Người Mỹ rồi sẽ “xây tượng đài” cho Trump. Chỉ là họ không cần đến bê tông hoặc đá cẩm thạch. (Đồ họa: Việt Báo)
Theo một cuộc thăm dò mới của Reuters/Ipsos công bố hôm thứ Hai, 21/9, tỷ lệ ủng hộ dành cho Donald Trump đã giảm xuống còn 32%, mức thấp nhất trong sự nghiệp chính trị của ông ta. Trong lúc đó, các thành viên cùng đảng Cộng Hòa tỏ ra bất bình trước cách Trump xử lý vấn đề chi phí sinh hoạt trong bối cảnh cuộc chiến tại Iran vấp phải sự phản đối của công chúng.
Tom Nichols của The Atlantic chỉ rõ hơn mức độ ủng hộ dành cho Trump hiện đang dao động quanh “tầng số” của George W. Bush trong nhiệm kỳ hai, và thậm chí có nguy cơ tụt xuống mức thấp kỷ lục như thời kỳ cuối nhiệm kỳ của Richard Nixon. Đất nước và chính quyền của tổng thống thứ 47 thuộc đảng Cộng Hòa đang gặp khó khăn trên mọi phương diện.
Đó chỉ là vài trong số rất nhiều thách thức mà Donald Trump đang đối mặt trong năm thứ hai của nhiệm kỳ 2. Trump đang “mắc kẹt” trong cuộc chiến mà ông ta tự chui vào và loay hoay hơn nửa năm vẫn chưa tìm ra đường thoát.
Nhưng bất chấp tất cả các hỗn loạn về quân sự, kinh tế và chính trị mà mỗi một ngày, giờ, nước Mỹ đang đối diện, Trump vẫn say mê kiên định với các công trình trùng tu, xây dựng tượng đài, gắn tên lên đài tưởng niệm. Đó là Trung tâm Biểu diễn Nghệ thuật John F. Kennedy. Đó là phá dỡ Cánh Đông của Tòa Bạch Ốc để thay thế bằng một phòng khiêu vũ xa hoa đến mức ngay cả các vị vua nước Pháp cũng có thể coi là quá mức phô trương. Đó là xây dựng một “Khải Hoàn Trump” ngay trước cây cầu dẫn tới Nghĩa trang Arlington. Đó là khắc hình Trump lên ngọn núi Mount Rushmore.
Khi tạp chí New York Magazine hỏi Donald Trump “có phải những công trình đang mọc lên khắp Washington là tượng đài dựng cho chính ông hay không?” Trump gật đầu giải thích: “Sẽ chẳng ai làm điều đó cho tôi khi tôi đi rồi.”
Những gì được định nghĩa là “di sản” trong đầu Trump, có lẽ nhiều hơn tất cả số đá cẩm thạch ông đang đặt hàng cho phòng khiêu vũ.
Tượng đài, xét cho cùng, là thứ người khác dựng lên để ghi nhận một sự kiện, một nhân vật không còn sống. Nó như một bản phán quyết của công chúng biết ơn và ghi nhớ. Một tổng thống tự xây tượng đài cho mình thì không phải đang đặt hàng một đài tưởng niệm. Ông ta đang tự viết bài nhận xét về chính mình, rồi nhờ người đóng thuế khắc nó lên đá. Vì lý do, ông ta biết sẽ không có ai làm điều đó.
Một cách “tự thương mình” của kẻ vĩ cuồng mang bản chất độc tài.
Danh Sách Những Bóng Ma
Theo nhận xét của Tom Nichols, có lẽ vì những rắc rối bủa vây mà Trump tìm đến sự “bình yên” trong những kế hoạch xây dựng xa hoa, lộng lẫy với đá cẩm thạch và những chi tiết mạ vàng. Nhận xét này có gì đó chủ quan và “ngây thơ”. Với những gì Trump chứng minh cho nước Mỹ và thế giới trong một thập niên qua, thì Trump không phải là người có ý nghĩ “đi tìm sự bình yên” theo cách đó. Mà đó là cách tạo ra khủng hoảng để thu hút sự chú ý của dư luận. Thêm vào đó, Trump vĩnh viễn không bao giờ “là người sai.” Chúng ta đã biết, thầy của Donald Trump là ai.
Tom Nichols so sánh với hình ảnh của những cựu tổng thống Mỹ khi gặp áp lực. Harry Truman thường ra ban công Tòa Bạch Ốc nhâm nhi rượu bourbon. Dwight Eisenhower dành nhiều thời gian chơi golf. Kennedy và George H. W. Bush đam mê môn chèo thuyền. Ronald Reagan thì xem hàng trăm bộ phim tại rạp chiếu phim trong Tòa Bạch Ốc cũng như ở Trại David.
Donald Trump tuyệt nhiên không như thế! Trump không có khủng hoảng! Trump cũng không có bế tắc! Đơn giản Trump thèm khát được công nhận. Cuộc chiến Iran? Giá xăng dầu? Chi phí sinh hoạt của người dân? Kinh tế của đất nước? Tất cả chỉ là thứ yếu, đối với Donald Trump.
Cánh Đông của Tòa Bạch Ốc đã bị phá bỏ để nhường chỗ cho phòng khiêu vũ mà chính quyền ước tính khoảng $400 triệu, dù tờ The Washington Post đưa tin về một con số là $600 triệu, trong đó khoảng một nửa do các cơ quan lấy tiền thuế của dân chi trả, thay vì những nhà tài trợ tư nhân mà Trump từng hứa sẽ gánh hết. Theo các hồ sơ hợp đồng mà tờ báo này xem xét, riêng phòng khiêu vũ cùng các dự án đi kèm – từ khu an ninh dưới lòng đất, bãi đáp trực thăng, trung tâm kiểm soát khách tham quan cho đến công trình ở công viên Lafayette – tốn ít nhất $927 triệu. Đầu tháng này, Bộ Trưởng Nội Vụ Doug Burgum cho biết giai đoạn đào móng sẽ bắt đầu trong vòng hai tuần cho một “Khải Hoàn Trump” cao 250 feet (khoảng 76 mét) tại Memorial Circle, nằm giữa Đài Tưởng Niệm Lincoln và Nghĩa Trang Quốc Gia Arlington.
Khi đài CBS hỏi cổng vòm ấy dành cho ai, Trump trả lời bằng đúng một chữ: “Tôi.”
Danh sách những bóng ma tượng đài ám ảnh Trump còn dài nữa. Bóng ma nào cũng mang cùng một dấu hiệu: nỗi thôi thúc muốn thấy tên mình ở nơi đó, thậm chí ở nơi vốn thuộc về người khác.
Không chỉ bị ám ảnh về những tượng đài của chính mình, Trump còn “đang lạc vào một thành phố giả tưởng trong tâm trí ông ta, một thủ đô nơi các tòa nhà được trang trí bằng tên của ông ấy, ngập trong ánh hào nhoáng và vũ khí bủa vây chung quanh.”
Trên Truth Social, Trump giới thiệu “Khải Hoàn Trump” sẽ kiêm luôn chức năng “tổ hợp quân sự,” chứa máy bay không người lái, lính bắn tỉa và đạn dược, mà hoàn toàn không chỉ ra được một mối đe dọa cụ thể nào. Một tổ hợp quân sự giữa lòng thủ đô, ngay cạnh Nghĩa Trang Quốc Gia, một ý tưởng phù phiếm, kỳ lạ, đến cả Bắc Hàn – một quốc gia khép kín – cũng chưa thể nghĩ ra.
Một nguồn tin thân cận tiết lộ với CNN, Trump cho rằng chính sách thì người kế nhiệm có thể đảo ngược, nhưng East Wing, một khi đã thành hình, thì khó có thể đập bỏ. Đó chính là toàn bộ ván cờ mà Trump, hay người cố vấn nào đó, đã lên kế hoạch. Dù ngay trong đảng Cộng Hòa cũng có người thấy vấn đề. Một số cố vấn và thành viên Cộng Hòa trong Quốc Hội nói với New York Magazine rằng chuyện phòng khiêu vũ là một sự xao lãng có thể gây hại cho họ trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ. Nhưng Trump hiểu rằng một cuộc bầu cử có thể xóa bỏ một sắc lệnh hành pháp, còn bê tông, cốt thép thì khó xóa hơn nhiều.
Nhưng, khó, chứ không phải không thể. Đây cũng là một ván cờ, dành cho người kế tiếp.
Nỗi Ám Ảnh Thật Sự
Nếu một danh sách dài những tượng đài vàng óng, xa hoa đó là nỗi ám ảnh đeo bám Donald Trump như hồn ma bóng quế, sợ người còn sống quên mình, thì người dân Mỹ cũng đang phải đối mặt với những bóng ma thật sự.
Ngày 28/2, Hoa Kỳ cùng Israel mở cuộc chiến chống Iran, và hơn sáu tháng sau vẫn chưa thấy ngày kết thúc. Các cuộc đàm phán bắt đầu từ tháng Sáu đã đổ vỡ. Eo biển Hormuz vẫn là tử huyệt. Chủ tịch Quốc hội Iran nói Tehran sẽ không mở lại eo biển này cho đến khi các điều kiện của họ được đáp ứng. Một ước tính mới của quân đội Mỹ đặt chi phí cuộc chiến ở mức $43.6 tỷ.
Hóa đơn ấy, từ con số trên báo chí, đã len lỏi vào từng ngôi nhà, từng gia đình trong nửa năm qua. Nó đến cả những trạm xăng, chợ, trường học. Vào ngày cuộc chiến bắt đầu, giá xăng thường trung bình là $2.98/gallon. Trung tuần tháng 9 là $4.46, tăng khoảng 50%, trong đó California lên tới $6.11 và ít nhất sáu tiểu bang vượt mức $5.
Còn dầu diesel – nhiên liệu chở thực phẩm, hàng hóa và chạy máy móc nông trại – gần như ngày nào cũng lập kỷ lục mới, lên tới $6.44/gallon, cao hơn 71% so với lúc cuộc chiến bắt đầu. Diesel là cái giá không chỉ hiện trên bảng hiệu trạm xăng, hay chỉ tài xế xe tải chịu, mà tất cả chúng ta đang phải trả, ngay tại quầy tính tiền ở tiệm tạp hóa.
Hai tuần trước, video của một tài xế xe tải ở Fort Pierce, Florida, đăng trên Instagram, lan truyền khắp mạng xã hội. Ông đứng nhìn số tiền lạnh lùng tăng dần trên bảng điện tử. Con số càng tăng, tiếng kêu trời của ông càng lớn. Và cuối cùng cả hai dừng lại ở con số $1.010.25.
Suốt nhiều tháng, chính quyền thay nhau nói giá nhiên liệu sẽ giảm mạnh ngay khi chiến tranh chấm dứt. Và tổng thống Mỹ gọi việc giá xăng tăng vọt là một “cái giá nhỏ” phải trả cho cuộc chiến của Mỹ tại Iran.
Chỉ số niềm tin người tiêu dùng trong cuộc thăm dò do Đại Học Michigan thực hiện tụt xuống 47.8 hồi đầu tháng 9, sát mức thấp kỷ lục lập hồi đầu năm. Giám đốc cuộc thăm dò ghi nhận ngay cả người Cộng Hòa cũng quay lưng rõ rệt với chính sách kinh tế của chính quyền, và các hộ gia đình giờ đây dự đoán giá cả sẽ tăng 4.6% trong 12 tháng tới.
Ngân Hàng Trung Ương Mỹ (Fed) hôm 16/9 tăng lãi suất 0.25 điểm lên 3.75%-4%, lần đầu tiên kể từ năm 2023 tới nay để tiếp tục chống lạm phát.
Đây không phải một nền kinh tế đang sụp đổ. Nó đang bị bóp nghẹt từ từ. Nó là nỗi ám ảnh kinh hoàng cho những gia đình Mỹ, trừ giới tỷ phú đang ngày càng giàu thêm bởi những thương vụ cổ phiếu từ nguồn nội bộ của chính quyền.
Chưa hẳn Donald Trump đã đúng khi dự đoán “sẽ không ai dựng tượng đài cho tôi.”
Đài tưởng niệm là chương cuối của một danh tiếng, chứ không phải chương đầu. Những người ở vị trí tốt nhất để viết chương ấy là những người đang trả nhiều tiền hơn ở cột xăng và ở quầy tính tiền, đang nhìn một cuộc chiến kéo dài lê thê. Họ sẽ nhớ. Họ sẽ xây tượng đài cho Trump. Chỉ là họ không cần đến bê tông hoặc đá cẩm thạch.
Kalynh Ngô
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình