Hôm nay,  

Bạn và thù

27/02/202600:00:00(Xem: 3245)

tranh minh họa
Một cảnh minh họa trong truyện ngụ ngôn ‘Con gấu và người làm vườn’ của La Fontaine.
 
Tôi có đôi lần nói một cách tự hào là chẳng bao giờ giữ các cảm xúc ‘mạnh’ trong lòng. Người sống với sự quá khích thường là người bị mất sự vui sống trước tiên. Không ưa, không thích, không hợp, không ‘chịu nổi’ thì không làm bạn, thế thôi.
 
Nhưng những năm gần đây, các cảm xúc ‘mạnh’ lại tràn lan như quả cầu bồ công anh trong gió. Những sợi tơ trắng bám nơi nào, lúc nào không biết, nhưng chúng làm người ta ngứa ngáy vô cùng. Ngứa mắt, ngứa miệng. Không thể nào không dụi mắt, không thể nào không hé môi. Sự ngứa ngáy lại này rất ác ôn: nó thích xuất hiện bất ngờ. Khi ta đang ăn trưa với một người bạn, đang chuyện trò với người thân, chẳng hạn. Không lẽ bỏ bữa ăn? Không lẽ cúp điện thoại? Thế là phải dụi mắt, phải hé môi. Đã lỡ hé rồi, thì cho nó há ra luôn. Thế là người bạn, người thân cũng khoe cái lưỡi không xương nhiều đường lắt léo!
 
Ác ôn thật. Vì những ‘cuộc trao đổi’ này có thể đưa đến sứt mẻ tình cảm. Có thể mất bạn dễ dàng. Bạn nghĩ ta dại, ta nghĩ bạn cuồng. Thế là đường ai nấy đi. Nếu phải đi cùng đường thì người nhìn bên trái, người nhìn bên phải. Ngượng nghịu, khó chịu quá, phải không? Nếu bạn trở thành thù, thì lại càng đáng tiếc hơn nữa.
 
Nói chuyện bạn và thù, tôi nhớ đến truyện ngụ ngôn ‘Con gấu và người làm vườn’ của La Fontaine. Trong truyện, con gấu cầm hòn đá to đập vào mặt bạn của nó— người làm vườn— để giết con ruồi đang đậu trên mặt người này. Thành công mỹ mãn. Ruồi nào sống nổi dưới cục đá và bàn tay khổng lồ của gấu?! Chính người làm vườn còn vỡ mặt chết trong giấc ngủ kìa! Bài học rút ra: Không có gì nguy hiểm bằng một người bạn dại dột. Bạn loại này còn nguy hiểm hơn kẻ thù khôn ngoan nữa.
 
Ông La Fontaine đúng là bậc khôn ngoan. Dường như từ mấy trăm năm trước ông đã nhìn thấy các nan đề nước Mỹ sẽ trải qua vào thời điểm này: di dân bất hợp pháp, tội phạm, nghiện ngập... Dường như nhiều con ruồi đang tìm cách đáp vào mặt đất nước siêu việt này. Dường như nước Mỹ cần một vị cứu tinh. Một người mạnh tay, mạnh miệng!
 
Nhưng bao giờ vị cứu tinh mới được sai đến? Hiện giờ cây vẫn xanh, rừng vẫn yên tĩnh. Lá cờ Mỹ vẫn bay ngạo nghễ. Trái tim mệt mỏi, có phải nước Mỹ đang ngủ giấc ngủ trưa? Và để giải quyết các chuyện ruồi bu, một người bạn cũng là tạm đủ?
 
Người bạn như thế nào mới phục vụ nước Mỹ hữu hiệu, xin ông La Fontaine vui lòng giúp ý cho. Nhưng trước hết, xin đừng khuyên nước Mỹ nhìn lại bài học “Con gấu và người làm vườn.” Gấu có ý tốt, người làm vườn chết trong giấc ngủ. Gấu mà không có ý tốt thì ông ta chết chẳng được toàn thây. Khi đó bạn chính là thù, kinh khủng quá!
 
Ông La Fontaine, thế giới này có lẽ khác hẳn thế giới ông đã sống. Tiến bộ mọi mặt đã xảy ra. Có lẽ ông đang sững sờ trước vẻ đẹp muôn màu và sự thăng hoa của nó. Có lẽ ông cần thời gian nghiên cứu trước khi đưa ra lời cố vấn thích hợp hoặc một truyện ngụ ngôn mới. Nhưng trong khi chờ đợi, có thể nào ông có lời khuyên nhỏ cho cá nhân tôi? Như nhiều người, tôi cũng bị những sợi tơ trắng bám vào nhưng vẫn lờ mờ chưa biết làm thế nào đối phó. Cứ bình thản, tin chúng sẽ được cuốn theo chiều gió? Hay cố giật chúng ra và làm rách áo mình? Và nếu đã chọn cách đối phó organic/tự nhiên thì phải làm gì để giảm huyết áp?
 
Những gì đang xảy ra ở nước Mỹ dĩ nhiên làm dân láng giềng lưu tâm. Nhiều người Việt ở Canada chia sẻ tâm tình người dân Mỹ. Họ bực dọc với những gì xảy ra… bên kia biên giới. Họ là di dân nhưng lại bất mãn di dân, có lẽ vì tin di dân có nhiều đẳng cấp khác nhau. Không đội nón MAGA, nhưng họ đã ước mong nước Mỹ có được vị cứu tinh. Một người mạnh tay, mạnh miệng.
 
Nhưng lạ lùng thay, khi cái tay dài ngoằng vươn ra, cái miệng mạnh mẽ phát ra những lời ‘chân thật’, họ mở mắt tức thì. Chạy một mạch ra khỏi rừng, họ đóng chặt cửa nhà mình. Tình bạn là một cái gì rất mong manh trong ‘kỷ nguyên mới’ này. Lo việc nhà thay vì ‘việc ruồi bu’ xứ khác. Đó là bài học cho họ, tôi đoán vậy.
 
Bài học tự khám phá có lẽ sẽ được nhớ lâu. Thế nhưng tôi chưa tìm ra bài học cho mình. Cứ chờ những sợi tơ trắng ra đi một cách tự nhiên hay đưa tay gỡ chúng? Hỏi tức là trả lời, người ta hay nói. Trong khi chờ đợi lời khuyên của ông, có lẽ tôi nên gỡ những mũi tên bồ công anh sờ sờ trước mặt. Chỉ một vài cử chỉ nhẹ nhàng, biết đâu cũng đỡ xốn xang.
 
KC Nguyễn

Đó là vào một buổi chiều thời tiết khắc nghiệt của tháng mười, khi Hoàng hậu và tôi, người hầu gái của bà, cùng đi vào một hành lang ở viện bảo tàng Louvre cổ kính ấy, và tôi không thể quên được một khuôn mặt kinh khiếp đó mà cho đến bây giờ, khi ngồi viết lại những dòng này, nét mặt ấy lại hiện ra, cũng như không thể nào không chấp nhận sự thật về việc này...
Thế là tôi cũng chạm được vào giấc mơ, một giấc mơ huyền hoặc lạ lùng kéo dài bao nhiêu năm kể từ khi biết đọc sách, biết mộng mơ… Giấc mơ hình thành từ những dòng chữ trong sử sách, giấc mơ lung linh trong tâm tưởng suốt một quãng đường đời...
Từ khi Việt Nam bang giao rộng rãi với cộng đồng thế giới, gia nhập kinh tế thị trường (vì xấu hổ quá nên gắn thêm cái đuôi “định hướng XHCN”), các công ty ngoại quốc vào đầu tư xây dựng nhiều nhà máy, xí nghiệp công nghiệp và hoạt động trong nhiều ngành dịch vụ khác. Số vốn Foreign Direct Investment (FDI) ngày càng gia tăng kéo theo nhiều đổi thay trong xã hội Việt. Về hình thức thì có nhiều, mà một trong số đó là loạn đồng phục!
Kể từ ngày về hưu, rảnh rỗi chẳng biết làm gì, tôi hay ngồi viết thư cho bạn bè hoặc viết tán nhảm với mấy cô hàng xóm. Và trong những lá thư gửi đi ấy, tôi toàn nói chuyện phịa (chuyện giả tưởng). Tôi phịa ra đủ mọi thứ chuyện, từ chuyện to cho đến chuyện nhỏ, từ chuyện trong nhà ra đến chuyện ngoài đường. Tôi phịa nhiều quá đến nỗi tôi cũng bị “hỏa mù” với chính tôi, chẳng biết lúc nào tôi thật lúc nào tôi giả nữa...
Chị Bông ra ngoài sân trước cắt cỏ đã thấy garage nhà hàng xóm bên cạnh mở toang ra và ông Bill ngồi đấy như thường lệ. Hai vợ chồng ông Bill chỉ có một chiếc xe, họ đậu xe ngoài sân, trong garage sử dụng như một nhà kho để đồ đạc và giữa garage luôn kê một chiếc ghế làm chỗ riêng cho ông Bill ngồi, ông ngồi đấy chỉ để uống một hai lon bia và nhìn ra ngoài. Thế thôi.
Đôi vợ chồng Spitzer phải đợi ngót mười năm mới có con được. Sau mười năm, bỗng dưng họ lại có đến năm đứa con: người vợ đã sinh năm. Trước khi các bé chào đời, cuộc sống của họ rất khiêm tốn, vì khả năng hạn hẹp, rồi khi gia đình thành bảy miếng ăn, thì cảnh túng quẫn lại càng bi thảm hơn. Ở bang Florida, quanh khu gia đình Spitzer sinh sống, có một phụ nữ lớn tuổi rất khá giả là bà Gordon. Bà nghe nói đến gia đình nghèo khổ ấy, và quyết định cứu giúp họ bằng cách tặng cho họ những số tiền khổng lồ...
Trước đêm qua Thụy Sĩ thăm Vydan, tôi nôn nao khó ngủ, có lẽ sự chờ đợi quá lâu để sắp xếp một chuyến đi mà hai mẹ con tưởng như không có thể gặp mặt được trong thời kỳ đại dịch COVID, cả thế giới lao đao vì phải ngăn sông cấm chợ để đối phó với thảm họa kinh khủng này, sức khỏe thằng bé vốn mong manh như cọng cỏ khô, chỉ cần cơn gió nhẹ cũng có thể mang nó vào hư không
Hằng năm, cứ đến cuối hè là tôi lại hoạch định cho một chương trình đi tìm, ngắm và chụp ảnh cho mùa thu sắp đến. Khác với mọi năm, chỉ quanh quẩn các vùng quanh tiểu bang Cali vào khoảng vài tiếng lái xe, năm nay tôi quyết định đi xa. Theo tiếng gọi của lá phong
Hầu như mỗi cuối tuần, cô ấy và tôi đều đi đâu đó bằng tàu điện hoặc xe buýt. Ở Ukraine, có thể đi xa trong cuối tuần và trở về đúng thời hạn. Chỉ một lần chúng tôi về trễ, đi làm muộn hôm thứ hai. Đó là ngày chúng tôi đón xe đi nhờ từ Milove, vùng Luhansk, vào tháng Giêng. Đây là nơi cực điểm miền đông của đất nước. Đi đến bằng xe buýt, lúc quay về, chúng tôi cầm tay nhau đi bộ dọc con đường phủ đầy tuyết. Thuở đó chúng tôi say mê nhau. Những anh chàng ở nhà bốn cửa kiểu Liên Xô cho chúng tôi đi nhờ, không có vấn đề, ngoại trừ mỗi lần họ chỉ chở chúng tôi vài kilô mét, rồi thả xuống để rẽ vào làng của họ. Nhìn ánh sáng xanh ngát buổi hoàng hôn, chúng tôi rùng mình và cảm thấy hạnh phúc.
Tôi nhớ rõ ràng như chỉ mới hôm qua. Những năm còn bé nhỏ ở tuổi 12. Có một chiều, tôi ôm con gà đứng khóc tỉ tê, khóc sướt mướt, dai dẳng trước căn lều của người hàng xóm. Đã qua không biết bao nhiêu thăng trầm, trôi nổi của những tháng năm dài… Vậy mà sự rúng động trong trái tim bé nhỏ của tôi vẫn y nguyên, vẫn còn như rất mới...
May quá, con bé mới qua, chữ nghĩa chưa đủ để đọc hướng dẫn trên bao bì. Bởi vậy, nó không biết cái món cậu “bé cái nhầm” là gì. Lòng cậu thơ thới. Cậu sẽ chạy ù ra siêu thị, đường đường chính chính, khuân vài hộp tăm bông cho con bé. Cậu thấy con bé vẫn dễ thương như hôm nó mới đến...
Ở chỗ tôi làm, chị bạn người Cambodia có chồng bất ngờ qua đời vì heart attack. Cả nhóm chúng tôi hẹn nhau đến nhà quàn thăm viếng tang gia, nhưng chiều hôm ấy tôi có việc đột xuất, rồi bị lạc đường, nên đến nơi thì trời đã chạng vạng, bãi đậu xe vắng tênh. Tôi nghĩ bụng, đã đến rồi thì phải vào xem sao, may quá, chị bạn đứng ngay giữa sảnh đang nói chuyện với một nhân viên nhà quàn...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.