè.
- 25 tuổi: Ờ, mà mẹ cũng… có lý hé.
- 30 tuổi:Tui muốn trở về nhà mẹ tui quá.
- 50 tuổi: Tui không muốn mất mẹ tui đâu.
- 70 tuổi: Tui sẵn sàng trả bất cứ gì để có được mẹ ở bên cạnh tui..
*Mẹ nghĩ gì?
Mẹ ơi, mẹ chỉ là một người mẹ mà thôi…
Ừ tao chỉ là một bà mẹ quèn, nhưng tao là cái đồng hồ báo thức, là đầu bếp, là người nội trợ, người giúp việc, là cô giáo, là y tá, là nhà tâm lý học, là một người bạn, một nhân viên an ninh, một nhà nhiếp ảnh, là một tài xế taxi, là một nhà cố vấn, một người tổ chức sắp xếp mọi việc, là một nhà trang trí, là một nhân viên giữ gìn trật tự, là một người trợ giúp cá nhân, và cũng là một người khổ công dọn dẹp « tà ma quỷ quái » dưới gầm giường…Tao làm ngày lẫn đêm. Tao ứng trực 24hr/24hr, 7ngày /7 ngày,. và cam tâm chịu đựng suốt đời. Tất cả gian khổ vừa kể mới chỉ nằm trong khuôn khổ của cái job đầu tiên mà thôi.
Là người mẹ: có thể tôi không có ý nghĩa gì đối với quý bạn, nhưng tôi là tất cả đối với một người.
Một người mẹ lý tưởng?
Thú vật: tình mẫu tử hay hóa học?
Để sinh tồn cũng như để duy trì nòi giống, thú cái được trang bị một hệ thống (thị giác, khứu giác, thính giác) giúp nó nhận biết những thú con do nó đẻ ra. Phải chăng đó là do tình mẫu tử hay là đó chỉ là do những phản ứng hóa học?
Thú mẹ cần phải nhận biết con của nó để có thể săn sóc, nuôi dưỡng, cho bú và bảo vệ.
Ở thú cái, phản xạ làm mẹ được khơi màu nhờ vào tác động của một số hormone tiết ra,lúc giao hợp, lúc thụ tinh, lúc đẻ trứng ( rùa, chim…) hay lúc sinh sản (thí dụ chó,mèo heo,bò…) hoặc khi có sự hiện diện của thú mồ côi thuộc một chủng loại khác.
Ở các loài côn trùng sống thành xã hội cao như loài ong và gồm có ong chúa (để đẻ), ong đực để giao giống với ông chúa và ong thợ có bổn phận chăm lo cung cấp thức ăn để nuôi dưỡng cho cả tổ ong mà đặc biệt là các ong non hay ấu trùng (larves). Ong thợ chiếm đa số. Đó là những ong cái nhưng không có khả năng sinh sản.
Nhờ vào các mùi hương đặc biệt có tên là phéromones xuất phát từ ong non nên các ong trưởng thành có thể xác định được vị trí, phái tính, cũng như giai đoạn tăng trưởng của thế hệ ong non để nuôi dưỡng. Ong chúa cũng tiết ra mùi hương đặc biệt QMB (Queen mandibular pheromone) lúc đang bay để quyến rủ các ong đực xáp lại phối giống.
A brood pheromone identified in honeybee larvae has primer and releaser pheromone effects on adult bees
Bees are also well known for communicating through the use of pheromones. Another widely identified chemical signal in bees is the Queen Mandibular Pheromone (QMP). This pheromone ensures that the queen is the only reproductive female in the hive by compromising the reproductive systems of worker bees. It also provides an attractant signal to the drones.
(Richard H. Porter et al Developmental Psychobiology)
Ở loài hữu nhũ Phéromones là những tính hiệu hóa học được cảm nhận tại một bộ phận đặc biệt gọi là voméronasal trong mũi.Từ đó, các tính hiệu được truyền về những trung khu đặc biệt trong não bộ.
Ở người, phéromone hay là mùi đặc biêt tiết ra từ thân thể của đàn bà hay của đàn ông. Chính hương tình nầy có khả năng kích thích, và gợi hưng phấn ở người khác phái tính.
Sự tổng hợp phéromones ở ong non được chỉ định bởi những di thể (genes) cá biệt của loài.
Bản năng ong thợ nhận biết ấu trùng có thể được xem là lập tức hay bẩm sinh.
Ở loài bò, hormones cũng đóng một vai trò quan trọng trong hành vi làm mẹ của bò cái. Hormone oestradiol giúp co thắt âm hộ trong lúc đẻ.
Ở dê cái, sự kích thìch âm hộ lúc đẻ kéo theo sự tiết ra hai loại hormones
- noradrenaline, giúp dê mẹ ghi nhớ mùi dê con khi liếm.
- ocytocine giúp tạo nên những dây liên lạc mẹ con cũng như giúp vào việc cho con bú. Ocytocine cũng giúp trong việc gắn bó tình cảm giữa chó và chủ nó.
Chó và người, chuyện rơi nước mắt
http://vietbao.com/p112a236935/cho-va-nguoi-chuyen-roi-nuoc-mat
Mối dây liên lạc đặc biệt giữa thú mẹ và thú con được thiết lập rất nhanh chóng lúc thú mẹ vừa đẻ xong vì vậy việc gởi thú mồ côi vào chung bầy để bú là một vấn đề rất ư là khó khăn.
Ở cừu, sau khi đẻ cừu cái biết nhận diện ngay những con nào là con của nó vừa mới đẻ ra để săn sóc và cho bú đồng thời cũng để loại bỏ ra những con khác bầy.
Khoa học gọi hiện tượng nầy la bonding, có được nhờ vào tác dụng của một vài loại hormones phối hợp với vài tính hiệu từ cừu con mà quan trọng nhất là mùi của nó.
Thú cái mới đẻ, đang cho bú hoặc trong thời gian nuôi con đều có bản năng mẫu tử rất nổi bật.
Để bảo vệ con, chúng có khuynh hướng thường hay tấn công hoặc cắn những ai muốn xáp lại gần chuồng vì vậy rất nguy hiểm.
Cũng như ở người, hiện tượng bỏ con, bỏ ổ ở thú vật cũng có thể xảy ra, tuy rằng rất hiếm thấy.
Hiện tượng mèo cái cắn chết con, ăn thịt con cũng đôi khi thấy xảy ra. Có một số giả thuyết như: đây có thể là một bản năng tự vệ của mèo mẹ vì nó cảm thấy bị đe dọa bởi mùi lạ khác thường ở mèo con (bị chúng ta sờ mó vào). Cũng có thể vì mèo con ốm yếu bệnh hoạn nên mèo mẹ cần phải cắn chết bớt đi?
Kết luận
Bản năng mẫu tử hay tình mẫu tử, vấn đề còn nhiều tranh cãi.
Ngày nay, trước sự bộc phát của phong trào và khuynh hướng mới về luyến ái đồng giới tính, khó có ai biết được tương lai nhân loại sẽ đi về đâu./.
Tham khảo:
- La relation mère-petit est-elle innée ou acquise ?
http://www.reflexiences.fr/dossier/142/la-relation-mere-petit-est-elle-innee-ou-acquise-/
- Linstinct maternel existe-t-il vraiment?
http://www.psychologies.com/Famille/Etre-parent/Mere/Articles-et-Dossiers/L-instinct-maternel-existe-t-il-vraiment
- Lesbian Mothering
http://bls385americanmotherhood.blogspot.ca/2012/07/lesbian-mothering_31.html
Montreal
* * *
Ngày Lễ Mẹ Trên Thế Giới
Ngày Hiền Mẫu hay Ngày của Mẹ (Tiếng Anh: Mother's Day) đương thời được khởi xướng bởi bà Anna Marie Jarvis tại thành phố Grafton, tiểu bang Tây Virginia, Hoa Kỳ, để tôn vinh những người mẹ hiền, đặc biệt là trong khung cảnh của mái ấm gia đình. Theo truyền thống của Hoa Kỳ và đa số các quốc gia trên thế giới ngày nay, Ngày Hiền Mẫu được tổ chức hằng năm vào ngày Chủ Nhật thứ nhì của tháng 5. Một số nước khác cũng có các ngày lễ tương tự được tổ chức vào các ngày khác trong năm.(Wikipedia)
Ngày lễ Mẹ 8/may/2016 (second Sunday of may)-Tại các quốc gia sau đây
https://www.clareflorist.co.uk/international-mothers-day.aspx
Anguilla, Aruba, Australia, Austria, Bahamas, Bangladesh, Barbados, Belgium, Belize, Bermuda, Bonaire, Brazil, Canada, Chile, China, Colombia, Croatia, Cuba, Curaasao, Czech Republic, Denmark, Ecuador,El Salvador, Estonia, Finland, Germany, Greece, Grenada, Guatemala, Honduras, Hong Kong, Iceland, India, Italy, Jamaica, Japan, Latvia, Malaysia, Malta, Mexico, New Zealand, Peru, Philippines, Puerto Rico, Singapore, Slovakia, South Africa, Suriname, Switzerland, Taiwan, The Netherlands, Trinidad and Tobago, Turkey,United States, Uruguay, Venezuela, Zimbabwe.
Việt Nam
Trước đây chỉ có ở miền Nam với Lễ Vu Lan, nhưng những năm gần đây do sự lan rộng của Internet và các phương tiện thông tin đại chúng, nó đã được phổ biến cả nước và được mọi người hưởng ứng. Vào ngày này, những người con nhớ ơn mẹ sẽ dành đến cho mẹ của mình những món quà ý nghĩa, từ vật chất đến tinh thần. Thông thường nhiều người chọn ngày Chủ Nhật thứ nhì trong tháng 5.
Ngày dành cho các bà mẹ ở Việt Nam có khá nhiều, như Lễ Vu Lan, ngoài ra còn có các ngày dành cho phụ nữ như 8 tháng 3 (Quốc tế Phụ nữ), Ngày Phụ nữ Việt Nam.(Wikipedia)
Bản năng mẫu tử hay tình mẫu tử
Các nhà tâm lý học nghĩ rằng danh từ bản năng rất đúng ở thú vật nhưng không mấy phù hợp ở người.
Thật vậy tùy theo loài, để sinh tồn và duy trì nòi giống mà thú mẹ có những cách nuôi dưỡng, săn sóc và bảo vệ thú con khác nhau.
Con người là một sinh vật thượng đẳng nên khác biệt hơn với thú vật. Ngoài bản năng ra chúng ta còn có tình yêu thương.
Tình mẫu tử là một tình yêu thương vô bờ bến, hoàn toàn trọn vẹn, nhằm mục đích thỏa mãn mọi nhu cầu và ý muốn của đứa con.
Tình mẫu tử ở người mẹ có thể đã nhen nhúm từ lúc đứa con chưa chào đời.
Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình. Mẹ ước mong khi con ra đời con được mọi bề hạnh phúc.
Hạnh phúc của con cũng chính là hạnh phúc của mẹ. Đó là chu trình cho và nhận ở người mẹ mà các bác sĩ tâm lý nhi đồng (pédopsychiatre) gọi là cycle du don.
La maternité psychique, c'est cette dimension d'échange et de partage d'univers de totalité que l'un et l'autre se donnent, se le donnant dans le cadre de ce que l'on appelle dans ce livre, le cycle du don. (« Quand les femmes ne naissent pas mères » Jean Marie Delassus, Pédopsychiatre).
Bản năng mẫu tử do thụ đắc?
Lúc vừa mới sinh xong, người mẹ thật sự chưa có đủ thời gian để tìm hiểu và cảm nhận được mùi da thịt cũng như tiếng khóc đặc biệt của con mình.
Trong nhiều trường hợp, khoa học cho rằng bản năng mẫu tử được xây dựng từ những tiến trình phức tạp của hệ thần kinh trung ương đồng thời cũng nhờ vào khả năng tri giác đặc biệt của con người và thông qua một giai đoạn học tập (apprentissage) bao gồm sự tiếp xúc trực tiếp, ôm ấp, cho bú, chăm sóc và nuôi dưỡng đứa con mới sinh ra.
Bản năng mẫu tử do bẩm sinh?
Nếu theo như lời truyền tụng trong dân gian, thì bất cứ người mẹ nào cũng có thể dễ dàng nhận biết bằng trực giác đứa con mình sinh ra.
Phải chăng, có một sợi dây thiêng liêng vô hình gắn liền mẹ với con. Đó là bản năng mẫu tử.
http://www.soschildrensvillages.org.uk/news/blog/the-cry-of-a-refugee-child
Bản năng mẫu tử ở người mẹ là một vấn đề vô cùng phức tạp.
Một khảo cúu đăng trong tập chí Nature cho biết rằng hormone Ocytocine ở người mẹ lúc sanh nở cũng như lúc cho con bú đã dự phần quan trọng trong mối dây tình cảm giữa mẹ và con. Đó là bản năng mẫu tử chăng?. Giả thuyết nầy bị nhiều nhà khoa học chống đối.
http://www.journaldesfemmes.com/maman/magazine/1316108-ocytocine-a-origine-instinct-maternel/
Nhà khoa học Sarah Blaffer Hrdy,Hoa Kỳ thì cho rằng bản năng mẫu tử do môi trường và xã hội tạo ra.
Sarah Blaffer Hrdy
Anthropologue, primatologue et sociobiologiste, Sarah Blaffer Hrdy, membre de l'Académie des sciences américaine est professeur émérite à l'université de Californie-Davis..
Vào thế kỷ thứ 18 tại Âu Châu luật bắt buộc các sản phụ phải đi làm việc ngay khi họ vừa mới sanh xong. Sự kiện nầy khiến một vài loại hormones cá biệt không kịp xuất hiện ra để giúp vào việc xây dựng tình cảm gắn bó giữa mẹ và con.
Một khảo cứu thực hiện tại Paris vào năm 1850 cho biết nếu để người mẹ cho con bú trong vòng 18 ngày liên tục thì vấn đề bỏ con sẽ giảm đi được 10%.
Nếu nói rằng tất cả phụ nữ dều có bản năng mẫu tử một cách bẫm sinh vậy tại sao có nhiều bà mẹ, lại bỏ phế con cái, hành hạ chúng, đem cho cô nhi viện và thậm chí có khi còn đem bán con mình cho người khác. Ngày nay còn có vụ mang thai hộ, đẻ mướn thì thế nào là bản năng mẫu tử, thế nào là tình mẫu tử đây?
Cũng có những người mẹ không có lương tâm, vô cùng tàn ác, nhẫn tâm giết chết con của họ sinh ra, như trường hợp gần đây bên Pháp có vụ bà mẹ giết 8 đứa con.
Thật khó hiểu!
Retour sur les plus grandes affaires d'infanticide en France (20/03/2015)
http://www.sudouest.fr/2015/03/20/retour-sur-les-plus-grandes-affaires-d-infanticide-en-france-1865636-4758.php
Tình mẹ con theo lối Tây phương (Không phải ai cũng vậy hết)
*Con gái nghĩ gì về mẹ?
- 2 tuổi: Mẹ ơi! mẹ ơi !
- 3 tuổi: Mẹ ơi con thương mẹ quá xá nè.
- 10 ruổi: Mẹ ơi, mẹ à bất cứ chuyện gì.
- 16 tuổi:Trời đất ơi, mẹ làm con bực mình bực mẩy quá nè.
- 18 tuổi: Con muốn đi ra khỏi nhà nầy ngay bây giờ đây nè.
- 25 tuổi: Ờ, mà mẹ cũng… có lý hé.
- 30 tuổi:Tui muốn trở về nhà mẹ tui quá.
- 50 tuổi: Tui không muốn mất mẹ tui đâu.
- 70 tuổi: Tui sẵn sàng trả bất cứ gì để có được mẹ ở bên cạnh tui..
*Mẹ nghĩ gì?
Mẹ ơi, mẹ chỉ là một người mẹ mà thôi…
Ừ tao chỉ là một bà mẹ quèn, nhưng tao là cái đồng hồ báo thức, là đầu bếp, là người nội trợ, người giúp việc, là cô giáo, là y tá, là nhà tâm lý học, là một người bạn, một nhân viên an ninh, một nhà nhiếp ảnh, là một tài xế taxi, là một nhà cố vấn, một người tổ chức sắp xếp mọi việc, là một nhà trang trí, là một nhân viên giữ gìn trật tự, là một người trợ giúp cá nhân, và cũng là một người khổ công dọn dẹp « tà ma quỷ quái » dưới gầm giường…Tao làm ngày lẫn đêm. Tao ứng trực 24hr/24hr, 7ngày /7 ngày,. và cam tâm chịu đựng suốt đời. Tất cả gian khổ vừa kể mới chỉ nằm trong khuôn khổ của cái job đầu tiên mà thôi.
Là người mẹ: có thể tôi không có ý nghĩa gì đối với quý bạn, nhưng tôi là tất cả đối với một người.
Một người mẹ lý tưởng?
Thú vật: tình mẫu tử hay hóa học?
Để sinh tồn cũng như để duy trì nòi giống, thú cái được trang bị một hệ thống (thị giác, khứu giác, thính giác) giúp nó nhận biết những thú con do nó đẻ ra. Phải chăng đó là do tình mẫu tử hay là đó chỉ là do những phản ứng hóa học?
Thú mẹ cần phải nhận biết con của nó để có thể săn sóc, nuôi dưỡng, cho bú và bảo vệ.
Ở thú cái, phản xạ làm mẹ được khơi màu nhờ vào tác động của một số hormone tiết ra,lúc giao hợp, lúc thụ tinh, lúc đẻ trứng ( rùa, chim…) hay lúc sinh sản (thí dụ chó,mèo heo,bò…) hoặc khi có sự hiện diện của thú mồ côi thuộc một chủng loại khác.
Ở các loài côn trùng sống thành xã hội cao như loài ong và gồm có ong chúa (để đẻ), ong đực để giao giống với ông chúa và ong thợ có bổn phận chăm lo cung cấp thức ăn để nuôi dưỡng cho cả tổ ong mà đặc biệt là các ong non hay ấu trùng (larves). Ong thợ chiếm đa số. Đó là những ong cái nhưng không có khả năng sinh sản.
Nhờ vào các mùi hương đặc biệt có tên là phéromones xuất phát từ ong non nên các ong trưởng thành có thể xác định được vị trí, phái tính, cũng như giai đoạn tăng trưởng của thế hệ ong non để nuôi dưỡng. Ong chúa cũng tiết ra mùi hương đặc biệt QMB (Queen mandibular pheromone) lúc đang bay để quyến rủ các ong đực xáp lại phối giống.
A brood pheromone identified in honeybee larvae has primer and releaser pheromone effects on adult bees
Bees are also well known for communicating through the use of pheromones. Another widely identified chemical signal in bees is the Queen Mandibular Pheromone (QMP). This pheromone ensures that the queen is the only reproductive female in the hive by compromising the reproductive systems of worker bees. It also provides an attractant signal to the drones.
(Richard H. Porter et al Developmental Psychobiology)
Ở loài hữu nhũ Phéromones là những tính hiệu hóa học được cảm nhận tại một bộ phận đặc biệt gọi là voméronasal trong mũi.Từ đó, các tính hiệu được truyền về những trung khu đặc biệt trong não bộ.
Ở người, phéromone hay là mùi đặc biêt tiết ra từ thân thể của đàn bà hay của đàn ông. Chính hương tình nầy có khả năng kích thích, và gợi hưng phấn ở người khác phái tính.
Sự tổng hợp phéromones ở ong non được chỉ định bởi những di thể (genes) cá biệt của loài.
Bản năng ong thợ nhận biết ấu trùng có thể được xem là lập tức hay bẩm sinh.
Ở loài bò, hormones cũng đóng một vai trò quan trọng trong hành vi làm mẹ của bò cái. Hormone oestradiol giúp co thắt âm hộ trong lúc đẻ.
Ở dê cái, sự kích thìch âm hộ lúc đẻ kéo theo sự tiết ra hai loại hormones
- noradrenaline, giúp dê mẹ ghi nhớ mùi dê con khi liếm.
- ocytocine giúp tạo nên những dây liên lạc mẹ con cũng như giúp vào việc cho con bú. Ocytocine cũng giúp trong việc gắn bó tình cảm giữa chó và chủ nó.
Chó và người, chuyện rơi nước mắt
http://vietbao.com/p112a236935/cho-va-nguoi-chuyen-roi-nuoc-mat
Mối dây liên lạc đặc biệt giữa thú mẹ và thú con được thiết lập rất nhanh chóng lúc thú mẹ vừa đẻ xong vì vậy việc gởi thú mồ côi vào chung bầy để bú là một vấn đề rất ư là khó khăn.
Ở cừu, sau khi đẻ cừu cái biết nhận diện ngay những con nào là con của nó vừa mới đẻ ra để săn sóc và cho bú đồng thời cũng để loại bỏ ra những con khác bầy.
Khoa học gọi hiện tượng nầy la bonding, có được nhờ vào tác dụng của một vài loại hormones phối hợp với vài tính hiệu từ cừu con mà quan trọng nhất là mùi của nó.
Thú cái mới đẻ, đang cho bú hoặc trong thời gian nuôi con đều có bản năng mẫu tử rất nổi bật.
Để bảo vệ con, chúng có khuynh hướng thường hay tấn công hoặc cắn những ai muốn xáp lại gần chuồng vì vậy rất nguy hiểm.
Cũng như ở người, hiện tượng bỏ con, bỏ ổ ở thú vật cũng có thể xảy ra, tuy rằng rất hiếm thấy.
Hiện tượng mèo cái cắn chết con, ăn thịt con cũng đôi khi thấy xảy ra. Có một số giả thuyết như: đây có thể là một bản năng tự vệ của mèo mẹ vì nó cảm thấy bị đe dọa bởi mùi lạ khác thường ở mèo con (bị chúng ta sờ mó vào). Cũng có thể vì mèo con ốm yếu bệnh hoạn nên mèo mẹ cần phải cắn chết bớt đi?
Kết luận
Bản năng mẫu tử hay tình mẫu tử, vấn đề còn nhiều tranh cãi.
Ngày nay, trước sự bộc phát của phong trào và khuynh hướng mới về luyến ái đồng giới tính, khó có ai biết được tương lai nhân loại sẽ đi về đâu./.
Tham khảo:
- La relation mère-petit est-elle innée ou acquise ?
http://www.reflexiences.fr/dossier/142/la-relation-mere-petit-est-elle-innee-ou-acquise-/
- Linstinct maternel existe-t-il vraiment?
http://www.psychologies.com/Famille/Etre-parent/Mere/Articles-et-Dossiers/L-instinct-maternel-existe-t-il-vraiment
- Lesbian Mothering
http://bls385americanmotherhood.blogspot.ca/2012/07/lesbian-mothering_31.html
Montreal
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình