Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 3559)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

- Căng thẳng Trung Đông leo thang: Kuwait đóng cửa không phận, Iran cáo buộc Mỹ nhắm vào hạ tầng dân sự. - Iraq khôi phục đường ống dẫn dầu ra Địa Trung Hải nhằm giảm phụ thuộc eo biển Hormuz. - Trump dọa tăng thuế Canada vì khói cháy rừng lan sang Hoa Kỳ. - Áo khoác da của CEO Nvidia đấu giá được gần 1 triệu USD. - Vé chung kết World Cup 2026 lập kỷ lục, có thể đắt nhất lịch sử thể thao Hoa Kỳ. - Chủ tịch FIFA: World Cup 2026 không thể thành công nếu thiếu Tổng thống Trump. - Hai nhân viên Lâm nghiệp Hoa Kỳ được giải cứu sau 15 giờ bị bắt tại Bắc California. - Sạt lở đất tại Trùng Khánh, Trung Quốc: Ít nhất 8 người thiệt mạng, 34 người mất tích. - Hỏa hoạn lớn tại Na Uy, hơn 100 căn nhà bị thiêu hủy.
Theo tin từ báo Miami Herald, bản tin nhan đề "Bill seeks to ban nationals of 39 countries from U.S. One Caribbean nation is pushing back" (Dự luật đề xuất cấm công dân từ 39 quốc gia nhập cảnh vào Mỹ; một quốc gia vùng Caribe lên tiếng phản đối). Phóng viên Jacqueline Charles ghi nhận: Một nhà lập pháp tiểu bang South Carolina đang đề xuất lệnh cấm vĩnh viễn đối với người nhập cư từ hàng chục quốc gia có đa số dân là người da đen và người da màu (da nâu) nhập cảnh vào Hoa Kỳ, nhưng ít nhất một quốc gia vùng Caribe đã lên tiếng phản đối động thái này.
PROVO, Utah -- Bản tin đài ABC kể rằng Caleb Aidan Rees đã nhận tội đối với một tội danh ngộ sát, và bị kết án tù vì tội ngộ sát liên quan đến vụ tự tử của bạn gái năm 2021. Các điều tra viên cho biết anh ta đã ngược đãi tinh thần và nhiếc móc cô, dù biết rõ cô đang có ý định tự tử cho đến tận thời điểm qua đời.
- Trọng tài trận chung kết: người Slovenia, Slavko Vincic. Bị bắt hồi 6 năm trước, vì tình cờ bước vào "tiệc sex" - Tiền thưởng World Cup: FIFA sẽ tặng liên đoàn túc cầu đội vô địch hơn 51 triệu USD, hạng nhì 33 triệu USD, hạng ba 29 triệu USD, hạng tư 27 triệu USD
• Trump Dùng Diễn Văn Giờ Vàng Gieo Nghi Ngờ Gian Lận Bầu Cử Nhưng Vẫn Không Đưa Ra Bằng Chứng Gì Mới • Đặc Vụ ICE, Người Nổ Súng Bắn Chết Người Cha 26 Tuổi Ở Maine Từng Có Tiền Sử Bạo Hành, và Tâm Thần • CDC Xác Nhận Xà Lách Taylor Farms Cung Cấp Cho Taco Bell Là Nguồn Gây Dịch Cyclospora • Chiến Sự Iran: Mỹ Tấn Công Cầu Và Hải Cảng Miền Nam • Thế Giới Đổi Chiều: Ngoảnh Mặt Với Trump, Nghiêng Về Tập Cận Bình • Nhân Viên Vận Hành Máy Nhắc Chữ Bạch Ốc Kiếm Hơn 100,000 Mỹ Kim Nhờ Cá Cược Vào Các Bài Phát Biểu Của Trump • Băng-Rôn Khổng Lồ Của Trump Treo Khắp Washington Ngốn Tiền Thuế Dân • Dự Luật Mới Cấm ICE Chia Cắt Cha Mẹ Với Con Cái • Trao Lộn Từ Khi Mới Sinh, Hai Người Đàn Ông Sống Lầm Nhà Cha Mẹ Ruột Của Nhau Suốt 36 Năm • Phát Hiện Loài Khỉ Môi Cam Mới Tại Congo Có Tiếng Kêu Ủn Ỉn Như Heo
2026: Những phán quyết quan trọng nhất của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ có tác động đáng kể đến người di dân và luật di trú Hoa Kỳ
Tổng thống Donald Trump ngày thứ Hai đã ký hai sắc lệnh hành pháp cắt giảm diện tích hai vùng bảo tồn quốc gia Bears Ears và Grand Staircase–Escalante tại bang Utah, với tổng cộng gần 3 triệu mẫu Anh bị loại khỏi phạm vi bảo vệ. Theo quyết định mới, mỗi vùng chỉ còn chưa tới một phần mười diện tích hiện tại, đặt ra câu hỏi lớn về việc tổng thống có quyền thu hẹp các vùng di tích quốc gia đến mức nào. Bears Ears và Grand Staircase là những vùng đất nổi tiếng với các hẻm núi sa thạch, cao nguyên rộng mênh mông, giàu môi trường sinh sống cho thú hoang và chứa vô số di chỉ khảo cổ gắn với các bộ lạc bản địa. Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump từng cho thu nhỏ hai vùng này theo đề nghị của giới lãnh đạo Cộng hòa tại Utah, mở khoảng 2 triệu mẫu Anh cho hoạt động khoan dầu, khai thác uranium và các dự án phát triển khác.
Hạ viện Hoa Kỳ vừa thông qua dự luật Sunshine Protection Act 2025 nhằm giữ giờ mùa hè (daylight-saving time) suốt cả năm, chấm dứt việc chỉnh đồng hồ hai lần mỗi năm trên toàn quốc. Dự luật được Tổng thống Trump ủng hộ và hiện còn phải chờ Thượng viện xem xét. Sunshine Protection Act 2025 do dân biểu Vern Buchanan (Cộng hòa, bang Florida) bảo trợ, được Hạ viện thông qua với 308 phiếu thuận và 117 phiếu chống. Đa số dân biểu Cộng hòa bỏ phiếu thuận, trong khi phía Dân chủ chia rẽ, khoảng 44% bỏ phiếu chống.
Phần lớn các loài bướm chỉ sống trong vài tuần sau khi rời kén. Tuy nhiên, theo tạp chí Nature Communications, một số loài bướm nhiệt đới thuộc giống Heliconius lại có thể sống tới hàng trăm ngày, dài gấp 25 lần so với những họ hàng gần nhất của chúng. Một loài như Heliconius hewitsoni được ghi nhận sống đến 348 ngày, trong khi loài thân cận Dione juno chỉ sống khoảng 14 ngày. Các loài Heliconius sinh sống tại rừng mưa Trung và Nam Mỹ. Nhóm tác giả cho rằng chúng đã tiến hóa những cơ chế giúp quá trình lão hóa diễn ra chậm hơn đáng kể. Dù các cơ chế này chưa được xác định đầy đủ, công trình được xem như một gợi ý quan trọng cho việc nghiên cứu lão hóa lành mạnh, có thể liên hệ đến cả con người.
Thị trường mua bán nhà cửa tại Hoa Kỳ sau một thời gian dài ảm đạm đang xuất hiện những dấu hiệu chuyển động tích cực trong mùa hè này. Khối lượng hồ sơ vay mua nhà mà người mua đã chốt lãi suất trong tháng 6 tăng lên mức cao nhất hơn ba năm qua, đồng thời cao hơn 14% so với cùng kỳ năm ngoái và 10% so với tháng trước. Việc người mua “khóa” lãi suất vay sau khi thỏa thuận mua và trước khi làm xong thủ tục sang nhượng thường được xem là chỉ dấu đi trước cho số lượng nhà cửa sẽ đổi chủ trong vài tuần kế tiếp. Cùng lúc, chỉ số về các vụ mua bán nhà đang chờ hoàn tất cũng vừa nhích lên mức cao nhất kể từ tháng 5, cho thấy nhu cầu mua điền sản để ở đang dần hồi lại.
Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ bắt đầu cấp hộ chiếu tưởng niệm nhân dịp 250 năm quốc khánh từ thứ Hai vừa qua. Những cuốn hộ chiếu này có in hình Tổng thống Trump và chỉ được cấp trực tiếp tại Văn phòng Hộ chiếu ở Washington, với điều kiện có hẹn trước.
Các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Tokyo cho hay họ đã xác định được một cơ chế trong não bộ cho phép hình thành cảm giác ác cảm nhắm vào một cá thể riêng biệt. Theo công trình này, chuột thí nghiệm bắt đầu lánh xa một con vốn quen biết sau khi con này bất ngờ trở nên hung dữ và nhiều lần tấn công chúng. Sự thay đổi hành vi ấy đi kèm với việc các tế bào não phụ trách ký ức xã hội tăng cường liên kết với các tế bào liên hệ đến sợ hãi và xúc cảm tiêu cực.
Trong nhiều thập niên, người dân California nhìn chung vẫn cho rằng người nhập cư – chiếm hơn 1/4 dân số tiểu bang và 1/3 lực lượng lao động – là nhóm người mang lại lợi ích và nền kinh tế của tiểu bang. Nhưng sự bất ổn ngân sách cùng những lo ngại về chi phí gia tăng đang lan sang cuộc tranh luận xoay quanh chính sách gây tranh cãi và tốn kém: cho phép người nhập cư thu nhập thấp không có tư cách pháp lý được hưởng bảo hiểm y tế do bang chi trả. Giờ đây, ứng cử viên đảng Dân Chủ Xavier Becerra và ứng cử viên đảng Cộng Hòa Steve Hilton đang đặt ra cho cử tri một lựa chọn gay gắt trong cuộc đua trở thành thống đốc kế tiếp, vào đúng thời điểm sự ủng hộ của công chúng đối với mạng lưới an sinh hào phóng của bang bắt đầu rạn nứt.
Nhiều tín đồ Tin Lành Phúc Âm (Evangelical) thú nhận quá khứ ủng hộ Trump của họ là "Thỏa thuận với quỷ dữ". Báo The i Paper có bản tin nhan đề "The ‘devil’s bargain’ evangelical Christians gambled their country on" ("Thỏa thuận với quỷ dữ": Canh bạc mà các tín đồ Tin Lành hệ phái Evangelical đã đặt cược cả đất nước vào đó).
trường sẽ bị cắt các khoản SV vay liên bang. Cơ nguy 300 chương trình nghề (phần lớn là thẩm mỹ, âm nhạc, nghệ thuật, sân khấu, điện ảnh) không đạt yêu cầu này
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.