- Tổng thống Bush vừa đọc bài diễn văn mạch lạc nhất của ông về cuộc chiến chống Hồi giáo quá khích, nhưng còn kịp thuyết phục chăng"
Đáng lẽ, ông phải nói như vậy từ… hai năm trước.
Tổng thống George W. Bush chưa thất bại, nhưng dù có bị oan, ông đang mấp mé bờ vực.
Dư luận Hoa Kỳ chưa thấy có tiến triển gì tại Iraq nên đa số nghi ngờ lý do tham chiến. Ba năm trước, cả nước nức lòng ủng hộ việc ấy - kể cả các lãnh tụ Dân chủ. Ngày nay, đa số hoài nghi và ông Bush mất hậu thuẫn quần chúng, tỷ lệ tín nhiệm sụt tới mức 40%. Tỷ lệ này không có nghĩa là ông thất bại, hoặc bị tê liệt đến độ không lãnh đạo được nữa, hầu tiến hành những việc cần thiết khác cho quốc dân.
Thế rồi, vì chểnh mảng hay chủ quan, ông phạm lỗi lầm là không lập tức phản ứng với Bão lụt Katrina. Ông không hoàn toàn chịu trách nhiệm về tất cả mọi chuyện nhưng dù có bị oan, ông vẫn gây ấn tưởng là người kém khả năng lãnh đạo. Tỷ lệ tín nhiệm ông sụt dưới 40% và chưa có hướng ngoi lên khỏi cái mức sinh tử ấy.
Khi bị đẩy xuống mức này, các tổng thống đều lui về hậu cứ sau cùng là những người nhất quyết ủng hộ mình, và đối phương được cơ hội tranh thủ thành phần ôn hòa trung dung ở giữa. Từ hậu cứ ấy, tổng thống bị nạn có thể phản công bằng một số đề nghị ngoạn mục, hấp dẫn.
Ông Bush không làm như vậy. Vì bị khiển trách - dù là oan, xin nhắc lại - vì vụ Katrina, ông rộng tay tung ra kế hoạch tái thiết với nhiều khoản chi mà chính ông nói là vô hạn. Điều ấy có thể thuyết phục được một số dư luận, nhưng lại gây vấn đề trong thành phần xưa nay vẫn ủng hộ ông. Họ không hài lòng với việc phóng tay chi tiền như vậy và nêu vấn đề là vì sao không giảm chi ở các khoản phù phiếm vô ích khác trong ngân sách"
Vào đúng lúc ấy - khi thiên tai và xăng dầu lên giá làm tỷ lệ tin tưởng của giới tiêu thụ sụt đến mức thấp nhất từ nhiều năm nay - Tổng thống Bush lại có một quyết định như khiêu khích một số quần chúng chung thủy của ông: việc chỉ định Luật sư Harriet Miers vào ghế thẩm phán Tối cao Pháp viện lập tức gặp phản ứng chống đối. Thành phần trung thành với ông, hậu cứ sau cùng giúp ông có thể phản công đã bị vỡ đôi. Nhiều Nghị sĩ Cộng hòa có tư thế tại Thượng viện tỏ vẻ dè dặt. Trong khi xu hướng thủ cựu xã hội hoặc sùng đạo thì ủng hộ ứng viên Miers chỉ vì bà là người ngoan đạo thì nhiều xu hướng khác nặng lời bày tỏ sự thất vọng của họ không về Miers mà về chính ông Bush.
Đây là một sai lầm của Tổng thống khi đảng Cộng hòa đang bị tai tiếng, đúng hay sai chưa rõ, về nhiều chuyện khác (Tom DeLay, Bill Frist, Karl Rove, v.v…) Những nhiễu âm chính trị ấy khiến dư luận có thể bỏ qua hoặc đánh giá sai bài diễn văn ông đọc sáng Thứ Năm mùng sáu tại tổ chức phát huy dân chủ National Endowment for Democracy.
Đây là bài diễn văn hùng hồn - điều dễ viết - và mạch lạc - điều hiếm hoi từ chính quyền của ông Bush - về cuộc chiến chống khủng bố. Có lẽ, đây là lần đầu tiên mà Tổng thống Mỹ giải thích rõ ràng về bản chất cuộc chiến, về kẻ thù, về mối liên hệ giữa khủng bố, "thánh chiến Hồi giáo", Afghanistan và Iraq. Ông ra khỏi cái khuôn lười biếng về ngôn từ khi cứ nói rằng Hoa Kỳ đang lãnh đạo "cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu". Khủng bố chỉ là phương pháp mà thôi, cứ nói như vậy là chưa xác định bản chất cuộc chiến và càng không chứng minh được mối liên hệ giữa cuộc chiến ấy với chiến dịch Iraq, với việc ủng hộ Iraq xây dựng nền móng dân chủ. Trong một kỳ khác, chúng ta sẽ phân tách lại bài diễn văn hơn bốn ngàn chữ này và đối chiếu với tình hình chiến sự ở toàn cầu.
Ở đây, chỉ xin nói là đáng lẽ, ông Bush phải giải thích như vậy từ hai năm trước, và chính quyền của ông phải thường xuyên nhắc lại mỗi tuần, mỗi ngày, thì may ra dư luận Mỹ có thể hiểu được.
Ông để quá trễ, vào lúc dư luận sai lầm chú ý đến chuyện khác, nên bài diễn văn khó gây tiếng vang. Phản ứng duy nhất và sớm nhất là từ phía đảng Dân chủ. Họ vẫn chưa nhìn ra mối quan hệ giữa al-Qaeda, khủng bố và Iraq nên chê bài diễn văn và chỉ hỏi một câu: "bao giờ ra khỏi Iraq"" - đúng như al-Qaeda, Osama bin Laden và quân khủng bố mong đợi.
Tại chỗ, ngay tại New York, nhà chức trách vừa báo động chiều Thứ Năm là khủng bố có thể tấn công hệ thống chuyên chở công cộng, nhất là mạng lưới xe điện ngầm.
Tại chỗ, tại Iraq, thủ lãnh tự phong là của al Qaeda tại đây, al-Zarqawi, vừa bật ra tín hiệu là có thể sẽ rút khỏi Iraq.
Các đặc công khủng bố sẽ rút khỏi Iraq đi phá hoại nơi khác, hay bản thân al-Zarqawi sẽ rút để khỏi bị tiêu diệt" Tại chỗ, Liên quân đã giáng nhiều đòn khốc liệt vào các cơ sở khủng bố, phải chăng vì vậy mà al-Zarqawi mới tính đến chuyện "di tản chiến thuật"" Từ Iraq đi ra, sau khi tiếp nhận nhiều kinh nghiệm về khủng bố và nhiều kỹ thuật chế tạo bom, các tay đặc công của al-Zarqawi có thể sẽ áp dụng ở các xứ khác, gần nhất là Saudi Arabia hay Egypt. Không phải Iraq đã gây ra phong trào khủng bố mà chỉ là tụ điểm cho khủng bố tập trung và bị tiêu diệt, thay vì có thể ra tay ở các nơi khác. Al-Qaeda đã bị nhiều tổn thất, bốn lần dự tính tấn công Hoa Kỳ đều bị an ninh Mỹ bẻ gãy, Osama bin Laden không biết còn sống hay chết, mạng lưới có khi vỡ bung, để trở thành một phong trào, phân tán mỏng trong những nhóm nhỏ, vẫn còn khả năng tấn công, nhưng lẻ tẻ và kém công hiệu. Người ta có thấy điều ấy tại London, hôm mùng bảy rồi 21 tháng Bảy, và tại Bali vào tối Thứ Bảy vừa qua….
Ngần ấy tin tức và biến cố cho thấy là Hoa Kỳ không thua trong trận chiến chống lại các lực lượng Hồi giáo quá khích toàn cầu và dù có hay không có Iraq, trận chiến này vẫn là một thách đố sinh tử cho nước Mỹ, vượt ra khỏi những tính toán chính trị trong chính trường Mỹ.
Nếu giải thích những lý do tham chiến cho rõ ràng hơn, chính quyền của ông Bush có thể giúp cho dân chúng hiểu được cách lượng định thắng bại trong cuộc chiến, và nhất là hiểu được vì sao phải vào Iraq.
Ông Bush chỉ giải thích điều ấy vào Thứ Năm mùng sáu tháng Mười, khi dư luận chẳng cần chú ý đến al-Qaeda mà chỉ hỏi là bao giờ sẽ rút khỏi Iraq, trong khi giới chính trị tới tấp tấn công ông từ cả hai góc tả hữu. Thành phần ủng hộ ông mãnh liệt nhất thì bị ông bỏ rơi trong vụ Harriet Miers. Đâm ra quân khủng bố có thể thắng, ngay tại nước Mỹ, chẳng vì chúng mạnh và vì lãnh đạo Hoa Kỳ quá yếu. Họ sẽ chỉ tỉnh giấc một lần nữa, nếu Hoa Kỳ lại bị một đòn khủng bố.
Trách nhiệm của ông Bush không phải là nhỏ khi chẳng thuyết phục nổi quần chúng về một chuyện sinh tử như vậy cho nước Mỹ.
Đáng lẽ, ông phải nói như vậy từ… hai năm trước.
Tổng thống George W. Bush chưa thất bại, nhưng dù có bị oan, ông đang mấp mé bờ vực.
Dư luận Hoa Kỳ chưa thấy có tiến triển gì tại Iraq nên đa số nghi ngờ lý do tham chiến. Ba năm trước, cả nước nức lòng ủng hộ việc ấy - kể cả các lãnh tụ Dân chủ. Ngày nay, đa số hoài nghi và ông Bush mất hậu thuẫn quần chúng, tỷ lệ tín nhiệm sụt tới mức 40%. Tỷ lệ này không có nghĩa là ông thất bại, hoặc bị tê liệt đến độ không lãnh đạo được nữa, hầu tiến hành những việc cần thiết khác cho quốc dân.
Thế rồi, vì chểnh mảng hay chủ quan, ông phạm lỗi lầm là không lập tức phản ứng với Bão lụt Katrina. Ông không hoàn toàn chịu trách nhiệm về tất cả mọi chuyện nhưng dù có bị oan, ông vẫn gây ấn tưởng là người kém khả năng lãnh đạo. Tỷ lệ tín nhiệm ông sụt dưới 40% và chưa có hướng ngoi lên khỏi cái mức sinh tử ấy.
Khi bị đẩy xuống mức này, các tổng thống đều lui về hậu cứ sau cùng là những người nhất quyết ủng hộ mình, và đối phương được cơ hội tranh thủ thành phần ôn hòa trung dung ở giữa. Từ hậu cứ ấy, tổng thống bị nạn có thể phản công bằng một số đề nghị ngoạn mục, hấp dẫn.
Ông Bush không làm như vậy. Vì bị khiển trách - dù là oan, xin nhắc lại - vì vụ Katrina, ông rộng tay tung ra kế hoạch tái thiết với nhiều khoản chi mà chính ông nói là vô hạn. Điều ấy có thể thuyết phục được một số dư luận, nhưng lại gây vấn đề trong thành phần xưa nay vẫn ủng hộ ông. Họ không hài lòng với việc phóng tay chi tiền như vậy và nêu vấn đề là vì sao không giảm chi ở các khoản phù phiếm vô ích khác trong ngân sách"
Vào đúng lúc ấy - khi thiên tai và xăng dầu lên giá làm tỷ lệ tin tưởng của giới tiêu thụ sụt đến mức thấp nhất từ nhiều năm nay - Tổng thống Bush lại có một quyết định như khiêu khích một số quần chúng chung thủy của ông: việc chỉ định Luật sư Harriet Miers vào ghế thẩm phán Tối cao Pháp viện lập tức gặp phản ứng chống đối. Thành phần trung thành với ông, hậu cứ sau cùng giúp ông có thể phản công đã bị vỡ đôi. Nhiều Nghị sĩ Cộng hòa có tư thế tại Thượng viện tỏ vẻ dè dặt. Trong khi xu hướng thủ cựu xã hội hoặc sùng đạo thì ủng hộ ứng viên Miers chỉ vì bà là người ngoan đạo thì nhiều xu hướng khác nặng lời bày tỏ sự thất vọng của họ không về Miers mà về chính ông Bush.
Đây là một sai lầm của Tổng thống khi đảng Cộng hòa đang bị tai tiếng, đúng hay sai chưa rõ, về nhiều chuyện khác (Tom DeLay, Bill Frist, Karl Rove, v.v…) Những nhiễu âm chính trị ấy khiến dư luận có thể bỏ qua hoặc đánh giá sai bài diễn văn ông đọc sáng Thứ Năm mùng sáu tại tổ chức phát huy dân chủ National Endowment for Democracy.
Đây là bài diễn văn hùng hồn - điều dễ viết - và mạch lạc - điều hiếm hoi từ chính quyền của ông Bush - về cuộc chiến chống khủng bố. Có lẽ, đây là lần đầu tiên mà Tổng thống Mỹ giải thích rõ ràng về bản chất cuộc chiến, về kẻ thù, về mối liên hệ giữa khủng bố, "thánh chiến Hồi giáo", Afghanistan và Iraq. Ông ra khỏi cái khuôn lười biếng về ngôn từ khi cứ nói rằng Hoa Kỳ đang lãnh đạo "cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu". Khủng bố chỉ là phương pháp mà thôi, cứ nói như vậy là chưa xác định bản chất cuộc chiến và càng không chứng minh được mối liên hệ giữa cuộc chiến ấy với chiến dịch Iraq, với việc ủng hộ Iraq xây dựng nền móng dân chủ. Trong một kỳ khác, chúng ta sẽ phân tách lại bài diễn văn hơn bốn ngàn chữ này và đối chiếu với tình hình chiến sự ở toàn cầu.
Ở đây, chỉ xin nói là đáng lẽ, ông Bush phải giải thích như vậy từ hai năm trước, và chính quyền của ông phải thường xuyên nhắc lại mỗi tuần, mỗi ngày, thì may ra dư luận Mỹ có thể hiểu được.
Ông để quá trễ, vào lúc dư luận sai lầm chú ý đến chuyện khác, nên bài diễn văn khó gây tiếng vang. Phản ứng duy nhất và sớm nhất là từ phía đảng Dân chủ. Họ vẫn chưa nhìn ra mối quan hệ giữa al-Qaeda, khủng bố và Iraq nên chê bài diễn văn và chỉ hỏi một câu: "bao giờ ra khỏi Iraq"" - đúng như al-Qaeda, Osama bin Laden và quân khủng bố mong đợi.
Tại chỗ, ngay tại New York, nhà chức trách vừa báo động chiều Thứ Năm là khủng bố có thể tấn công hệ thống chuyên chở công cộng, nhất là mạng lưới xe điện ngầm.
Tại chỗ, tại Iraq, thủ lãnh tự phong là của al Qaeda tại đây, al-Zarqawi, vừa bật ra tín hiệu là có thể sẽ rút khỏi Iraq.
Các đặc công khủng bố sẽ rút khỏi Iraq đi phá hoại nơi khác, hay bản thân al-Zarqawi sẽ rút để khỏi bị tiêu diệt" Tại chỗ, Liên quân đã giáng nhiều đòn khốc liệt vào các cơ sở khủng bố, phải chăng vì vậy mà al-Zarqawi mới tính đến chuyện "di tản chiến thuật"" Từ Iraq đi ra, sau khi tiếp nhận nhiều kinh nghiệm về khủng bố và nhiều kỹ thuật chế tạo bom, các tay đặc công của al-Zarqawi có thể sẽ áp dụng ở các xứ khác, gần nhất là Saudi Arabia hay Egypt. Không phải Iraq đã gây ra phong trào khủng bố mà chỉ là tụ điểm cho khủng bố tập trung và bị tiêu diệt, thay vì có thể ra tay ở các nơi khác. Al-Qaeda đã bị nhiều tổn thất, bốn lần dự tính tấn công Hoa Kỳ đều bị an ninh Mỹ bẻ gãy, Osama bin Laden không biết còn sống hay chết, mạng lưới có khi vỡ bung, để trở thành một phong trào, phân tán mỏng trong những nhóm nhỏ, vẫn còn khả năng tấn công, nhưng lẻ tẻ và kém công hiệu. Người ta có thấy điều ấy tại London, hôm mùng bảy rồi 21 tháng Bảy, và tại Bali vào tối Thứ Bảy vừa qua….
Ngần ấy tin tức và biến cố cho thấy là Hoa Kỳ không thua trong trận chiến chống lại các lực lượng Hồi giáo quá khích toàn cầu và dù có hay không có Iraq, trận chiến này vẫn là một thách đố sinh tử cho nước Mỹ, vượt ra khỏi những tính toán chính trị trong chính trường Mỹ.
Nếu giải thích những lý do tham chiến cho rõ ràng hơn, chính quyền của ông Bush có thể giúp cho dân chúng hiểu được cách lượng định thắng bại trong cuộc chiến, và nhất là hiểu được vì sao phải vào Iraq.
Ông Bush chỉ giải thích điều ấy vào Thứ Năm mùng sáu tháng Mười, khi dư luận chẳng cần chú ý đến al-Qaeda mà chỉ hỏi là bao giờ sẽ rút khỏi Iraq, trong khi giới chính trị tới tấp tấn công ông từ cả hai góc tả hữu. Thành phần ủng hộ ông mãnh liệt nhất thì bị ông bỏ rơi trong vụ Harriet Miers. Đâm ra quân khủng bố có thể thắng, ngay tại nước Mỹ, chẳng vì chúng mạnh và vì lãnh đạo Hoa Kỳ quá yếu. Họ sẽ chỉ tỉnh giấc một lần nữa, nếu Hoa Kỳ lại bị một đòn khủng bố.
Trách nhiệm của ông Bush không phải là nhỏ khi chẳng thuyết phục nổi quần chúng về một chuyện sinh tử như vậy cho nước Mỹ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình