Hôm nay,  

Hizbullah Là Gì?

27/10/202300:00:00(Xem: 5351)

Hizbullah
Các chiến binh Hizbullah ở Baalbek, Lebanon. (Nguồn: Chụp lại từ YouTube)
  
Israel đang tập trung quân đội tại khu vực biên giới giáp với Dải Gaza dự kiến cho một cuộc tấn công trên bộ. Đồng thời, họ cũng đang gấp rút sơ tán các ngôi làng ở gần biên giới với Lebanon vì lo ngại mặt trận thứ hai mở ra ở phía bắc. Hizbullah, một nhóm chiến binh Shia được Iran hậu thuẫn có trụ sở tại Lebanon, từng đụng độ với Israel. Cả hai bên, một nhà báo và ít nhất hai thường dân Lebanon đã thiệt mạng. Iran cảnh báo lực lượng ủy nhiệm sắp tung ra “đòn phủ đầu” chống lại Israel. Trước đây, Hizbullah đã từng tham chiến để ủng hộ Hamas, nhóm chiến binh kiểm soát Gaza. Sự tham gia của họ vào cuộc xung đột hiện tại sẽ đẩy căng thẳng leo thang đáng kể. Vậy Hizbullah là gì và đáng gờm đến mức nào?
 
Sau khi Lebanon giành được độc lập từ Pháp vào năm 1943, quyền lực chính trị được phân chia dựa trên cơ sở giáo phái. Ba nhóm tôn giáo có số tín đồ đông nhất – Hồi giáo Sunni (Sunni Muslims), Cơ đốc giáo Maronite (Maronite Christians) và Hồi giáo Shia (Shia Muslims) – đã đồng ý phân bổ các vị trí trong chính phủ tương ứng với quy mô của họ. Họ cũng đảm bảo quyền đại diện chính trị cho các giáo phái nhỏ hơn. Sau năm 1948, làn sóng người Palestine tràn vào Lebanon đã gây ra sự thay đổi về nhân khẩu học ở nước này; đến năm 1975, căng thẳng giáo phái đã làm dấy lên cuộc nội chiến kéo dài 15 năm. Trong thời gian đó, Israel đã hai lần gởi quân tới Lebanon để đẩy lùi các cuộc tấn công của lực lượng dân quân Palestine đóng tại đây. Đến năm 1982, họ chiếm phần lớn miền nam Lebanon và một phần thủ đô Beirut.
 
Hizbullah, trong tiếng Ả Rập có nghĩa là “Đảng của Chúa,” nổi lên trong thời kỳ này. Năm 1982, Iran bắt đầu huấn luyện các chiến binh Shia trẻ tuổi để chống lại sự chiếm đóng của Israel ở miền nam Lebanon và chiến đấu vì chính nghĩa của người Shia trong cuộc nội chiến. Đến giữa những năm 1980, Hizbullah đã là một tổ chức chặt chẽ, được cả Iran và Syria hậu thuẫn. Trong một bức thư ngỏ xuất bản năm 1985, lực lượng này thề sẽ chiến đấu với Israel và phương Tây – đồng thời kêu gọi người dân thành lập một nhà nước Hồi giáo. Hizbullah đã trau dồi, mài giũa các chiến thuật du kích của họ, bao gồm cả việc sử dụng bom xe và ám sát.
 
Cuộc nội chiến kết thúc vào năm 1990. Trong cuộc bầu cử năm 1992, Hizbullah và một số đảng đồng minh ngoài Shia đã giành được 12 ghế Quốc hội. Lực lượng này đã giúp ‘hất cẳng’ Israel ra khỏi miền nam Lebanon vào năm 2000; nhờ đó, họ đã giành được ảnh hưởng chính trị trong lòng những người đồng hương. Đến năm 2008, nhiều phe phái khác nhau ở Lebanon đã đồng ý rằng Hizbullah và các đồng minh của họ phải được đảm bảo khoảng hơn một phần ba số ghế trong nội các, trao cho nhóm này quyền phủ quyết các chính sách của chính phủ. Năm 2009, họ xuất bản bản cập nhật tuyên ngôn, kêu gọi hướng tới “nền dân chủ thực sự” hơn là thành lập một nhà nước Hồi giáo. (Lập trường đối với Israel vẫn không thay đổi.) Năm 2018, Hizbullah và các đồng minh đã giành được đa số trong Quốc hội. Đến năm 2022, tỷ lệ đa số này không còn nhưng họ vẫn giữ được 62 trong số 128 ghế.
 
Lực lượng Hizbullah vẫn là một nhân tố quan trọng trong khu vực. Họ tiếp tục được Iran cung cấp vũ khí và vẫn duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Syria. Hizbullah thường bắn hỏa tiễn vào miền bắc Israel và tiến hành một số cuộc tấn công xuyên biên giới trong hai thập niên qua. Năm 2006, lực lượng này gây chiến với Israel sau khi tiến hành chiến dịch trên bộ ở Gaza. Trong cuộc chiến kéo dài hơn 1 tháng, họ đã bắn hơn 4,000 quả rocket (phần lớn không trúng mục tiêu) vào Israel. Khi cuộc nội chiến nổ ra ở Syria vào năm 2011, Hizbullah đã cử hàng ngàn chiến binh đến hỗ trợ Bashar al-Assad. Ở Syria, họ bắt đầu giống như một đội quân được huấn luyện chính quy, sử dụng máy bay không người lái cho cả mục đích tình báo và tấn công cũng như giành và giữ lãnh thổ.
 
Kho dự trữ hỏa tiễn của Hizbullah hiện được cho là có khoảng 150,000 cái. Họ tuyên bố đã mua được hỏa tiễn dẫn đường chính xác với sự trợ giúp của Iran, một số cái có khả năng hạ cánh cách mục tiêu trong vòng 10 mét. Điều đó càng làm lo ngại hơn về viễn cảnh lực lượng này có thể can thiệp vào cuộc xung đột Israel-Hamas. Ngày 15 tháng 10 năm 2023, Hoa Kỳ cho biết sẽ cử một hàng không mẫu hạm thứ hai tới Lebanon nhằm “ngăn chặn bất kỳ chủ thể nhà nước hoặc phi nhà nước nào đang tìm cách leo thang cuộc chiến.” Và có vẻ như Hizbullah không bận tâm lắm đến lời cảnh báo này.
 
Nguyên Hòa biên dịch
Nguồn: “What is Hizbullah?” được đăng trên trang Economist.com.
 

Tối 5 tháng Hai năm 1930, nhà phê bình văn nghệ Paul Fechter bước lên diễn đàn của Liên Minh Người Do Thái Đức Theo Chủ Nghĩa Quốc Gia tại Berlin. Ông biết đề tài mình sắp nói sẽ khó nghe. Fechter nói rằng người Đức từ lâu đã quá “sợ hãi và dè dặt” khi nói công khai về người Do Thái. Ông đặc biệt công kích Kurt Tucholsky, một nhà văn trào phúng Do Thái nổi tiếng, vì cuốn Deutschland, Deutschland über alles (Nước Đức, Nước Đức Trên Hết), trong đó Tucholsky châm biếm quân đội, cảnh sát, công chức, quốc ca và nhiều biểu tượng chủ nghĩa quốc gia của nước Đức.Nhưng Fechter không dừng ở một nhà văn. Ông nói một phần lớn giới văn chương và nghệ thuật Đức “nằm trong tay người Do Thái”; các nhà hát, nhà xuất bản lớn và giới buôn tranh đều ít nhiều “dưới sự kiểm soát của người Do Thái.” Ông trách các nhà buôn tranh Do Thái chuộng Manet, Monet, Renoir, Gauguin, Picasso và Cézanne — những họa sĩ Pháp và hiện đại — hơn hội họa truyền thống Đức.
Tính đến thời điểm hiện tại của tài khóa 2026 (tháng 10, 2025 – tháng 9, 2026), thiếu hụt ngân sách liên bang Hoa Kỳ đã lên tới khoảng 1.8 nghìn tỷ USD, trong đó mức thiếu hụt của riêng tháng 7 là 432 tỷ USD, cao nhất kể từ tháng 3, 2021. Medicare tăng mạnh đã góp phần đẩy tổng con số lên cao, trong khi chính quyền vay nợ vẫn là một yếu tố đóng góp đáng kể. Tình trạng này đã đẩy tổng nợ quốc gia lần đầu tiên vượt mốc 40 nghìn tỷ USD, chủ yếu do chi phí lãi vay ròng gia tăng, các khoản chi cho chương trình phúc lợi bắt buộc và tác động từ các đạo luật chi tiêu mới được ban hành. Văn Phòng Ngân Sách Quốc Hội (Congressional Budget Office - CBO) dự đoán thâm hụt ngân sách cả tài khóa 2026 sẽ ở mức gần 1.9 nghìn tỷ USD.
Cách tốt nhất để giết một con chim | là thế này: dù nó đang cãi cọ hay cất tiếng kêu, | bạn hãy viết rằng chú chim nhỏ đang hót.
Tư tưởng gia người Mỹ George Santayana (1863-1952) đã từng viết trong tác phẩm “The Life of Reason: Reason in Common Sense” được xuất bản năm 1905 rằng, “Những ai không thể nhớ quá khứ thì bị buộc phải lập lại nó.” Có lẽ ý của ông Santayana là nếu ai không học được những bài học của quá khứ thì sẽ phải tiếp tục dẫm lên vết xe đổ. Một con người đánh mất quá khứ tức là mất đi ký ức thì sẽ không nhận biết mình là ai, do đó cũng sẽ không biết mình phải làm gì để xây dựng tương lai. Tương tự như vậy, một dân tộc đánh mất quá khứ lịch sử thì dân tộc đó sẽ không có tương lai. Quá khứ dù có xấu xa cỡ nào thì cũng là những gì mà chính con người hay một dân tộc đã từng làm. Trên thế gian này không một ai và không một dân tộc nào đã không từng một lần phạm phải sai lầm. Nhưng những sai lầm đó trong một ý nghĩa nào đó chính là những điều quý giá mà một con người hay một dân tộc có thể rút ra được bài học để có thể không tái phạm và làm điều tốt đẹp hơn ở hiện tại và tương lai.
Giữa khoảng không mênh mông của vũ trụ, Trái Đất hiện lên như một phép màu xanh thẳm. Hành tinh ấy có nước trong lành, bầu khí quyển dịu dàng, đất đai màu mỡ, rừng núi, sông hồ, biển cả và muôn loài cùng chung sống. Con người sinh ra, lớn lên trong vòng tay bao dung của thiên nhiên, uống từng giọt nước, hít từng hơi thở, bước đi trên mặt đất và được nuôi dưỡng bằng phù sa, nắng gió. Vậy mà, đáng buồn thay, chính loài người — đứa con được cưu mang nhiều nhất — lại đang từng ngày làm tổn thương người mẹ đã nuôi mình.
Các khoa học gia tại Đại học New York theo dõi hoạt động não của 23 người thông thạo cả Anh ngữ lẫn Tây Ban Nha. Họ nhận thấy những mẫu hoạt động thần kinh gần như giống nhau khi người tham dự biến một danh từ từ số ít sang số nhiều trong cả hai thứ tiếng. Phát hiện này cho thấy não không nhất thiết phải dựng nên một hệ thống ngữ pháp riêng cho từng ngôn ngữ. Thay vào đó, nó có thể dùng chung một cơ chế căn bản, rồi điều chỉnh cơ chế ấy theo quy tắc của mỗi tiếng.
Một cuộc thăm dò mới của CNN do SSRS thực hiện cho thấy tỷ lệ ủng hộ chung đối với Tổng thống Donald Trump đã sụt giảm mạnh xuống còn 34%, ngang bằng mức thấp nhất trong sự nghiệp của ông. Ngoài ra, con số kỷ lục 73% người trưởng thành tại Mỹ cho rằng ông chưa dành đủ sự quan tâm cho những vấn đề quan trọng nhất của đất nước. Cuộc thăm dò, được thực hiện từ ngày 23 đến 27 tháng 7 năm 2026, cho thấy sự bất mãn lan rộng trên nhiều nhóm nhân khẩu học và các vấn đề khác nhau. Cử tri da trắng đóng vai trò then chốt trong thành công chính trị của ông Trump suốt hơn một thập kỷ qua. Theo truyền thống, Trump thường đạt kết quả tốt hơn nhiều trong nhóm cử tri da trắng so với toàn thể cử tri. Mức độ ủng hộ của nhóm này cũng đã giảm đáng kể trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026. Tỷ lệ ủng hộ ròng của ông Trump—được tính bằng cách lấy tỷ lệ ủng hộ trừ đi tỷ lệ không ủng hộ—trong nhóm cử tri da trắng đang ở mức âm 20, mức thấp nhất từng được ghi nhận.
Con người từ thuở hồng hoang đã không chỉ sống bằng điều mình biết. Người mẹ sinh con chưa biết đứa trẻ mai này sẽ ra sao. Người gieo hạt chưa lường được kết quả vụ mùa. Kẻ xuống thuyền vượt biển không thấy được bờ bến. Người ta vẫn cắm cúi đi. Không vì cái biết, mà vì lòng tin. Biết thuộc về ánh sáng, tin thường khởi sự nơi tối tăm. Tin một điều có nghĩa là chấp nhận điều ấy có thật. Tin một người là trao vào tay người ấy một phần sinh mệnh của chính mình. Tin một lý tưởng là lấy đó làm lẽ sống, làm phương hướng.
Vào những năm 1520, 1530, có một người tên Esteban de Dorantes, người đời quen gọi là Estevanico, đã một mình băng qua sa mạc mênh mông của vùng đất nay là Texas, New Mexico và Arizona — trước khi người Anh dựng nên Jamestown năm 1607 gần một thế kỷ, và trước khi đoàn di dân Pilgrim đặt chân lên Plymouth năm 1620 tròn một trăm năm. Ông sinh ra ở Azemmour, một thị trấn ven Đại Tây Dương của Ma Rốc, bị bắt làm nô lệ, đưa sang Tây Ban Nha rồi vượt biển sang Tân Thế Giới. Trong một chuyến viễn chinh bi thảm khiến gần như cả đoàn bỏ mạng, Estevanico là một trong số ít người sống sót. Ông học được nhiều thứ tiếng bản địa và trở thành một trong những người đầu tiên của "Old World" đặt chân xuyên suốt miền nam nội địa của nước Mỹ sau này.
Trung Quốc coi thương mại là một trong những thành tựu nổi bật của Cơ chế Hợp tác Lancang – Mekong (LMC), với tổng kim ngạch giữa Trung Quốc và năm quốc gia hạ nguồn đạt khoảng 500 tỷ USD trong năm 2025. Tuy nhiên, đằng sau con số ấn tượng đó là một thực tế đáng lo ngại: Lợi ích từ thương mại không được phân bổ đồng đều. Chỉ trong năm 2025, Việt Nam đã ghi nhận mức thâm hụt thương mại với Trung Quốc lên tới 115,6 tỷ USD, trong khi Campuchia và Thái Lan cũng chịu mức nhập siêu rất lớn.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.