Seattle, Washington – Trận đấu vòng 16 World Cup 2026 giữa Mỹ và Bỉ tại sân Seattle Stadium, ngày 6 tháng 7 năm 2026 ở Seattle, Washington. (Ảnh: Jared C. Tilton – FIFA/FIFA qua Getty Images)
Mấy tuần đầu World Cup trên đất Mỹ là một chuyện lạ: giải đấu diễn ra đã vài tuần mà tên Donald Trump ít được nhắc đến. Người ta coi bóng, bàn luật, uống bia và cãi nhau, khán giả quốc tế thấy nước Mỹ tổ chức một kỳ bóng đá vui vẻ, tử tế. Ông tổng thống thì bận mừng 250 năm nước Mỹ, chưa để mắt vào sân bóng.
Nhưng đâu dễ “too good to be true” như thế. Thẻ đỏ của Folarin Balogun xảy ra vài ngày trước, trong trận gặp Bosnia: anh tranh bóng với hậu vệ Tarik Muharemović. Xem nhanh, pha bóng chẳng có gì đặc biệt. Vào phòng VAR, quay chậm cho thấy mũi giày cà xuống sau ống chân, cổ chân xoắn lại. Trọng tài rút thẻ đỏ. Theo luật, thẻ đỏ ở World Cup thì trận sau nghỉ. Không kháng cáo, không ngoại lệ. Lẽ ra chuyện kết thúc ở đó.
Nhưng đây là giải đấu trên sân nhà của một người không quen đứng ngoài. Donald Trump gọi thẳng cho Chủ tịch FIFA Gianni Infantino. Ông bảo chỉ “xin xem xét lại” chiếc thẻ đỏ. Hai ngày sau, FIFA tuyên bố: thẻ đỏ của Balogun không dẫn đến treo giò, anh được phép đá với Bỉ. Trên giấy tờ, đó là một lần xem xét. Trong thực tế, ai cũng hiểu cú điện thoại từ Washington đã lấn át, “overrule” cả quyết định của trọng tài FIFA.
Nực cười hơn khi nhớ rằng Balogun có quốc tịch Mỹ vì mẹ anh lúc sắp sinh không bay về Anh được, phải sinh con tại New York. Anh là công dân theo luật sinh quán. Đó đúng là kiểu trường hợp Trump nhiều năm công kích, cho rằng “không nên được ở đây”. Vậy mà tới lúc đội tuyển cần, chính ông lại ra tay cứu suất đá cho một cầu thủ có quốc tịch theo sinh quán ấy, miễn ông có cơ hội đứng giữa khung hình.
Phần còn lại của thế giới không thấy buồn cười. Các liên đoàn châu Âu, huấn luyện viên, bình luận viên đồng loạt nhắc lại điều đơn giản: bóng đá có luật, và luật không nên nằm dưới điện thoại của một nguyên thủ quốc gia. Người ta viện dẫn điều lệ cấm bên thứ ba can dự, nói đó là quy định bắt buộc, không phải lời khuyên; thẻ đỏ nếu có đổi thì chỉ có thể đổi bằng quy trình, chứng cứ và những hội đồng độc lập.
Trong nước Mỹ, câu chuyện lại được kể theo đúng kiểu quen thuộc. Trump nhận công: ông “chỉ xin xem lại”, “không ra lệnh”, nhưng liền đó khoe mình “là người khiến họ làm vậy”. Ông cũng không quên chêm thêm câu “Biden lúc đó đang ngủ”. Ông nói khi nghe về thẻ đỏ, ban đầu không biết đó là gì, nhưng vẫn khẳng định pha bóng “không phải lỗi”, gọi trọng tài “đáng nghi”. Và như thường lệ, ông chuẩn bị sẵn lối thoát: nếu Mỹ thắng, đó là nhờ ông can thiệp; nếu Mỹ thua, ông sẽ nói trận đấu “bị rigged”, như cuộc bầu cử 2020 mà ông chưa bao giờ chấp nhận kết quả.
Trong thời gian đó, người yêu bóng đá khắp nơi trên thế giới bắt đầu thấy một cảm giác lạ mà người Mỹ đã quen: cảm giác rằng cuộc chơi tưởng theo luật bỗng có người ngoài sân bước vào, đổi luật cho hợp ý mình. Một bình luận viên châu Âu viết rằng nếu FIFA nghiêm túc với chính điều lệ của mình, Mỹ đáng lẽ bị treo khỏi giải vì vi phạm nguyên tắc không can thiệp.
Sau cùng thì, sân bóng nói gọn hơn mọi bài bình luận. Mỹ thua Bỉ 1–4. Balogun được đá nhưng không ghi bàn. Không có tỉ số sít sao để dựng thuyết âm mưu, không có pha bóng mờ để ông chủ nước Mỹ có thể la to “cướp”. Thua rõ, thua đậm, thua đến “tội nghiệp”. Sau trận, vài cầu thủ Bỉ nhảy điệu “Trump dance” giễu cợt. Liên đoàn Bỉ đăng hình ăn mừng kèm câu: “Overturn this.” Bảng tỉ số là câu trả lời rõ ràng nhất, không cần nói thêm gì nữa.
Với người xem bóng đá, đó là cách kết thúc hợp lý, hợp tình cho một màn can thiệp vô lý. Với người Mỹ đã sống qua Trump nhiệm kỳ hai, vụ thẻ đỏ chỉ là một cảnh phụ trong vở tuồng quyền lực, nơi Trump tin mình có quyền chen lấn, đè bẹp người khác. World Cup, trong một thoáng, tưởng như thoát khỏi quỹ đạo đó. Nhưng rồi, như bao lần khác, Donald Trump lại tìm được cách kéo cả giải đấu về mô hình quen thuộc của ông: mọi thứ là câu chuyện của ông, và nếu tỉ số không đẹp, luôn có sẵn từ “gian lận” (rigged) để dùng như chiếc thẻ đỏ riêng của mình.
Chỉ có quả bóng và tỉ số trận đấu là không khuất phục. Cú điện thoại từ Nhà Trắng có thể trấn áp được Chủ tịch FIFA Gianni Infantino, nhưng không lái nổi đường bóng trên sân cỏ; nó chỉ làm cả thế giới mất thiện cảm với đội bóng Mỹ, khiến một đội tuyển đang có nhiều triển vọng, xứng đáng bước vào sân cỏ với danh dự, phải ê chề chỉ vì tổng thống xía mũi vào.
Dư luận phản ứng mạnh từ khắp nơi trên thế giới. Ngay sau khi Bỉ thắng 4-1, bên kia nửa vòng trái đất, ngòi bút sắc bén của Lý Đợi viết:
“MỸ BỊ TỔNG TRÁT
Đội tuyển Mỹ rõ ràng đã tiến bộ rất nhanh, đang đá ngon trớn, thì bị ông tổng trát gọi cho BTC để xin hoãn thẻ đỏ. Làm điều này không chỉ khiến tuyển Mỹ bị ê mặt, mà gặp ngay nhân quả.
Bởi Mỹ nhân và Bỉ nhân xưa nay vốn quan hệ phức tạp mà, chỉ nhân quả mới dàn xếp được kết cục mà thôi.”
Đội tuyển Mỹ rõ ràng đã tiến bộ rất nhanh, đang đá ngon trớn, thì bị ông tổng trát gọi cho BTC để xin hoãn thẻ đỏ. Làm điều này không chỉ khiến tuyển Mỹ bị ê mặt, mà gặp ngay nhân quả.
Bởi Mỹ nhân và Bỉ nhân xưa nay vốn quan hệ phức tạp mà, chỉ nhân quả mới dàn xếp được kết cục mà thôi.”
Cung Đô / Việt Báo
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình