Người ta bảo biển Florida đẹp thì tôi đi, Ừ thì biển đẹp thật, trời xanh mây trắng, nước biển như ngọc… Vô cùng khoáng đãng, thanh bình. Biển cố quận của tôi cũng đẹp có kém gì, chỉ kém ở độ rộng lớn, ở hành vi của con người, kém ở cách sử dụng và bảo tồn…
Người ta bảo New York là thành phố của thế giới, ừ thì đúng là của thế giới thật. Thật ngoài sức tưởng tượng nếu chưa đến nơi này, đủ moị tầng lớp, đủ moị sắc dân tụ tập về đây… Ông bà ta nói: “Đi một ngày đàng học một sàng khôn", sàng khôn thì chưa dám nhưng rõ ràng càng đi càng thấy nhiều, biết thêm nhiều, tầm mắt mở thêm ra! Cái xứ Cờ Hoa này quả thật chẳng hổ thẹn với cái danh xưng của mình, thật đẹp với cờ hoa, với sự hùng mạnh, thịnh vượng, với sự bao dung của mình. Nếu chỉ noí sự giàu sang, hùng mạnh không thì thế gian này không chỉ có Mỹ… Nhưng có những điều hết sức nhỏ nhiệm, tầm thường nhưng hết sức cao cả, đầy ý nghĩa nhân văn laị có ở nơi này và chưa thấy ở nơi khác, ít ra là với sự thấy và biết hạn hẹp của tôi.
Las Vegas một thành phố hiện đaị, xa hoa, hào nhoáng không kém nếu không muốn nói là hơn những đô thành xa hoa khác của thế gian này. Las Vegas mọc lên từ một sa mạc hoang vu vô cùng khắc nghiệt. Nó là trung tâm cờ bạc bậc nhất của xứ sở này. Đến đây thấy toàn là sòng bài, khách sạn, nhà hàng… Người tấp nập trẩy hội suốt cả bốn mùa. Tôi lang thang, lang thang và lang thang… lang thang để ngắm nhìn, để tìm kiếm một cái gì đó mà tôi không biết cái đó là cái gì. Một cái gì đó không tên tuổi, tháng năm, không hình tướng… Tôi không biết nó ở đâu, dù có bản đồ chỉ dẫn hiện đaị nhất, hướng dẫn viên kinh nghiệm nhất cũng không giúp gì được… Vì cái tôi đi tìm nó có thực sự tồn taị hay không tồn taị tôi cũng không biết. Tôi cứ lang thang thế thôi. Thế rồi một hôm nghỉ chân ở một sảnh nối tiếp giữa hai khách sạn, tôi thấy một bức tượng đồng và điều ấy làm tôi hết sức ngạc nhiên. Nếu là tượng danh nhân, học giả thì cũng là chuyện thường; nếu là tượng vua, quan, tướng lãnh hay là tượng chính khách hay ông nọ bà kia… thì cũng chẳng có gì đáng nói! Đàng này là tượng một người lao công đang cầm chổi làm việc; chao ôi tôi thấy lạ lùng, từ lạ lùng sang khâm phục vô cùng. Ở giữa đô thành xa hoa, tráng lệ. Ở giữa cái xứ sở tiền bạc, vật chất và cuộc sống thực dụng này. Người lao công chỉ là hạng người nghèo khổ, lao động cực nhọc với mức lương tối thiểu thì có đáng gì, có ai thèm quan tâm đến làm gì? Vậy mà las Vegas dựng tượng người quét dọn! Tôi đi qua nhiều xứ sở nhưng chưa từng thấy bao giờ. Las Vegas vinh danh người lao công, xứ sở này ghi nhận công sức của người lao công chứ đâu phải chỉ biết công sức của những bậc tài danh! Người lao công rất khổ nhọc đã giữ gìn cho môi trường chung quanh sạch đẹp, họ đã được vinh danh bằng tượng đồng như tất cả những người có công sức đóng góp cho xã hội. Một bài học về cách đối nhân xử thế, một biểu hiện tuyệt vời về tính nhân văn cao cả, Một minh chứng cho câu triết lý: không có công việc tốt hay xấu, chỉ có thái độ tốt hay xấu mà thôi! Las Vegas nói riêng, Xứ Cờ Hoa nói chung đã cho tôi và moị người thêm một bài học về lòng biết ơn, biết ơn ai đã giúp đỡ mình, đã cho mình một cuộc sống tốt đẹp, một môi trường đẹp cho dù là trực tiếp hay gián tiếp. Người với người cộng sinh trong cùng một xã hội, dù ít hay nhiều cũng có quan hệ ràng buộc, tác động qua laị với nhau. Lòng biết ơn không chỉ là một cử chỉ văn hoá, một hành vi văn hoá… mà còn là nhân cách của một con người hay của một tập thể văn minh.
Xứ sở Cờ Hoa thật tuyệt vời! người với người gặp nhau là chào hỏi dù xa lạ, luôn xin lỗi và cảm ơn dù là việc nhỏ nhiệm chẳng đáng chi. Một xã hội mà con người có "lễ" như thế thì ắt sẽ hùng mạnh và sẽ tồn taị dài lâu. Ngày xưa khổng Tử từng dạy: "Lễ-nghĩa-liêm-sỉ, quốc chi tứ duy" nghĩa là: Lễ -nghĩa - liêm - sỉ là bốn cái gốc của sự tồn taị một quốc gia. Người xứ Cờ Hoa biết "lễ", biết "sĩ"… Vậy là xứ này còn làm bá chủ dài lâu. Cái "lễ", Cái sự trân trọng công sức con người, lòng biết ơn người… Nó có thể không hình tướng, không tên tuổi nhưng nó khắc sâu vào lòng người! Lòng biết ơn kết nối và thừa hưởng từ quá khứ đồng thời laị xây dựng cho tương lai. Thêm một lần nữa và sẽ không bao giờ đủ: Xin cảm ơn Las Vegas với bức tượng “Người lao công”, xin cảm ơn cái xứ sở bao dung này!
Tiểu Lục Thần Phong
Ất Lăng thành mùa hạ cũ
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình