Hôm nay,  

Chuyện Mùa Đông Xứ Lạnh

16/01/202600:00:00(Xem: 1937)

chuyen-mua-dong-xu-lanh
Hình minh họa AI
 
Cũng là cái chị Nở, người chị khá thân thiết với tôi trong ca đoàn, hễ thấy mặt tôi vừa bước lên gác ca đoàn, chưa kịp ngồi xuống, chị đã mở đầu câu chuyện… mùa đông:

- Ui, năm nay ông trời đổ tuyết bù cho năm ngoái hay sao đó Loan ơi!

Tôi liếc chị, hững hờ:

- Thì sao? Mùa đông Canada có tuyết ít hay nhiều, cũng là chuyện bình thường thôi mà, có gì lạ!

Biết lối nói chuyện tưng tửng của tôi, chị cười hề hề:

- Thì cũng phải than thở chớ! Nhớ năm rồi, chị bay từ Việt Nam về đây, cũng mùa này, mà trời khô ráo, tuyết chỉ lưa thưa mặt đường, mà năm nay thì hỡi ơi, tuyết đổ và gió rít, không kịp vuốt mặt .

- Nè chị, người được quyền… than thở là em đó nghen! Hồi đó ở trại, em chờ Mỹ phỏng vấn, bị rớt, rồi mới quay qua Canada. Còn chị, ai biểu nóng ruột, muốn đi sớm nên xin phái đoàn Canada cho đi định cư, giờ thì… ráng chịu, cho chừa cái tật hấp tấp!
 
Tới đây, tôi lại nhớ cái ngày ấy, khi tôi ngồi bàn phỏng vấn đi Canada. Thực ra, chỉ là cuộc nói chuyện ngắn gọn, vui vẻ, vì tôi làm việc trong văn phòng Cao Ủy trại tỵ nạn, thường xuyên giúp đỡ phái đoàn Canada chuyện điền forms cho các gia đình đi Canada, nên ông trưởng phái đoàn quen mặt, thấy tôi bị phái đoàn Mỹ từ chối, ổng sẵn sàng nhận tôi đi Canada bất chấp trong hồ sơ lý lịch của tôi có đầy đủ anh chị em đang ở Mỹ. Ổng cười, hỏi tôi:

- Nè, cô có biết Canada là xứ tuyết lạnh không?

Tôi cười duyên, tự hào:

- Tôi biết chớ! Canada lạnh như cái tủ lạnh!

Ổng xua tay:

- Không!! Lạnh hơn cái tủ lạnh nhiều lần đấy cô ơi!

Tôi hơi bị… quê, đang im lặng chưa biết nói gì, ổng nháy mắt:

- Cô vẫn có thời gian để… đổi ý, không đi Canada nữa đấy!

Tôi bèn nổi hứng… anh hùng:

- Ối, lạnh cỡ nào tôi cũng chịu được mà! Bao nhiêu người ở Canada chớ nào phải mình tôi!?

Vậy đó, bây giờ hơn ba mươi năm ở cái “xứ lạnh tình nồng”, mà mỗi khi mùa đông đến, tuy có quen thuộc, có chuẩn bị tâm lý sẵn sàng, mà đôi lúc cũng phải rên rỉ trong lòng, có khác gì chị Nở đâu.
 
Ở xứ này, câu nói mở đầu câu chuyện khi mùa đông, chắc chắn luôn là câu nói về …tuyết, về cái lạnh tái tê khi gió rét sang mùa. Chúng tôi hay nói với nhau rằng, mùa đông tuyết Canada trắng xóa, đẹp lắm, lãng mạn lắm, nhưng giá mà nhiệt độ đừng quá lạnh, cùng lắm là âm vài độ C thôi, thì tuyết sẽ càng đáng yêu hơn, Canada sẽ là một quốc gia tuyệt vời, có bốn mùa rõ rệt. À, trong nước Canada có một tiểu bang như thế, đó là British Columbia (BC), nơi có thành phố Vancouver xinh đẹp nổi tiếng, vì ở ngay biển nên mùa đông không lạnh nhiều, không có tuyết nhiều như những tiểu bang còn lại của Canada. Nhưng, lại là một chữ nhưng, nơi đây mưa rất nhiều, nên ai trốn tuyết qua đây lại gặp mưa, mưa dầm dề mưa lê thê, kéo dài từ ngày này qua ngày khác, cũng buồn…thúi ruột. Hơn nữa, vì nhiều người chọn kéo nhau về BC sinh sống nên giá cả sinh hoạt, nhà cửa rất đắt đỏ. Tóm lại, cuộc đời này, chả có gì là hoàn hảo, chả có nơi đâu là tuyệt vời “trăm phần trăm”, ai ở đâu rồi sẽ quen đó, sẽ chấp nhận và yêu thương nơi chốn mình đang gắn bó dài lâu.
 
Cái “lạnh hơn tủ lạnh” của Canada, đó là khi trời lạnh ở lúc cao điểm, thường là trong tháng 1 và tháng 2, có lúc xuống đến âm hai chục độ C, cộng với độ gió thổi có khi âm ba mươi độ, và cũng may, là những ngày lạnh ấy không kéo dài lắm (nghĩa là trong tháng 1và tháng 2, có vài ngày, hoặc một tuần “tái tê” mà thôi!), để rồi khi nhiệt độ lên chút đỉnh, bà con lại mừng rỡ bảo nhau: Ôi, tuần sau là ấm rồi, chỉ âm vài độ chớ nhiêu!! Nếu bữa nào trời nổi hứng, nhiệt độ bỗng lên qua 0 độ, vượt qua vài độ cộng, thì ôi thôi, vui như… thiên đàng.
 
Trở lại những ngày “tái tê teo đủ thứ”, tôi nhớ hồi đó đọc truyện, xem phim Dr.Zhivago, tôi đã không tưởng tượng nổi cái lạnh của xứ Nga, mà thương cảm cho nàng Lara và chàng Zhivago! Sau này mới biết, họ quay cảnh... tuyết giả ở Spain vào mùa Hè (vì đoàn phim không được phép quay ở Nga). Còn một số bối cảnh rừng mùa đông đêm dài hun hút tiếng sói tru, và cảnh xe lửa đi trong màn tuyết thì quay ở Finland và Canada vào mùa Đông… thiệt. Giờ thì tôi đã cảm được cái lạnh ấy rồi, té ra Canada của chúng tôi đủ lạnh xấp xỉ Siberia của Nga, trung bình âm 15 đến âm 20 độ C (ngoại trừ vài điểm lạnh nhất của Siberia là âm 40 độ C) nên mới được chọn để quay bối cảnh trong phim Dr. Zhivago, một trong những bộ phim kinh điển nổi tiếng khắp thế giới, cũng… oai đấy!
 
Và bây giờ xin được kể câu chuyện để kết thúc bài “mùa đông xứ lạnh” của tôi.
 
Tuần rồi, tôi có cái hẹn đi khám răng lúc 5 giờ chiều. Xin đừng ai hỏi, tại sao lại đi khám răng giữa mùa đông lạnh lẽo. Xin thưa, cái xứ này, mùa đông chính thức là từ tháng 12 qua đến tháng 1 tháng 2, nhưng kể từ tháng 11 trời có thể lạnh và tuyết rơi, thậm chí trời cũng vẫn còn chút lạnh qua đến tháng 3, nên nhiều người gom luôn cho tiện, rằng Canada lạnh 5 tháng dài. Vậy chả lẽ suốt ngần ấy thời gian, chẳng ai dám đi làm răng, khám bệnh hay sao? Trẻ con còn phải đi học, người lớn vẫn phải đi làm, thì các cuộc hẹn sức khỏe cũng cứ thế mà tiến hành, nhất là theo chu kỳ hãng bảo hiểm, nên tôi không thể bỏ lỡ chuyện khám răng định kỳ.
Rồi khoảng 1 giờ trưa, cô thư ký văn phòng nha sĩ phone cho tôi:
 
- Cô ơi! Vì hôm nay thời tiết xấu, tuyết đổ cả ngày mịt mù trơn trượt, chúng tôi có 2 người huỷ hẹn làm răng, mà cô là người có hẹn cuối trong ngày, nếu cô đến được lúc 2 giờ thì tốt quá, để chúng tôi có thể đóng cửa về sớm.
 
Tôi trả lời:

- Rất tiếc là không được vì tôi còn bận công chuyện khác. Tôi chỉ có thể đến sớm hơn 30 phút mà thôi, tức là 4 giờ 30 tôi sẽ có mặt.

-  Tiếc nhỉ, dù sao cũng cám ơn cô.

Rồi một giờ sau, tức là khoảng 2 giờ, cô thư ký lại phone:

- Cô ơi, chúng tôi sẽ phải dời cái hẹn của cô qua tuần sau nhe, vì bây giờ nha sĩ có việc đột xuất phải đi.

- Này cô thư ký, thà anh nha sĩ cứ nói thẳng là muốn về nhà sớm trong một ngày tuyết lạnh như chiều nay, nghe có vẻ dễ thông cảm và lọt lỗ tai hơn nhiều.

Cô ấy chống chế yếu ớt:

- Nha sĩ bận thiệt mà.

Tôi là khách của phòng nha sĩ này hơn chục năm nay. Anh nha sĩ người Lebanon, tuổi trên 40, và cô thư ký người Philippines tuổi hơn 30, đều quen mặt tôi. Tôi nói tiếp:

- Này cô thư ký Lynn, không riêng gì tôi, mà bất cứ ai trong trường hợp này, đều nghĩ rằng chàng nha sĩ chẳng có bận đột xuất gì ráo! À mà nè, văn phòng của cô thường hay nhắc khách hàng về cái luật " 24-hour cancellation", nghĩa là nếu huỷ cuộc hẹn trước 24 tiếng thì ok, nếu không sẽ bị phạt $70, đúng không ? Nay tôi cho cô biết, tôi cũng có "24-hour" rule đấy nhé, nhưng tôi chỉ charge $50 thôi!

Cô ta cười khanh khách:

- Cô vui tính quá!

- Vui vẻ gì tầm này! Cô nhắn với chàng nha sĩ, tuần sau dù có bão tuyết động trời động đất thì cũng chớ có mơ đến chuyện dời cái hẹn của tôi nữa, lúc ấy đừng trách tại sao tui …hung dữ!
 
Tuần sau, tôi đến đúng hẹn. Mỗi lần có hẹn đi bác sĩ, nha sĩ, tôi thường chuẩn bị sẵn vài câu hỏi liên quan đến tình trạng của mình, hoặc có khi chỉ là những thắc mắc tổng quát.

Thường thì sau khi khám xong, họ hay hỏi bệnh nhân: “Có câu hỏi gì không?”, nhưng tôi vốn hay …ngược đời, luôn luôn hỏi ngay khi bắt đầu bước vào phòng, sau phần xã giao “hello” “how are you” là tiếp luôn: “Oh, tôi có vài câu hỏi cần được giải đáp!!”. Họ sẽ lắng nghe, vui vẻ trả lời kỹ lưỡng hơn là để lúc cuối, lúc đó họ ở trong tâm trạng vội vàng đợi chờ bệnh nhân kế tiếp.

Bữa đó lạnh quá, phần vì còn bất mãn chàng nha sĩ dám… đơn phương hủy cuộc hẹn của tôi từ tuần trước, nên tôi bước vào ghế với khuôn mặt lạnh lùng hơn băng giá ngoài kia. Chàng nhìn tôi, vì biết thói quen …thích hỏi khi bắt đầu của tôi, nên cười cười như mọi khi:

- Cô có câu hỏi gì không?

Tôi lắc đầu, chàng ta hình như hiểu được “nỗi lòng mùa đông” của tôi nên dịu dàng chuộc lỗi:

-  Lần này, và lần tới, cô sẽ không phải trả thêm tiền nhé.
Thông thường, bảo hiểm của tôi chỉ trả 90% chi phí, và tôi phải trả phần còn lại. Tôi hỏi:

-  Ủa ... Ủa, lý do?

- Thì tuần trước cô đã nói với cô thư ký về cái luật "24-hour" mà? Tôi thật sự thích cái ý tưởng đó của cô!

Lúc này, tôi mới bật cười, quên mất bộ mặt nghiêm trang của mình khi mới bước vào:

- À à …Nhưng tôi chỉ "đòi" có $50, mà sao anh trả hơi nhiều?

- Tôi muốn cảm ơn cô đã dời cái hẹn qua tuần này, và tôi cũng xin lỗi vì đã huỷ cái hẹn sát nút, tôi thực sự xin lỗi cô.
 
Có thế chứ! Thời gian, dù của bất cứ ai, cũng đều quý giá như nhau, phải không?
Thực ra, chỉ cần lời xin lỗi của chàng nha sĩ là tôi vui rồi, nhưng được khỏi phải trả tiền cho hai lần hẹn, thì tôi... vui hơn.
Bởi vậy, khi rời khỏi văn phòng nha sĩ, tôi lái xe thẳng đến…khu shopping khi ngoài trời tuyết vẫn rơi …rộn ràng!
 
Edmonton, Tháng 1/2026
KIM LOAN
 

Nhóm cựu nhân viên Phòng Thương Vụ Úc người Việt đang sống ở Sài Gòn, Hà Nội, Úc, Mỹ, Canada email cho nhau về sự ra đi của cựu tổng giám đốc Austrade vùng Đông Bắc Á, cùng hồi tưởng về một “ông xếp lớn” người Úc dễ thương, gần gũi, với tình yêu đặc biệt dành cho đất nước và con người Việt Nam.
Theo số liệu của Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ, năm 1990 có 1.000 người Việt ở St. Petersburg và 600 ở Tampa. Đến nay con số lên đến 21.000 cho toàn vùng Vịnh Tampa, gồm các thành phố Pinellas Park, St. Petersburg, Tampa, Largo, Clearwater. Một số làm việc cho các hãng xưởng, nhiều người làm móng tay. Có người đi câu, lưới cá về bán hay buôn bán rau trái.
Dù chưa đến tuổi nghỉ hưu, nhưng con cái đã lớn, tài chánh gia đình không còn là nỗi lo, Nàng quyết định đi làm volunteer tại một Nhà Già (Retirement Home). Lúc đầu, nàng muốn làm chỗ Nhà Già dành cho người Việt để Nàng được trò chuyện lắng nghe tâm tình của những “cư dân”, nhưng nơi đó khá xa, ông xã khuyên nàng chọn làm chỗ gần nhà, chỉ có 3 blocks đường đi bộ, người Tây họ cũng có những nỗi lòng, những câu chuyện đời để cần người chia sẻ.
“Ngày nào em cũng nhắc mà anh cứ quên hoài. Rán uống thuốc cho mau hết bịnh,” cô chưa kịp dứt lời thì một tiếng sủa bung ra cùng lúc với cái gạt tay hung hãn, “Hết cái con mẹ cô ấy!” Ly nước tay này, lọ thuốc tay kia cùng lúc bật khỏi tay cô, văng xuống nền xi măng, ném ra một mảng âm thanh chát chúa. Cái ly vỡ tan. Nước văng tung tóe, những mảnh thủy tinh văng khắp chung quanh, vạch những tia màu lấp lánh. Không dám nhìn vào hai con mắt đỏ lửa, cô cúi đầu dán mắt vào vũng nước loang loáng, vào những viên thuốc vung vãi trên nền nhà. Những viên thuốc đủ màu làm cô hoa mắt (viên màu vàng trị đau, viên màu đỏ an thần, viên màu nâu dỗ giấc ngủ, cô nhớ rõ như thế...) Một viên màu đỏ lăn tới chân cô.
Tôi định cư tại San Diego đã ngoài bốn mươi năm qua. Vùng đất hiếm hoi khó có nơi nào sánh được: bởi chỉ nội trong một ngày lái xe quanh quẩn, người ta có thể đi từ biển lên núi, từ rừng xanh đến sa mạc, thưởng ngoạn đủ đầy hương sắc của đất trời. Sáng sớm thong dong bên vịnh Mission, mặt nước yên như tờ, hàng cọ in bóng trên nền sương mỏng. Trưa ghé Julian, nhâm nhi ly cà phê hay lát bánh táo giữa tiết trời lành lạnh và màu xanh thăm thẳm của rừng thông. Chiều về, con đường tới Borrego mở ra vùng sa mạc hoang vu, xương rồng rải rác trên nền đá đỏ. Suốt dọc hành trình đâu đó hiện ra vườn cam, vườn bơ, đồng nho trĩu quả giữa thung lũng nắng chan hòa. Cảnh vật thay đổi không ngừng, khi mộc mạc, lúc rực rỡ, nhưng vẫn hài hòa như một bản nhạc êm dịu của đất trời. Mỗi lần lái xe ngang qua, tôi cảm thấy mình như được nối lại với nhịp sống của đất, và lòng bỗng nhẹ nhàng lạ thường.
Nhà kho Walmart ở ngoại ô Dallas chiều 24 tháng 12 lạnh như cái tủ đông bị quên đóng cửa. Đèn neon trên trần sáng trắng, lâu lâu chớp một cái như mệt mỏi. Mùi nhựa mới, mùi carton ẩm và tí mùi dầu máy trộn lại với nhau, cảm thấy nghèn nghẹn như cổ họng khi nuốt tin xấu. Tôi đứng giữa hai dãy kệ cao ngất, tay cầm clipboard, tay kia nhét sâu trong túi áo khoác xanh có logo Walmart. Đồng hồ trên tay: 5:17 PM. Giáng Sinh, Walmart đóng cửa sớm lúc 6 giờ. Nếu rời đúng giờ, chạy bốn tiếng, trừ chút kẹt xe, tôi sẽ về đến Houston khoảng mười, mười rưỡi. Trễ, nhưng vẫn còn kịp thấy tụi nhỏ mở quà.
Khi những ngày tháng cuối của một năm đang dần hết, chúng ta thường có lúc bồi hồi nhớ về cố hương, về mảnh đất chôn nhau cắt rốn, hoặc nơi đã in dấu nhiều kỷ niệm đã qua trong đời. Và tôi cũng vậy, xin được nhớ về Gò Vấp, nơi có địa danh Xóm Mới, vùng ngoại ô không xa Sài Gòn, được nhiều người biết đến như vùng đất với nhiều dân Bắc kỳ di cư, nổi tiếng là khu Xóm Đạo, đã từng là nơi sản xuất pháo cùng với món thịt cầy (mộc tồn) lừng danh.
Ông từ người Papua New Guinea đón cha xứ mới người Việt Nam trước cổng nhà xứ. Dáng người ông từ khoảng chừng 30, khuôn mặt PNG nâu nâu đậm nét đăm chiêu, ánh mắt ẩn hiện nét hồi tưởng. Khi nhìn thấy cha xứ mới đang kiên nhẫn đứng đợi dưới mái hiên nhà xứ, nụ cười xuất hiện trên môi ông từ để lộ hàm răng trắng đều thường thấy nơi người bản xứ. Nhưng nụ cười ấy vụt tắt khi ông mở cửa, mời cha xứ lên xe. Ông từ nhanh chóng quay về lại trạng thái khô khốc khi chiếc xe cũ lăn bánh nhọc nhằn trên con đường đá sỏi gập ghềnh. Sau vài câu trao đổi xã giao ngắn gọn, ông từ lại chìm vào trạng thái im lặng. Thời gian trôi qua, năm phút rồi mà vẫn không ai nói thêm một lời nào. Cuối cùng cha xứ lên tiếng,
Giáo Sư Dương Ngọc Sum, với tôi, là hình ảnh tiêu biểu, đáng kính từ nhân cách, hiếu học, luôn luôn cởi mở, tính tình hòa nhã, thân thiện với mọi người. Ông định cư tại Hoa Kỳ theo diện H.O 3 vào tháng 7 năm 1990 (trước tôi một tháng, H.O 4) và cũng trải qua những giai đoạn thăng trầm trong tháng ngày tị nạn. Nhân dịp kỷ niệm Lễ Thượng Thọ 90 tuổi của GS Dương Ngọc Sum, nhà giáo và nhà văn, nhà thơ Dương Tử, viết những dòng về ông
Mấy chị em tôi chia nhau mua nhiều loại báo: Làng Văn, Thế Kỷ 21, Văn, Văn Học… chuyền tay nhau đọc. Tôi “quen” Thế Kỷ 21 đã lâu, nhưng chỉ là quan hệ... đơn phương. Vào những năm 90 của thế kỷ trước, tôi gởi bài đến tờ báo Măng Non, sau này đổi thành Văn Nghệ Trẻ của nhà văn Ngô Nguyên Dũng ở Tây Đức. Mãi năm 2003, tôi mon men vượt đại dương, tìm đến Làng Văn Canada. Được thời gian ngắn, anh Ngô Nguyên Dũng cho biết, báo Làng Văn phải đình bản, vì những khó khăn về tài chánh. Duyên văn nghệ của tôi với Làng Văn chưa kịp “bén” đã chấm dứt. Nghe chị Hoàng Nga “mách nhỏ”, tôi gởi bài đến Văn Học. Có lẽ địa chỉ hotmail của tôi bị nhầm là thư rác, junkmail, điện thư bị trả lại với lý do không giao thư được. Tôi vẫn tiếp tục viết, xếp trong “tủ”, lâu lâu đem ra đọc. Mỗi lần đọc, dặm thêm chút “mắm muối”.
Tôi học được cụm động từ “đi lăng quăng” của bố Sỹ vào những ngày còn học tiểu học. Sau giờ tan trường hay vào cuối tuần, thỉnh thoảng bố lại hỏi mấy thằng con trai: “Có đi lăng quăng không?” Dĩ nhiên là có rồi! Ngồi ở thùng xe phía sau chiếc Daihatsu, chúng tôi theo bố đi giao sách ở những tiệm sách, sạp báo ở trung tâm Sài Gòn. Cũng có khi chỉ là ra một công viên, chúng tôi được chạy nhảy, trong khi bố ngồi trên xe viết lách. Không rõ có bao nhiêu tác phẩm của Doãn Quốc Sỹ được viết trong hoàn cảnh này. Rồi cụm từ “đi lăng quăng” trở lại sau gần một nửa thế kỷ. Ở căn nhà Lampson thành phố Garden Grove, mỗi chiều tôi đi làm về ghé qua, bố đã ngồi đợi trước cửa. Thấy tôi đến, bố hỏi ngay: “Có đi lăng quăng không?” Thế là hai bố con bắt đầu hành trình “lăng quăng” đúng nghĩa, qua những khu dân cư ở gần nhà. Đi không có phải là để đến một nơi chốn nào đó. Đi chỉ để mà đi, để hai bố con có thì giờ ngồi bên nhau trò chuyện. 50 năm trước, bố chở con đi; 50 năm sau đổi ngược lại.
Buổi sáng cuối cùng ở Chamonix im lặng lạ thường. Suốt đêm qua, tôi đã để cửa sỗ mở toang, nên khi giựt mình thức dậy, ánh sáng trong suốt của núi tràn đầy phòng. Tấm mền len và drap giường trắng lóa như được phủ lân tinh. Không một tiếng động nào từ dưới đường phố vọng lên. Chỉ có hơi lạnh. Tôi nằm co ro và nghĩ đến ly cà-phê đen. Mùi thơm sẽ bốc lên cùng hơi nóng, rồi tan dần vào không khí. Giống như ký ức. Đôi giày đóng đầy đất bùn và gậy trekking đã xếp gọn gàng trong bao duffle cùng với áo quần đi núi từ đêm hôm qua. Chúng nằm bên cửa, sẵn sàng lên đường. Bên ngoài cửa sổ, rặng núi Mont Blanc vẫn kia, vẫn vĩ đại, vẫn trùng điệp, vẫn lặng lẽ xa xăm. Tôi nghĩ đến 11 ngày vừa qua và cảm thấy buồn buồn, làm như có điều gì tôi đã đánh mất, hay đã để quên trên ngọn núi kia, ở đâu đó, trong quãng đường dài tôi đã đi.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.