Hôm nay,  

Bà Hillary Báo Động Đỏ!

31/05/201600:00:00(Xem: 16479)

...Đã đến lúc cụ phó Biden hay bà Warren đi sửa sắc đẹp chuẩn bị ra mắt thiên hạ chưa...

Đầu tháng Sáu này, cuộc chạy đua bên DC sẽ chấm dứt nếu bà Hillary đại thắng tại Cali và New Jersey. Và bà sẽ ngồi chờ lễ đăng quang. Nhưng không ung dung chút nào.

Lịch sử tái diễn? Năm 2008, cả nước chuẩn bị lễ đăng quang cho một phụ nữ lần đầu tiên sẽ được bầu làm tổng thống Hiệp Chủng Quốc. Bà thượng nghị sĩ kiêm cựu Đệ Nhất Phu Nhân sẽ là tổng thống thứ 44 của Mỹ Quốc. Một biến cố lịch sử.

Dĩ nhiên là vẫn phải qua cái thủ tục bầu bán lẩm cẩm từ sơ bộ đến chung kết, vừa mất thời giờ thiên hạ phải đi bầu, vừa tốn tiền công quỹ để tổ chức bầu bán. Phải chi Nhà Nước thực tế, biết tiếc tiền của dân, ra lệnh hủy bỏ bầu cử thì tiện biết mấy. Trong cả đảng DC thì cả guồng máy lãnh đạo đảng cũng như tuyệt đại đa số cử tri hạ tầng đều "nhất trí" tung hô bà Hillary rồi, bầu sơ bộ làm gì nữa? Ra ngoài đảng thì cả nước cũng đã thấy đảng CH dưới sự lãnh đạo của ông cao bồi Texas đã mang đại hoạ đủ kiểu cho cái xứ này, từ khủng hoảng nhà cửa đến chiến tranh liên miên bất tận ở mấy cái xứ xa xôi mút mùa đâu đó. Thế thì bầu bán gì nữa? Đúng là dấm dớ!

Thế rồi chuyện không thể xẩy ra được đã... xẩy ra. Một anh tổ chức cộng đồng da đen với hậu thuẫn của 0,1% cử tri DC và 0,0% cử tri CH, không biết ở đâu ra, bất ngờ nhẩy ra dựt mất cái ghế, khiến bà Hillary té ngửa ra đất ngay từ trong nội bộ đảng, chưa kịp đấu với người hùng McCain. Đành nuốt hận nhận giải an ủi Ngoại Trưởng bay lòng vòng khắp thế giới chờ 8 năm sau làm lại cuộc đời. Bà hăm hở chức lớn mà quên mất cái mánh của ông tân tổng thống. Ông cho địch thủ Biden là phó, cho bà làm ngoại trưởng. Thế là bảo đảm tới kỳ bầu tới năm 2012, ông sẽ một mình một chợ, không có ông Biden hay bà ra tranh dành gì nữa.

Tám năm sau, bà Hillary lại quất ngựa ra trận. Lần này còn "hoành tráng" hơn năm xưa nhiều. Trước mắt không còn anh tổ chức cộng đồng múa mép quá tài, cũng không có người hùng nếm mùi tù VC nào hết. Lần này thì cái Nhà Trắng có chạy đằng trời cũng không thoát tay bà!

Có thật vậy không? Có thật là tháng Bẩy tới này ta sẽ chứng kiến lễ đăng quang lên ngôi Hoàng Thái Hậu của đảng DC và đến tháng Hai năm tới sẽ ăn mừng lễ đăng quang của Hoàng Thái Hậu Đại Cường Cờ Hoa không?

Nếu bà Hillary không nhuộm tóc vàng hay tóc nâu hay tóc đỏ mỗi ngày, thì thiên hạ bây giờ đã nhìn thấy rõ tóc bà ngày càng ngả qua màu bạc, nhất là vài tháng sau này. Ông chồng chẳng phải tranh cử gì hết, nhưng nội cái chuyện lo cho bà vợ cũng đã trắng tóc hết rồi. Chỉ vì con đường hoan lộ của bà bất ngờ lại có vẻ hao hao giống cảnh 8 năm trước.

Bất ngờ chẳng ai hiểu ở đâu ra, tự nhiên lại có một cụ phe ta, cũng đồng chí cùng đảng với nhau, lại nhẩy ra đòi cái ghế của bà. Mà cái cụ này phải nói là... cực kỳ vớ vẩn.

Cụ Bernie Sanders không phải tay mơ đang lo tổ chức cộng đồng đâu đó rồi đọc một bài diễn văn hùng hổ, khiến cả nước phục lăn, tôn vinh là Đấng Cứu Thế. Trái lại, cụ là một chính khách đã nhẩy vào chính trị, làm dân biểu từ ngày bà Hillary còn đang làm luật sư tập sự ở Arkansas. Dân biểu của một cái tiểu bang mà phải dùng kính hiển vi mới tìm thấy được trên bản đồ Mỹ quốc. Rồi bà Hillary sau khi làm Đệ Nhất Phu Nhân, chạy qua làm nghị sĩ thì cụ này cũng bắt chước, bỏ hạ viện chạy qua thượng viện. Tuy cụ là lão làng, nhưng các đồng nghiệp chẳng ai thèm tôn kính hay để ý đến cụ.

Cụ chỉ là một loại "ông đồ gàn". Hơn hai chục năm sau khi chủ nghiã cộng sản rơi rớt như sung rụng khắp thế giới, cụ vẫn còn gân cổ hô hào đại đồng xã nghiã, tất cả mọi sự miễn phí, Nhà Nước lo hết, y tế miễn phí, giáo dục miễn phí, trợ cấp an sinh xài không hết, tất cả dân lao động và trung lưu tăng lương gấp hai, gấp ba lần hết, thuế má khỏi đóng, Nhà Nước quốc hữu hóa hết các đại công ty, mấy ông nhà giàu sẽ đóng thuế lợi tức lên tới cỡ 99%, chỉ còn đủ tiền ăn mì gói thôi. Cụ cũng giống như... Lưu Nguyễn lạc thiên thai nửa thế kỷ qua, bây giờ mới trở lại trái đất, tưởng cả thế giới vẫn đang còn đọc cẩm nang đỏ của Các Mác.

Cụ quá tuổi hưu cả chục năm rồi, nhưng không biết vì kẹt tiền hay tại ngồi nhà buồn, mà cụ nhất định chưa về hưu, vẫn ngủ gà ngủ gật tại thượng viện, biểu quyết lai rai. Rất giản dị, ai cũng biết trước cụ sẽ bỏ phiếu như thế nào, mà chẳng bao giờ cần nghe cụ đọc diễn văn. Mà thật ra, cụ cũng chẳng bao giờ đọc diễn văn. Cụ mà đọc thì sau ba phút, cả hội trường thượng viện ngáy pho pho hết rồi.

Bây giờ, không biết cụ bị điện giật hay sét đánh gì đó, hay nói theo Mỹ, cụ tái sanh –born again- sao đó, tỉnh ngủ, nhẩy ra, hò hét hùng hồn còn hơn mấy ông mục sư da đen, đòi tranh cử... tổng thống chống bà Hillary. Cả nước ôm bụng cười lăn. Cười thì cười, cụ vẫn ra tranh cử.

Cười cụ? Iowa là tiểu bang đầu tiên bỏ phiếu sơ bộ. Kết quả bà Hillary thắng với 49,8%, cụ Sanders 49,6%. Cụ chỉ thua có vài trăm phiếu, 0,2%. New Hampshire, tiểu bang thứ nhì: cụ đè bẹp bà Hillary với 60% so với 40% của bà. Thiên hạ cụt hứng, hết cười.

Giờ này đây, cuối tháng Năm, bà Hillary thắng tại 23 tiểu bang, cụ chiếm 20 tiểu bang. Thua khít nút. Đó là nói về số tiểu bang thắng bại, nhưng nếu nói về số phiếu đại biểu thì bà thắng lớn. Chỉ vì trong mỗi tiểu bang, ngoài những đại biểu được chỉ định qua kết quả bầu cử, còn có những đại biểu là các chức sắc địa phương, tức là guồng máy đảng, và khối này ủng hộ bà Hillary đến 90%.

Chẳng may, chính cái hậu thuẫn 90% này bây giờ đã trở thành một đại họa đe dọa đảng DC như chưa từng thấy.

Trước đây, ai cũng nhìn thấy cuộc chạy đua bên CH như nồi cháo heo, với gần hai chục ứng viên, chửi bới nhau loạn xà ngầu, chưa kể cấp lãnh đạo đảng cũng như khối truyền thông bảo thủ cũng xiá vào, khen ông này, đả kích ông kia, bênh ông nọ. Như mớ boòng boong, không ai nhìn thấy gì nữa. Hàng loạt thầy bói chính trị tiên đoán đảng CH tan hàng rã đám. Để rồi trong ngạc nhiên chung, cuộc chạy đua bên CH chấm dứt sớm hơn dự định nhiều. Mới cuối tháng Tư đã xong rồi. Đảng CH bây giờ bắt đầu cuộc hành trình hàn gắn. Giống như trong tất cả các cuộc tranh cử trước, trong lúc sơ bộ, đánh nhau túi bụi, xong rồi thì ngồi lại với nhau. Dân chủ kiểu Mỹ.

Không ai có thể nói đảng CH đã đoàn kết lại rồi, hiển nhiên là vẫn còn nhiều sóng ngầm, nhiều cuộc vận động hậu trường cho đủ loại kịch bản, nhưng dù sao, tương lai có vẻ sáng sủa hơn đảng DC.

Đảng DC lúc ban đầu, ai cũng lo sợ bà Hillary độc diễn sẽ đưa đến nhàm chán, ỷ lại, chẳng ai có hứng thú đi bầu bán gì nữa, sẽ đưa đến tình trạng cả đảng, từ cấp lãnh đạo đến cử tri ngủ gật hết, có thể bị CH lợi dụng bất ngờ chiếm thắng lợi dễ dàng. Chuyện không ngờ là trái lại, trong khi bên CH đang lo ổn định lại, thì bên DC, cuộc chạy đua lại biến thành cuộc... nội chiến huynh đệ tương tàn găng hơn bao giờ hết.

Cụ Sanders thề không bỏ cuộc và khối cử tri hạ tầng, trẻ, cấp tiến cực đoan của cụ cũng thề sống chết vì cụ. Mà cái khối cử tri nổi loạn này lại là một trong những thành phần cử tri cột trụ của đảng DC, không có không được, vì chính cái khối này đã công kênh TNS Obama vào Nhà Trắng năm 2008.

Cái làm bà Hillary tức anh ách là bà không thể kêu gọi cụ Sanders bỏ cuộc để đoàn kết DC lại được, vì chính bà năm 2008 cũng đã nhất quyết không chịu bỏ cuộc để đứng sau lưng ông Obama cho đến sát ngày đại hội đảng, mà lại chỉ huề hòa sau khi hai bên điều đình và Obama chấp nhận hàng loạt điều kiện của bà.

Đã vậy lại còn ba cái vụ emails nó làm phiền bà hết sức. Tổng Thanh Tra Bộ Ngoại Giao vừa nộp báo cáo cho quốc hội, xác nhận là bà Ngoại Trưởng quả đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục sử dụng hệ thống email của Bộ, bất chấp nhiều lần đã bị cảnh giác không được làm. Cả hai báo lớn phe ta, New York Times và Washington Post, đều đồng thanh viết bài chỉ trích bà thậm tệ.

Có một khiá cạnh mà không có báo phe ta nào nhắc đến: bà Hillary xoá khoảng 30.000 cái emails bà nói là có tính riêng tư cá nhân. Nhưng ai biết được trong đó có gì? Ngoài những bí mật có tính an ninh quốc gia, ai biết được còn có những email của chẳng hạn TT Congo trả giá với bà: "tôi gửi Qũy Clinton Foundation một triệu đô, bà làm gì cho tôi?". Hay của ngân hàng Bank of America "tôi trả bà 250.000 đô bà đọc diễn khen ngợi chúng tôi điều gì?". Dĩ nhiên bà xóa mất hết, ai biết đâu mà mò nữa.

Cái đáng phiền nơi bà Hillary là cả cuộc đời bà, luôn luôn bị điều tra, không chuyện này thì chuyện khác. Đợi khi bà làm tổng thống thì chắc cả nhiệm kỳ sẽ hết xì-căng-đan này đến bê bối khác. Dân Mỹ có muốn vậy không?

Vì chưa thanh toán được cái nợ Sanders, bà Hillary bây giờ đang phải đấu võ với hai người một lúc, cụ đồng chí Sanders và ông CH Trump.

Cả hai đối thủ của bà Hillary có một đặc điểm giống nhau: cử tri của họ, tuyệt đại đa số... trắng tinh. Nhìn các hình ảnh trên TV hay báo chí, thấy những người hò hét chung quanh hai ông này toàn là dân da trắng, trẻ già nam nữ trắng bóc hết. Nhìn những hình ảnh tương tự bên bà Hillary, thấy lác đác có vài anh chị trắng, còn đại đa số là dân oeo-phe, đen, Mễ, Á. Dân da trắng lo bỏ bà chạy ngang chạy dọc qua hai bên cực đoan, không theo cụ Sanders thì cũng qua ông Trump. Tin không vui cho bà Hillary: dân da trắng vẫn chiếm 75% cử tri Mỹ, nếu họ không lười nữa, đổ xô đi bầu hết thì bà Hillary... tay trắng trở về với trắng tay.

Trong khối da trắng, tuyệt đại đa số các ông, các bà có gia đình, dân tỉnh nhỏ ít học là cử tri CH. Bà Hillary chỉ có thể trông cậy vào dân da trắng trí thức cấp tiến và các cô trẻ ham vui, muốn phá thai thả dàn, nhưng chẳng may, khối này lại quay qua ủng hộ cụ Sanders hết. Chưa ai rõ bà Hillary sẽ làm cách nào kéo họ về lại sau khi hạ được thần tượng xã nghiã của họ. Biết đâu sẽ đành phải vuốt ngực mời cụ xã nghiã ra đứng chung liên danh. Nhưng như vậy thì phe DC lại đã đưa ra một liên danh cực tả, rất khó thắng được trong cái thành đồng tư bản này.

Thực tế mà nói, cả nước nghĩ trước sau gì thì bà Hillary cũng loại được cụ xã nghiã Sanders thôi. Có thể là đúng như vậy, nhưng cuộc chiến với cụ đã làm hao mòn rất nhiều sinh khí, thời giờ và tiền bạc của bà.

Một điều nữa làm bà Hillary lo ngại bạc đầu là trong cuộc chiến với cụ Sanders, bà đại bại tại những tiểu bang vùng Đại Hồ, thành đồng của khối thợ thuyền như Wisconsin, Michigan, Minnesota, Indiana, và nhất là tại vài tiểu bang xôi đậu như Colorado và New Hampshire. Mất hậu thuẫn tại những tiểu bang này, bà có lập đàn nhờ Khổng Minh đến tế trời lễ đất cũng chưa chắc hạ được ông Trump.

Ông Trump đánh gục 16 đối thủ trong đó có nửa tá nặng ký nhất, kể luôn cả guồng máy đảng CH, một mình một ngựa không cần tài phiệt nào yểm trợ. Bà Hillary có mỗi một cụ xã nghiã dâm dớ mà đánh hoài vẫn chưa té, cho dù bà có cả guồng máy đảng DC sau lưng và cả khối tài phiệt Wall Street bên cạnh. Mai này, làm sao đấu với ông Trump? Chỉ nghĩ đến đây là phe DC toát mồ hôi rồi.

Nhiều cơ quan truyền thông cấp tiến, cũng như khối cử tri cấp tiến về hùa theo, từ lâu nay ngày ngày thắp nhang cầu sao cho ông mát giây Trump đắc cử đại diện CH, vì họ nghĩ ông sẽ là miếng mồi ngon nhất cho bà Hillary. Kết quả là họ đã được toại nguyện: ông Trump đã trở thành đại diện CH. Nhưng điều họ không thể ngờ được là nhiều thăm dò mới nhất lại cho thấy cái ông mát giây này có nhiều triển vọng hạ luôn cả thần tượng cấp tiến của họ. Đây là những con số "kinh hoàng" về những tỷ lệ hậu thuẫn mới nhất:

Washington Post: Trump: 46%; Hillary: 44%

ABC: Trump: 46%; Hillary: 44%

Fox: Trump: 45%; Hillary: 42%

Rasmussen: Trump: 42%; Hillary: 37%

Những thăm dò này dĩ nhiên không thể phản ánh kết quả bầu cử khi còn cả gần nửa năm nữa mới có bầu bán thực sự, nhưng nó cũng đủ nói lên tình trạng "khẩn trương" của DC và bà Hillary.

Nhưng có một thăm dò cho thấy một tình trạng bi thảm hơn nhiều cho bà Hillary. NBC thử so sánh bà Hillary với cụ Sanders xem ai có hy vọng hạ ông Trump nhiều hơn. Kết quả theo NBC:

Hillary: 46%; Trump: 43%. Trump thua 3 điểm;

Sanders: 54%; Trump 39%. Trump thua 15 điểm.

Mà đây không phải là thăm dò duy nhất cho thấy kết quả kiểu này. Các thăm dò của Fox, CBS, Quinnipiac đều tương tự. Có nghiã là nếu DC đưa cụ già gàn Sanders ra thì sẽ dễ dàng hạ ông mát giây Trump. Đưa bà Hillary ra là có khó khăn, có khi thua luôn. Đây chính là lý do quan trọng nhất khiến cụ Sanders nhất định chưa bỏ cuộc. Vì cụ tin chắc bà Hillary sẽ đại bại và chỉ có cụ mới hạ được ông Trump.

Hiểu cho đúng, bà Hillary và ông Trump ngang ngửa không phải vì thiên hạ có cảm tình hơn với ông Trump, mà là bà Hillary bị mất hậu thuẫn quá nhanh, bị ghét quá nhiều. Và ta đừng quên, cuộc chiến Trump-Hillary chưa bắt đầu đó. Chưa ai biết cuộc chiến sẽ đẫm máu như thế nào và kết quả sẽ ra sao khi ông trâu điên Trump săn tay áo ra chiêu. Như vậy đủ hiểu tại sao phe DC đang hụ còi báo động.

Giữa hai người, bà Hillary và ông Trump, có một khác biệt đáng kể. Cả hai đều giàu nứt đá đổ vách, ông Trump dĩ nhiên giàu hơn, cả hai đều vỗ ngực tranh đấu cho dân lao động, dân nghèo. Nhưng giữa hai người, chuyện lạ là cử tri, nhất là dân lao động lại tin ông Trump của đảng "tài phiệt" mà lại không tin bà Hillary của đảng "dân nghèo". Ở bà Hillary, có cái gì giống như ở con người cựu PTT Al Gore: cái gì giả tạo, gượng ép, đóng tuồng, "coi dzậy mà hổng phải dzậy", trong khi ở ông Trump, rõ ràng là "coi dzậy mà đúng dzậy đó" (cho tới khi ông đổi ý!). Bà Hillary nếu không phải là một diễn viên mần tuồng thì cũng là một thứ người máy chính trị –political robot. Không có tình người. Một món ăn nhạt phèo, không có mặn ngọt chua cay đủ mùi vị như ông Trump.

Trong cái thời buổi mà thiên hạ chán ngán chính khách tới cổ, bà Hillary lại đúng là tất cả những gì biểu tượng cho một chính khách thuần tuý, một chính trị gia chuyên nghiệp chính hiệu đã lăn lộn trong chính trường từ một phần tư thế kỷ qua. Đã vậy, lại còn nổi tiếng mánh mung và tham nhũng.

Ngày 24 tháng 7 tới đây, vài ngày trước khi đại hội đảng DC khai mạc, một phim thời sự rất hấp dẫn, "Clinton Cash", sẽ được trình chiếu trên các rạp hát cả nước. Cuốn phim trình bày về những cách hai ôb Clinton kiếm tiền trong mấy chục năm qua, nhất là trong những năm gần đây, qua Quỹ Clinton Foundation và qua các phong bì sau các bài diễn văn. Một kho bom CBU thứ thiệt.

Một vấn đề lớn nữa của bà là thiên hạ không ai hiểu rõ tại sao phải bầu cho bà ngoài việc muốn một phụ nữ làm tổng thống. Để có một Clinton nhiệm kỳ ba hay một Obama nhiệm kỳ ba? Tiếp tục chế độ Vũ Như Cẩn? Có gì hấp dẫn có thể lôi cử tri ra khỏi nhà để đứng xếp hàng mấy tiếng đồng hồ bầu cho bà? Khẩu hiệu phổ biến nhất của bà Hillary là "Fight For Us", Tranh Đấu cho Chúng Ta. Tranh đấu hay đánh nhau? Vì chuyện gì? Đánh nhau với ai? Đánh nhau với cụ Sanders? Hay với tài phiệt đã tặng cho bà bạc triệu? Hay với khối bảo thủ gồm ít nhất một nửa nước Mỹ? Hay với khối các ông da trắng?

Thế mới nói sách lược vận động tranh cử của bà thua xa Obama. Ông này kêu gọi đại đoàn kết toàn dân, không đánh ai hết, và hốt đủ phiếu vào Nhà Trắng. Bây giờ bà Hillary lại muốn tạo kẻ thù, kêu gọi đánh tứ phiá, sẽ thành công hay không? Đã đến lúc cụ phó Biden hay bà Warren đi sửa sắc đẹp chuẩn bị ra mắt thiên hạ chưa? (29-05-16)

Ghi chú: Gần đây, có một độc giả "vui tính", thường xuyên nhẩy vào góp ý về cột báo này trên trang mạng Việt Báo, và lần nào cũng nhắc lại chuyện kẻ viết này đã "hai lần đoán sai bét là Obama sẽ thua CH, năm 2008 và 2012". Cứ vậy lập đi lập lại, không cần bằng chứng. Có lẽ bị ảnh hưởng kỹ thuật tuyên truyền cổ điển, cho rằng lập đi lập lại một lời nói láo, mãi thì cũng sẽ có người tin. Để rộng đường dư luận, kẻ viết này minh định rõ ràng chưa khi nào trong hai dịp bầu tổng thống 2008-2012, đã "tiên đoán Obama thua". Kẻ viết này hoan nghênh mọi trích dẫn làm bằng chứng tác giả đã viết "ứng viên Obama sẽ thua".

Vũ Linh

Quý độc giả có thể liên lạc với tác giả để góp ý qua email: [email protected]. Bài của tác giả được đăng trên Việt Báo mỗi thứ Ba.

Theo kết quả khảo sát của Pew, mức độ tin tưởng vào ông Trump đã sụt giảm tại 16 trong số 24 quốc gia so với năm ngoái, và không có quốc gia nào được khảo sát ghi nhận sự gia tăng thái độ tích cực đối với vị tổng thống này. Chỉ 23% số người được hỏi cho biết họ tin tưởng ông Trump sẽ đưa ra những quyết định đúng đắn trong các vấn đề toàn cầu. Ông Wike cho biết những người được hỏi dành nhiều sự tin tưởng hơn cho Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron (43%), Tổng Thống Ukraine Volodymyr Zelensky (35%), Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (34%) và Tổng Thống Nga Vladimir Putin (31%). Chỉ có Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là nhận được mức độ tin tưởng thấp hơn ông Trump, ở mức 18%.
Các bậc quốc phụ Hoa Kỳ muốn thành lập một nền Cộng hòa chớ không phải một nền Dân chủ. Tuy nhiên, ngày nay, Hoa Kỳ là một quốc gia dân chủ hơn nhiều so với những mà gì các nhà cách mạng Mỹ muốn tưởng tượng trong những giấc mơ điên rồ nhất của họ – hoặc những cơn ác mộng. Đồng thời, có một vài nỗi sợ hãi tệ hại nhất liên hệ đến thuật ngữ "dân chủ" trong thời cách mạng Mỹ dường như đang xảy ra trong hiện tại. Ngay trong bài diễn văn từ biệt năm 1796 của George Washington, tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ, ông đã cảnh báo cho đồng bào về "những tác động tai hại của tinh thần đảng phái", mà nó có thể thúc đẩy cho người dân trong việc "tìm kiếm sự an toàn và yên tĩnh trong quyền lực tuyệt đối của cá nhân"...
Đối với đời người thì 250 năm đã dài gấp hai lần rưỡi tuổi thọ mà một con người có thể đạt đến nhiều nhất, nếu một người có thể sống tới 100 tuổi. Nhưng đối với một quốc gia thì 250 năm không phải là thời gian dài, bởi vì có những nước như Việt Nam có niên đại tồn tại lâu tới bốn, năm ngàn năm. Tuy nhiên, điều tôi muốn nói ở đây không phải là tuổi thọ dài hay ngắn của một quốc gia hay của nước Mỹ mà là trong suốt hai thế kỷ rưỡi đó đất nước này đã làm được gì có giá trị để đời và đã đánh mất thứ gì quý giá trong những điều cốt lõi làm nên một nước Mỹ thịnh trị hùng cứ một phương.
Con chó Taichito đã theo sát Aung San Suu Kyi suốt bao năm. Nhưng nó không được phép đi theo bà vào nhà giam khi quân đội lật đổ chính quyền của bà cách đây năm năm. Tháng trước, con chó tai cụp ấy chết tại nhà bà ở Yangon, thủ đô cũ, thọ 15 tuổi, vẫn như còn chờ bà trở về. Nó là món quà người con trai, Kim Aris, tặng mẹ khi bà ra khỏi nhà giam lần trước, năm 2010. “Tôi nghĩ đó là điều tốt nhất tôi từng tặng bà. Nó rất trung thành với bà,” ông Aris nói trong một cuộc phỏng vấn tại Luân Đôn.
Tôi cũng đã đến Mỹ như là một di dân tị nạn sau khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ vào cuối tháng 4/1975, sống trong trại tị nạn Camp Pendleton cùng với hàng vạn người Việt khác sau khi rời bỏ quê hương trong hoảng loạn và lo sợ. Năm đó chẳng có lễ hội, chẳng có pháo hoa mừng Lễ Độc lập 4/7 trong trại vì mọi người ai cũng đang lo nghĩ khi nào sẽ được đi định cư, băn khoăn về tương lai trên đất mới sẽ làm gì để sống, có được tiếp tục đi học, người Việt có bị kỳ thị không. Lúc đó có tin loan truyền là bang California không muốn cho người Việt định cư nên không biết tương lai sẽ về đâu, gian truân ra sao. Người quen của tôi gặp nhau trong trại, có anh đi Seattle, bang Washington, có anh về Napa, ở miền bắc California hay có chị về Downey ở nam California. Bạn ở chung lều trại người đi bang Colorado, người về San Francisco, mấy anh lính hải quân ra tận hải đảo Hawaii. Nhìn quanh thấy người Việt được định cư khắp nơi trên nước Mỹ.
Có một sự khác biệt rất lớn giữa thế hệ Gen Z và một thế hệ người Mỹ đã quá chán nản với những con đường mòn rập khuôn, nỗi sợ hãi không dám “lệch đảng.” Ở Gen Z, họ có một nguồn năng lượng mà những chiếc ghế lâu năm ở Quốc Hội không thể có. Kết quả của bầu cử sơ bộ 2026 ở tiểu bang Colorado đã cho thấy khá rõ nét điều này. Một thế hệ Gen Z cho rằng "hệ thống đã đổ vỡ và chúng tôi nhận ra sẽ không có ai đến cứu chúng tôi ngoài chính chúng tôi.”Họ, là những người sinh trưởng trong gia đình di dân.
Mấy tuần đầu World Cup trên đất Mỹ là một chuyện lạ: giải đấu diễn ra đã vài tuần mà tên Donald Trump ít được nhắc đến. Người ta coi bóng, bàn luật, uống bia và cãi nhau, khán giả quốc tế thấy nước Mỹ tổ chức một kỳ bóng đá vui vẻ, tử tế. Ông tổng thống thì bận mừng 250 năm nước Mỹ, chưa để mắt vào sân bóng. Nhưng đâu dễ “too good to be true” như thế. Thẻ đỏ của Folarin Balogun xảy ra vài ngày trước, trong trận gặp Bosnia: anh tranh bóng với hậu vệ Tarik Muharemović. Xem nhanh, pha bóng chẳng có gì đặc biệt. Vào phòng VAR, quay chậm cho thấy mũi giày cà xuống sau ống chân, cổ chân xoắn lại. Trọng tài rút thẻ đỏ. Theo luật, thẻ đỏ ở World Cup thì trận sau nghỉ. Không kháng cáo, không ngoại lệ. Lẽ ra chuyện kết thúc ở đó.
Tổng thống Donald Trump đến Ankara với đe dọa hơn là củng cố quan hệ với NATO. Ông văng ra những điều khó nghe, sẽ rút quân Mỹ khỏi châu Âu nếu không chiếm được Greenland, vô cùng bất mãn vì các nước Âu châu không tham gia chiến tranh Iran, và tuyên bố cắt hết mậu dịch với Tây Ban Nha. Nhưng trước khi ra về, ông lại nói đến “tình bằng hữu to lớn” giữa các đồng minh.
Dĩ nhiên, mỗi người Mỹ hôm nay sẽ có cách riêng để hiểu và thể hiện lòng yêu nước của mình. Lễ Độc Lập năm nay còn đánh dấu cột mốc 250 năm ngày một bản Tuyên ngôn đặt nền cho nước Mỹ ra đời – vì vậy, hai chữ “lòng yêu nước” lại trở thành khẩu hiệu đầu môi. Nhưng giữa pháo bông và diễu hành, giữa những lá cờ bay trên sân vận động và những đứa trẻ từ chối hát quốc ca, người Mỹ nói chung, và người Mỹ gốc Việt nói riêng thật sự nghĩ gì về lòng ái quốc?
Ngày 4 Tháng Bảy năm nay, Hiệp Chúng Quốc Hoa Kỳ tròn 250 tuổi. Đó là một con số thiêng liêng. Một phần tư thiên niên kỷ. Người Mỹ nào cũng hiểu rằng ngày 4 Tháng Bảy mang ý nghĩa lớn lao hơn nhiều so với cá nhân của mỗi người, ở một góc độ nào đó. Đó là dịp để tôn vinh nền dân chủ và vai trò công dân – ai cũng bình đẳng trong nền dân chủ ấy. George Washington thấu hiểu sâu sắc điều này. Trong bản di chúc của mình, ông tự mô tả bản thân là “một công dân Hoa Kỳ, và từng là tổng thống của quốc gia này.” Ông trân trọng danh phận công dân Mỹ, một danh xưng mà chính ông cùng các nhà cách mạng Mỹ khác đã góp phần tạo dựng, và coi trọng vị thế đó hơn cả vinh dự nhất thời của chức vụ tổng thống. Trong Tuyên Ngôn Độc Lập, Abraham Lincoln từng nói rằng mọi quan điểm chính trị của ông đều "bắt nguồn từ những tư tưởng được thể hiện trong Tuyên Ngôn Độc Lập.” Ông tin tưởng tuyệt đối sứ mệnh của nước Mỹ là trút bỏ "gánh nặng khỏi đôi vai mọi người.”
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.