Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 3551)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

- Lý do Trump áp thuế mới: đã hết hạn 150 ngày Tòa Tối Cao buộc Trump gỡ thuế quan áp đặt toàn cầu hồi đầu năm nay - Chỉ miễn thuế mới cho dầu mỏ và khí đốt, vì dân Mỹ cần xăng dầu rẻ
Theo báo Moneywise: Microsoft cân nhắc thay thế ChatGPT và Claude bằng Kimi K3 của Trung Quốc để tiết kiệm 600 triệu đô l. Theo bản tin của phóng viên Joseph Zeballos-Roig: Các mô hình AI giá rẻ của Trung Quốc đang ngày càng phổ biến tại Mỹ. Microsoft có thể sớm trở thành một khách hàng nổi bật.
• Trump Buộc Saudi Arabia Công Nhận Israel Trước Khi Thỏa Ước Nguyên Tử Được Chấp Thuận • Bốn Dân Biểu Cộng Hòa Giúp Hạ Viện Thông Qua Nghị Quyết Hạn Chế Chiến Tranh Iran • Hạ Viện Thông Qua Dự Luật Quốc Phòng Niên Khóa 2027, Sáu Dân Biểu Dân Chủ Bỏ Phiếu Theo Đảng Cộng Hòa • Lo Ngại Hồ Sơ Lý Lịch, Ủy Ban Thượng Viện Tạm Ngưng Xét Người Được Trump Đề Cử • Nhân Viên Công Ty GEO Group Bị Truy Tố Vì Nổ Súng Bắn Người Biểu Tình Chống ICE Ở Colorado • Giá Dầu Vượt 100 Mỹ Kim Một Thùng Sau Các Cuộc Tấn Công Tại Vùng Biển Red Sea • Cảnh Sát Wisconsin Bắn Chết Người Cầm Dao, Biểu Tình Bùng Nổ • Ngoại Trưởng Rubio: Hoa Kỳ Cam Kết Giúp Chấm Dứt Chiến Tranh Ukraine, Nhưng Chưa Có Giải Pháp Nhanh • Thu Hồi Gần 1,6 Triệu Trứng Vì Nguy Cơ Nhiễm Khuẩn Salmonella • Thêm Một Vụ Bùng Phát Cyclospora Chưa Rõ Nguồn Gốc, Không Liên Quan Đến Rau Xà-lách • Về Hưu Sớm Hơn Dự Tính, Người Mỹ Hối Hận Vì Thiếu Lo Xa
LS Tram Nguyen ghi rõ là "nhà lập pháp duy nhất, người nhập cư duy nhất, luật sư chuyên bảo vệ lợi ích công cộng duy nhất và là tiếng nói riêng biệt đại diện cho tầng lớp lao động mà bà luôn ưu tiên... trên toàn khu vực bầu cử."
Nhiều thói quen cũ đã thay đổi. Môi trường cũng trở nên dị biệt với nhiều người chúng ta. Nhiều thập niên trước, chúng ta còn thói quen mỗi ngày ra các tiệm nơi góc phố để thuê sách về đọc. Lúc đó, chúng ta say mê đọc, và trân trọng chữ. Lúc đó, Kim Dung hiện ra như một vị thần, mở ra các chân trời võ hiệp từ các đỉnh núi mịt mù sương. Lúc đó, chưa có Internet, tối tân nhất chỉ là các máy đánh chữ lóc cóc. Lúc đó, chúng ta còn viết nắn nót các dòng chữ trên các trang giấy học trò. Hạnh phúc là khi đọc...
• Bốn Lính Mỹ Tử Trận Trong Cuộc Chiến Iran Trở Về Quê Hương • Chính Quyền Trump Đóng Băng Hơn $1 Tỷ Ngân Sách Medicare Của California Và Minnesota • Trump Phê Chuẩn Thỏa Thuận Hạt Nhân Cho Saudi Arabia • Tòa Cấm Trục Xuất Nhân Chứng Trong Vụ ICE Bắn Chết Người Ở Houston • OpenAI Tuyên Bố Thực Hiện Vụ Tấn Công Mạng ‘Chưa Từng Có’ Vào 1 Công Ty AI Khác • Thăm Dò: Khoảng 1/4 Người Không Nghỉ Việc Vì Giữ Bảo Hiểm Sức Khỏe • Cơ Quan An Sinh Xã Hội Gửi Thư Điện Tử ‘Chứa Thông Tin Gây Hiểu Lầm’ Cho Người Về Hưu • Đại Học Houston Cân Nhắc Bỏ Gần 40% Các Môn Hình Chính Theo Luật Mới Của Texas • Pháp Là Quốc Gia Đầu Tiên Trong EU Cấm Trẻ Em Dưới 15 Tuổi Dùng Mạng Xã Hội • Người Từng Môi Giới Những Cô Gái Trẻ Cho Jeffrey Bị Phát Hiện Chết Ở Pháp
- Cạn tiền tới mức phải hủy bỏ, cắt giảm tập trận, huấn luyện và bảo trì vũ khí - Trump xin khẩn cấp 67 tỷ USD để trang trải chi phí chiến tranh - Hải quân và Không quân Mỹ báo động: sẽ xài cạn tiền năm 2026 vào cuối tháng 7/2026, trong khi ngân sách 2027 bắt đầu từ ngày 1 tháng 10/2026 - Ngân sách quốc phòng năm nay 2026 là 1.000 tỷ USD, Trump xin cho quốc phòng năm 2027 cần là 1.500 tỷ USD; Dân Chủ không chịu - 28% dân Mỹ nói cuộc chiến Iran là cần thiết, 68% nói không cần cuộc chiến Iran
UC: Trump vi hiến khi cắt quỹ khoa học tại các đại học ở các tiểu bang bầu cho bà Kamala Harris, không cắt ở các tiểu bang bầu cho Trump - Các đại học UC: giới khoa học thất vọng vì nhiều bệnh nan y đang nghiên cứu sẽ để cho các nước khác nghiên cứu
• Số Người Bị ICE Bắt Giữ Trong Tháng 6 Ở Mức Kỷ Lục • Trump Ký Lệnh Áp Thuế 50% Lên Hàng Hóa Canada • Iran Mở Các Cuộc Tấn Công Mới Nhắm Vào Đồng Minh Của Mỹ • Darline Graham, Em Gái Của Cố TNS Graham Quyết Định Tranh Cử Nhiệm Kỳ 6 Năm • Cựu TNS Lindsey Graham Sẽ Được Tưởng Niệm Ở Rotunda • Các Vụ Bắn Chết Người Liên Tiếp Của ICE Gần Đây Bùng Phát Nghi Ngờ Về Tuyển Dụng Và Đào Tạo • FBI: Người Phóng Hỏa Bên Ngoài Tòa Nhà Ở Manhattan Là Cựu Lục Quân Chống ICE • FDA Nói Kết Quả Xét Nghiệm Bùng Phát Bệnh Cyclosporiasis Cho Kết Quả Dương Tính Giả • Bão Bertha Đang Hoành Hành Ngoài Khơi Bờ Biển Flordia
Những tín đồ Cơ Đốc giáo thuộc phe cực hữu – thường được gọi là những người theo chủ nghĩa dân tộc Cơ Đốc giáo – đang ngày càng gia tăng tầm ảnh hưởng và tiếng nói tại Hoa Kỳ; tuy nhiên, tại Miami và nhiều nơi khác, ngày càng có nhiều tiếng nói tôn giáo theo khuynh hướng tiến bộ lên tiếng thách thức sự độc quyền của phe tôn giáo hữu khuynh đối với các giá trị Cơ Đốc giáo.
- Biển Đông: cảnh sát biển TQ lấy dùi cui đánh bị thương 1 thủy thủ Philippines ở Bãi Cỏ Mây ở Trường Sa. - Mỹ-Iran tấn công qua lại đêm thứ 9 liên tục. Iran nói bắn cháy 2 tàu qua eo biển Hormuz, bắn các căn cứ Mỹ ở Jordan, Kuwait, Bahrain. Ngoại trưởng Mỹ: sẵn sàng đối thoại trở lại. - 3 lính Mỹ chết, 1 mất tích. Mỹ công bố tên 2 lính Mỹ chết vì phi đạn Iran, 4 lính bị thương đã xuất viện - Pakistan và Qatar đưa đề xuất mới cho hòa bình Iran-Mỹ - Lộ ra quy trình nộp tiền để lấy ân xá từ Trump, thể hiện rõ qua vụ kiện của rapper Boosie Badazz - Báo động kỷ lục tuyệt vọng tài chánh: 9,5 triệu người (=1/5 số người vay nợ liên bang thời đi học) đang ở tình trạng vỡ nợ, nghĩa là chậm thanh toán hơn 9 tháng. - Xăng dầu tăng giá vì cuộc chiến tại Iran bùng nổ trở lại, và vì Nga tạm ngưng xuất cảng dầu diesel. - FBI sẽ không điều tra các vụ lính di trú ICE tấn công di dân, để cho an ninh nội địa điều tra. - Đệ nhị phu nhân Usha Vance sinh đứa con thứ 4, cậu bé Alec Neel Vance. - An
Trao giải trực tiếp từ TT Trump, đứng kế bên Tổng Thống Mexico, Thủ Tướng Canada - Lần đầu ca nhạc, múa tưng bừng trong màn giải trí giữa hiệp kiểu Giải vô địch banh cà na
- Mbappe sút 22 cú gôn, ghi bàn cao nhất World Cup 2026 - Chủ Nhật: Tây Ban Nha vs Argentina, tranh Vô Địch World Cup. Trump sẽ trao cúp vàng - Trump: Hy vọng Mỹ và TQ cùng làm World Cup 2038 là tuyệt vời, giảm căng thẳng - FIFA bán cỏ sân chung kết lưu niệm, ô vuông cỏ rộng 6 inches giá 450 USD - Thủ môn huyền thoại Higuita: Messi, 39 tuổi, đã phá vỡ mọi quy tắc vật lý, sẽ dư sức tham dự World Cup 2030
Một tòa kháng an liên bang vừa mang lại cho Tổng thống Donald Trump một thắng lợi pháp lý quan trọng, mở đường—ít nhất là tạm thời—cho một đề xuất gây tranh cãi có thể thay đổi cách thức xử lý phiếu bầu qua thư trên toàn Hoa Kỳ. Vào ngày 17 tháng 7, một tòa kháng án liên bang đã tạm dừng phán quyết của tòa cấp dưới và cho phép Dịch vụ Bưu chính Hoa Kỳ (USPS) tiếp tục thúc đẩy quy định bỏ phiếu qua thư do ông Trump ủng hộ trong khi quá trình kiện tụng vẫn đang diễn ra.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.