...Hồi giáo là một trong những tôn giáo quá khích và nghiệt ngã nhất...
Nếu có dịp đi du lịch ra xứ ngoài, khi tới phi trường dĩ nhiên quý vị sẽ phải qua những thủ tục an ninh rườm rà và phiền toái. Xét hành lý là điều dĩ nhiên, nhưng rồi cũng phải bỏ mũ, cởi giầy, tháo dây nịt, dang tay dang chân để người ta rà máy, có khi không có máy thì… mò bằng tay. Hầu hết các nhân viên an ninh được huấn luyện kỹ càng nên cũng không đến nỗi gặp anh… đồng tính xét hơi quá kỹ!
Nhiều khi nghĩ cũng tội cho mấy người này. Có lần kẻ viết này đã chứng kiến một cô gái bị cản không cho mang theo một chai kem bôi mặt lên phi cơ. Cô này nổi khí xung thiên, la hét ầm ĩ, rồi cầm chai kem đổ toáng ra đất cho bõ ghét. Nhìn mặt cô này thì ai cũng hiểu rằng không phải cô tiếc tiền gì mà hiển nhiên là cô rất cần loại kem này! Anh nhân viên an ninh phi trường chỉ đứng nhìn không có một chút phản ứng vui hay buồn gì hết. Kể cũng giỏi nhịn.
Những thủ tục này thật khó chịu, dù không ai chối cãi được sự cần thiết. Nhưng nếu thiên hạ có một chút “chất xám” trong đầu thì chắc chắn mọi người sẽ bớt nhức đầu rất nhiều.
Bây giờ quý vị nhìn thấy ba người. Một thanh niên có tướng hồi giáo, cao lớn, mặt mày hung hãn, mặc áo dài trắng toát từ đầu đến chân, râu ria rậm rạp. Một bà già trên bát tuần, đầu tóc bạc phơ, lụm khụm chống hai cái nạng nhôm lết từng bước ở hành lang. Và một em bé gái cỡ sáu tuổi, vai đeo cái túi du lịch nhỏ màu hồng, tay cầm con gấu bằng vải.
Ai là người đáng bị nghi ngờ là thành phần quá khích khủng bố và cần phải bị rà soát kỹ nhất" Nếu quý vị trả lời anh thanh niên hồi giáo thì, ngay lập tức, quý vị sẽ bị thành phần “cấp tiến văn minh” của thế giới sỉ vả là loại bảo thủ, kỳ thị sắc tộc, hủ lậu, kém văn minh, thiếu tiến bộ, đầy thành kiến, nhà quê, dốt nát… vì có định kiến về sắc tộc ("racial profiling" là tội nặng lắm, vì làm họ mất phiếu của dân da màu, của người thiểu số).
Câu trả lời đúng bài bản cấp tiến và văn minh: cả ba người đều nguy hiểm như nhau, đều đáng nghi như nhau. Mặc dù từ thập niên 70 đến giờ, hàng ngàn tên khủng bố đã bị bắt, trong đó chẳng có bà già trên 80 tuổi nào và cũng chẳng có em bé nào 6 tuổi hết.
Chẳng hiểu cấp tiến hay văn minh gì, nhưng có thể bảo đảm nếu quý vị ngồi vào ghế máy bay mà nhìn qua anh hàng xóm kế bên là anh hồi giáo này thì chắc chắn quý vị… khó ngủ yên giấc trong suốt hành trình.
Vấn đề khủng bố bất chợt đã thành một đại nạn của thế giới. Mà cuối cùng cũng chẳng ai hiểu rõ nguyên nhân từ đâu, tại sao lại có chuyện này, khủng bố vì lý do gì, họ tranh đấu cho cái gì"
Thật ra khủng bố không phải là mới xuất hiện.
Từ thập niên 70, người ta đã bắt đầu thấy khủng bố Ả Rập cưỡng chiếm máy bay, tàu thủy, bắt con tin, v.v… Nhưng những vụ khủng bố này có lý do chính trị rõ ràng, thông thường là tranh đấu cho việc thành lập một nước Palestine, chống quốc gia Do Thái, đòi thả tù nhân chính trị. Và hầu hết các vụ khủng bố đều có điều kiện đổi chác đưa đến điều đình và chấm dứt một cách tương đối hòa hoãn. Thỉnh thoảng mới có một ít nạn nhân vô tội.
Khủng bố kiểu tân thời bây giờ thì khác hẳn. Chỉ nhằm mục đích giết càng nhiều người vô tội càng tốt, mà chẳng có đòi hỏi hay điều kiện gì, trước hay sau.
Vụ 9/11 là vụ mở màn mà cũng là vụ tiêu biểu nhất. Tự nhiên lấy máy bay đâm xầm vào cao ốc dân sự làm chết cả ngàn người, chẳng có điều kiện trao đổi hay điều đình gì. Cũng chẳng nhân danh một lý tưởng xã hội hay chính trị gì. Hình như chỉ có một mục đích: giết những thành phần ngoại đạo “bất trung” (infidels) đối với đấng Allah. Những vụ đặt bom tại Bali, Tây Ban Nha, Anh Quốc,… cũng tiếp nối theo khuôn mẫu này.
Các học giả, chính trị gia và giới truyền thông đau đầu đi tìm câu giải thích.
Tổng Thống Bush và phe “tân bảo thủ” (neo-conservatives) thì cho rằng đây là do dân Ả Rập hồi giáo thiếu tự do dân chủ, không có cơ hội (opportunities) thăng tiến đồng đều, sanh ra bất mãn. Và giải pháp là mang dân chủ tự do đến cho họ, cụ thể là phổ thông đầu phiếu. Và dân chủ sẽ tiêu diệt quá khích. Chủ trương của ông Bush nghe thật hay và lý tưởng. Nhưng trên thực tế, những cuộc bầu bán tự do gần đây tại mấy nước hồi giáo đã đưa đến kết quả thật bất ngờ: sự thành công của những phe nhóm quá khích cực đoan nhất. Điển hình là nhóm Hamas tại Palestine đã thắng phiếu dù chủ trương tiêu diệt Do Thái và Âu Mỹ đến cùng, và Mahmoud Ahmadinejad đắc cử Tổng Thống tại Iran, với chủ trương làm bom nguyên tử để xoá Do Thái khỏi bản đồ thế giới. Trong khi đó, các cuộc bầu cử dân chủ tự do tại Iraq thì lại đưa đến nạn phân hóa sắc tộc trầm trọng hơn.
Phe cấp tiến Mỹ (đây là ý kiến của ứng viên Dân Chủ Obama) thì đúng theo truyền thống của đảng Dân Chủ, chủ trương thu thuế dân Mỹ thêm nữa để lấy tiền viện trợ thêm cho mấy người anh em Ả Rập xây trường học, cất nhà thương, mở viện mồ côi… Nghe thì hình như còn hay hơn chương trình Bush. Nhưng thực tế, trong mấy thập niên qua, bất cứ thống kê nào cũng cho thấy các nước Trung Đông như Ai Cập, Ả Rập Saoud, Do Thái, Jordanie, và Iran (trước thời ông Khổ Mí Nị từ năm 1979) là khối quốc gia được viện trợ kinh tế, kỹ thuật và nhân đạo nhiều nhất của Mỹ và của Ngân Hàng Thế Giới.
Như vậy mà vẫn chưa đủ thì chừng nào mới đủ" Không ai có câu trả lời.
Đây thực ra chỉ phản ảnh cái nhìn ấu trĩ của chính trị gia Mỹ theo kiểu tiền là thuốc trị bá bệnh, làm người ta nhớ lại trước đây Tổng Thống Johnson đã từng đề nghị viện trợ cho Hồ Chí Minh một tỷ Mỹ kim ngay nếu họ Hồ chịu ngưng đánh miền Nam. Nghe nói lúc đó CIA còn có kế hoạch mua nhà nghỉ mát tại Cannes hay Nice bên Pháp cho Võ Nguyên Giáp và Phạm Văn Đồng, theo kiểu như mua nhà cho Bảo Đại!
Chắc là vì tính mua nhà nhỏ quá nên bị chê làm kế hoạch bất thành.
Bà Hillary Clinton thì đề nghị đưa ông chồng, cựu Tổng Thống Clinton đi làm đại sứ lưu động, làm như thể chỉ cần đi khắp thế giới cười duyên và tán gái đẹp là thế giới sẽ có hòa bình. Hình như bà Hillary cũng quên mất Al-Qaida đã đặt bom đánh New York khi chính ông chồng bà còn làm tổng thống (năm 1993) và thấy chưa đủ còn tiếp tục tái diễn thành tích nhiều lần trước khi hoàn thành vụ 2001.
Nói tóm lại, chưa ai đưa ra được một biện pháp cụ thể nào nghe được cả. Chỉ vì chưa ai hiểu được cặn kẽ căn gốc của vấn đề.
Nói rằng thế giới hồi giáo bị đe dọa diệt chủng diệt tôn nên họ phải sống chết tự bảo vệ đến độ đánh bom tự sát là không đúng: chẳng có nước nào hay tôn giáo nào khác đe dọa họ như vậy. Nói rằng những tên quá khích là những tên vô học, thất nghiệp, thất chí, bị đầu độc bởi tư tưởng bất mãn cũng không đúng. Trong tám tên khủng bố mới bị bắt bên Anh, thì đã có bẩy bác sĩ đang hành nghề, rất thành công. Và Osama bin Laden hay 19 tên đã tiến hành vụ khủng bố năm 2001 tại Mỹ đều là dân khá giả, có học và đã từng ở ngoại quốc rất lâu.
Nói rằng văn hóa hồi giáo là thứ tương phản với văn hóa Âu Mỹ, và đây chính là một cuộc chiến tranh văn hóa, hay là sự cụ thể hóa của cái mà nhiều tác giả gọi là cuộc xung đột giữa các nền văn minh (clash of civilizations), cũng không đúng. Bất cứ một du khách nào có dịp thăm viếng một xứ Ả Rập hồi giáo cũng thấy đầy dẫy T-shirt Mỹ, nhạc Mỹ, phim Mỹ, TV Mỹ, chẳng ai ghét cả. Chỗ nào cũng thấy quảng cáo dạy Anh ngữ, huấn luyện thi lấy bằng vào đại học Mỹ. Rõ ràng là không có xung đột văn hóa giữa hồi giáo và Mỹ gì hết.
Nói rằng dân hồi giáo chống Mỹ vì Mỹ đánh Iraq và Afghanistan chỉ là lập luận của những người có thành kiến, muốn cạo sửa lại lịch sử và giải thích ngược hậu quả với nguyên nhân. Hoặc giả họ chỉ là những người mà giải pháp triền miên cho mọi xung đột là cứ… kéo cờ trắng “xin ông tha cho em” là xong. Rất hiểu tâm lý đó, trùm khủng bố Osama bin Laden có giải thích từ đầu, rằng cứ đánh là Mỹ sẽ xin tháo chạy. Đã kéo cờ tại Việt Nam hay tháo chạy khỏi Somalia thì cũng sẽ lại chạy thôi.
Có nhiều người cấp tiến tìm cách vuốt ve cho rằng một vài tên quá khích đã bắt cóc, cưỡng đoạt (hijack) hay lợi dụng hồi giáo vì đạo này là một tôn giáo của hòa bình (religion of peace), không hề chủ trương giết người. Nghe thì “phải đạo” lắm, nhưng sự thật hồi giáo là một trong những tôn giáo quá khích và nghiệt ngã nhất. Lịch sử hồi giáo là một chuỗi dài chiến tranh, ám sát đẫm máu nhất, và nhiều “giáo chủ” đã công khai kêu gọi phải giết hết những thành phần bất trung bất tín với Allah.
Danh từ “assassin”, có nghĩa là “kẻ sát nhân” theo cách gọi của Âu châu, thực ra phát xuất từ tiếng Ả Rập, chỉ tên một nhóm tín đồ quá khích hồi giáo “Assass”. Tình hình tại Iraq cho thấy ngay giữa các nhóm hồi giáo Shiites và Sunnis với nhau mà cũng không nương, thẳng tay giết người vô tội chỉ vì khác hệ phái.
Nhưng không phải vì vậy mà tất cả dân hồi giáo đều điên cuồng sẵn sàng giết người vô tội. Kinh nghiệm kẻ viết bài này đã từng sống nhiều năm tại vài nước Ả rập và Hồi giáo cho thấy 99% dân mấy nước này cũng chẳng khác gì dân Việt ta, hay dân Mỹ, hay bất cứ dân xứ nào. Họ cũng có gia đình, bạn bè, công ăn việc làm, cũng biết vui buồn, yêu giận, thương ghét như ai. Hầu hết cũng đều chống lại những hành động khủng bố giết người vô lối, và ngay chính họ, họ cũng sợ khủng bố như tất cả chúng ta thôi.
Câu tục ngữ Việt Nam ta “con sâu làm rầu nồi canh” áp dụng trong trường hợp này thật chính xác.
Kẻ viết bài này không phải là một nhà xã hội học hay tâm lý học hay tôn giáo học gì nên dĩ nhiên không biết được nguyên nhân xâu xa của vấn đề khủng bố hiện nay, cũng chẳng có một ý niệm gì về giải pháp nào cả. Đó là trách nhiệm của các học giả, của những người hữu trách.
Nhưng với suy nghĩ của một người bình thường, thiết tưởng các nhà hữu trách sẽ có thể tìm được căn gốc của bệnh khủng bố và thần dược trị liệu dễ dàng hơn nếu không bị áp lực của phe cấp tiến phải “nghĩ đúng cách, nói đúng cách, hành động đúng cách”, để có thể trực diện vấn đề, thẳng thắn nhìn nhận hồi giáo là một tôn giáo khắt khe, đã vậy lại đang bị xách động bởi một thiểu số quá khích không nhỏ trong khi đại đa số tương đối ôn hòa thì lại quá thụ động. Và cũng để chấp nhận chúng ta có quyền nghi ngờ mấy anh hồi giáo râu ria rậm rạp hơn là nghi ngờ mấy bà cụ và mấy em bé.
Những cái “đúng cách” ngớ ngẩn này chỉ có tác dụng tạo thêm hỏa mù cho một vấn đề đã mù mờ sẵn. Và chúng ta sẽ chẳng bao giờ hiểu rõ được vấn đề nếu tiếp tục vùi đầu dưới cát nhân danh tính “đúng cách chính trị”, mà Mỹ gọi là political correctness!
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình