Hôm nay,  

Tưng Bừng WTO, APEC...

14/11/200600:00:00(Xem: 9687)

- Trần Khải
Vậy là hoàn tất chặng đường thủ tục gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới WTO sau một thập niên thương thuyết và bây giờ lại đóng vai chủ nhà cho hội nghị diễn đàn hợp tác 21 nứơc Á Châu Thái Bình Dương -- APEC.

WTO, APEC, WTO, APEC... nghe như những âm thanh tuyệt diệu. Nói theo kiểu thơ mộng thơ Đường ngày xưa là những âm thanh naỳ nghe như những viên ngọc rơi trên mâm vàng... Biết bao nhiêu là mồ hôi nứơc mắt để tới được ngày này, kể cả khi thuận chiều xuôi gió, và đương nhiên kể cả khi nghịch hướng gian nan.

Hôm Thứ Hai là bắt đầu tuần lễ đón APEC. Lại có một vài trở ngại, để biết rằng kiếm được đồng tiền của thế giới không dễ như là khi mời gọi Việt Kiều ôm đô la gửi về nước giúp cho thân nhân.

Bản tin hãng thông tấn Đức dpa loan hôm Thứ Hai rằng VN, nứơc xuất cảng gạo nhiều thứ nhì sau Thái Lan, đã ra lệnh ngưng tức khắc việc xuất cảng gạo vì mùa màng thất thu vì sâu rầy và bão lụt. Lệnh này chỉ đặc miễn đối với các hợp đồng đã ký với Trung Quốc và Indonesia, và với các thùng viễn dương đã chất lên tàu chờ ra khơi. Lý do cần ổn định giá gạo nội địa.

Một vụ khựng lại cũng xảy ra hôm Thứ Hai, khi Hạ Viện Hoa Kỳ không thông qua nổi quy chế bình thường hóa quan hệ mậu dịch vĩnh viễn PNTR cho Việt Nam. Cũng may, TT Bush cũng có món quà khác, tuy là nhỏ hơn: xóa tên VN ra khỏi danh sách các nước đáng quan ngại -- CPC, nghĩa là các nứơc đàn áp tôn giáo.

Có quá nhiều bài học kinh tế để học, và kể cả biết bao nhiêu là bài học về nhân quyền để học. Học cách đối xử tử tế với tôn giáo để khỏi bị kẹt vào danh sách CPC, học cách  nhanh chóng thủ tục hồ sơ tòa để khỏi giam tù không xử như trường hợp bà Thương Cúc để các dân cử Mỹ nhìn vào còn đỡ bị vướng mắc.

Và tận cùng là học cách kiếm tiền tử tế, và điều chỉnh đất nứơc lại cho hội nhập đúng hướng kinh doanh thế giới. Có quá nhiều cơ hội đã bỏ lỡ, bây giờ phải chạy nước rút cho kịp người ta. Trong khi thế giới đã tới 149 quốc gia vào được WTO, bây giờ mình mới vào nước thứ 150 gia nhập, thế là trễ biết bao nhiêu con taù rồi.
Nhưng cũng còn là may, Tạp chí Time, số phát hành ngày 13-11-2006, ghi nhận rằng thế giới phần lớn nhìn vào VN để suy tính đầu tư là nhờ lực lượng lao động VN có học vấn và trẻ, tới 54% trong tổng dân số 84 triệu người VN là dưới tuổi 30. Thực tế, thế giới không hình dung nổi cái giá để trả cho có con số trẻ như thế: bác Hồ đã xô vào cuộc chiến VN hàng triệu người, thế là vaì thập niên trứơc, hai miền Nam-Bắc đã chết đi vaì triệu người. Đó là lý do chính để có tỉ lệ số dân trẻ đông hơn tỉ lệ người già.

Nhưng nhiều cơ may đang tới với đất nứơc này: ý thức về kinh doanh đang tăng tốc, có tới 40,000 doanh nghiệp tư nhân ra đời trong năm 2005. VN bây giờ là nứơc xuất cảng tiêu nhiều nhất thế giới, và xuất cảng thừ nhì thế giới là các mặt hàng cà phê, hạt điều và gạo.

Nhiều công ty đa quốc đã vào VN. Hãng Canon Inc. đã có 2 xưởng sản xuất máy in điện toán tại VN, và đang xây xưởng thúứ ba tại tỉnh Bắc Ninh. Xưởng mới dự kiến sẽ là xưởng sản xuất máy in phun mực có sản lượng nhiều nhất thế giới. Hãng giày Nike mới đây tăng sản lượng thường niên tại VN từ 54 triệu đôi giày lên tới 70 triệu đô, biến VN thành nước cung cấp nhiều thứ nhì cho giày Nike (Trung Quốc là nguồn lớn nhất).

Trong 10 tháng đầu năm nay (2006), đầu tư trực tiếp nước ngoaì tại VN ước tính là 6.5 tỉ đô, vượt qua con số 6.1 tỉ toàn bộ đầu tư trực tiếp nứơc ngoaì cho cả năm ngoái. Tính như thế, là tạp chí Time còn sót chưa thấy: nhà nứơc VN vẫn còn giấu một cuốn sổ kế toán riêng trong nhà với nhau, đều đặn mỗi năm Việt Kiều gửi trung bình 4 tỉ đô chính thúức về cho người thân.

Cũng có vài chuyện bị kẹt. Như sản lượng điện hiếm khi đạt đúng yêu cầu, mà nhu cầu naỳ tăng 15% trung bình mỗi năm. Đường phố và cảng cứ bị kẹt hoài, chật chội. Amanda Tucker, tổng quản lý hãng Nike tại VN nói là các thùng viễn dương của hãng có khi để ở cảng tới 24 giờ trước khi đưa lên taù chở đi. Lý do, VN chưa có cảng nứơc sâu để đón các loại tàu khổng lồ. Có một kế hoạch làm cảng nứơc sâu ở Cai Mep vào năm 2010, nhưng dự án chưa được chấp thuận.

Còn chuyện luật lệ nữa chứ. Một số nhà đầu tư bực bội vì nhà nước CSVN đột ngột đổi bảng thuế suất mà không báo gì cả. Đó là một trong vài điều bực bội trực tiếp. Dominic Scriven, giám đốc hãng Dragon Capital, công ty đầu tư ngân hàng tại Sài Gòn, nói, “Thông tin là nan đề lớn. Điều bạn suy nghĩ đúng vào tháng giêng, nhưng có thể không đúng nữa vào tháng 12.”

Nhiều nữa, nhiều bực bội nữa. Nhưng ai cũng hài lòng rằng VN bây giờ đã gia nhập WTO. Thế là cũng có luật lệ nào cho nước này làm lại sổ sách.

Vậy rồi các chuyên gia kinh tế VN nghĩ gì" Kinh tế gia Lê Đăng Doanh đã trấn an dư luận với ngôn ngữ lạc quan, và nhiều hình ảnh hứng thú trên báo Lao Động hôm 12-11-2006 như sau, trích:

“...- Tôi kể một câu chuyện thế này. Hãng bánh mì kẹp thịt lớn của Mỹ Mc Donald's dự định đầu tư vào VN, nhưng khi tôi hỏi: "Thế các ông có thể cạnh tranh được với bún và phở VN không"" thì họ trả lời: "Chúng tôi chưa cạnh tranh được".

Như vậy là khi tìm hiểu khả năng kinh doanh họ cũng nhận thấy chưa phù hợp với thị trường VN, nên Mc Donald's chưa vào chứ không phải là họ không vào. Ngược lại, khi CocaCola vào VN, Hãng sản xuất nước giải khát Tribeco ở TP.SG đã tự động không sản xuất nước uống có ga, thay vào đó Tribeco đã làm ra sữa đậu nành là một sản phẩm khác hẳn CocaCola thì lại tiêu thụ được.


Và đến nay thì Vinamilk còn đưa ra cả nước dứa, nước ổi ép, ngô luộc, rồi tới đây sẽ có cả nước trà đặc, nước rau muống luộc pha chanh và bằng cách này các DN VN sẽ lấy lại được thị phần mà CocaCola thôn tính.


Nói điều này, tôi muốn chia sẻ là trong điều kiện phải cạnh tranh, DN VN đành chấp nhận một thất bại tạm thời như một bài học rút kinh nghiệm để chúng ta làm khác đối thủ, làm hay hơn đối thủ, phù hợp với tập quán thị trường VN.

Bên cạnh đó, cần thay đổi tư duy cạnh tranh từ "đối đầu" sang hợp tác cùng có lợi. Hãy xem như TQ, khi Tập đoàn WorldMark vào TQ giành thị phần, các DN TQ đành là người cung cấp đầu vào, đến nay chiếm trên 60% sản phẩm hàng hoá của WorldMark ở các siêu thị trên thế giới là hàng TQ, như vậy TQ đã lợi dụng Tập đoàn WorldMark để "cõng" hàng hoá của TQ ra bên ngoài.

Hiện nay, VN cũng đã làm được như vậy, Hãng Metro đến VN đã ký hợp đồng với 15.000 nông dân VN và hiện hàng VN đã vào được các khách sạn 5 sao ở các TP lớn và đã XK được 80 triệu USD các sản phẩm đó sang các siêu thị của Metro ngoài lãnh thổ. Vì vậy, bài học ở đây là chúng ta phải vừa cạnh tranh, vừa hợp tác, trong hợp tác có cạnh tranh, trong cạnh tranh có hợp tác, đó là cách ứng xử thông minh...”

WTO, APEC... Những âm thanh nghe rất là quyến rũ. Bạn hãy hình dung rằng, cả Hà Nội đang rợp trờ cờ hoa, biểu ngữ để mừng hội nghị thượng đỉnh 21 nứơc, nơi sẽ có tham dự của TT Bush...

Nhưng bạn cũng biết rằng có rất nhiều hình ảnh bên lề VN sẽ không được ghi vào ống kính truyền hình thế giới, những hình ảnh mà trứơc giờ dân cả nứơc vẫn quen thuộc: các nhà dân chủ bị công an tông xe, sách nhiễiu, bao vậy... những người dân oan nằm vườn hoa khiếu kiện năm naỳ qua năm nọ... và hàng loạt trẻ em bụi đời bị đưa đi trại cải huấn... Đó là mặt sau của chiếc huy chương mà bao nhiêu người đã trả giá rất đắt. Trong đó, có nhiều triệu người đã hy sinh, và các mục tiêu đẹp nhất của dân chủ tự do có thể vẫn còn nằm ngoaì tầm tay. Nhưng hãy lạc quan. Mọi chuyện tốt đẹp có thể đột ngột tới chỉ qua một đêm. Ai biết được.

In Trang
Trang đầuTrang trước2345678Trang sauTrang cuối

Theo kết quả khảo sát của Pew, mức độ tin tưởng vào ông Trump đã sụt giảm tại 16 trong số 24 quốc gia so với năm ngoái, và không có quốc gia nào được khảo sát ghi nhận sự gia tăng thái độ tích cực đối với vị tổng thống này. Chỉ 23% số người được hỏi cho biết họ tin tưởng ông Trump sẽ đưa ra những quyết định đúng đắn trong các vấn đề toàn cầu. Ông Wike cho biết những người được hỏi dành nhiều sự tin tưởng hơn cho Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron (43%), Tổng Thống Ukraine Volodymyr Zelensky (35%), Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (34%) và Tổng Thống Nga Vladimir Putin (31%). Chỉ có Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là nhận được mức độ tin tưởng thấp hơn ông Trump, ở mức 18%.

Các bậc quốc phụ Hoa Kỳ muốn thành lập một nền Cộng hòa chớ không phải một nền Dân chủ. Tuy nhiên, ngày nay, Hoa Kỳ là một quốc gia dân chủ hơn nhiều so với những mà gì các nhà cách mạng Mỹ muốn tưởng tượng trong những giấc mơ điên rồ nhất của họ – hoặc những cơn ác mộng. Đồng thời, có một vài nỗi sợ hãi tệ hại nhất liên hệ đến thuật ngữ "dân chủ" trong thời cách mạng Mỹ dường như đang xảy ra trong hiện tại. Ngay trong bài diễn văn từ biệt năm 1796 của George Washington, tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ, ông đã cảnh báo cho đồng bào về "những tác động tai hại của tinh thần đảng phái", mà nó có thể thúc đẩy cho người dân trong việc "tìm kiếm sự an toàn và yên tĩnh trong quyền lực tuyệt đối của cá nhân"...

Đối với đời người thì 250 năm đã dài gấp hai lần rưỡi tuổi thọ mà một con người có thể đạt đến nhiều nhất, nếu một người có thể sống tới 100 tuổi. Nhưng đối với một quốc gia thì 250 năm không phải là thời gian dài, bởi vì có những nước như Việt Nam có niên đại tồn tại lâu tới bốn, năm ngàn năm. Tuy nhiên, điều tôi muốn nói ở đây không phải là tuổi thọ dài hay ngắn của một quốc gia hay của nước Mỹ mà là trong suốt hai thế kỷ rưỡi đó đất nước này đã làm được gì có giá trị để đời và đã đánh mất thứ gì quý giá trong những điều cốt lõi làm nên một nước Mỹ thịnh trị hùng cứ một phương.

Con chó Taichito đã theo sát Aung San Suu Kyi suốt bao năm. Nhưng nó không được phép đi theo bà vào nhà giam khi quân đội lật đổ chính quyền của bà cách đây năm năm. Tháng trước, con chó tai cụp ấy chết tại nhà bà ở Yangon, thủ đô cũ, thọ 15 tuổi, vẫn như còn chờ bà trở về. Nó là món quà người con trai, Kim Aris, tặng mẹ khi bà ra khỏi nhà giam lần trước, năm 2010. “Tôi nghĩ đó là điều tốt nhất tôi từng tặng bà. Nó rất trung thành với bà,” ông Aris nói trong một cuộc phỏng vấn tại Luân Đôn.

Tôi cũng đã đến Mỹ như là một di dân tị nạn sau khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ vào cuối tháng 4/1975, sống trong trại tị nạn Camp Pendleton cùng với hàng vạn người Việt khác sau khi rời bỏ quê hương trong hoảng loạn và lo sợ. Năm đó chẳng có lễ hội, chẳng có pháo hoa mừng Lễ Độc lập 4/7 trong trại vì mọi người ai cũng đang lo nghĩ khi nào sẽ được đi định cư, băn khoăn về tương lai trên đất mới sẽ làm gì để sống, có được tiếp tục đi học, người Việt có bị kỳ thị không. Lúc đó có tin loan truyền là bang California không muốn cho người Việt định cư nên không biết tương lai sẽ về đâu, gian truân ra sao. Người quen của tôi gặp nhau trong trại, có anh đi Seattle, bang Washington, có anh về Napa, ở miền bắc California hay có chị về Downey ở nam California. Bạn ở chung lều trại người đi bang Colorado, người về San Francisco, mấy anh lính hải quân ra tận hải đảo Hawaii. Nhìn quanh thấy người Việt được định cư khắp nơi trên nước Mỹ.

Có một sự khác biệt rất lớn giữa thế hệ Gen Z và một thế hệ người Mỹ đã quá chán nản với những con đường mòn rập khuôn, nỗi sợ hãi không dám “lệch đảng.” Ở Gen Z, họ có một nguồn năng lượng mà những chiếc ghế lâu năm ở Quốc Hội không thể có. Kết quả của bầu cử sơ bộ 2026 ở tiểu bang Colorado đã cho thấy khá rõ nét điều này. Một thế hệ Gen Z cho rằng "hệ thống đã đổ vỡ và chúng tôi nhận ra sẽ không có ai đến cứu chúng tôi ngoài chính chúng tôi.”Họ, là những người sinh trưởng trong gia đình di dân.

Mấy tuần đầu World Cup trên đất Mỹ là một chuyện lạ: giải đấu diễn ra đã vài tuần mà tên Donald Trump ít được nhắc đến. Người ta coi bóng, bàn luật, uống bia và cãi nhau, khán giả quốc tế thấy nước Mỹ tổ chức một kỳ bóng đá vui vẻ, tử tế. Ông tổng thống thì bận mừng 250 năm nước Mỹ, chưa để mắt vào sân bóng. Nhưng đâu dễ “too good to be true” như thế. Thẻ đỏ của Folarin Balogun xảy ra vài ngày trước, trong trận gặp Bosnia: anh tranh bóng với hậu vệ Tarik Muharemović. Xem nhanh, pha bóng chẳng có gì đặc biệt. Vào phòng VAR, quay chậm cho thấy mũi giày cà xuống sau ống chân, cổ chân xoắn lại. Trọng tài rút thẻ đỏ. Theo luật, thẻ đỏ ở World Cup thì trận sau nghỉ. Không kháng cáo, không ngoại lệ. Lẽ ra chuyện kết thúc ở đó.

Tổng thống Donald Trump đến Ankara với đe dọa hơn là củng cố quan hệ với NATO. Ông văng ra những điều khó nghe, sẽ rút quân Mỹ khỏi châu Âu nếu không chiếm được Greenland, vô cùng bất mãn vì các nước Âu châu không tham gia chiến tranh Iran, và tuyên bố cắt hết mậu dịch với Tây Ban Nha. Nhưng trước khi ra về, ông lại nói đến “tình bằng hữu to lớn” giữa các đồng minh.

Dĩ nhiên, mỗi người Mỹ hôm nay sẽ có cách riêng để hiểu và thể hiện lòng yêu nước của mình. Lễ Độc Lập năm nay còn đánh dấu cột mốc 250 năm ngày một bản Tuyên ngôn đặt nền cho nước Mỹ ra đời – vì vậy, hai chữ “lòng yêu nước” lại trở thành khẩu hiệu đầu môi. Nhưng giữa pháo bông và diễu hành, giữa những lá cờ bay trên sân vận động và những đứa trẻ từ chối hát quốc ca, người Mỹ nói chung, và người Mỹ gốc Việt nói riêng thật sự nghĩ gì về lòng ái quốc?

Ngày 4 Tháng Bảy năm nay, Hiệp Chúng Quốc Hoa Kỳ tròn 250 tuổi. Đó là một con số thiêng liêng. Một phần tư thiên niên kỷ. Người Mỹ nào cũng hiểu rằng ngày 4 Tháng Bảy mang ý nghĩa lớn lao hơn nhiều so với cá nhân của mỗi người, ở một góc độ nào đó. Đó là dịp để tôn vinh nền dân chủ và vai trò công dân – ai cũng bình đẳng trong nền dân chủ ấy. George Washington thấu hiểu sâu sắc điều này. Trong bản di chúc của mình, ông tự mô tả bản thân là “một công dân Hoa Kỳ, và từng là tổng thống của quốc gia này.” Ông trân trọng danh phận công dân Mỹ, một danh xưng mà chính ông cùng các nhà cách mạng Mỹ khác đã góp phần tạo dựng, và coi trọng vị thế đó hơn cả vinh dự nhất thời của chức vụ tổng thống. Trong Tuyên Ngôn Độc Lập, Abraham Lincoln từng nói rằng mọi quan điểm chính trị của ông đều "bắt nguồn từ những tư tưởng được thể hiện trong Tuyên Ngôn Độc Lập.” Ông tin tưởng tuyệt đối sứ mệnh của nước Mỹ là trút bỏ "gánh nặng khỏi đôi vai mọi người.”
Trang đầuTrang trước2345678Trang sauTrang cuối
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.