TQ có thể xóa sổ tất cả các căn cứ của Mỹ tại châu Á ngay trong vài giờ đầu tiên của một cuộc chiến
Bài sau đây dịch từ báo National Security Journal tựa đề "China could wipe out every US base in Asia in the opening hours of a war" (TQ có thể xóa sổ tất cả các căn cứ của Mỹ tại châu Á ngay trong vài giờ đầu tiên của một cuộc chiến) hôm Thứ Bảy 30/5/2026 của nhà nghiên cứu Brandon Weichert.
Tóm tắt và Các điểm chính:
. Mạng lưới các căn cứ lớn của Mỹ trải khắp châu Á — vốn là quân bài chủ chốt của Mỹ nhằm răn đe Trung Quốc — hiện nằm trọn trong tầm bắn của kho vũ khí khổng lồ gồm tên lửa, máy bay không người lái và vũ khí siêu thanh của Bắc Kinh; quy mô và sức mạnh của kho vũ khí này vượt xa bất cứ thứ gì mà Iran từng huy động trong cuộc chiến gần đây.
. Các địa điểm trọng yếu như đảo Guam vẫn chưa được làm kiên cố đúng mức; các chuyên gia phân tích — bao gồm cả báo cáo "Concrete Sky" (Bầu trời Bê tông) của Viện Hudson — đã cảnh báo rằng số lượng hầm trú ẩn tại đây là quá ít ỏi.
. Trong bối cảnh đề xuất ngân sách quốc phòng khổng lồ đang được đặt lên bàn nghị sự, câu hỏi cấp bách hiện nay là liệu Washington có thể hoàn tất việc củng cố các căn cứ tại Thái Bình Dương trước khi Trung Quốc sẵn sàng hành động hay không.
Tên lửa của Trung Quốc mạnh hơn Iran rất nhiều
Một trong những khoản đầu tư quốc phòng lớn nhất của Mỹ — đồng thời là một trong những năng lực mà Lầu Năm Góc tin rằng chính là tài sản quý giá nhất của họ trong bất kỳ cuộc chiến nào với Trung Quốc — trên thực tế lại có thể trở thành điểm yếu chí mạng nhất của quân đội Mỹ. Điều này đang đề cập đến khoảng 30 đến 40 căn cứ quân sự lớn, có tên gọi cụ thể, mà Mỹ đang duy trì trên khắp châu Á. Hàng loạt các địa điểm nhỏ hơn, các trung tâm hậu cần và các cơ sở dùng chung đang đóng vai trò hỗ trợ cho những căn cứ quy mô lớn này. Hơn thế nữa, chính những căn cứ và cơ sở hỗ trợ này là nơi đồn trú của hàng chục nghìn quân nhân tại ngũ cùng các nhân viên dân sự làm việc cho Bộ Quốc phòng.
Mỹ đã dành nhiều thập niên kể từ khi Chiến tranh Thế giới thứ hai kết thúc để xây dựng và củng cố những căn cứ trọng yếu này trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Giờ đây, tất cả các căn cứ đó đã chuyển từ vai trò là nhân tố gia tăng sức mạnh chiến đấu cho quân đội Mỹ, trở thành những gánh nặng chiến lược to lớn.
Nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi này hoàn toàn nằm ở quyết tâm của Trung Quốc trong việc thực thi chiến lược "chống tiếp cận/từ chối khu vực" (A2/AD). Chiến lược này kiên quyết ngăn chặn quân đội Mỹ thiết lập các căn cứ tiền phương — những nơi mà từ đó người Mỹ có thể phát động các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Trung Quốc, trong trường hợp lực lượng này tấn công Đài Loan hoặc một đồng minh khác của Mỹ, chẳng hạn như Nhật Bản hay Philippines.
Cuộc chiến với Iran — Lời cảnh báo cho một cuộc chiến với Trung Quốc
Trong cuộc chiến với Iran diễn ra gần đây, Washington đã được nếm trải thực tế phũ phàng về việc các căn cứ quân sự của Mỹ tại một khu vực tranh chấp có thể dễ dàng chuyển từ vị thế là tài sản chiến lược sang trở thành những điểm yếu chí mạng như thế nào. Trước đó, Mỹ đã thiết lập hơn một tá cơ sở quân sự trọng yếu bao quanh Cộng hòa Hồi giáo Iran. Tuy nhiên, ngay vào thời điểm các hành động thù địch nổ ra, phía Iran đã tận dụng tối đa năng lực tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái đầy uy lực của mình để san phẳng những cơ sở quân sự đó.
Giờ đây, tại Washington đang dấy lên một mối lo ngại thực sự rằng họ sẽ không thể nào khôi phục lại các căn cứ này một cách có ý nghĩa hay hiệu quả nào nữa. Do những vấn đề chính trị nảy sinh từ cuộc chiến với Iran, nỗi lo ngại về việc chính quyền các nước sở tại không còn chào đón sự trở lại của quân đội Mỹ đang ngày càng gia tăng.
Suy cho cùng, sự hiện diện của các căn cứ Mỹ tại những quốc gia Ả Rập đã biến chính các nước này trở thành mục tiêu ưu tiên cho các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran.
Những cuộc tấn công đó đã gây ra thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế của khu vực này.
Các quốc gia châu Á đang cho phép Mỹ đặt căn cứ có lẽ đang nhìn vào bài học kinh nghiệm từ thế giới Ả Rập và bắt đầu lo ngại về những hiểm họa có thể ập đến với đất nước họ. Hơn nữa, các căn cứ Mỹ nói trên đã buộc phải tiến hành di tản quy mô lớn ngay trước khi xung đột nổ ra; lý do là việc phòng thủ các căn cứ này trước mức độ tấn công ồ ạt theo kiểu "bầy đàn" của Iran là điều bất khả thi, nhất là khi kho dự trữ khí tài phòng thủ của Mỹ còn nhiều hạn chế. Nếu một cuộc chiến tranh với Trung Quốc nổ ra, những rủi ro đối với các căn cứ Mỹ tại châu Á sẽ tăng lên gấp mười lần.
Trung Quốc sở hữu số lượng tên lửa và các đội hình máy bay không người lái "bầy đàn" nhiều hơn vô số kể—chưa kể đến các loại vũ khí siêu thanh tiên tiến—so với những gì Iran đã sử dụng trong cuộc chiến vừa qua.
Các căn cứ của Mỹ chưa sẵn sàng đối phó với một cuộc chiến tên lửa từ phía Trung Quốc.
Hơn nữa, các căn cứ của Mỹ tại khu vực Trung Đông đã có sự chuẩn bị rất sơ sài trước nguy cơ bị tấn công. Dường như rất ít các nhà hoạch định chính sách tại Washington nhận thức được rằng Iran hoàn toàn có thể dễ dàng bao vây các căn cứ Mỹ này bằng những đợt tấn công ồ ạt của tên lửa và máy bay không người lái. Sự thiếu hụt nhận thức này ngay trong nội bộ Lầu Năm Góc đã dẫn đến thực trạng là các hầm trú ẩn tại những căn cứ này vừa ít ỏi, lại vừa thiếu kiên cố.
Tình trạng tương tự cũng đang diễn ra tại các cơ sở quân sự của Mỹ trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Thậm chí, các loại vũ khí của Trung Quốc còn sở hữu tầm bắn xa hơn nhiều so với những tên lửa và máy bay không người lái mà Iran từng sử dụng để tấn công quân đội Mỹ trước đây.
Vấn đề "Chuỗi đảo thứ nhất": Bài học từ Iran.
Các căn cứ tiền tiêu của Mỹ nằm trong khu vực được gọi là "Chuỗi đảo thứ nhất" (vùng lãnh thổ trải dài từ bán đảo Kamchatka, qua Nhật Bản và Đài Loan, xuống tới Philippines) đang phải đối mặt với nguy cơ đặc biệt cao bị Trung Quốc tấn công. Chỉ riêng tại Nhật Bản đã có khoảng 15 căn cứ quân sự của Mỹ đang nằm trong tầm đe dọa. Tuy nhiên, tầm bắn của các loại tên lửa Trung Quốc hiện nay thậm chí đã vượt ra ngoài phạm vi của "Chuỗi đảo thứ nhất". Chúng hoàn toàn có khả năng đe dọa cả một số căn cứ quân sự của Mỹ nằm xa hơn, thuộc "Chuỗi đảo thứ hai".
Theo báo cáo mang tên "Concrete Sky" (Bầu trời Bê tông) do Viện Hudson công bố, công tác đầu tư nhằm củng cố và tăng cường độ kiên cố cho cơ sở hạ tầng tại các căn cứ tiền tiêu của Mỹ vẫn còn rất hạn chế. Đơn cử như Guam—căn cứ quân sự quan trọng bậc nhất của Mỹ trong khu vực—vẫn chưa hề được tiến hành gia cố kiên cố hóa. Phía Mỹ mới chỉ xây dựng được một số ít hầm trú ẩn kiên cố, không chỉ dành cho nhân sự làm việc tại căn cứ mà còn để bảo vệ các khí tài quân sự đắt đỏ đang được triển khai tại đây. Chẳng hạn, các máy bay ném bom tàng hình tầm xa B-2 Spirit bị bỏ mặc không được bảo vệ trên sân đỗ.
Giải pháp ngân sách có thể đã quá muộn màng
Mặc dù đề xuất ngân sách quốc phòng mới nhất của Hoa Kỳ lên tới con số đáng kinh ngạc là 1,5 nghìn tỷ đô la—trong đó một phần lớn được dành cho việc tăng cường tổng thể khả năng phòng thủ tại các căn cứ của Mỹ—nhưng sẽ phải mất một thời gian để những điều chỉnh này được thực hiện; hơn nữa, không có gì đảm bảo rằng ngay cả một Quốc hội do Đảng Cộng hòa kiểm soát (vốn có thiện cảm với quân đội) cuối cùng sẽ chấp thuận mức chi tiêu quốc phòng cao đến thế.
Giữa lúc những lo ngại đang lan rộng về việc Trung Quốc sắp sửa phát động các hành động thù địch tại Chuỗi đảo thứ nhất (First Island Chain), và khi ngày càng nhiều báo cáo xuất hiện để xác thực nhận định ban đầu của tác giả bài viết này—rằng kho dự trữ các hệ thống vũ khí chủ chốt của quân đội Mỹ (đặc biệt là hệ thống phòng không) đang cạn kiệt đến mức báo động (với thời gian chờ để bổ sung các hệ thống này lên tới hơn năm năm)—thì khả năng rất cao là các căn cứ trọng yếu của Mỹ tại châu Á sẽ sớm trở thành mục tiêu tấn công.
Và rằng những cuộc tấn công vào các căn cứ đó sẽ thành công trong việc vô hiệu hóa chúng, qua đó triệt tiêu mọi khả năng phô diễn sức mạnh mà quân đội Mỹ dự định triển khai một khi Trung Quốc phát động chiến tranh chống lại các quốc gia láng giềng được Mỹ hậu thuẫn.
Suy tính lại Chiến lược của Mỹ tại châu Á
Một hướng hành động khôn ngoan hơn đối với Washington sẽ là thu hẹp sự hiện diện của mình—ít nhất là tại khu vực Chuỗi đảo thứ nhất—trước khi các hành động thù địch nổ ra, đồng thời tổ chức lại toàn bộ đại chiến lược nhằm răn đe Trung Quốc tại khu vực này.
Thẳng thắn mà nói, Hoa Kỳ đã đánh mất quyền kiểm soát khu vực Chuỗi đảo thứ nhất vào tay Trung Quốc do sự áp đảo về năng lực tên lửa của Bắc Kinh tại đây. Khó có khả năng Washington có thể dễ dàng xoay chuyển cục diện bất lợi này trong tương lai gần, nhất là khi Hoa Kỳ đang phải đối mặt với những thiếu hụt nghiêm trọng trong nền công nghiệp quốc phòng.
Việc tiếp tục duy trì các lực lượng Mỹ đóng quân tiền phương tại khu vực này là một hành động thiếu trách nhiệm, bởi sự hiện diện của họ chỉ càng đẩy Trung Quốc vào thế đối đầu; hơn nữa, sự mất cân bằng lực lượng hiện tại—vốn đang nghiêng về phía Trung Quốc—đảm bảo rằng các đơn vị trọng yếu của Mỹ sẽ bị tiêu diệt trước khi họ thậm chí kịp tham chiến.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình