Thơ Khế Iêm

13/03/202000:00:00(Xem: 4995)

Minh họa Cao Bá Minh đi với trang Thơ Khế Iêm


CHUYỆN ĐỜI ANH

 

            Gửi một nhà thơ

 

Những cái chết chưa bao

giờ có thật những cái

chết chưa bao giờ xảy

ra như chúng ta sinh

ra không căn không cội

và đến đây từ nơi

hỗn mang dừng lại giây

lâu bởi sống chết lâu

nay chỉ là câu chuyện

được kể lại kể lại

kể lại tình cờ và

chẳng qua mọi câu chuyện

chỉ mới trong vài giây

lâu mọi câu chuyện đã

cũ sau vài giây lâu

mọi chuyện kể kể xong

là xong mọi chuyện kể

kể xong trở về nơi

đã kể để những chuyện

kể khác kể lại những

chuyện chưa kể như cuộc

sống lặp lại lặp lại

mà chưa một lần có

thật vì chúng ta chỉ

vật vờ trong đời có

vài giây lâu rồi trở

về nơi nào từ đó

chúng ta đến đây những

cái chết chưa bao giờ

có thật và anh chỉ

mới dừng lại trong vài

giây lâu. Cám ơn anh

đã đến với đời và

kể xong câu chuyện đời

anh.

 

*****
 

CÔ GÁI DA ĐEN


Cô gái da đen ơi

khuôn mặt cô đẹp như

thế sao đôi mắt cô

buồn như thế buồn như

bản nhạc jazz buổi chiều

buồn nghe tin đứa em

trai sống ngoài lề đường

bị bắn gục ngoài lề

đường hay như câu chuyện

buồn về người cha chẳng

ra gì cờ bạc và

nghiện ngập đã bỏ người

vợ trẻ và hai đứa

con thơ ra đi không

lời từ biệt cô gái

da đen ơi hẳn đôi

mắt ấy chẳng phải của

cô mà chỉ là bản

sao đôi mắt của mẹ

cô vì đó là nỗi

u buồn chồng chất qua

thời gian về người chồng

và đứa con thơ đã

làm nên đôi mắt buồn

như thế cô gái da

đen ơi khuôn mặt cô

đẹp như thế hẳn phải

có đôi mắt hồn nhiên

của một thiên thần nên

chăng hãy trả cho mẹ

cô đôi mắt ấy vì

cuộc đời cô đâu phải

cuộc đời của mẹ cô

cuộc đời nào thuộc về

cuộc đời đó đâu phải

cuộc đời nào cũng là

cuộc đời nào và hỡi

cô gái da đen ơi

tôi nói không sai đâu

(nếu có sai thì cũng

chẳng sai nhiều) khuôn mặt

cô đẹp như thế phải

có đôi mắt hồn nhiên

của một thiên thần chứ.

 

 Minh họa Cao Bá Minh đi với trang Thơ Khế Iêm rev

 

CÂU NÓI


“Tôi bước ra cửa lúc năm giờ” nhưng

bước ra cửa là ra cửa nào và

lúc năm giờ là lúc nào cùng hàng

loạt những câu hỏi không bao giờ có

câu trả lời cho rốt ráo bởi câu

nói “Tôi bước ra cửa lúc năm giờ”

là câu nói rơi ra từ một câu

chuyện kể nào đó đã tan biến trong

mớ âm thanh hỗn độn ngoài đường phố

giữa cuộc đời thường và không ai lần

ra được dấu vết mặc dù ai cũng

có thể nhét nó vào bất cứ câu

chuyện nào khác và dĩ nhiên bất cứ

câu chuyện nào khác không hẳn là câu

chuyện đúng thực của câu nói “Tôi bước

ra cửa lúc năm giờ” vậy thì câu

chuyện đằng sau cái câu nói tầm thường

như bao nhiêu câu nói tầm thường khác

ấy mãi mãi là điều bí mật dù

rằng câu nói vẫn truyền từ người này

qua người khác trong đám đông vô danh

mang theo câu chuyện không bao giờ đúng

thực của câu nói “Tôi bước ra cửa

lúc năm giờ”. Thôi, tôi đi nhé! Chào.


***** 


BẬC THANG

Những bậc thang nối với nhiều tầng

lầu, những bậc thang dẫn tới nhiều

đường tầu, những bậc thang và những

bước chân; những bước chân trong tôi

có ngón giao chỉ, từ phố phường

đi ra biển đông; những bước chân

trong tôi rướm đời du mục, dù

rằng tôi chưa bao giờ sống đời

du mục; điều này ám chỉ rằng

tôi là mảnh vỡ tí ti của

quá khứ, bị cánh bướm đập, văng

ra thành kẻ lưu cư nơi miền

đất lạ; không khác nào những bậc

thang và những bước chân, tái hiện

rồi tái hiện, rơi trong hỗn mang;

bởi chẳng phải là những bậc thang

vẫn nối với nhiều tầng lầu, những

bậc thang vẫn dẫn tới nhiều đường

tầu, và những bước chân trong tôi

vẫn còn đang vang lên thanh âm

quyến rũ dị kỳ; thật ra, tôi

không muốn nói hơn một ly những

gì tôi nói – những bước chân và

những bậc thang đến đây là hết.


***** 

 

NỖI BUỒN

 

Nỗi buồn đứng bên kia

đường vẫy tay chào và

tôi đứng ở bên đây

đường thôi nhé chào nỗi

buồn từ nay đường ai

nấy đi đời ai nấy

biết và dĩ nhiên chẳng

ai biết nỗi buồn sẽ

đi về đâu sau bao

nhiêu năm nằm mãi trong

tôi ngoài nỗi buồn vì

ai cũng có nỗi buồn

riêng và chẳng ai muốn

chứa chấp thêm một nỗi

buồn khác nữa (nỗi buồn

sẽ lụi tàn khi không

tìm được chỗ nương thân,

chắc hẳn vậy) nhưng dù

sao thì giữa tôi và

nỗi buồn cũng có một

chút tình nên chi mới

có cuộc tiễn đưa này

và tình cảnh bây giờ

thì nỗi buồn vẫn đứng

bên kia đường vẫy tay

chào và tôi đứng ở

bên đây đường thôi nhé

chào nỗi buồn buồn ơi

chào mi.

Mưa Mưa Mưa Bên kia biển Mưa có lạnh không em Dúi ngón chân son dưới lòng cát ấm Cát sẽ phủ chân em Biển vuốt ve trìu mến Sóng nhấp nhô mưa đời
Tam quan mái lạnh người không tới | Cả ngôi chùa đứng khóc trong mưa.
Trước khi là một bài thơ, "Hòn Đá Làm Ra Lửa" đã là một hành vi kỳ lạ đối với chính khái niệm văn bản. Nó ra đời không trên trang giấy mà trong trí nhớ, giữa hai trại tù Gia Trung và Hàm Tân, suốt gần một thập niên, chỉ được ghi thành chữ lần đầu khi tác giả đã đặt chân tới Thụy Điển, theo tài liệu, nhưng tôi nghĩ, phải trước đó, khi ra khỏi tù hay đến chốn an toàn, phải ghi lại dù không được tề chỉnh như sau này. Phần đông người đọc dừng lại tắc lưỡi, xem đây là một chi tiết cảm động về nghị lực.
Tôi gặp lại anh bên kia ngọn núi / Trong nắng chiều sắp tối / Sao anh không về nhà? / Cha khóc con tàn hết mùa hoa / Mẹ chờ con khuyết cả trăng rằm / Nhà xưa em vẫn đợi / Đó không phải là nhà / Đó là cái còn lại / Của bóng tối. Khuôn mặt tôi không còn nữa / Bên kia cánh cửa: không ai chờ / Làng quê xa vời vợi: tiếng gà gáy sáng / Chó sủa đêm trăng.
Như đứa trẻ nghịch ngợm xé ra trên mặt nước những vòng tròn quấn quít trăm điểm mở
buổi chiều trở về từ cuộc đi bộ | nghe chút hương thơm của hoa jasmin | trắng như bạch ngọc
Cách tốt nhất để giết một con chim | là thế này: dù nó đang cãi cọ hay cất tiếng kêu, | bạn hãy viết rằng chú chim nhỏ đang hót.
Thưa Công nương mắt hương thu u uất Mùa thu không trở lại trong đôi mắt đại dương xanh đầy móng vuốt và, tiếng hát của nàng rắc hoa trên đường về quê cũ xa xăm. Công nương không tin ư
Chuỗi hạt mẹ nằm trên trang | Ý thờ sâu lắng miên man niệm tình
Trận Mậu Thân xãy ra, đơn vị tôi đánh nhau với vc ngay sân nhà.Trận Gò Me Biên Hòa cách hậu cứ tôi chừng 500 mét. Thằng em tôi, thằng em… tôi vừa cưới vợ cho nó nằm lại cùng chiến trường. Vợ nó đón đơn vị quay về ngay tại sân cờ, nhìn quanh không thấy nó, mang cái bầu, xông thẳng đến tôi, không một giọt nước mắt đấm vào ngực tôi bình bịch ‘chồng em đâu, mất rồi hả anh hai’. Vâng đời lính là vậy, vợ lính là vậy.
Để hiểu một nhà thơ, đôi khi phải bắt đầu từ chỗ thân xác họ đã đi qua. Với Nguyễn Hoàng Nam, chỗ ấy là một chiếc ghe đánh cá ra cửa biển Rạch Giá. Trong bài Về nguồn (1990), ông ghi lại khoảnh khắc mửa thốc mật xanh trong hầm ghe, và chính trong cơn say sóng kinh hoàng đó, ký ức quê nhà bật lên: xứ Bưởi Biên Hòa, căn nhà số 66 đường Phan Đình Phùng nơi người mẹ mang ông trong lòng. Rồi đến trại tị nạn Songkhla ở Thái Lan với nắng cháy tóc và sứa lửa phỏng da, sau những bữa ăn cá sình rau vụn. Rồi đến Bolsa, đến tượng Phước Lộc Thọ, đến những bãi biển California.
Môi thầm ngậm nửa lời kinh | Tưởng như thập giá ẩn mình trong sương | Trả lại Chúa những vết thương
tâm trí và khói lang thang | bên này, bên kia trái đất | hồ nước cạn, con đường ngập | cánh rừng tự thiêu | tảng băng bắc cực lững lờ