Mũi Tên Xuyên Thời Gian

13/12/202400:00:00(Xem: 3199)

trang-tho
Tranh của họa sĩ Edvard Munch, 1912. Nguồn: wikiart.org 

Trang Thơ Mùa Đông 2024
Nguyễn thị Khánh Minh giới thiệu
 
Nhà thơ Vũ Trọng Quang bảo mũi tên ấy bay hoài bay không tới. Làm sao bay kịp thời gian. Hoặc giả như vầy. Nơi tôi ngồi cố định, và. thời gian đi qua đi qua. Khi lời thơ vừa thốt lên là lúc tôi rơi mất thời gian. Không gian nào giữ những lời đi. Ở những bài thơ sau đây bạn có thể thấy được nơi thời gian và không gian gặp nhau trong nhịp lẫy tình cờ. đã ra đi là muôn đời ở lại…

Bây giờ là bao giờ??? Bao giờ là bây giờ!!!, chiếc kim đồng hồ lẩn thẩn/ như con kiến già bò trên miệng chén… …Bạn cùng tôi như ai kia thập tự vác mình qua đông gió, cứu chuộc nỗi tàn phai của Màu thân thể ngó chừng cũng cũ cùng sự lãng quên muôn đời, để có thể trong thế giới siêu hình yên tĩnh của ta được an ủi Mưa trầm trầm dương thế/ Ngấm sâu miền âm gian… , dù mưa không dội sạch được những linh hồn run rẩy, và dẫu Đó là cánh cửa bí mật/ từng khép cửa linh hồn…

Nhưng,
có một khe hở/ ở đó những người chết/ đang được lén lút đưa qua biên giới. Và lại bắt đầu một cuộc hẹn hò… không mệt mỏi trên dặm trường thởi gian.
Đó là thế giới mùa Đông trong thơ của: Tomas Transtromer, Nguyễn Lương Vỵ, Vũ Trọng Quang, Phương Uy, Trần Thiên Thị, Đoàn Minh Châu, Nguyễn Thị Hải.

TOMAS TRANSTROMER

Giữa Mùa Đông

 

Áng sáng màu xanh lơ

phát sáng từ y phục của tôi.

Giữa mùa đông.

Những mặt trống bằng băng kêu lanh canh.

Tôi nhắm mắt lại.

Có một thế giới yên tĩnh

có một khe hở

ở đó những người chết

đang được lén lút đưa qua biên giới.

 

CAO THU CÚC

dịch từ bản tiếng anh của Michael McGriff và Mikaela Grassl

 

TRẦN HOÀNG PHỐ

Khúc Hát Chiều Cuối Năm

 

Biết tìm đâu quá khứ thanh xuân

Trong mê cung cuộc đời lắt léo trầm luân

Em có về tìm lại mùa xuân tuổi ngọc

Bên nụ cười của vầng trăng ấu thơ

Và tiếng hót của loài chim họa mi ký ức

Hót trong giấc mơ có bảy sắc cầu vồng

Bắc qua giấc mộng ly biệt

 

Đó là cánh cửa bí mật

từng khép cửa linh hồn

Khi tiếng chuông nguyện ăn năn

Vọng trong sắc chiều sẫm bóng hoàng hôn

Em đi về một bóng

Hắt lên tiếng kinh chiều muộn sầu

Trên đại lộ nỗi buồn

Có những con gió buốt cuối năm

Sà vào những cơn ớn lạnh thịt da mùa đông

Mắt em màu tê tái xám

Chiều cuối năm những con phố bỗng buồn tênh

 

 

NGUYỄN LƯƠNG VỴ (1952-2021)

Sonata Trắng

Gửi Trần Hữu Dũng

 

I.

Cuối năm cuối đường khuya cuối cùng mùa

Lái xe loanh quanh lẩn quẩn một mình với câu thơ cũ

Mù sương âm chữ réo niềm thương

Ánh lên một nốt ruồi tịch mịch

Trầm xuống môt giọt rượu viễn phố

Xao xác sonata trắng

 

Biệt ly sonata trắng

Lắng nghe lắng nghe lắng nghe

Không ai ngoài những vì sao vừa dậy sớm

Không ai ngoài ta đang tự tiễn đưa mình

Bây giờ là bao giờ???

Bao giờ là bây giờ!!!

  

II.
Cắn một âm vang cho trắng thêm mắt thức
Câu thơ cũ xâu tiếng đàn linh cảm
Rất xa những vó ngựa già
Những giọt mồ hôi vẫn còn rịn trên vách đá
Những tiếng hí rền mây
Vỡ òa sonata trắng
 
Thực hay mơ sonata trắng???
Hỏi sợi tóc bạc vừa rơi trên ngón tay cằn
Đất lạ trời quen mà chẳng hay
Không ai ngoài cơn gió lạnh bất ngờ
Không ai ngoài bậc thềm trước căn phòng trọ
Bây giờ??? Bao giờ???
Nguyễn Lương Vỵ
 
NGUYỄN THỊ HẢI
Trên Đường
mục đồng dao chỉ hạnh hoa thôn
 
Mưa trầm trầm dương thế
Ngấm sâu miền âm gian
Đường đi bóng thăm thẳm
Khổ sầu hành tâm can
 
Mịt mờ thôn hoa hạnh
Đâu đó quán rượu bày
Mục đồng ban sơ chỉ
Hồn đã thành người say
 
 Mục đồng dao chỉ hạnh hoa thôn, là câu thơ trong bài thơ Thanh Minh của Đỗ Mục, thi nhân đời Vãn Đường.
 
VŨ TRỌNG QUANG
Vị Trí Thời Gian

Sớm mai lên đỉnh đồi

dốc cao chờ tuổi trẻ

buổi chiều xuống chân đồi

thác rơi nhanh thế kỷ

 

Đầu năm chào cuối năm

đông tàn xuyên đông mới

chim trời xuyên không gian

bay hoài bay không mỏi

mũi tên xuyên thời gian

bay hoài bay không tới

 

Nơi bước em di động

xuân trôi qua trôi qua

nơi tôi ngồi cố định

em đi qua đi qua

nơi thơ không chỉ định

tôi vươn theo vươn theo

PHƯƠNG UY

Thập Tự Đông


này là sáng bên này là tối
nhặt chiều vui khéo khéo lụa là
này hình dung bên này là tuổi
thuyền sông trôi nhấp nháy sao sa

Màu thân thể ngó chừng cũng cũ
có nỗi buồn đóng vảy hom hem
cơn co rút chảy tràn mộ chí
trận siêu sinh là chút êm đềm

đồi vĩnh hằng ngày chưa kịp hóa
sắc nguyên trinh không hẹn tháng dài
buổi mất ngủ già như quá khứ
cùng nỗi buồn thành chuỗi song thai

đẩy mùa thu đứng về cuối phố
nhẹ niềm vui chút chút xoa nhàu
anh thập tự vác mình qua đông gió
lạnh ngàn ngàn nỗi nhớ lung sâu.

TRẦN THIÊN THỊ
Nợ Nần Tháng Chạp
-" sầu ở lại "- TẠ KÝ


núi đã cho mùa đông mượn một bờ vai
để sương mù trũi xuống
em cho tôi mượn buổi chiều
để nỗi buồn có đôi

ai đã nhờ vả gì cơn mưa phùn cuối đông
đèn phố vàng
chẳng thể hong khô
một lòng trừ tịch

câu thơ yêu đương
như chừng đã đọc ở đâu rồi
những con chữ :
anh anh
em em
nằm cận kề
gợi nhớ về những ngôi mộ
nằm song song giữa trời tháng chạp

không lẽ phải nói lại một lần
một lời yêu đã cũ
như đôi môi vay hoài loài tí ngọ

sóng râm ran nói chuyện dối lừa
như một gã làm thơ
một đời không nghĩ
thâm canh trên mãnh vườn nhà hàng xóm

chiếc kim đồng hồ lẩn thẩn
như con kiến già bò trên miệng chén
lòng trót vay không thể khất qua năm
còn chút buồn đây
xin trả nốt

em lại về cùng mẹ đón xuân
tháng chạp mù mù
không bởi gió
chỉ có một nỗi buồn
đã ra đi là muôn đời ở lại

ĐOÀN MINH CHÂU
Về với mùa đông
 
Cốc rượu đã cạn
và sợi khói Capri cuối cùng bay ra khỏi quán
ta về thôi
mưa không dội sạch được những linh hồn run rẩy trên khung sắt của tòa nhà xây dở
ẩm ướt mưa ẩm ướt lời tỏ tình chắp vá
 
về đi
đêm quánh đặc tràn vào hốc mắt
con đường dập dềnh trôi qua tay trăm nghìn lối rẽ
chằng chịt những ngã tư vắng hoe
những ổ gà lởm chởm ước mơ nát bét
 
giọt mưa cào trên mặt hình thù một gương mặt khác một trí nhớ khác
cứ lấp loáng giữa những ảo tưởng thật thà
cũng quánh đặc và lặng lẽ chảy trên con đường dọn sẵn
về đi thôi
…
tiếng xe máy vỡ vào đêm
như tiếng mùa đông gọi.
 

Độc giả nào đọc thơ Ngu Yên trong 36 năm qua (từ 1985), có lẽ cũng nhận ra, thơ của ông luôn luôn thay đổi vì luôn luôn tìm tòi, đào sâu bí ẩn của thi ca. Ông đã từng xác nhận, hành trình làm thơ là thứ yếu, mục đích lớn hơn, là truy lùng và dự đoán thơ thế giới và thơ Việt trong tương la. Ông là người thám hiểm phiêu lưu.
Thị Ngạn am một “ Góc Tùng” tự tại / Hai nẻo đường gánh vác nặng trên vai / Thân gầy gò ý chí chẳng đơn sai / Phách kim cang trong hình hài lau sậy
Vào thời điểm này, phải chăng thơ đã là món ăn tinh thần lỗi thời, mất hương vị quyến rũ, thua mùi phở hấp dẫn khi đói bụng? Đúng như vậy, có đói mới thèm ăn. Làm sao biết tâm tư của bạn đang đói? Hỏi thử nó có mệt mỏi, có căng thẳng, có phiền muộn chuyện đời, có ghét bỏ người khác? Nếu có, đúng rồi, nó đang đói. Thơ là món ăn tinh thần cổ truyền từ tiền sử. Nếu tiểu thuyết là bữa tiệc, truyện là bữa ăn tối, thì thơ Việt chính là phở. Một món ăn độc đáo cho bất kỳ người Việt nào tại gia hoặc tha hương.
cố gắng không rơi tõm xuống hố chữ nghĩa đen ngòm / đặc trưng của những ngày giãn cách xã hội theo chỉ thị / bầm dập nhừ tử sau cú trượt trên thang cuốn thời gian / hẹn một ngày có dịp chén thù chén tạc đưa cay ngả mặn /
khi đồng bằng cất tiếng ru của dòng sông / đất trời sẽ trở mình / thức dậy theo tiếng kêu tình nhân sông núi / tuổi xế chiều và bóng tối / đồng lõa một chút yêu nhau vội vã / như chén tương phùng uống cạn bình minh
giả sử niềm tin vẫn sáng soi / xác tín như bàn thờ trang nghiêm trong nhà / khói hương xì xụp vái / cầu người đã bỏ ta đi / đừng bỏ ta đi
Ngô đồng một lá rơi / Nhìn mắt em thoáng thấy / Mùa Thu, vàng đến rồi
Có khi tôi nối hai điểm bằng đường thẳng / Có khi bằng đường cong / Có khi bằng con đường dích-dắc / Có khi lại là những dấu chấm / Tưởng rất gần / Mà nối hoài / Hụt hơi / Không đến
Sáng và tối, mẹ và cha, âm và dương... đó là cánh cửa nhị nguyên đối đãi mở ra cái muôn màu muôn vẻ của đời sống này. Sáng và tối tuần hoàn lẫn nhau cho chúng ta cảm nhận về thời gian, cho nhãn quan chúng ta cảm nhận về bóng và hình. Bóng và hình này qua giác quan thi sĩ Khánh Minh và được nữ sĩ ghi lại cho nhân thế qua thi tập Ký Ức Của Bóng. Sau đó Khánh Minh “giải thoát” cho Bóng khỏi cái tạm bợ của một cảm xúc bất chợt, thả Bóng và cảnh giới miên viễn của bầu trời Thi Ca qua tập Bóng Bay Gió Ơi. Lần này trở lại với tập thơ Đêm, Bóng “về quê” thăm lại nguồn cội của chính mình. Chính trong Đêm Bóng ẩn mình an trú trong tịch tịnh. Cánh cửa nhị nguyên sáng tối khép lại, tịch tịnh của màn Đêm hiển lộ như là một biểu tượng cho cảnh giới không có thời gian mà Khánh Minh tạm gọi là “Nơi Dừng Lại Của Thời Gian Vĩnh Cửu”
Người đàn bà thức dậy / bỏ đi lúc mờ sương / vết trũng trên mặt giường / Còn ngập đầy bóng trăng.
như đốm lửa âm thầm / mẹ ngồi trầm ngâm bên cơi trầu / chiều xuống ôm bóng lặng / ngái ngủ tiếng kinh cầu lê thê / cơn mưa dông lướt thướt không dứt
Tôi không nói / Chỉ có hàng cây gió thổi / Và bóng. Tối / Tôi không ngủ / Chỉ có đêm đang trôi / Có lẽ sẽ một lời / Để đừng tan vào bóng tối
Em bỏ nước Mỹ giàu sang / về với cuộc đời cần lao đến nỗi bệnh trọng thân vong / có kẻ cho rằng em dại / cái dại của em gấp ngàn lần cái khôn của những kẻ / dát vàng khoe khoang xe triệu đô nhà trăm tỷ /