Ảnh: Wikipedia. Kettering Bug trên bệ phóng. $400/ 1 chiếc. Tầm hoạt động 40 dặm. Động cơ 2 thì, 40 HP do Ford sản xuất.
UAV thời nay được gọi là phương tiện điều khiển không người lái, hay còn được gọi là vũ khí điều khiển từ xa. Thực ra, UAV không phải là loại vũ khí mới mẻ gì, nó đã được chế tạo vào năm 1918 bởi hãng Dayton-Wright Airplane Company tại Hoa Kỳ vào cuối Thế Chiến thứ I, với cái tên là Kettering Bug. Ngày nay, UAV được chế tạo tối tân hơn, và sử dụng rộng rãi, thành công, tỏ ra rất hiệu quả trên chiến trường.
Vũ khí UAV bây giờ không chỉ tàn phá, san bằng những tòa cao ốc thành những đống gạch vụn, nó được chính con người tạo ra để giết con người. Tiếc thay, ngày nay, thế giới vẫn chưa học được cách ngừng làm tổn thương nhau và vẫn chạy đua vũ trang để tiêu diệt lẫn nhau.
Chúng ta không cổ võ chiến tranh, nhưng phải biết tự vệ khi có kẻ thù mạnh hơn xâm chiếm đất nước mình. Vì vậy, vũ khí là điều ắt có và phải có. Ngoài các loại vũ khí quy ước như đạn pháo, bom, hỏa tiễn liên lục địa, máy bay, xe thiết giáp, thứ vũ khí mà các nước đang sử dụng phổ biến nhất hiện nay là máy bay không người lái, gọi tắt là UAV (Unmanned Aerial Vehicles).
Cuộc chiến tranh Russia (Nga) xâm lăng Ukraine, lấy thịt đè người, từ tháng 2 năm 2022 vẫn đang tiếp diễn và chưa có hy vọng gì kết thúc sớm. Cuộc chiến tranh kế tiếp của Mỹ và đồng minh Do Thái chống thần quyền Iran, cũng vào tháng 2, quyết không cho nước này sở hữu vũ khí hạt nhân, đang nóng lên từng ngày, lúc thì ào ạt, vũ bão, lúc ngưng lại để hòa đàm. Để rồi lại không đi đến đâu. Thế giới vẫn lo lắng lẫn hồi hộp theo dõi vì nó ảnh hưởng đến cuộc sống của toàn thể nhân loại, cho dù người đó đang ở đâu, trên quả điạ cầu này.
Vì bắt buộc phải tự vệ, chống lại anh láng giềng khổng lồ xấu tính, Ukraine vẫn kiên cường chiến đấu từng bước, được hỗ trợ từ Mỹ và các nước Âu Châu, họ tự tìm tòi, học hỏi và trở thành nước dẫn đầu về cách sử dụng máy bay không người lái và các phương tiện điều khiển từ xa. Các nước Tây Âu, kể cả Mỹ đều phải nghiêng đầu bái phục và phải học hỏi chiến thuật UAV từ Ukraine.
Chàng David-Ukraine nhỏ con đã dạy tên khổng lồ Goliat-Russia bài học thiệt hại nằng nề về nhân mạng, khí tài, và tiêu hao tiền bạc đáng kể, phải đi cầu viện thêm lính bắc Hàn và tuyễn mộ lính đánh thuê từ Châu Phi. Đây là con số mới nhất về số lính tử trận giữa Russia và Ukraine dựa theo ước tính của khối NATO:
Russia: 230,000 - 430,000 binh sĩ tử trận, chưa kể bị thương.
Ukraine: 100,000 - 140,000 binh sĩ tử trận, chưa kể bị thương.
Và cuộc chiến Mỹ/Do thái - Iran.
US: 13 - 15 binh sĩ tử trận.
Israel: 24 - 35 binh sĩ tử trận.
Iran: 3,100 – 3,468 tử trận, chưa kể các tướng và thủ lĩnh cao ấp bị tiêu diệt do chiến đấu cơ oanh tạc vào nơi đang hội họp.
Ngoài máy bay không người lái UAV, còn có loại tàu thủy không người lái USV (Unmanned Surface Vehicle), và xe tự hành UGV (Unmanned Ground vehicle). Trong bài này, chúng tôi sẽ nói đến UAV đánh chặn (interceptors), vì loại này được dùng phổ biến nhất trong cuộc chiến chống khủng bố ở Trung Đông và nó đã biến chiến tranh ngày nay thành một cuộc chiến không giống bất cứ cuộc chiến nào trong quá khứ, khiến một cường quốc như Russia phải khốn đốn vì tiêu hao nhân mạng quá nhiều, biến một cuộc chiến không cân sức thành một cuộc so tài bên 8 lạng người nửa cân.
Máy bay không người lái đánh chặn: RoadRunner - M. Cao 5 ft.
Để đánh chặn một máy bay, một hỏa tiễn liên lục địa hay bất cứ vũ khí trên không nào khác, trong trường hợp này là một UAV của kẻ thù đang xâm phạm bầu trời chúng ta, loại UAV đánh chặn phải tối tân hơn về mọi mặt và nhất là phải bay nhanh hơn, chính xác hơn, dễ sử dụng hơn, và quan trọng nhất là rẻ tiền.
Trước đây, Hoa Kỳ, đã sử dụng hỏa tiễn Patriot và một số vũ khí đánh chặn khác để bảo vệ tính mạng quân lính và các căn cứ Mỹ ở mọi nơi trên thế giới. Tuy chúng ta thành công, nhưng hậu quả là tốn kém quá nhiều. Nếu chiến tranh kéo dài, chúng ta sẽ không đủ tiền đánh nhau theo kiểu con nhà giàu. Iran có thừa kiên nhẫn, Hoa Kỳ thì không.
Trong cuộc chiến hiện nay với Iran, họ phóng những loại UAV tự sát Sahed rẻ tiền, sản xuất hàng loạt dễ dàng, giá thành khoảng $30,000 một chiếc; chúng ta đánh chặn thành công bằng loại Interceptor UAV như Coyote của Raytheon hay các loại khác, giá đắt hơn gấp nhiều lần, có thể lên tới $900.000 một chiếc. Kinh nghiệm từ Đệ II Thế Chiến của phe Đồng Minh chống phe Trục gồm 3 nước Đức-Ý-Nhật. Nhờ vũ khí của Hoa Kỳ vừa rẻ vừa sản xuất hàng loạt, tuy không tối tân hơn, vẫn thắng được cuộc chiến, bài học vẫn còn sờ sờ ra đó.
Nhận ra điểm yếu của mình, Hoa Kỳ vừa đưa ra một loại UAV đánh chặn rất tối tân, hiệu quả, có thể sản xuất hàng loạt vừa túi tiền, có thể xài máy in 3-D printers, in ra hằng trăm chiếc một ngày, đó là Interceptor-UAV RoadRunner-M, cao 5 feet, loại tự động đánh chặn không cần người điều khiển từ xa, do công ty Anduril mới khởi nghiệp, một tên tuổi ít người biết đến, được sáng lập bởi Palmer Luckey, 32 tuổi, cũng là cha đẻ của kính Oculus 360.
Đây là loại UAV, cũng được gọi là AVV (Autonomous Air Vehicle), sử dụng AI tự động điều khiển và ra lệnh, trang bị 2 máy phản lực (twin turbo jets), được thiết kế để truy lùng và tiêu diệt UAV hay bất cứ hỏa tiễn, máy bay nào.
Tính năng đặc biệt của RoadRunner, khác với tất cả UAV, nó cất cánh thẳng đứng như trực thăng (VTOL), bay rất nhanh, nếu không có mục tiêu, nó sẽ trở về lại nhà an toàn như phi thuyền không gian SpaceX của Elon Musk lúc trở về trái đất. Không giống như các interceptor-UAV khác, khi được phóng lên, sẽ một đi không trở lại, sẽ tự hủy và sẽ không được sử dụng lại. Điều này, tiết kiệm được rất nhiều tiền.
Khi được phóng từ một “launcher” di động và cũng là tổng đài liên lạc trực tiếp, nó bay thẳng lên một độ cao nhất định theo chiều thẳng đứng (vertical) rồi chuyển sang chiều xoay ngang (horizontal), bắt đầu uyển chuyển tự thay đổi phương hướng, kiếm mục tiêu, tăng tốc độ lao tới rất nhanh chạm vào vật thể bay đó và phát nổ. Trường hợp mục tiêu đó đã bị tiêu diệt, nó sẽ bay lượn trên không, kiếm mục tiêu khác, nếu không có, nó sẽ tự động bay về lại launcher và đáp xuống an toàn, nạp thêm nhiên liệu, sẵn sàng cho nhiệm vụ kế tiếp.
Cái hay và vượt lên trên các loại UAV khác, RoadRunner được sử dụng lại, không phải tự hủy nếu không gặp mục tiêu. Nó bay với tốc độ âm thanh, được kiểm soát bằng phần mềm Lattice Network, tất cả trong một (All in One), có thể thay đổi trọng lượng của đầu đạn mang theo (Modular Payload), biết phân biệt bạn hay thù, có thể tương tác với con người hay các loại máy bay chiến đấu bạn đi theo. Nó tự động bay, không cần người điều khiển, sẽ tự kiếm mục tiêu và đánh chặn chính xác. RoadRunner đã được thử nghiệm tại chiến trường Ukraine từ năm 2024 và tỏ ra rất hiệu quả, có thể bay cao và xa hơn, khiến Russia thất điên bất đảo.
Những thông số kỹ thuật về loại vũ khí này, cho đến nay, vẫn được giữ kín đề phòng những địch thủ chuyên đi ăn cắp như China. Ai cũng biết, họ đã nhiều lần lén lút xâm nhập vào trang mạng quốc phòng của Hoa Kỳ và các nước khác để phá hủy và ăn cắp thông tin. Hơn nữa, cũng vì lòng tham vô đáy của các công ty công nghệ Mỹ muốn đầu tư vào thị trường khổng lồ 1.4 tỷ dân của China, đã cho không nước này nhiều kỹ thuật tân tiến. Vì vậy chỉ trong hơn 40 năm, từ một nước lạc hậu về kinh tế, kỹ thuật, họ đã vươn lên thành cường quốc về quân sự, chỉ sau Hoa Kỳ và ngày nay còn qua mặt Hoa Kỳ về nhiều lĩnh vực khác.
Hiện nay, ngân sánh quốc phòng Hoa Kỳ vẫn còn lệ thuộc vào 5 công ty quốc phòng khổng lồ như Lockheed Martin, Northrop Grumman, Boeing, Raytheon, General Dynamic, và RTX với tổng số tiền khổng lồ hơn $118 tỷ (billions) một năm, từ tiền đóng thuế của người dân. Các “ông lớn” này móc túi người dân Mỹ một cách tận tình, móc đến những đồng xu cuối cùng; người Mỹ vẫn vui vẻ đi cày để trả bill. Đã đến lúc, chúng ta phải bắt họ dừng lại và chuyển hướng qua những công ty khởi nghiệp trẻ với tầm nhìn mới, nhất là vừa túi tiền của người dân.
Nhìn qua ông bạn vàng “môi hở răng lạnh”, ở phía Bắc của Việt Nam thì biết. Lối suy nghĩ (họ gọi là tư duy) và hệ thống của họ là chế tạo cái gì cũng rẻ, để ai cũng có thể mua được: có những chiếc xe hơi điện mini giá thành chỉ mắc hơn cái Iphone của Mỹ một chút xíu. Thần quyền Iran đang thực hiện chiến lược này bằng những Sahed- UAV rẻ tiền khiến túi tiền của Hoa Kỳ điêu đứng. Nếu nước Mỹ không chịu nhận ra điều này để thay đổi thì cuộc chiến tranh sắp tới giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc về Đài Loan, cán cân sẽ nghiêng về nước nào thì chúng ta đều có thể đoán được: Hoa Kỳ càng đánh, càng kiệt quệ và sẽ “sập tiệm” trước.
Từ sau Thế Chiến thứ II, Hoa Kỳ vẫn tin rằng ai sở hữu vũ khí to lớn và mạnh mẽ hơn sẽ nắm phần thắng, nếp suy nghĩ đó vẫn còn đúng trong một chừng mực nào đó; bây giờ kỹ thuật và đặc biệt là AI, trí thông minh nhân tạo đã xoay chuyển cuộc chơi. Chúng ta hy vọng với những kỹ thuật tân tiến, rẻ tiền hơn, nhưng hiệu quả hơn của những nhà thầu trẻ, Hoa Kỳ sẽ tiết kiệm và dùng số tiền thặng dư đó cho nhu cầu an sinh của người dân trước khi quá trễ.
Ai có thể cầm lòng được khi nhìn ánh mắt ngơ ngác của những đứa trẻ lớn lên không có cha mẹ, những khuôn mặt thất thần, đẫm nước mắt của người mẹ, bàn tay cào bới trên những đổ nát hoang tàn, chỉ mong tìm gặp lại bàn tay lạnh ngắt của đứa con; những dòng người tị nạn lê thê lếch thếch, tay xách nách mang, bỏ lại cả cuộc đời phía sau để đổi lấy sự sống còn.
Chiến tranh là một khuynh hướng khó đảo ngược, nước nào cũng muốn mình là bá chủ thế giới, khi họ có những Hitler, những Putin, những Mao, những Kim, những đảng độc tài, những giáo quyền mưu đồ tư lợi riêng. Chúng ta chế tạo vũ khí để tự vệ và để trả lời, cũng như răn đe những tên đồ tễ khát máu hay những chế độ độc tài hoặc thần quyền coi thường tính mạng người dân, chỉ để đổi lấy tham vọng riêng tư cho bản thân và băng đảng của chúng.
NGUYỄN VĂN TỚI. 6/2026
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình