Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 3562)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

Bản tin sau đây dịch từ báo Houston Chronicle. Phóng viên Tanya Babbar kể: Người thân của nạn nhân bị đánh bằng ống kim loại và đang phải duy trì sự sống bằng máy thở đòi công lý; các nhà hoạt động chỉ ra hồ sơ phạm tội của nghi phạm. Anh trai của ông Nhan Le – người đang phải duy trì sự sống bằng máy thở sau khi bị đánh đập dã man bên ngoài cửa hàng Dunkin' Donuts trong tháng này – đã đứng trước một bệnh viện ở Tây Bắc Houston vào hôm thứ Sáu 24/7/2026 và nghẹn ngào đòi công lý.
• Zelensky Gặp Trump, Dự Tang Lễ Cố TNS Graham • Trump Sẽ Gặp Netanyahu Tại Tòa Bạch Ốc • Cổ Phiếu Công Nghệ Bất Ngờ Lao Dốc • Chính Quyền Trump Cưỡng Bức Điều Trị Một Người Tuyệt Thực Đang Bị ICE Giam Giữ • Động Đất Mạnh Rung Chuyển Nhật Bản, Cảnh Báo Nguy Cơ Sóng Thần • Tòa Liên Bang Ra Lệnh Thả Nhân Chứng Của Vụ ICE Bắn Chết Người Ở Houston • McConnell Gửi Hình Mới Trấn An Quốc Hội • CDC Thông Báo Đợt Bùng Phát Cyclospora Mới Sau Khi 41 Tiểu Bang Ghi Nhận Có Ca Nhiễm • Bộ Tư Pháp Chi Gần $1 Triệu Cho Tấm Banner In Hình Trump • Quy Chế Bảo Vệ Tạm Thời Của Hơn 300,000 Người Haiti Sắp Hết Hạn • Nắng Nóng Đe Dọa Nỗ Lực Dập Tắt Cháy Rừng, Pháp Di Tản 4,000 Người
Bài sau đây là của 2 giáo sư Ryan Burge và Rick Richardson trên trang báo RNS (Religion News Service) ngày 20 tháng 7 năm 2026 có tựa đề "Half of Gen Z says Trump support keeps them out of church" (1/2 thế hệ Z cho biết họ rời xa nhà thờ vì nhà thờ ủng hộ Trump). Định nghĩa của thế hệ Z là: những người sinh từ năm 1997 đến 2012; nghĩa là họ hiện ở độ tuổi khoảng từ 14 đến 29 tuổi.
- Trump đang phát biểu ở Michigan, bỗng có người hô phản đối "thằng bảo vệ bọn ấu dâm", Trump liền chỉ tay, mắng "mày là đồ cộng sản." - Trump: đàm phán với Iran qua trung gian tốt đẹp, hy vọng có thỏa thuận. - Iran cảnh cáo: Mỹ giữ phong tỏa Hải quân là leo thang chiến tranh, Iran sẽ tấn công rào phong tỏa Hải quân của Mỹ.
Báo Mỹ: không có chứng cớ tiền này đi dâu, xài gì cho Venezuela - Báo Semafor: Trump giữ tiền từ đợt bán dầu Venezuela đầu tiên trong 1 tài khoản ngân hàng ở nước ngoài, đặt tại Qatar
Bản tin ABC News đưa ra một phân tích về chủ đề "What Trump's sweeping new tariffs mean for your wallet" (Các mức thuế quan mới trên diện rộng của ông Trump ảnh hưởng thế nào đến túi tiền của bạn). Nhà báo Max Zahn ghi nhận: Đợt thuế quan mới trên diện rộng của Tổng thống Donald Trump áp dụng cho hơn 80 quốc gia đã có hiệu lực vào thứ Sáu, đẩy mạnh nỗ lực tái thiết lập các khoản thuế từng bị Tòa án Tối cao bác bỏ hồi đầu năm nay.
LHQ: Cuộc chiến Iran làm giá xăng toàn cầu tăng, đẩy 45 triệu người vào cảnh nghèo. Phỏng vấn ở Mỹ, Philippines, Nigeria, Nepal, Chile, Thổ Nhĩ Kỳ, Ý. - Tổng thống Philippines kêu gọi "nước lớn" tôn trọng Luật Biển và chủ quyền Biển Đông, lên án hình ảnh AI phân biệt chủng tộc (do báo TQ đăng, gọi người Philippines là khỉ. - Cộng Hòa kinh hoàng vì nông dân Iowa tố cáo Trump phản bội cử tri, làm kinh tế thê thảm, nói suy tính bầu Thống Đốc sẽ là Dân Chủ. - Trump tới tiểu bang chiến trường Michigan, sẽ ca ngợi kinh tế thuế quan, vận động cho MAGA vì sẽ bầu sơ bộ ngày 4 tháng 8. - Sắp bầu sơ bộ, các ứng cử viên Cộng Hòa được khuyên đừng nói gì về Iran vì 66% dân Mỹ nói Iran đang thắng thế. - Giá dầu giảm 7% nhờ Mỹ-Iran ngưng bắn sau 13 đêm bắn nhau. Iran: eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa. - Iran: Mỹ đã sa lầy vào vũng bùn do họ tạo ra, họp Iran-Oman là chuyện 2 nước, không dính tới Mỹ. Mỹ không quyết định gì được khi nào cuộc chiến sẽ ngưng. - Lý do Mỹ tạm dừng tấn công Iran: giá dầ
đòi ngân sách đầy đủ cho trường công, phổ cập chăm sóc trẻ em, bữa ăn học đường miễn phí, nghỉ phép có lương toàn diện, giảm thuế bất động sản và bảo hiểm y tế công cộng, đòi giải thể ICE - Bà gọi đối thủ Cộng Hòa là kẻ theo Trump phủ nhận kết quả bầu cử 2020 và là kẻ phản bội, kẻ bao che bọn ấu dâm kiểu như Epstein, và luôn bỏ phiếu tước bỏ quyền y tế của hàng triệu người Mỹ cũng như cắt giảm thực phẩm trẻ em - Dân Chủ truyền thống lo ngại nhãn hiệu dân chủ xã hội sẽ thắng ở sơ bộ nhưng sẽ thua ở tổng tuyển cử
Bài sau đây rất dài, dịch từ Washington Post, cho thấy thành trì bảo vệ Hiến pháp đôi khi chỉ còn dựa vào một người, hay rất ít người. Bài viết nhan đề "After Trump’s order, West Point curbed faculty speech. One professor said no" (Sau sắc lệnh của Trump, West Point hạn chế quyền phát ngôn của giảng viên. Một giáo sư đã lên tiếng phản đối) của phóng viên Hannah Natanson, đăng trên The Washington Post ngày Chủ nhật, ngày 26/7/2026.
Bản tin CNN hôm Chủ Nhật 26/7 ghi nhận: Số thương vong trong cuộc chiến với Iran vượt mốc 600 khi Lầu Năm Góc âm thầm thay đổi cách thống kê. Bản tin của phóng viên Davis Winkie ghi nhận: Hôm thứ Bảy, Lầu Năm Góc đã cập nhật cơ sở dữ liệu về thương vong trong chiến tranh, ghi nhận thêm hơn 140 trường hợp bị thương và khôi phục dữ liệu về bốn binh sĩ thiệt mạng do các cuộc tấn công của Iran vào tuần trước, trong bối cảnh xuất hiện nhiều câu hỏi về sự thiếu minh bạch đối với thiệt hại của cuộc chiến.
Iran và Oman đạt "một số tiến bộ" trong đàm phán về hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz - Oman: cần lập liên ủy ban khu vực để giám sát an ninh hàng hải, các hoạt động tìm kiếm cứu nạn và nộp lệ phí là tự nguyện (Iran muốn lệ phí qua eo biển là bắt buộc) - Iran chận 6 tàu đang di chuyển qua eo biển Hormuz. - Iran: Iran sẽ trả đũa vụ Ukraine tấn công tàu hàng Iran ở biển Caspi làm chết 1 thủy thủ.
Theo tin South China Morning Post, cuộc cứu hộ vẫn tiếp tục tìm kiếm người sống sót sau khi 45 người được cứu trong vụ chìm tàu ​​chở hàng ở Biển Đông. Bản tin SCMN của hai phóng viên Khushboo Razdan, Yuanyue Dang ghi rằng: Truyền thông nhà nước TQ đưa tin 17 thuyền viên Việt Nam mất tích sau vụ tai nạn vào tối thứ Bảy gần Đá Chữ Thập (Fiery Cross Reef).
Bản tin của New York Post: Chính quyền Trump thú nhận chỉ hủy bỏ các khoản tài trợ tại các tiểu bang đã bỏ phiếu cho Kamala Harris. Phóng viên Victor Nava ghi nhận: Trong một lời thú nhận gây chấn động, chính quyền Trump đã xác nhận trong một văn bản pháp lý nộp tuần trước rằng họ đã thu hẹp danh sách hơn 600 khoản tài trợ cho các dự án năng lượng sạch bằng cách chỉ hủy bỏ những khoản dành cho các bang đã bỏ phiếu ủng hộ cựu Phó Tổng thống Kamala Harris trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024.
Quân đội Mỹ trình kế hoạch tấn công Iran mỗi ngày, Trump bảo hôm Thứ Sáu 24/7 là ngưng lại vì hy vọng Oman đàm phán được với Iran; hăm dọa có thể đánh mạnh hơn - Iran: trong 15 ngày qua, Iran bắn cháy 11 phi cơ chiến đấu và trực thăng Mỹ, một F-15, một chiếc C-17, và 8 phi cơ tiếp xăng đậu ở các căn cứ Mỹ ở khu vực. - Iran nói Mỹ đang giấu con số 200 lính Mỹ chết vì phi đạn Iran - Quân Houthi (bị cho là Iran hỗ trợ) ở Yemen dọa leo thang trả thù nếu Saudi Arabia tiếp tục tấn công - Gaza lên án Israel tấn công, giết 6 người Palestine, gây bị thương 37 người. - LHQ: Cao nguyên Golan là lãnh thổ của Syria, yêu cầu Israel ngừng vi phạm
Mamdani ký 50 sắc lệnh giảm thủ tục: tiệm cắt tóc gia hạn giấy phép 3 năm/lần, thay vì mỗi năm; tiệm tạp hóa không cần giấy phép riêng để bán ở hàng hiên ngoài tiệm; nhà hàng không cần giấy phép riêng để bán cà-rem; Giảm lệ phí cấp phép cho người bán hàng tại các hội chợ đường phố... - MAGA tin lời Trump chụp mũ Mamdani sẽ tịch thu tài sản dân, bất ngờ kinh hoàng vì "cộng sản" kiểu Mamdani được dân New York ủng hộ - Mason (GS Đại học CUNY): cải cách của Mamdani phù hợp với quản trị theo mô hình xã hội chủ nghĩa dân chủ.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.