Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 4079)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

Một câu hỏi lớn đang được đặt ra trên chính trường Hoa Kỳ: Liệu Tổng thống có toàn quyền điều động Vệ Binh Quốc Gia và kiểm soát lực lượng cảnh sát ở bất kỳ thành phố nào trên đất Mỹ không? Vấn đề này đã trở thành tâm điểm sau khi Tổng thống Donald Trump ký một sắc lệnh hành pháp, chính thức nắm quyền chỉ huy Sở Cảnh Sát Washington, D.C., mở đầu cho chiến dịch trấn áp tội phạm quy mô lớn. Ngay lập tức, 800 lính Vệ Binh Quốc Gia cùng các viên chức liên bang đã được triển khai khắp thủ đô. Điều này khiến các nhà lãnh đạo Đảng Dân Chủ trên toàn quốc hoang mang, bất an: Liệu thành phố của họ có phải là nơi tiếp theo?
Một buổi sáng nọ tại văn phòng ở Đại học Harvard, Dylan Carlson Sirvent León nhận được hàng loạt tin nhắn hoảng hốt từ các đồng nghiệp: dữ liệu về môi trường trên các trang web của chính phủ liên bang đang dần “bốc hơi.” Thời điểm ấy là tháng Giêng, Tổng thống Trump vừa bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai. Giới khoa học ở Hoa Kỳ đã chuẩn bị sẵn tinh thần là một số thông tin có thể sẽ bị gỡ, giống như những gì từng diễn ra trong nhiệm kỳ đầu. Ngay sau kỳ bầu cử tháng 11, nhiều nhóm nghiên cứu ở Harvard đã cẩn trọng lưu lại dữ liệu về khí thải nhà kính và chất lượng không khí. Nhưng nay, tình hình ngày càng xấu đi.
Các nhà lập pháp thuộc đảng Dân Chủ tại Hội đồng Lập pháp California đã tạo thật sự “tháo găng tay” khi thực hiện những thay đổi trong dự luật ACA 8. Sự việc xảy ra vào sáng Thứ Năm 21/8, chỉ vài phút trước khi tranh luận và chọn biện pháp bỏ phiếu về bản đồ khu vực mới cho cử tri trong cuộc bầu cử đặc biệt toàn tiểu bang vào ngày 4/11.
Nguyên bản: Pali Anh dịch: Robert Chalmers và Ānandajoti Bhikkhu Việt dịch và rút ngắn: Nguyên Giác J21. Kurunga Jātaka -- Khi Devadatta là một thợ săn và Bodhisatta là một con linh dương. Tóm tắt: Các nhà sư nói chuyện về Đề Bà Đạt Đa và những cuộc tấn công của ông này nhắm vào Đức Phật. Đức Phật giải thích rằng Đề Bà Đạt Đa đã hành động tương tự trong những kiếp trước và kể một câu chuyện về một con linh dương khôn ngoan đã thoát khỏi sự hủy diệt của thợ săn nhờ đọc được những dấu hiệu.
Báo Business Insider: Thuế quan của Trump đã khiến một số công ty tuyên bố rằng họ có kế hoạch tăng giá. Ngay cả trước "Ngày Giải phóng" được gọi là của Trump, các công ty đã cảnh báo rằng họ sẽ chuyển chi phí cho người mua sắm. Giá cả dự kiến sẽ tăng trong năm nay khi nhiều công ty báo hiệu kế hoạch tăng giá để đối phó với hàng loạt thuế quan của Tổng thống Donald Trump.
- Trump ‘TACO’ (Thụt Cổ) Khỏi Vai Trò Hòa Đàm Ukraine-Nga. - Thăm Dò Toàn Quốc: Phần Lớn Dân Chủ Ủng Hộ Cuộc Chiến Của California. - Người Mỹ Lo Ngại Nền Dân Chủ Bị Đe Dọa Giữa Cuộc Chiến Tái Phân Chia Địa Hạt ‘Gerrymandering’. - Trump Đòi Thả Tina Peters, ‘Biểu Tượng’ Của Truy Cập Bầu Cử Trái Phép. - 750 Nhân Viên HHS Viết Thư Yêu Cầu Bộ Trưởng Y Tế Ngừng Phát Tán Tin Sai. - Tòa Bác Đơn Chính Quyền Trump Đòi Công Bố Hồ Sơ Đại Bồi Thẩm Đoàn Của Vụ Epstein. - Mỹ Đẩy Trọng Trách Duy Trì Hòa Bình Ở Urakine Sang Châu Âu. - Uganda Tiếp Nhận Di Dân Bị Trục Xuất Từ Hoa Kỳ. - Di Dân Hoa Kỳ Giảm Lần Đầu Tiên Kể Từ Những Năm 1960. - Muốn Vào Mỹ? Phải Xem Có ‘Chống’ Mỹ Không.
(HOA KỲ, ngày 20 tháng 8, Reuters) – Cơ quan Điều Tra Liên Bang Hoa Kỳ (FBI) và Cisco hôm thứ Tư cảnh báo: các nhóm tin tặc gắn liền với mạng lưới gián điệp mạng của Nga đã lợi dụng điểm yếu trong phần mềm cũ của Cisco để xâm nhập vào hàng ngàn thiết bị mạng thuộc hệ thống công nghệ thông tin gắn liền với các cơ sở hạ tầng trọng yếu của Hoa Kỳ.
(HOA KỲ, ngày 20 tháng 8, Reuters) – Hôm thứ Tư, ít nhất 600 nhân viên của Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bệnh Hoa Kỳ (CDC) lần lượt nhận được thông báo chấm dứt hợp đồng vĩnh viễn.
Chánh án Frank Caprio, người con của Rhode Island, người mà lòng trắc ẩn trong các phán quyết tại tòa đã chinh phục trái tim của hàng triệu người qua chương trình truyền hình thực tế Caught in Providence, đã qua đời ngày 20/8/2025, thọ 88 tuổi. Ông ra đi sau thời gian dài chiến đấu với bệnh ung thư tụy. “Vị chánh án tử tế nhất thế giới” để lại di sản vượt xa chiếc ghế thẩm phán, đó là sự đồng cảm, lòng trắc ẩn trong một hệ thống pháp lý thường khắc nghiệt và đòi hỏi lý trí. Sự ra đi của ông đánh dấu kết thúc một kỷ nguyên của Tòa Án Thành Phố Providence mà khán giả toàn cầu đã theo dõi sự kết hợp độc đáo giữa công lý và nhân văn.
Một vụ gây nhiều chú ý vừa xảy ra tại thủ đô Hoa Kỳ: ông Vinh Nguyễn, trưởng khoa học gia về dữ liệu của Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA), đã bị cách chức và thu hồi quyền tiếp cận tài liệu mật, theo lệnh trực tiếp của Tổng thống Donald Trump.Ông Nguyễn, người từng được tuyển dụng vào NSA khi mới 17 tuổi nhờ năng khiếu toán học xuất chúng, đã phục vụ trong ngành tình báo suốt nhiều năm và giữ vai trò chủ chốt trong các chương trình trí tuệ nhân tạo, mật mã học và điện toán lượng tử. Theo lời các đồng nghiệp, ông là người góp phần xây dựng hệ thống phân tích tin tức tình báo hiện đại, phục vụ cho việc thu thập thông tin từ nước ngoài.
- Trump Muốn Xóa Lịch Sử Nô Lệ Ở Mỹ. - Trump Dùng ‘Vật Lý Học’ Để Chặn Di Dân. - Hạm Đội Tàu ‘Drone’ Của Hải Quân Hoa Kỳ Không Thành Công Như Mong Muốn - Nga Tấn Công Ukraine Trong Đêm, Chiến Đấu Cơ NATO Vào Cuộc. - Trump Khen Netanyahu Là Người Hùng Chiến Tranh, Tự Nhận ‘Tôi Cũng Vậy’ - Trump Buộc Thống Đốc Fed Từ Chức. - Một Người Việt Bị Truy Tố Trong Đường Dây Buôn Ma Túy Lớn. - CEO Của Target Từ Chức Vì Để Mất Khách Hàng. - FDA Cảnh Báo Loại Tôm Đông Lạnh Nhập Từ Indonesia Bán Trong Walmart.
(HOA KỲ, 19 tháng 8, Reuters) – Một nhóm DB Cộng Hòa tại California vừa khởi kiện nhằm ngăn chặn kế hoạch phân chia lại khu vực bầu cử do Thống đốc Gavin Newsom đưa ra. Theo kế hoạch này, Đảng Dân Chủ sẽ có thêm năm ghế Hạ Viện California, dùng chiêu “gậy ông đập lưng ông” để đáp lại Đảng Cộng Hòa ở Texas.
(HỒNG KÔNG, ngày 20 tháng 8, Reuters) – Theo quân đội Hoa Kỳ và nhiều chuyên gia kiểm soát vũ khí quốc tế, không chỉ tập trung phát triển sức mạnh quân sự thông thường, TQ còn đang mở rộng cả về số lượng lẫn năng lực của lực lượng nguyên tử.
Bản Sanh: truyện 11 tới 20 / Jataka Tales: Stories 11–20 Nguyên bản: Pali Anh dịch: Robert Chalmers và Ānandajoti Bhikkhu Việt dịch và rút ngắn: Nguyên Giác J11. Lakkhana Jātaka -- Con nai may mắn Tóm tắt: Đề Bà Đạt Đa ra đi cùng 500 đệ tử, và Đức Phật đã phái Tôn giả Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên đến để đưa họ trở về. Sau đó, Đức Phật kể một câu chuyện về việc trong quá khứ, Đề Bà Đạt Đa, vì bất cẩn, đã đánh mất đàn gia súc mà ông đang chăn dắt, trong khi Xá Lợi Phất đã cứu sống tất cả.
- Donald Trump ‘Xảo Ngôn’ Thành Công - Putin Không Từ Chối Gặp Song Phương, Châu Âu Tiếp Tục Yểm Trợ Ukraine - Nỗi Sợ Của Các Gia Đình Di Dân Vào Ngày Tựu Trường - Chánh Án Bác Bỏ Một Phần Vụ Kiện Nhà Tù Nhập Cư Alligator Alcatraz - Dân Biểu Dân Chủ Texas Bị Nhốt Trong Tòa Quốc Hội - Cựu Bộ Trưởng Tư Pháp Ra Điều Trần Vụ Esptein - Venezuela Chiêu Mộ 4.5 Triệu Dân Quân Đối Phó với Mối Đe Dọa Từ Hoa Kỳ - Nguy Hiểm Núp Sau Lafufu – Búp Bê Nhái Kiểu Labubu
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.