Hôm nay,  

Tháng Tư Đọc Thơ Tù

18/03/202200:00:00(Xem: 3449)
 
Chiến tranh và ngục tù là bi kịch đau thương nhất trong lịch sử loài người, nó là kinh nghiệm không được rút tỉa để học hỏi và ngăn chặn, cứ thế lặp đi lặp lại khắp nơi trên thế giới, đánh động mãi ký ức con người nên có thể nói rằng không có cuộc chiến và nhà tù nào trở thành quá khứ, nó luôn là hiện tại với dấu lệ và máu không ngừng chảy. Kinh nghiệm chiến tranh, nhà tù, cùng hệ lụy tang thương của nó như vết cắt hằn sâu trong tâm tư tình cảm con dân Việt nam, mà nhà văn Ngô Thế Vinh đã gọi - vết thương không bao giờ lành-, nó sừng sững ở đó, trên đất đá, trên thân thể, trong tâm hồn, trong sử lịch, mà trái tim và lương tâm con người mãi thúc thủ một câu trả lời.

Bây giờ là tháng tư, tháng của vết thương chưa kéo da non ấy, giở lại những trang thơ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa viết trong trại tù-cải-tạo- như thể chúng ta đang mở băng dán vết thương, hẳn là sẽ rỉ máu, nhưng đồng thời cũng khơi chút hoài mong, rằng, thơ ấy sẽ có tác dụng như một thứ thuốc sát trùng làm vết thương nguôi ngoai. Bạn đọc sẽ thấy thể hiện nơi thơ của họ nỗi bi thương khiên nhẫn, những cõi mơ nương tựa, và họ đã xoay sở, đối diện, với những oan khốc của tù ngục bằng thứ khí giới mơ mộng hồn nhiên, nhân ái của trái tim thi sĩ. Và hiểu được vì sao họ sống sót.
 
Xin giới thiệu mảng thơ tù của: Nguyễn Xuân Thiệp – Thanh Tâm Tuyền – Trần Dạ Từ - Tô Thùy Yên, và một bài hành bi tráng của Cao Vị Khanh.
 
NGUYỄN XUÂN THIỆP
 
Điệu hoài hương xanh
 
đêm những vùng xanh châu thổ
dịu như một làn hơi men
bỗng bay rực trời đóm lửa
khi điệu kèn hồng rúc lên
 
đêm đưa ta lên miền bắc
với những chấm đèn trong mưa
một đi bóng nhà xa khuất
còn nghe đôi ngọn gió thu
 
khi ta đi lên miền bắc
nụ cười quên dưới trời xưa
trái tim đeo ngoài túi áo
như chuông trước cổ ngựa thồ
 
lưu thân đi trong trời đất
áo quần như gã hề điên
tóc râu dựng bờm cổ thụ
cõi người chợt lạ chợt quen
 
chân ta đi trên miền bắc
qua dăm thôn xóm buồn teo
đâu đám trẻ thơ bụng ỏng
trố đôi mắt buồn dõi theo
buổi chiều trắng bông chẩu rụng
rắc lên quán chợ quê nghèo
 
đi ta đi lên miền bắc
bóng ngày treo ngọn cây cao
buổi trưa tiếng gà hiu hắt
nhớ đầy dăm vạt áo nâu
có đêm sụp trờ mưa lớn
nghe trăm cỗ ngựa qua cầu
tưởng như những loài nấm đỏ
mọc trên thớ gỗ mục sầu
 
đi trên mùa thu đất bắc
nắng lên tưởng chín trái hồng
lá sen trong hồ đã chết
lòng ơi có nhớ cốm vòng
đâu những hội vui ngày trước
ai về dưới mái đình cong
giữa khuya nằm nghe tiếng ếch
trôi về từ một bãi sông
gió thu thổi bùng liếp cửa
bên tai ngỡ giục trống đồng
 
khi ta đi lên miền bắc
uổng công ngậm ngải tìm trầm
thấy con chim rừng sắc tía
nhả những hạt buồn trăm năm
 
ôi những ngày trên đất bắc
nhớ mùi trái chín phương nam
nhớ ơi đồng bông súng nở
ngọn rau con cá trong vàm
nhớ những cuộc tình sông nước
nửa đêm đứt một dây đàn
 
bao giờ giữa mùa thu biếc
cho ta về lại phương nam
nghe tiếng chim chuyền bụi ớt
tưởng chừng động bóng thời gian
hái những đọt mưa xanh ngắt
khi mùa thu rơi trên đầm
 
khi ta đi lên miền bắc
hồn đầy những sắc tạp âm
thổi chùm cỏ khô bay mất
ôi bóng mùa vui biệt tăm
 
1979 (Trại tù Cẩm Nhân-Yên Bái)
NXT
 
 
THANH TÂM TUYỀN

Thanh-Tam-Tuyen_Minh-họa-Chóe
Thanh Tâm Tuyền - Minh họa Chóe
 
Bài nhớ thi sĩ
 
Tặng già Ung
Gửi M.T.
 
Sáng nay thức giấc trong nhà giam
Anh nhớ những câu thơ viết thời trẻ
 
Bừng cháy trong lòng anh bấy lâu u ám quạnh quẽ
Ánh lửa mênh mang buồi tình đầu
 
Mưa bụi rì rào
Gió náo nức mù tối
 
Trễ muộn mùa xuân trên miền cao
Đang lay thức rừng núi biên giới
 
Đã qua đã qua chuỗi ngày lạnh lẽo, anh tự nhủ
Cũng qua cơn khô cạn khác thường
 
Tắt theo ngọn nắng chon von mê hoặc đầu óc quái gở
Từng thiêu đốt anh trên đồi, theo vào đêm dập vùi anh đớn đau
 
Từ lúc nào anh đứng trân trối cô đơn
Hôn ám trời sơ khai nhìn qua song cửa ngục
 
Hoang vu thơ hát lời lá cỏ heo hút
Dẫn anh về tận nẻo nguồn hừng đông lẩn lút
(Hừng đông Hừng đông ôi Hừng đông anh kêu khẽ cảm động muốn khóc
Mai, Mai xa, Mai như hoa, Mai hoa. Mai về tình thơ hôm nay)
 
Em có hay kẻ tội đồ biệt xứ một buổi về ngang cố quận
Xao xuyến ngây ngô hắn dò hỏi lớp bóng mờ tàng ẩn
 
Đêm vây hãm lụn dần
Thủ thỉ mưa ru ngày khốn đốn
 
Em, soi bóng em hồn nhiên ngược lối thời gian
Lặng lẽ anh gầy lửa tinh mơ đầm ấm.
 
(Lào Cai 5/77, Vĩnh Phú 1/78)
TTT
 
TRẦN DẠ TỪ
 
cám ơn dế mèn
 
Ai? Ai đó? Ai. Ai đó vừa kêu tôi
Ahaá, anh dế mèn
Đúng là anh dế mèn năm xưa
 
Ngày nào, đêm mưa
Một mùa giông tố
Có anh dế mèn phất phơ
Lạc vào cát sô
Đùa vui với người tù
Và người và dế và mưa gió
Cùng hát, hát vang hát vang xa
Khúc tình ca gió mưa
Ôi bài hát năm xưa.
Cám ơn, cám ơn em, dế mèn
Tiếng kêu vừa lạ lại vừa quen
Thịt xương đáy ngục xưa thức dậy
Lạnh một bên mà nóng một bên
 
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn
Bao nhiêu năm,
bài hát ấy ta không quên
Cám ơn. Cám ơn em, dế mèn.
TDT
 
TÔ THÙY YÊN

 
To-Thuy-Yen_Minh-họa-Chóe
Tô Thùy Yên - Minh họa Chóe

Tàu đêm (trích đoạn)
 
Tàu đi. Lúc đó, đêm vừa mỏi
Lúc đó, sao trời đã ngủ mê
Tàu rú. Sao ơi, hãy thức dậy
Long lanh muôn mắt tiễn tàu đi
 
Thức dậy, những ai còn sống đó
Nhìn ra nhớ lấy phút giây này
Tàu đi như một cơn giông lửa
Cuồn cuộn sao từ ống khói bay
Toa nêm lúc nhúc hồn oan khốc
Đèn bão mờ soi chẳng rõ ai
Ta gọi rụng rời ta thất lạc
Ta còn chẳng đủ nửa ta đây
Tàu đi như một cơn điên đảo
Sắt thép kinh hoàng va đập nhau
Ta tưởng chừng nghe thời đại động
Xô đi ầm ĩ một cơn đau
 
Ngồi đây giữa những phân cùng bụi
Trong chuyển dời xung xát bạo tàn
Ta trở thành than, thành súc vật
Tiếng người e cũng đã quên ngang
 
Ta nghe rêm nhói thân tàn rạc
Các thỏi xương lìa đụng chỏi nhau
Nghe cả hồn ta bị cán nghiến
Trên đường lịch sử sắt tuôn mau
 
Dường như ta chợt khóc đau đớn
Lệ nóng cường toan cháy ruột gan
Lệ chảy không ra ngoài khóe mắt
Nghẹn ngào đến cả tiếng than van
Đem thân làm gã tù lưu xứ
Xí xóa đời ta với đất trời
Ngàn dặm lìa tan tình cố cựu
Bàng hoàng thân thế cụm mây trôi
 
Đã mấy năm nay quằn quại đói
Thèm ăn như đứa trẻ con nghèo
Mẹ ơi, con nhớ thời thơ dại
Nhớ miếng ăn mà mẹ chắt chiu
 
Liệu còn một bữa cơm đầm ấm
Bên ánh đèn đoàn tụ vợ con
Chia xẻ chút tình cay mặn cũ
Miếng không ngon cũng lấy làm ngon
 
Tàu đi khoan xoáy sâu đêm thép
Tiếng nghiến ghê người, thác lửa sa
Lịch sử dường như rất vội vã
Tàu không đỗ lại các ga qua
Có lúc tàu qua những chiếc cầu
Sầm sầm những nhịp động đều nhau
Dưới kia con nước còn thao thức
Bát ngát dềnh lên bãi sậy sầu
Người bạn đường kia chắc vẫn thức
Mong tàu đi đến chỗ đêm tan
Có nghe lịch sử mài thê thiết
Cho sáng lên đời đã rỉ han
 
Tàu ơi, hãy kéo còi liên tục
Cho tiếng rền vang dậy địa cầu
Lay động những tầng mê sảng tối...
Loài người, hãy thức, thức cùng nhau
1980
TTY
 
CAO VỊ KHANH
 
BÀI HÀNH THÁNG TƯ
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Từ đêm vỡ tuyến lạc ven đô
Người thua trận chót đền trăm tuổi
Ta gánh thù sâu chốn hải hồ
Những tưởng mười năm đời sáng lại
Ta về bươi kiế́m miểng xương khô
Vét hết oan khiên người lỡ vận
Vùi sâu xóa dấu một hoang mồ
Ta đi rong khắp Nam cùng Bắc
Gom hế́t muôn ngàn vải tám thô
May đủ hai hàng cờ lá phướng
Treo lên trắng toát một cơ đô
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đủ lạnh một hương nguyền
Người thơm áo mới mùi hoa vải
Ta cứ u hoài một nỗi riêng
Đã quá xa xôi ngày thất tán
Biển xưa chừng lắng những con thuyền
Ôi trinh tiết gái ngoài hoang đảo
Chắc cũng nhạt nhòa chuyện đảo điên
 
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm đánh đổi chuyện keo sơn
Người thân biệt xứ lên rừng núi
Kẻ ngóng đầu non đến mỏi mòn
Thư nhắn trên đầu trang giấy rách
“quên đi mà cứu trẻ măng non
mười năm thân đã mềm như lá
như xác ve sầu đã héo hon
bồng bế con ra ngoài cõi ngoại
giữ lấy giùm nhau chút mộng tròn”
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm giậu đổ nát bìm xanh
Mười năm thôn xóm thành hang ổ
Người sống như loài thú mọc nanh
Con lớn hoang đàng theo cỏ dại
Mẹ buồn như cái vạc sang canh
Mẹ gởi con đi ngoài biển lạnh
Bằng như cọng cỏ ném sau gành
Thuyền con mỏng mảnh trời đen kịt
Mẹ thức từng đêm mắt lạnh tanh
Con đi một sống trăm lần chết
Mẹ đứt từng khoanh ruột đoạn đành
 
Vậy đó, tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ngờ ngợ giữa chiêm bao
Ngày đi tóc rối còn đen mượt
Mắt sáng còn nguyên đốm lửa sao
Lòng đã dặn lòng chờ Câu Tiễn
Gom mộng bình sinh nối chí cao
Ai kẻ mài gươm về đấ́t cũ
Ai mang đoản kiếm nhập Tần sâu
Hẹn nhau xẻ núi dầu sạn đạo
Miễ̃̃̃n thấy cờ bay ải địa đầu
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm nếm đủ vị chua cay
Mười năm mòn lẳn đôi giày cỏ
Ngó lại xem còn mất những ai
Đất khách đãi nhau toàn mật đắng
Tâm giao chưa quá một đêm say
Người ơi ... đất nước mà rao bán
Thiên hạ muôn người sợ lấm tay
 
Vậy đó tưởng quên mà vẫn nhớ
Mười năm ... một giấc mộng không thành
Người chờ cho hết đời cô quạnh
Ta đứng bên trời, lệ chảy nhanh
 
C A O V Ị K H A N H
tháng tư 1985
 

Tại sao có những trường hợp nạn nhân bị cưỡng hiếp để nhiều thập niên sau mới tố cáo? Hiện tượng đó cũng xảy ra ngay cả tại Hoa Kỳ, nơi luật pháp được tôn trọng hơn nhiều tại quốc gia khác. Báo Los Angeles Times hôm Thứ Hai 24/8/2026, có bản tin "Former child actor alleges she was 'repeatedly raped' during filming of Disney Channel movie" (Cựu diễn viên nhi đồng tố cáo bị 'cưỡng hiếp nhiều lần' trong quá trình quay phim của Disney Channel).
thành viên nhóm Nghiên cứu Triết học Đại học Văn Khoa Sài Gòn trước năm 1975 qua đời ngày 20/8/2026 tại Houston, Texas, Hoa Kỳ hưởng thọ 74 tuổi. Chúng tôi, thành viên nhóm Nghiên Cứu Triết học, thành viên trang web Trietvan.com trong và ngoài nước, thành kính phân ưu cùng tang quyến và cầu nguyện hương linh cô Phan Dụy siêu sinh tịnh độ.
- Hơn 200 tàu TQ tới vây Đá Vành Khăn (Mischief Reef) ở Biển Đông, nghi có thể sẽ chiếm Bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal) gần đó, nơi quân Philippines kiểm soát. - Nga đang xây 29 xưởng máy hạt nhân tại 9 nước, ký thỏa thuận 17 xưởng máy khác (trong đó có VN). - Văng miểng từ sách “Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng” của Nguyễn Thành Nam do NXB Hội Nhà văn phát hành vào tháng 4/2026: nhà thơ Nguyễn Quang Thiều bị lột chức Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - Trump tuyên bố áp thuế Canada 50% toàn bộ xe hơi, xe tải, phụ tùng xe và thép từ ngày 1/1/2027 (Trump đã áp thuế 50% các mặt hàng khác từ tuần trước). Báo WSJ (cánh hữu): áp thuế Canada là cuộc chiến thương mại ngu nhất trong lịch sử. - Iran ra giải thưởng 10 triệu USD cho ai giết được cậu Barron Trump. Iran đã gài mỹ nhân kế gặp riêng Barron để theo dõi lộ trình hàng ngày
- Gỡ cuộc điều tra của Mỹ về mục 301 về quyền sở hữu trí tuệ, VN sửa luật hải quan để siết hàng giả. - Cuộc thánh chiến từ trường học: Louisiana, Texas và Alabama đã buộc treo Mười Điều Răn Cơ Đốc Giáo, Arkansas còn bị tòa chận lại, hơn 20 tiểu bang (không có California) đang xét luật. - Người già hãy biết lo: Quỹ An sinh Xã hội sẽ cạn vào năm 2032, từ đó mỗi người thụ hưởng sẽ bị cắt trung bình 500 USD - Nhật Bản: động đất 6.0, bị thương 37 người. - Nevada: cháy dữ dội, thiêu 10.500 mẫu Anh, di tản khẩn cấp dân ra 14.000 ngôi nhà. - Bưu Điện đổi cách gửi phiếu bầu qua thư theo ý Trump, bất kể lệnh tòa cấm. - Các luật gia nghi ngờ Trump tính tuyên bố khẩn cấp quốc gia tuần sau để liên bang chiếm quyền bầu cử giữa kỳ tháng 11 - Iran: nếu Trump "ra tay dữ dội", Iran sẽ đánh trả mạnh như động đất; nếu các nước láng giềng hùa theo Mỹ, Iran sẽ mở rộng chiến tranh, sẽ không cho giọt dầu nào rời vùng Vịnh và eo biển Hormuz. - Iran: bắt 163 người đưa 997 máy nối sóng vệ tinh Starlink
Một tai nạn xe hơi chết người và một album nhạc rap bị kiểm duyệt – hai sự kiện tưởng chừng không liên quan và cách nhau một năm – đã châm ngòi cho điều có thể coi là cuộc nổi dậy lớn nhất của giới trẻ Việt Nam trong nhiều thập niên qua. Trong mười ngày gần đây, hàng triệu người đã cùng lên tiếng về cái chết của một nữ sinh 18 tuổi; tai nạn do một cựu đại biểu Quốc hội gây ra nhưng người này lại không bị truy tố.
- Pentagon sa thải lãnh đạo báo Stars and Stripes. - Mỹ áp thuế 50% lên hàng hóa Canada sau khi đàm phán đổ bể. - TikTok đồng ý trả 400 triệu USD để dàn xếp vụ kiện liên quan đến quyền riêng tư trẻ em. - Trung Quốc dựng mô hình hàng không mẫu hạm Mỹ giữa sa mạc để huấn luyện tấn công. - Xe buýt du lịch bốc cháy ở California, một hành khách thiệt mạng. - Thi thể phụ nữ New York mất tích được tìm thấy gần phi trường Las Vegas. - Italy: Bỏ mặc cha mẹ già có thể bị phạt tù 5 năm. - Nữ sinh 17 tuổi thiệt mạng vì bị tấn công bằng kiếm tại trường học Thụy Điển.
Một cựu giáo viên tại Rockport đang đối mặt với bốn cáo buộc trọng tội sau khi đại bồi thẩm đoàn xem xét các bằng chứng cho thấy ông đã quan hệ tình dục với một nữ sinh chưa đủ tuổi vị thành niên trong thời gian làm việc tại Trường Trung học Rockport-Fulton High School. Ông cũng đang phải đối mặt với một vụ kiện dân sự liên quan đến sự việc này.
• Thứ Hai, Ngày 31Tháng 08, 2026 o 12pm – 1pm • Thuyết Trình Viên: o Hạnh Nguyệt Lê, Chuyên Viên Hỗ Trợ Bệnh Nhân • Địa chỉ: TT Sinh Hoạt Điều Ngự Điều Ngự Temple 14472 Chestnut St. Westminster, Ca 92683 Gọi giữ chỗ -- (714) 417-2327 OR (714) 725-7000
Tại sao nhiều phụ nữ sau khi bị hiếp dâm đã để nhiều ngày sau, hay có khi nhiều năm sau, mới báo cáo với cảnh sát hay trình lên với bậc trưởng thượng? Tại sao các nạn nhân không báo cáo chuyện bị hiếp dâm ngay ngày hôm sau? Chuyện đó là bình thường. Theo các thống kê của RAINN, CUNY và nhiều nghiên cứu khác, có rất nhiều lý do để báo cáo trễ, và đa số các nạn nhân đã báo cáo trễ. Số liệu thống kê cho thấy chỉ khoảng 31% đến 34% các vụ tấn công tình dục và hiếp dâm được trình báo với cơ quan thực thi pháp luật.
• Hùng Cao Tìm Cách Đưa Tên Trump Lên Hàng Không Mẫu Hạm, Gạt Tên Người Hùng Trân Châu Cảng • USS George Washington Đến Trung Đông, Thay USS Abraham Lincoln Sau Hơn 250 Ngày Lênh Đênh Trên Biển • Trump “Lên Cơn” Nửa Đêm Vì Hồ Phản Chiếu Xanh Nhớt • ICE Bắt Đầu Trục Xuất Người Haiti Sau Khi Mất Quy Chế Bảo Vệ Tạm Thời • Dân Biểu Yêu Cầu Tòa Chặn Kennedy Center Gắn Lại Tên Trump • Trump Vận Động Cho Darline Graham Ở South Carolina, Vance Về Ohio Nói Chuyện Kinh Tế • Trump Muốn Mỹ Có Hơn 1,000 Lần Phóng Và Tái Nhập Không Gian Mỗi Năm • Hoa Kỳ Tạm Ngưng Thuế Hạn Ngạch Thịt Bò Xay Trong 90 Ngày • Rau Xà-Lách Taylor Farms Bị Thu Hồi Có Thể Đã Đến Thêm 7 Tiểu Bang, D.C. Và Puerto Rico • Giá Đậu Alfalfa Bị Thu Hồi Sau Khi Hơn 40 Người Nhiễm E. Coli Và Salmonella • Camera Flock Bị Phá Khắp Nước Mỹ Giữa Tranh Cãi Về Quyền Riêng Tư • Không Quân Myanmar Oanh Kích Chùa, 14 Người Đang Tĩnh Tâm Thiệt Mạng • USS George Washington Đến Trung Đông, Thay USS Abraham Lincoln Sau Hơn 250 Ngày
Dưới thời của chính quyền Trump, ngân sách các chương trình y tế dành cho người có thu nhập thấp bị cắt giảm mạnh. Các thay đổi về chính sách ở cấp liên bang và tiểu bang đối với Medi-Cal (Medicaid của California) đang làm ảnh hưởng đến hàng triệu thành viên Medi-Cal theo nhiều cách.
Mỗi năm có hơn 31 triệu người Mỹ bị ve cắn. Phần lớn không gây bệnh, nhưng một số loài ve có thể truyền nhiều chứng bệnh nguy hiểm, trong đó bệnh Lyme là thường gặp nhất. Ước tính khoảng 476,000 người tại Hoa Kỳ được điều trị bệnh Lyme mỗi năm, nhiều nhất ở vùng Đông Bắc, Trung Đại Tây Dương và miền Trung Tây phía bắc.
Số trẻ mẫu giáo tại Hoa Kỳ được miễn ít nhất một mũi chích ngừa theo điều kiện nhập học đã tăng mạnh trong niên khóa vừa qua, giữa lúc bệnh sởi lan rộng tại nhiều nơi và tỷ lệ trẻ được chích ngừa tiếp tục đi xuống.
Một bức tranh của Pablo Picasso, biến mất trong một cuộc triển lãm cách đây 65 năm, bất ngờ xuất hiện trở lại khi được đem ra tìm người mua. Bảo Tàng Solomon R. Guggenheim tại New York nay đã đưa cuộc tranh chấp ra tòa, khẳng định tác phẩm từ trước đến nay vẫn thuộc quyền sở hữu của bảo tàng.
ám tác phẩm của danh họa Pháp Henri Matisse, bị đánh cắp khỏi Thư Viện Mário de Andrade tại São Paulo hồi cuối năm ngoái, vừa được cảnh sát Brazil tìm lại trong một căn nhà ở vùng ngoại ô thành phố.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.