Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 3601)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
…
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
…
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
…
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
…
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
…
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

Garden Grove — Khoảng 40.000 cư dân tại Garden Grove và các vùng phụ cận vẫn phải rời nhà sáng thứ Bảy, trong lúc giới chức theo dõi một bồn chứa hóa chất bị hư hại. Theo nhận định, bồn này hoặc sẽ nứt vỡ, làm thoát ra hàng ngàn gallon hóa chất độc hại, hoặc phát nổ.
Trump họp các tướng cuối tuần này bàn tấn công Iran, không dự lễ cưới của con trai - Tập nói có thể giúp Trump mở lại eo biển Hormuz, nhưng Trump từ chối. Trump nói tạm hoãn thương vụ vũ khí bán cho Đài Loan
- Mỹ cân nhắc tấn công thêm vào Iran. - Pentagon công bố đợt tài liệu thứ hai về UFO. - Nổ tại xưởng đóng tàu ở Staten Island, một người thiệt mạng, hơn 30 người bị thương. - Thẩm phán Mỹ bác cáo buộc buôn người với người đàn ông El Salvador bị trục xuất nhầm. - Nổ mỏ than tại Trung Quốc, ít nhất 90 người thiệt mạng, hàng trăm người mắc kẹt. - Bản đồ 3D mới về vũ trụ có thể thách thức thuyết của Einstein. - Đội bóng nữ Bắc Hàn sang Seoul thi đấu giữa lúc quan hệ hai bên căng thẳng. - Giáo hoàng Leo XIV thăm “Vùng đất lửa” ở Ý, gặp các gia đình nạn nhân ô nhiễm độc hại.
Kể từ khi đạo luật này được thông qua vào tháng 7 năm 2025 đến tháng 1 năm 2026, hơn 3 triệu người đã mất quyền hưởng các khoản trợ cấp từ SNAP, đa số là các gia đình nghèo, trẻ em, người khuyết tật, người cao niên, cựu chiến binh.
- Cựu Dân Biểu Cộng Hòa Greene: Trump có thể gây chiến ở Iran để hủy bỏ bầu cử 2028 - Thị trường cá độ thu tiền với câu hỏi: Trump thắng cử năm 2028?
Hãy quên cô Tiêu Nguyễn Bảo Ngọc Ashley. Bây giờ gây nhức nhối cho chính phủ Israel là một phụ nữ gốc Việt: Vivienne Nguyen, Chủ tịch của Victorian Multicultural Commission (Ủy ban Đa văn hóa tiểu bang Victoria tại Úc Châu). Vivienne Nguyen đang trở thành tâm điểm tranh luận tại Victoria sau khi bà chia sẻ trên Facebook hình ảnh từ một sự kiện cộng đồng Palestine. Vụ này đã nhanh chóng gây phản ứng mạnh từ các tổ chức Do Thái và những người ủng hộ Israel.
Theo tin độc quyền của báo Daily Caller: Chính quyền Trump đóng lại kẽ hở cho phép người di cư ở lại Mỹ trong khi chờ nhận Thẻ xanh. Chính quyền Tổng thống Trump đang tiến hành đóng lại điều mà họ mô tả là một kẽ hở, vốn cho phép người di cư (migrants) tiếp tục lưu trú tại Hoa Kỳ trong khi chờ được cấp quy chế thường trú nhân (permanent residency).
Do tình hình đang diễn ra trên đường Western Avenue, các trường học thuộc Học khu Thống nhất Garden Grove sau đây (và 2 cơ sở công quyền) sẽ đóng cửa cho đến khi có thông báo mới Thành phố Garden Grove, nơi đông cư dân gốc Việt, đưa ra lệnh di tản khẩn cấp: Hàng ngàn người lại phải di tản sau khi bồn chứa hóa chất độc hại bị rò rỉ tại Garden Grove, theo tin KTLA sáng Thứ Sáu 22/5/2026.
• Cộng Hòa Nhấn Chìm Dự Luật Ngân Sách Vì Quỹ “Chống Vũ Khí Hóa” Của Trump • Gallup: Niềm Tin Cử Tri Vào Kinh Tế Rơi Xuống Mức Thấp Nhất Trong Gần 4 Năm • Cộng Hòa Hoãn Phiếu Nghị Quyết Buộc Trump Rút Khỏi Cuộc Chiến Với Iran • Trump Chửi Colbert Là ‘Xác Chết’ Sau Đêm Cuối Cùng Của Late Show • Hung Cao Nói Mỹ Tạm Ngưng Bán 14 Tỷ Đô Vũ Khí Cho Đài Loan • Trump Nới Lỏng Luật Chất Làm Lạnh Để Giảm Giá Chợ, Giới Chuyên Gia Lo Khí Hậu Lãnh Đủ • Trump Điều Thêm 5.000 Quân Sang Ba Lan Sau Khi Phe Cộng Hòa Nổi Giận • Waymo Tạm Ngưng Xe Tự Lái Trên Xa Lộ Để Rà Lại An Toàn • Cựu Bác Sĩ Dịch Tễ Của Cdc: Dịch Ebola Sẽ Nặng Thêm Trước Khi Dịu Lại • Chất Bảo Quản Thông Dụng Tăng Nguy Cơ Cao Huyết Áp, Đau Tim, Đột Quỵ • Liên Hiệp Quốc Lo Luật Taliban Cho Gả Chồng Trẻ Em Gái • Kẹo Dẻo Gummy Trader Joe’s Rượt Khách Vào Toilet
Sáu người đã chết trong các trung tâm giam giữ di dân tại California trong năm qua, giữa lúc số người bị giam tăng mạnh vì chiến dịch trục xuất của chính phủ Trump, theo một phúc trình điều tra mới của tiểu bang. Phúc trình dài 175 trang, do Bộ Tư Pháp California công bố hôm thứ Sáu, cho thấy các trung tâm giam giữ di dân tại tiểu bang đang gặp nhiều vấn đề nghiêm trọng về chăm sóc y tế, điều kiện sinh hoạt và quyền căn bản của người bị giam. Đây là con số tử vong cao nhất kể từ khi California bắt đầu thanh tra các cơ sở này bảy năm trước. Năm 2024, tiểu bang không ghi nhận trường hợp tử vong nào trong các trung tâm giam giữ di dân.
Các cuộc bố ráp của ICE và những chuyến bay trục xuất thường chiếm phần lớn sự chú ý. Nhưng theo nhiều chuyên viên di trú, chính sách di dân của chính phủ Trump không chỉ nhắm vào người không có giấy tờ. Một phần lớn khác đang diễn ra âm thầm hơn: thu hẹp các con đường di dân hợp pháp vào Hoa Kỳ, từ chiếu khán, thẻ xanh, tị nạn, giấy phép làm việc cho đến quốc tịch.
ICE nói rằng họ đang nhắm đến “những người tệ nhất trong số những kẻ tồi tệ nhất”, nghĩa là những người có tiền án tiền sự nghiêm trọng. Nhưng dữ liệu gần đây cho thấy điều này thường không đúng. Trước khi Tổng thống Donald Trump quay trở lại nắm quyền vào cuối năm 2024, ICE thực hiện khoảng 300 vụ bắt giữ mỗi ngày. Hầu hết những người này đã ở trong tù hoặc trại giam, và nhiều người trong số này có tiền án tiền sự. Chỉ khoảng 16% là không có tiền án tiền sự. Giờ thì ngược lại: Chỉ khoảng 16% số người bị bắt là có tiền án tiền sự. Còn lại hầu hết đều tuân thủ pháp luật.
Khoảng 5 triệu người mua bảo hiểm y tế qua các chương trình bảo hiểm của Affordable Care Act, thường gọi là Obamacare, có thể bỏ bảo hiểm trong năm nay, theo phân tích mới của KFF, một tổ chức nghiên cứu y tế phi đảng phái. Con số này cho thấy tình hình nghiêm trọng hơn nhiều so với dữ kiện ghi danh ban đầu. Lúc đầu, số người chọn mua bảo hiểm qua các chợ ACA trong năm nay chỉ giảm khoảng 1 triệu so với năm trước. Nhưng các hãng bảo hiểm, giới điều hành chương trình và chuyên viên chính sách y tế đã sớm cảnh cáo rằng con số thật có thể còn xấu hơn, vì nhiều người lúc ghi danh chưa thấy hết mức tăng chi phí, hoặc sau đó mới nhận ra họ không đủ sức giữ chương trình.
Một ngày chưa ai biết rõ sẽ đến khi nào, nhưng giới chuyên môn đã đặt tên cho nó: Q-Day. Đó là ngày máy điện toán lượng tử đủ mạnh để phá vỡ nhiều hệ thống mật mã đang bảo vệ đời sống trên mạng hiện nay. Mật mã điện toán là lớp khóa vô hình giữ an toàn cho giao dịch ngân hàng, hồ sơ y tế, email, tin nhắn, ví tiền điện tử, lịch sử vị trí và nhiều dữ kiện riêng tư khác. Khi vào một trang web có hình ổ khóa nhỏ trên trình duyệt, người dùng đang tin vào hệ thống ấy.
Trong các thí nghiệm tại phòng nghiên cứu, loại dế nuôi ở nhà/phòng thí nghiệm được ghi nhận đã tự chải một chiếc râu sau khi chiếc râu này bị chạm bằng mỏ hàn nóng. Quan sát ấy góp phần củng cố một nhận định ngày càng được chú ý: dế, cũng như một số loài sinh vật khác không phải con người, có thể trải qua những cảm giác tương tự như đau đớn.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.