Thơ Khế Iêm

13/03/202000:00:00(Xem: 5182)

Minh họa Cao Bá Minh đi với trang Thơ Khế Iêm


CHUYỆN ĐỜI ANH

 

            Gửi một nhà thơ

 

Những cái chết chưa bao

giờ có thật những cái

chết chưa bao giờ xảy

ra như chúng ta sinh

ra không căn không cội

và đến đây từ nơi

hỗn mang dừng lại giây

lâu bởi sống chết lâu

nay chỉ là câu chuyện

được kể lại kể lại

kể lại tình cờ và

chẳng qua mọi câu chuyện

chỉ mới trong vài giây

lâu mọi câu chuyện đã

cũ sau vài giây lâu

mọi chuyện kể kể xong

là xong mọi chuyện kể

kể xong trở về nơi

đã kể để những chuyện

kể khác kể lại những

chuyện chưa kể như cuộc

sống lặp lại lặp lại

mà chưa một lần có

thật vì chúng ta chỉ

vật vờ trong đời có

vài giây lâu rồi trở

về nơi nào từ đó

chúng ta đến đây những

cái chết chưa bao giờ

có thật và anh chỉ

mới dừng lại trong vài

giây lâu. Cám ơn anh

đã đến với đời và

kể xong câu chuyện đời

anh.

 

*****
 

CÔ GÁI DA ĐEN


Cô gái da đen ơi

khuôn mặt cô đẹp như

thế sao đôi mắt cô

buồn như thế buồn như

bản nhạc jazz buổi chiều

buồn nghe tin đứa em

trai sống ngoài lề đường

bị bắn gục ngoài lề

đường hay như câu chuyện

buồn về người cha chẳng

ra gì cờ bạc và

nghiện ngập đã bỏ người

vợ trẻ và hai đứa

con thơ ra đi không

lời từ biệt cô gái

da đen ơi hẳn đôi

mắt ấy chẳng phải của

cô mà chỉ là bản

sao đôi mắt của mẹ

cô vì đó là nỗi

u buồn chồng chất qua

thời gian về người chồng

và đứa con thơ đã

làm nên đôi mắt buồn

như thế cô gái da

đen ơi khuôn mặt cô

đẹp như thế hẳn phải

có đôi mắt hồn nhiên

của một thiên thần nên

chăng hãy trả cho mẹ

cô đôi mắt ấy vì

cuộc đời cô đâu phải

cuộc đời của mẹ cô

cuộc đời nào thuộc về

cuộc đời đó đâu phải

cuộc đời nào cũng là

cuộc đời nào và hỡi

cô gái da đen ơi

tôi nói không sai đâu

(nếu có sai thì cũng

chẳng sai nhiều) khuôn mặt

cô đẹp như thế phải

có đôi mắt hồn nhiên

của một thiên thần chứ.

 

 Minh họa Cao Bá Minh đi với trang Thơ Khế Iêm rev

 

CÂU NÓI


“Tôi bước ra cửa lúc năm giờ” nhưng

bước ra cửa là ra cửa nào và

lúc năm giờ là lúc nào cùng hàng

loạt những câu hỏi không bao giờ có

câu trả lời cho rốt ráo bởi câu

nói “Tôi bước ra cửa lúc năm giờ”

là câu nói rơi ra từ một câu

chuyện kể nào đó đã tan biến trong

mớ âm thanh hỗn độn ngoài đường phố

giữa cuộc đời thường và không ai lần

ra được dấu vết mặc dù ai cũng

có thể nhét nó vào bất cứ câu

chuyện nào khác và dĩ nhiên bất cứ

câu chuyện nào khác không hẳn là câu

chuyện đúng thực của câu nói “Tôi bước

ra cửa lúc năm giờ” vậy thì câu

chuyện đằng sau cái câu nói tầm thường

như bao nhiêu câu nói tầm thường khác

ấy mãi mãi là điều bí mật dù

rằng câu nói vẫn truyền từ người này

qua người khác trong đám đông vô danh

mang theo câu chuyện không bao giờ đúng

thực của câu nói “Tôi bước ra cửa

lúc năm giờ”. Thôi, tôi đi nhé! Chào.


***** 


BẬC THANG

Những bậc thang nối với nhiều tầng

lầu, những bậc thang dẫn tới nhiều

đường tầu, những bậc thang và những

bước chân; những bước chân trong tôi

có ngón giao chỉ, từ phố phường

đi ra biển đông; những bước chân

trong tôi rướm đời du mục, dù

rằng tôi chưa bao giờ sống đời

du mục; điều này ám chỉ rằng

tôi là mảnh vỡ tí ti của

quá khứ, bị cánh bướm đập, văng

ra thành kẻ lưu cư nơi miền

đất lạ; không khác nào những bậc

thang và những bước chân, tái hiện

rồi tái hiện, rơi trong hỗn mang;

bởi chẳng phải là những bậc thang

vẫn nối với nhiều tầng lầu, những

bậc thang vẫn dẫn tới nhiều đường

tầu, và những bước chân trong tôi

vẫn còn đang vang lên thanh âm

quyến rũ dị kỳ; thật ra, tôi

không muốn nói hơn một ly những

gì tôi nói – những bước chân và

những bậc thang đến đây là hết.


***** 

 

NỖI BUỒN

 

Nỗi buồn đứng bên kia

đường vẫy tay chào và

tôi đứng ở bên đây

đường thôi nhé chào nỗi

buồn từ nay đường ai

nấy đi đời ai nấy

biết và dĩ nhiên chẳng

ai biết nỗi buồn sẽ

đi về đâu sau bao

nhiêu năm nằm mãi trong

tôi ngoài nỗi buồn vì

ai cũng có nỗi buồn

riêng và chẳng ai muốn

chứa chấp thêm một nỗi

buồn khác nữa (nỗi buồn

sẽ lụi tàn khi không

tìm được chỗ nương thân,

chắc hẳn vậy) nhưng dù

sao thì giữa tôi và

nỗi buồn cũng có một

chút tình nên chi mới

có cuộc tiễn đưa này

và tình cảnh bây giờ

thì nỗi buồn vẫn đứng

bên kia đường vẫy tay

chào và tôi đứng ở

bên đây đường thôi nhé

chào nỗi buồn buồn ơi

chào mi.

Tập thơ Hoa Diên Vĩ Hoang Dại (The Wild Iris) ấn hành năm 1992 đã mang lại giải thưởng Pulitzer cho thi sĩ Louise Gluck. Trước khi lãnh giải Nobel văn chương năm 2020, bà đã là một thi sĩ nổi tiếng, Đoạt một số giải thưởng và tước hiệu quan trọng, như Thi sĩ Công huân quốc gia năm 2003-2004. Bạn đọc có thể tải xuống nguyên tác phẩm The Wild Iris, Hoa Diên Vĩ Hoang Dại của thi sĩ Nobel Louise Gluck như món quà đầu năm của Ngu Yên gửi tặng.
LTS - Tại Lễ Đăng Quang của Tân Tổng Thống Biden hôm qua ngày 20 tháng 1, 2021, một hình ảnh tươi sáng gây xúc động và được nhắc đến và khen ngợi, được “shared” nhiều nhất trên các trang mạng xã hội là đoạn nhà thơ trẻ Amanda Gorman, 22 tuổi, từ Los Angeles bước lên đọc bài thơ do chính mình sáng tác. Amanda là nhà thơ trẻ nhất, và là thơ thứ năm đọc thơ trong Lễ Đăng Quang Tổng Thống, nối gót 1. Robert Frost (Lễ Đăng Quang của TT John F. Kennedy, 1961), 2. Maya Angelou (Lễ Đăng Quan của TT Bill Clinton, 1993), 3. Miller Williams (Lễ Đăng Quan của TT Bill Clinton, 1997), 4. Elizabeth Alexander (Lễ Đăng Quan của TT Barack Obama, 2009). Việt Báo mời độc giả đọc “Ngọn Đồi Chúng Ta Leo”, bản Việt ngữ của nhà thơ/dịch giả Lưu Diệu Vân.
Này, ông Đào Tiềm, / lâu quá rồi, / từ lúc chia tay ở Việt Nam. / Ông sang Mỹ hồi nào? / Đêm qua, / từ chồng sách cũ chui ra, / nhìn thấy ông / tôi vô cùng hổ thẹn. / Bốn mươi tuổi ông đã đi về. / Bảy mươi tuổi tôi vẫn còn nấn ná. / Trách nhiệm / không phải của mình mà dây dưa. / Nợ nần / không phải của riêng mà ráng trả. / Ông tìm đến Suối Hoa Đào. / “Từ người già tóc bạc, / tới trẻ để trái đào, / đều hớn hở vui vẻ.” (**)
Ngồi nhìn nhau, khôn xiết biệt ly / Lắng nghe gió hát, giọng thầm thì: / Đời chớp tắt, người đi kẻ ở / Mấy mùa ly loạn, đỏ phong thi / Đỏ phong thi, khóc lá chiên đàn / Vườn xưa lót ổ, tiếng chim tràn / Hồn ai đó, sương tan ngoài ngõ / Bông dại ướt chiều, mây tím than Mây tím than, bóng mộ tím bầm Ma quen ma lạ, miểu sầu câm Ngơ ngác đau, rồi ngơ ngác hỏi Rưng rưng cát bụi, nắng thương thầm
Khi viên đạn đã bắn ra,/ đừng hy vọng lấy lại, / đừng thất vọng / nếu không trúng đích. Nếu cây súng / có trí não, có tâm tư, / lời nói là viên đạn / gây thương tích. Người là một loại súng liên thanh. / Khạc đạn từ lúc thức dậy / cho đến tận chiêm bao. / Bắn nhiều hơn suy nghĩ./ Bắn kẻ địch. / Bắn luôn đồng minh. / Khi lời đã nói ra, / đừng thất vọng / nếu không có hiệu quả, / đừng hy vọng sẽ thay đổi ý nghĩa. Những người hiếm quí tự bắn mình, / nhiều hơn bắn người khác. / Ai có đánh máu, / mới hiểu máu khóc. / Người tự bắn mình, / phải tập mọc nhiều trái tim / khắp thân thể. /
dù gì rồi cũng phải đi vào lòng đêm những bờ môi và ngón tay trò chuyện / luôn khởi đầu bằng lời nói / vinh danh tình yêu đủ mọi hình dáng / những ngôi sao rơi xuống từ bầu trời / sáng trên tay những người đàn ông và đàn bà / bốn mùa thu đông xuân hạ
Sống có dơ hay không do trong lòng. Lòng lúc nào chẳng dơ, vì vậy, lòng đâu có mặc quần áo.
Chừng này tuổi, con mới hiểu, vì sao mẹ nhẫn nhục, cha thường mỉm cười. Thuở xưa, anh em làm tay chân trìu mến nâng đỡ. Thời nay, anh em vẫn tay chân, nhưng tay cào chân, chân đá tay.
tôi thấy mẹ tôi bay từ tầng cao và bà nhẩn nha la đà không muốn chạm mặt đất. những ngày cuối năm mẹ xúng xính trong áo ấm và khăn quàng cổ. mẹ vẫy tay tôi như mọi khi và cũng như mọi khi tôi cất tiếng gọi mẹ. tôi nghĩ mẹ nghe tôi vì sau bao năm tôi vẫn ở trong quỹ đạo mẹ vẫn còn thấy mẹ lướt thướt vẫy tay từ tầng cao vào những ngày cuối năm.
Vắng vẻ công viên đìu hiu quán xá / Những con đường rưng rức gọi nhau / Chờ tiếng chân đi. Như bờ đê chực vỡ / Có tiếng nhạc về rung hoa hè phố / Ai một mình đứng hát thánh ca / Trước giáo đường im lìm khép cửa*
Nhánh mặt trời hừng đỏ / Lung linh trên cánh hoa / Hai ta trên cánh hoa / Mà chẳng hề thấy mặt
Tưởng nhớ nhạc sĩ: Lam Phương - Anh đã biết, chuyến tàu thống nhất / Chiều Tây Đô, chiều thu ấy nghẹn ngào / Nửa đời yêu em, nửa đời gian khổ / Sầu ly hương, gác vắng đơn côi. Chiều hành quân, chuyến đò vĩ tuyến Chỉ có em, con chim nhỏ, mắt người tình Đêm tiền đồn, tình như mây khói Tháng tư buồn, như giấc chiêm bao
Hỡi mặt trời, hãy chiếu sáng hơn thêm / Và cơn mưa, hãy vì tôi đổ xuống / Những giọt sương trên cánh đồng buổi sáng / Làm dịu dần vầng trán đẫm mồ hôi. / Hỡi bão tố, xin hãy thổi lên tôi / Cho tôi bay qua bao nhiêu vùng đất / Hãy mang tôi đi về miền xa nhất / Thêm một lần được nằm xuống nghỉ ngơi.